Июл-августи 2021 –Маҷаллаи «Файз ва Ҳақиқат»
Ман се савол дар бораи Айюб 1:6-22 дорам:
- Чаро Худо Шайтони нофармон ва гунаҳкорро ба ҳузури муқаддаси Худ роҳ дод ва ҳатто бо Шайтон вақт гузаронд?
- Оё ин маънои онро дорад, ки Худо бо Шайтон созиш мекунад, то ҳатто имондорони содиқро ба ташвиш орад?
- Оё Шайтон яке аз фарзандони Худост?
ҶАВОБҲО: Биёед аввал ба саволи охирин назар андозем. Худо аз инсон хеле-хеле бузургтар аст. Ӯ комилан муқаддас, комилан доно ва комилан тавоно аст. Ӯ хато намекунад. Фикрҳо ва роҳҳои Ӯ аз мо баландтаранд, чунон ки осмон аз замин баландтар аст (Иш. 55:9). Ӯ набояд ба мо дар бораи он чизе, ки Ӯ қасд дорад ё он чизе, ки Ӯ мекунад, ҳисобот диҳад. Ҳар коре, ки Ӯ мекунад, дуруст аст!
Шайтон бад офарида нашудааст. Ӯ ҳамчун баландтарин мавҷудоти фариштагии Худо офарида шудааст. Фариштагон рӯҳҳои соҳибақл, бузургтар ва хеле тавонотар аз инсонҳо мебошанд. Мо дар бораи онҳо кам медонем, ба ҷуз ин ки онҳо ҳамчун рӯҳҳо ба Худо хидмат мекунанд ва ба халқи Ӯ хизмат мерасонанд. Ду порчаи Навиштаҳо, Ишаъё 14:12-17 ва Ҳизқиёл 28:11-19, дар ҳоле ки дар бораи подшоҳони бузурги заминӣ сухан мегӯянд, аз инҳо берунтар рафта, ба мо тасвири шоиронаи онро медиҳанд, ки чӣ тавр Лусифер, баландтарин аз ин мавҷудоти фариштагии офаридашуда, керуби тадҳиншуда, ки мепӯшонад, Шайтон, душмани Худо ва инсоният гардид.
«Ту аз рӯзи офарида шуданат дар роҳҳои худ комил будӣ, то даме ки дар ту ноинсофӣ ёфт шуд» (Ҳизқ. 28:15 NKJV). Ба ҷои шукргузорӣ ба Худо барои мақоми баланди имтиёзе, ки дошт, Лусифер аз зебоӣ ва ҳикмати худ мағрур шуд (ояти 17). Мағрурии ӯ доми ӯ гардид (1 Тим. 3:6). Ӯ бар зидди Худо, Офаридгори худ, исён кард. Панҷ маротиба дар Ишаъё 14:13-14 мо «ман хоҳам»-и ӯро мешунавем. Ӯ мехост мисли Худо бошад, ва баъдтар ӯ ҳамон васвасаи ҷолибро ба инсоният пешниҳод кард ва ба ин васила гуноҳро ба ҷаҳоне, ки мо дар он зиндагӣ мекунем, ворид кард. То имрӯз, инсон мехоҳад иродаи худро мустақилона аз Худо иҷро кунад.
Ҳамин тавр, мо мебинем, ки Шайтон бешубҳа яке аз фарзандони Худо нест. Дар асл, Ӯ пеш аз офариниши ҷаҳон душмани Худо гардид. Қариб фавран пас аз он ки Худо кори офариниши Худро ба итмом расонд, Шайтон дар боғи Адан пайдо шуд, занро фиреб дод ва ӯро васваса кард, ки аз дарахти мамнӯъ бихӯрад. Вай ба Одам каме дод, ӯ хӯрд, ва мо аз он вақт инҷониб ҳамчун гунаҳкорон зиндагӣ мекунем.
Саҳнаҳое, ки Навиштаҳо ба мо нишон медиҳанд дар Айюб 1:6-12 ва боз дар Айюб 2:1-6 дар осмон гузошта шудаанд. Ҳеҷ кас дар он ҷо набуд, ки бубинад ва бишнавад, ки чӣ шуд, аммо Худо хушнуд буд, ки ба мо бигӯяд. Дар бораи ҳодисае, ки ҳанӯз дар оянда аст, Ваҳй 12:10 ба Шайтон ҳамчун «айбдоркунандаи бародарони мо» ишора мекунад. Ин порча ба ин ду ҳодиса дар Айюб равшанӣ меандозад ва ба мо нишон медиҳад, ки онҳо ҳолатҳои ғайриоддӣ ё ҷудогона нестанд. «Айбдоркунандаи бародарони мо» дар ҳамон оят гуфта шудааст, ки «онҳоро шабу рӯз дар назди Худои мо айбдор мекард». Мо дар ин ҷо мефаҳмем, ки ин шуғли ҳозираи Шайтон аст. Вақте ки Худо аз ӯ дар Айюб 1 ва 2 пурсид, ки аз куҷо омадааст, ҷавоби Шайтон ҳар ду маротиба ин буд: «Аз рафтуомад дар рӯи замин ва аз гаштугузор дар он» (1:7, 2:2).
