Хусусияти 3– Марти 2011 —Маҷаллаи «Файз ва Ҳақиқат»
РИЁКОРӢ
Гуноҳи ҷиддӣ аст!
«Масеҳиён риёкоранд!»гуфт як шинос. «Ин бешубҳа аст!» — ҷавоб додам ман. «Ва ман яке аз бузургтарин риёкорон ҳастам». Аммо кӣ бадтар аст – касе, ки риёкории худро мебинад ва аз он тавба мекунад, ё касе, ки мегӯяд Худо нест, дар ҳоле ки ҳаст, ва иддао мекунад, ки ба Худо ниёз надорад, дар ҳоле ки дорад?
Риёкорӣ ба маънои оддӣ вонамуд кардан аст; вонамуд кардани эътиқод, эҳсосот ё фазилатҳое, ки дар асл надорад.
Риёкорӣ дар мавриди ниёз ба наҷот ҳукми бебаҳси «гунаҳкор»-ро меорад – яъне, «Ин пур аз макр аст». Макр фиребгарӣ ё нақшбозӣ аст. Макр ба риёкорӣ хеле монанд аст. Инро метавон бо маҳкумияти ҷинояткори муттаҳам, ки иддао дорад ин корро накардааст, тасвир кард. Дар додгоҳи Иёлоти Муттаҳида ин шахс метавонад, пас аз мурофиа, «гунаҳкор» ё «бегуноҳ» эълон шавад. Агар ӯ гунаҳкор дониста шавад, дар назари ҳакамони ҳамсолонаш дар асл риёкор дониста шудааст. Ӯ кӯшиш кардааст, ки гуноҳи худро бемуваффақият пинҳон кунад, ҳамон тавре ки Одам ва Ҳавво кӯшиш карданд, ки гуноҳи худро бо баргҳои анҷир пӯшонанд. Дар назди Худо, ки дилҳои ҳамаи одамонро медонад, тамоми ҷаҳон «гунаҳкор» аст, зеро меъёри Ӯ хеле содда аст: «Худованд ХУДОВАНД аз пеши ӯ гузашт ва эълон кард: «Худованд ХУДОВАНД, Худованд ХУДОВАНД Худо, меҳрубон ва бофайз, пурсабр ва фаровон дар некӣ ва ростӣ, ки ҳазорҳо нафарро раҳм мекунад, гуноҳ ва ҷиноят ва хатогиро мебахшад, ва ҳеҷ гоҳ гунаҳкорро бегуноҳ намекунад» (Хур. 34:6-7 KJV).
Чаҳор ҷанбаи гуноҳ
Аз ин оят ба таври возеҳ маълум аст, ки Худо – бо раҳмат, файз, некӣ ва ростии Худ – метавонад ҳама гуна гуноҳ, бадкорӣ ва ҷиноятро бубахшад; аммо барои гунаҳкорон, доварӣ боқӣ мемонад. Оё ин маънои онро дорад, ки танҳо онҳое, ки ба «бадкорӣ ва ҷиноят ва гуноҳ» гунаҳкоранд, бахшида мешаванд? Не, зеро он гоҳ ин оят зиддият аст; ҳеҷ кас бахшида намешуд ва ҳеҷ кас умед намедошт. Аммо, дар асл, ин ваъда барои ҳамаи онҳое аст, ки гуноҳи худро дар назди Худо дарк кардаанд ва аз Ӯ бахшиш талаб кардаанд, ки гуноҳашон ба ин васила бартараф карда мешавад. Ҳамаи онҳое, ки ба наҷоти Худо эътимод доранд, бадкорӣ, ҷиноят ва гуноҳи худро ҳам ҳоло ва ҳам дар абадият бахшидашуда хоҳанд ёфт. Аммо онҳое, ки гунаҳкоранд, ки Худоро пайваста аз ҳаёти худ хориҷ мекунанд ё эълони «гунаҳкор»-и Ӯро инкор мекунанд, дар марг имконнопазирии бахшида шуданро хоҳанд ёфт. Абадияти дӯзах ва кӯли оташ онҳоро интизор аст; тааҷҷубовар нест, ки гиря ва ғиҷирроси дандонҳо хоҳад буд (Луқо 13:28).
