Масъалаҳо– Сентябри 2015 –Маҷаллаи «Файз ва Ҳақиқат»
Фикрҳои Худо дар бораи фалсафа
«Пас, чӣ тавре ки шумо Худованд Исои Масеҳро қабул кардед, ҳамон тавр дар Ӯ рафтор кунед, дар Ӯ реша давонда ва бино ёфта, дар имон устувор бошед, чунон ки таълим гирифтаед, ва дар он бо шукргузорӣ фаровон бошед. Эҳтиёт бошед, ки касе шуморо бо фалсафа ва фиреби холӣ, мувофиқи анъанаи одамон, мувофиқи асосҳои дунё, ва на мувофиқи Масеҳ, фиреб надиҳад». — Қӯлассиён 2:6-8 NKJV).
Дар Қӯлассиён 2,Рӯҳулқудс тавассути ҳавворӣ Павлус моро дар бораи чаҳор хатар сахт огоҳ мекунад: фалсафа (оятҳои 8-10), яҳудӣ (оятҳои 11-17), хурофот ва ҷодугарӣ (оятҳои 18-19), ва зуҳди ҷисмонӣ ё ғояи расидан ба ҳолати баланди рӯҳонӣ тавассути худдорӣ (оятҳои 20-23). Инҳо таҳдидҳои ҷиддӣ барои мӯъмине мебошанд, ки мехоҳад «дар Масеҳ» роҳ равад – мехоҳад Худованд Исоро дар ҳама соҳаҳои ҳаёти шахсии худ ҷалол диҳад.
Дар юнонӣ як артикл дар пеши «фалсафа ва фиреби холӣ» мавҷуд аст. Ин маънои онро дорад, ки ин ду ба таври ҷудонашаванда ба ҳамдигар тааллуқ доранд. Чаро? Зеро фалсафа аз рӯи таъриф ё Худоро истисно мекунад ё кӯшиш мекунад, ки Худоро ба таври инсонӣ шарҳ диҳад. Худо фалсафаро «фиреби холӣ» меномад!
Фалсафа аслан маънои «муҳаббат ба ҳикмат»-ро дорад. Бо ин мо набояд дар бораи ҳикмати Масалҳо 8 фикр кунем – ҳикмати илоҳӣ, ки танҳо дар Худованд Исо пайдо мешавад. Ҳатто бештар, дар он боб Ҳикмат номи Худи Ӯст. Ба ҷои ин, мо «муҳаббат ба ҳикмат»-и ба истилоҳро баррасӣ мекунем, ки аз инсон бармеояд. Он ба ақл тамаркуз мекунад, ба дунё ва сокинони он муроҷиат мекунад. Фалсафа барои мушкилоти коинот ва бахусус барои масъалаҳои ҳаёти инсон шарҳ меҷӯяд, дар ҳоле ки ҷавоби илоҳиро истисно мекунад: Ҳикмат, Худи Масеҳ. Худо аз мулоҳизаҳо ва андешаҳои он берун мондааст. Фалсафа кӯшиши рӯҳи инсонӣ, бидуни Худо, барои исботи қобилият ва фаҳмиши худ мебошад.
Як шакли мушаххаси фалсафа назарияи эволютсия ё мантиқи эволютсия мебошад. Он бидуни ягон асоси мустаҳкам дар табиат мантиқӣ ва баҳс карда мешавад ва комилан мухолифи Каломи Худост, то ба хулосае ояд, ки Худо вуҷуд надорад ё Ӯ Худои Офаридгори тавоно нест. Аз ин рӯ, дар андешаи ин файласуфон, Худои Наҷотдиҳанда вуҷуд дошта наметавонад!
Мувофиқи Каломи Худо,фалсафа дар ҳама шаклҳои худ беҳуда аст, дорои моҳияти кам ва холӣ ва фиреби холӣ аст, зеро он инсониятро асос, нуқтаи оғоз ва марказ – дар ҳақиқат меъёри ҳаёти инсон қарор медиҳад. Каломи Худо дар 1 Қӯринтиён 1:23 мегӯяд, ки каломи салиб барои юнониён беақлӣ аст, зеро онҳо наметавонанд онро фаҳманд. Чизҳои рӯҳониро танҳо бо фаҳмиши рӯҳонӣ, ки Худо медиҳад, фаҳмидан мумкин аст – на бо мантиқи инсонӣ, тахминҳо ё баҳсҳо (1 Қӯр. 2:6-14). Павлус гуфт: «Зеро аслиҳаи ҷанги мо ҷисмонӣ нест, балки дар Худо барои фурӯ рехтани қалъаҳо, сарнагун кардани баҳсҳо ва ҳар чизи баланд, ки бар зидди дониши Худо худро баланд мекунад, тавоно аст, ва ҳар фикрро ба асирӣ ба итоати Масеҳ меорад» (2 Қӯр. 10:4-5).
Чӣ тавр шумо ҳамчун фарзанди Худо аз хатарҳои бузурге, ки аз фалсафа бармеоянд, эмин монда метавонед? Баъд аз ҳама, бисёриҳо дар имони худ ғарқ шудаанд ё ҳатто бо иҷозат додани худ ба он гирифтор шудан, муаллимони дурӯғин шудаанд. Ҷаззобияти фалсафа дар шаклҳои гуногуни онро набояд нодида гирифт, бахусус дар китобҳои дарсӣ ва курсҳои ин мавзӯъ. Вақте ки шумо дигар дар Масеҳ «кофӣ» надоред, вақте ки шумо омодаед ақли худро ба тафаккури «нав» ва мантиқи инсонӣ боз кунед, хатари бузурге вуҷуд дорад, ки шумо ба баҳсҳо ва мантиқи рӯҳи инсонӣ таваҷҷӯҳ пайдо мекунед. Он гоҳ шумо аз ин тарзи тафаккури дунявӣ, ки дар он инсон марказӣ аст, кашида мешавед. Ғурури бепоёни ӯ кӯшиш мекунад, ки дар бораи маънои ҳаёт, маънои азоб, офариниши замин ва дигар чизҳои зиёд баҳс кунад – ҳамаи ин дар ҳоле ки Худои тавоноро истисно мекунад. Аммо Ӯ ба ҳамаи ин саволҳо дар Каломи худ ҷавоб додааст, ба андозае ки Ӯ мувофиқ донист.
Аз «фалсафаи масеҳӣ» эҳтиёт шавед– бадтарин шакли фалсафа, ки вуҷуд дорад – зеро дар ҳоле ки зоҳири худотарсӣ дорад, қудрати онро инкор мекунад (2 Тим. 3:5). Ин танҳо як кӯшиши дигари ақли инсонӣ барои фаҳмидан ва дарк кардани Офаридгори худ аст. Аммо фаҳмидани ақли Худо ғайриимкон аст (Иш. 40:28). «Роҳҳои Ман аз роҳҳои шумо баландтаранд, ва фикрҳои Ман аз фикрҳои шумо» (55:9).
Биёед баҳс накунем ва нагузорем, ки таълимоти аҷиб моро ба худ кашад. Аммо биёед бо ибодат ва ҳайрати эҳтиромона аз ҷалоли бузурги Худованд Исои Масеҳ сар хам кунем! Танҳо ин диди Ӯ ва муоширати наздик бо Ӯ метавонад моро аз инҳирофот дар тафаккури мо эмин нигоҳ дорад.