Истилоҳи умумӣ гуноҳ бадкорӣ, ҷиноят ва макрро дар бар мегирад. Гуноҳ аз ҳадафи камоли Худо дур шудан аст, ҳамон тавре ки тирандоз ба «марказ» ҳадаф мегирад, аммо хато мекунад. Вақте ки тир аз ҳадафи худ дур меафтад, ин барои тирандоз гуноҳ аст. Аналогияи шиностаре имрӯз метавонад вақте бошад, ки як голфбоз, ки ба ӯ чанд зарба барои гузоштани тӯб ба сӯрох иҷозат дода шудааст, дар зарбаи охирин барои богӣ (як зарбаи зиёдатӣ) хато мекунад – ин гуноҳ аст. «Зеро ҳама гуноҳ кардаанд ва аз ҷалоли Худо маҳрум шудаанд», аммо «Исои Масеҳ ба ҷаҳон омад, то гуноҳкоронро наҷот диҳад». (Рум. 3:23; 1 Тим. 1:15). Ӯ метавонад моро дар роҳи танг нигоҳ дорад, ки рост ба ҳадафи даъвати баланди Ӯ равона шавем (Мат. 7:14, Фил. 3:14).
Бадкорӣ ин кори худро кардан, роҳи худро рафтан аст. «Агар хуб ҳис кунад, онро кун» шиори ҷомеаи имрӯза аст. Мо ба гӯсфандоне монанд ҳастем, ки дар Ишаъё гумроҳ шудаанд: «Ҳамаи мо мисли гӯсфандон гумроҳ шудаем; ҳар яке аз мо ба роҳи худ рафтааст; ва Худованд ХУДОВАНД бадкории ҳамаи моро бар Ӯ гузоштааст» (Иш. 53:6). Таваҷҷӯҳ кунед, ки бадкории мо бар хизматгори Худо, Исо, Чӯпони бузурги мо гузошта шуда буд: «Зеро шумо мисли гӯсфандони гумроҳ будед; аммо акнун ба Чӯпон ва Нозири ҷонҳои худ баргаштаед» (1 Пет. 2:25). Ӯ ягона касест, ки метавонад бадкории моро бардорад ва моро ба бехатарӣ баргардонад.
Ҷиноят ин кори нодурустро кардан аст, ҳатто дар ҳоле ки медонем, ки он нодуруст аст. Ин исён бар зидди қудратҳои мавҷуда аст, дар мавриди мо, бар зидди Худо. Вайрон кардани қонун моро ҷинояткор месозад. Исо «бо ҷинояткорон ҳисоб карда шуд; ва Ӯ гуноҳи бисёриҳоро бардошт ва барои ҷинояткорон шафоат кард» (Иш. 53:12). Бо яке аз мо шудан, Ӯ дар ниҳоят ҳама чизеро, ки бар зидди мо буд, бартараф кард ва онро ба салиби Худ мехкӯб кард (Қӯл. 2:14).
Аммо, агар шумо худро на он қадар бадтар аз дигарон меҳисобед – фикр мекунед, ки Худо бешубҳа камбудиҳои хурди шуморо, ки «чизе нестанд», нодида мегирад, ки шумо кӯшиш кардаед, ки даҳ аҳком ва дигар қоидаҳои диниро самимона риоя кунед, ки шумо ба раҳмати Худо ниёз надоред – пас шумо танҳо пур аз макр, риёкор аз сар то по: «Зеро ҳар кӣ тамоми Шариатро риоя кунад, вале дар як нуқта хато кунад, ӯ дар ҳама гунаҳкор аст» (Яъқ. 2:10). Худо ҳеҷ гоҳ ин гуноҳро пок намекунад. Исо муносибати як пешвои динии худписандро бо ин масал тасвир кард: Ӯ «бо худ чунин дуо кард: Худоё, Туро шукр мегӯям, ки ман мисли дигар одамон, ғоратгарон, беинсофон, зинокорон, ё ҳатто мисли ин боҷгир нестам» (Луқо 18:11). Тааҷҷубовар нест, ки Исо онҳоро дар Матто 23 ҳафт маротиба риёкор номид.
Масал дар бораи гуноҳ
Дар Луқо 15, Исо ба фарисиёни риёкор масали чорқисмаро гуфт, ки маъруфтарин қисми он достони писари гумроҳ аст. Қисми аввали ин масал достони гӯсфанди гумшуда аст, яке аз 100 гӯсфанд, ки роҳи худро рафт, ки бадкории моро тасвир мекунад. Соҳиб наваду нӯҳ гӯсфанди дигарро гузошт, гумроҳро ёфт ва онро бар дӯши худ ба хона бо шодӣ бурд. Қисми дуюм дар бораи зане аст, ки даҳ тангаи нуқра дошт, аммо якеро гум кард – ки гуноҳи моро нишон медиҳад, зеро он танга аз муомилот берун шуда, ҳадафи пешбинишудаи худро аз даст дода буд. Зан ҳама кори аз дасташ меомадаро кард, то онро пайдо кунад ва дубора ба кор барад. Қисми сеюми масал, достони писари гумроҳ, дар бораи ҷиноят сухан меронад, зеро писар медонист, ки падар аз ӯ чӣ мехоҳад, аммо комилан баръакс кард. Аммо падар ҳамеша ҳушёр буд, ки баргашти писарро интизор буд, то ҷои ӯро дар назди худ барқарор кунад. Қисми чорум, авҷи он чизе ки Исо ба он роҳнамоӣ мекард, достони писари калонӣ аст, ки риёкор буд. Ӯ нақши хидмат ба падарашро бозид, аммо ба чизҳое, ки падараш ба онҳо аҳамият медод, дил надошт. Ӯ мисли фарисиён дар муносибаташон бо Худо буд.
Табобати риёкорӣ
Дар назди Пилат, иқрори Худованд Исо ин буд: «Ҳар кӣ аз ҳақиқат аст, овози Маро мешунавад» (1 Тим. 6:13; Юҳ. 18:37-38). Ҳақиқат дар қисмҳои ботинӣ он чизест, ки Ӯ меҷӯяд. Ҳамаи онҳое, ки бар санги ҳақиқат меафтанд, дар тавба шикаста хоҳанд шуд, аммо онҳое, ки аз шикастан дар назди Худо саркашӣ мекунанд, дар доварӣ маҳв хоҳанд шуд (Луқо 20:18). Худо аз мо мехоҳад, ки танҳо гуноҳ, бадкорӣ ва ҷинояти худро дар назди Ӯ эътироф кунем ва бахшиш ва раҳмати Ӯро қабул кунем.
Дар 2 Подшоҳон 11, Довуд гуноҳ кард, вақте ки ба ҷои ба ҷанг рафтан дар хона монд. Ӯ бадкорӣ кард, вақте ки Батшобаъ, зани марди дигарро фиристод. Ва ӯ ҷиноят кард, вақте ки зино кард ва онро бо ташкили марги шавҳараш пинҳон кард. Дар аввал ӯ ҳамаи инро бо макр пӯшонд, аммо вақте ки гуноҳи ӯ аз ҷониби набӣ Нотон ошкор шуд, ӯ ба Худо илтиҷо кард: «Ҷиноятҳои маро пок кун. Маро аз бадкории ман комилан бишӯй ва аз гуноҳи ман пок кун» (Заб. 51:1-2). Ӯ табобати макрро медонист: «Ту ҳақиқатро дар қисмҳои ботинӣ мехоҳӣ» (Заб. 51:6). Худо аз дин, қудрати сиёсӣ ё ҳуқуқи қонунӣ таъсир намеёбад. Аммо Довуд медонист, ки Худо ба рӯҳи шикаста посух медиҳад: «Дили шикаста ва пушаймонро, эй Худо, Ту нахоҳӣ рад кард» (Заб. 51:17). Қабул кардани ҳақиқат дар дили худ – «қисмҳои ботинӣ» – маҳз ҳамон чизест, ки Довуд ҳангоми маҳкум шуданаш ба гуноҳаш кард. Ӯ иқрор шуд, тавба кард ва барқарор шуд.
Дар Забур 32:1-2, Довуд навишт: «Хушо касе, ки ҷинояташ бахшида шудааст, ки гуноҳаш пӯшида шудааст. Хушо марде, ки Худованд ба ӯ бадкорӣ ҳисоб намекунад, ва дар рӯҳи ӯ макр нест». Таваҷҷӯҳ кунед, ки Худованд аст, ки ҷиноятро мебахшад, гуноҳро мепӯшонад ва бадкорӣ ҳисоб намекунад, дар ҳоле ки масъулияти мо ин аст, ки бо худ ва бо Худо ростқавл бошем.
Дар Забур 19:13 Довуд инчунин навишт: «Хизматгори Худро аз гуноҳҳои худписандӣ нигоҳ дор; нагузор, ки онҳо бар ман ҳукмронӣ кунанд: он гоҳ ман ростқавл хоҳам буд ва аз ҷинояти бузург бегуноҳ хоҳам буд». Оё дар гуноҳҳои худписандии ғурур ва такаббур нест, ки макр ҷой мегирад, ҳақиқатро берун мекунад ва онро бо шаҳватҳои фиребанда иваз мекунад? Вақте ки мо ба Худованд тааллуқ дорем, ки аз дил ба Инҷили Масеҳ итоат кардаем ва гуноҳ, бадкорӣ ва ҷинояти худро эътироф кардаем, мо бояд эҳтиёт бошем, ки дубора ба риёкорӣ наафтем. Дар зер намунаҳои баъзеҳое ҳастанд, ки ин корро карданд.
Намунаҳои риёкорон
• Геҳазӣ:«Ва Элишоъ ба ӯ гуфт: «Аз куҷо меоӣ, Геҳазӣ?» Ва ӯ гуфт: «Хизматгори ту ба ҳеҷ куҷо нарафтааст» (2 Подш. 5:25). Геҳазӣ, хизматгори Элишоъ, аз паси Наамон, як махавии шифоёфта, рафта буд, то аз мӯъҷизаи шифоёбӣ фоида ба даст орад. Ҳангоми баргаштанаш, ҷавоби Геҳазӣ фиреби ӯро ба таври возеҳ ошкор кард. Аз сабаби риёкории Геҳазӣ, махави Наамон бар ӯ ва фарзандонаш афтод ва муносибати ӯ бо устодаш Элишоъ вайрон шуд. Аммо, ҷолиб аст, ки Геҳазӣ баъдтар бо подшоҳи Исроил сӯҳбат мекунад ва ба ӯ дар бораи зане нақл мекунад, ки Элишоъ ба ӯ кӯмак карда буд, ва дар ҳамин вақт ҳамон зан барои муроҷиат ба подшоҳ барои баргардонидани заминаш даромад. Аз сабаби шаҳодати Геҳазӣ, дархости ӯ қабул шуд. Оё Худо метавонад моро ҳатто пас аз он ки мо ҳамчун риёкорон амал кардем, истифода барад? Чунин ба назар мерасад, ки дар намунаи Геҳазӣ.
• Ҳанониё ва Сафира:«Аммо марде бо номи Ҳанониё, бо занаш Сафира, моликиятро фурӯхт ва як қисми нархро нигоҳ дошт, занаш низ аз ин огоҳ буд, ва як қисми муайянро овард ва онро дар назди пойҳои расулон гузошт» (Аъм. 5:1-2). Калисои ибтидоӣ бояд аҷиб буда бошад, ба шарофати ғамхории мардум нисбат ба якдигар. Аммо Ҳанониё ва Сафира, ки мехостанд расулонро бо саховатмандии худ ба ҳайрат оваранд, дар бораи пуррагии қурбонии худ ба Худо дурӯғ гуфтанд. Аз сабаби шароити истисноии он замон, онҳо аз риёкории худ халос нашуданд, балки фавран доварӣ шуданд, кушта шуданд ва барои дафн бурда шуданд. Чанд нафари мо аз он давра наҷот меёфтанд? Ҳарчанд доварӣ ба ин зудӣ намеояд, муносибати Худо нисбат ба риёкорӣ бетағйир аст.
• Петрус: «Аммо вақте ки Петрус ба Антиохия омад, ман ба ӯ рӯ ба рӯ муқобилат кардам, зеро ӯ сазовори сарзаниш буд. Зеро пеш аз он ки баъзеҳо аз Яъқуб омаданд, ӯ бо ғайрияҳудиён хӯрок мехӯрд: аммо вақте ки онҳо омаданд, ӯ худро канор гирифт ва ҷудо кард, аз онҳое, ки аз хатна буданд, метарсид. Ва дигар яҳудиён низ бо ӯ вонамуд карданд; то ҳадде ки Барнаббо низ бо риёкории онҳо ба дом афтод» (Ғал. 2:11-13). Ҳатто расулон аз фишорҳое, ки риёкориро ба вуҷуд меоварданд, эмин набуданд. Петрус, ки озодиро дар Масеҳ медонист, бо имондорони ғайрияҳудӣ дар Антиохия хӯрок мехӯрд, аммо вақте ки ҳамватанони яҳудӣ пайдо шуданд, ӯ рафтори худро тағйир дод, то бештар ба тарбияи яҳудии худ мувофиқат кунад, аз тарси он ки дигарон дар бораи ӯ чӣ мегӯянд. Намунаи ӯ боиси он шуд, ки дигарон низ ҳамин тавр кунанд. Чанд маротиба мо ба он чизе ки пеш аз наҷот ёфтан будем, бармегардем, вақте ки дӯстон ё хешовандон ҳузур доранд? Агар мо дар хотир дорем, ки аз Худо бештар аз одамон битарсем, мо метавонем аз бисёр нокомиҳои риёкорона наҷот ёбем.
Риёкорӣ одамони наҷотнаёфтаро аз осмон дур нигоҳ медорад ва одамони наҷотёфтаро аз зиндагии хушбахтона бо Худо бозмедорад. Биёед огоҳии ҷиддии Ишаъё 9:17-ро ба риёкорон дар хотир дорем: «Ҳар яке риёкор ва бадкор аст, ва ҳар даҳон сухани бемаънӣ мегӯяд. Барои ҳамаи ин хашми Ӯ баргардонида нашудааст, балки дасти Ӯ ҳанӯз дароз аст».
Аз ҷониби Том ва Сюзан Стир