Шайтон на ҳамадон аст ва на ҳамаҷо ҳозир, бар хилофи Худо, ки ҳам ҳамадон ва ҳам ҳамаҷо ҳозир аст. Ин Шайтон, махлуқи афтода, исёнгари аслӣ аст, ки як лашкар ё шумораи зиёди мавҷудоти фариштагии дигарро ба исён бар зидди Худо роҳбарӣ кард. Мо одатан ин рӯҳҳои бадро девҳо меномем. Дар ҳоле ки Шайтон ва девҳои ӯ маҳдудиятҳои худро доранд, мо намедонем, ки ин маҳдудиятҳо чистанд. Аммо, мо метавонем дар ду боби аввали Айюб бубинем, ки Худо дар назорати ниҳоӣ аст: Ӯ ҳудудеро муқаррар мекунад, ки ин мавҷудоти комилан бад аз он гузашта наметавонанд (1:10,12, 2:6).
Худо Худост; мо махлуқот ҳастем. Ҳамчун махлуқот мо бояд ҳамеша дар хотир дошта бошем, ки Худо ба мо барои он чизе, ки Ӯ мекунад, ё барои он чизе, ки Ӯ бо ҳикмати мутлақи Худ ба ин душманони нафратангези Ӯ ва мо иҷозат медиҳад, ки анҷом диҳанд, тавзеҳот қарздор нест. Худо ба мо масеҳиён мегӯяд, ки «мо медонем, ки ҳама чиз барои некӣ ба онҳое, ки Худоро дӯст медоранд, ба онҳое, ки мувофиқи мақсади Ӯ даъват шудаанд, якҷоя кор мекунад» (Рум. 8:28). Мо инро медонем, зеро Худо онро дар Каломи Худ гуфтааст, ва Худо, ки комилан муқаддас аст, дурӯғ гуфта наметавонад (Ададҳо 23:19).
Баъзан Худо ба мо имкон медиҳад, ки чӣ тавр Ӯ мақсадҳои Худро барои некии мо иҷро мекунад, ҳарчанд вақте ки чизҳо рӯй медиҳанд, онҳо хеле нодуруст ба назар мерасанд. Дар бораи Юсуф дар Ҳастӣ фикр кунед. Ӯ аз ҷониби бародаронаш нафрат дошт, аз ҷониби онҳо ба ғуломӣ фурӯхта шуд, пас аз муқовимат ба кӯшишҳои зани устодаш барои фиреб додани ӯ, ба Худо содиқ буд, зиндонӣ шуд ва сипас аз ҷониби соқӣ, ки хобашро таъбир карда буд, фаромӯш шуд. Сипас дар як рӯз ӯ аз зиндон бароварда шуд ва ҳокими тамоми сарзамини Миср гардид. Худо ӯро дар ин вазифа истифода бурд, то шумораи бешумори одамонро аз гуруснагӣ наҷот диҳад, аз ҷумла падару бародаронаш ва оилаҳои онҳо. Юсуф онҳоро ба Миср овард, ки дар он ҷо онҳо ба як миллати тавоно, халқи заминии интихобшудаи Худо, табдил ёфтанд.
Ҳикояи Айюб низ як ҳикояи аҷибест дар бораи он ки чӣ тавр Худо мақсадҳои илоҳии баракати Худро иҷро мекунад, ҳатто вақте ки Шайтон бар зидди Ӯ ва муқаддасони содиқи Ӯ тамоми кӯшиши худро мекунад. Вақте ки Шайтон дар назди Худо дар байни «фарзандони Худо» (истилоҳе, ки дар Аҳди Қадим ба мавҷудоти фариштагӣ татбиқ мешавад) пайдо шуд, Худо таваҷҷӯҳи Шайтонро ба Айюб, марди хеле сарватманд, ки Худо ӯро ҳамчун хизматгори Худ ситоиш карда буд, ҷалб кард. Дар бораи ӯ Худо гуфт: «Дар рӯи замин мисли ӯ касе нест, марди беайб ва ростқавл, ки аз Худо метарсад ва аз бадӣ дурӣ меҷӯяд» (Айюб 1:8). Шайтон Айюбро тӯҳмат кард ва ба Худо гуфт, ки ӯ аз сабаби ҳама чизе, ки Худо ба ӯ дода буд ва барои ӯ мекард, чунин буд. Сипас Шайтон Худоро даъват кард, ки агар Ӯ ҳама чизро аз Айюб бигирад, Айюб Худоро ба рӯи Ӯ лаънат хоҳад кард. Худо, ки хизматгори содиқи Худро медонист, ба Шайтон иҷозат дод, ки ҳама чизеро, ки Айюб дошт, бигирад, аммо ба ӯ даст нарасонад.
Шайтон ин корро кард ва дар як рӯз ҳама чизеро, ки Айюб дошт ва ҳамаи даҳ фарзанди ӯро гирифт. Айюб, дар ғам аз талафоти худ, инро аз дасти Худо қабул кард ва ҳанӯз ҳам ибодат мекард (оятҳои 20-21). Вақте ки Шайтон боз дар назди Худо пайдо шуд, ки дар мақсади бади худ шикаст хӯрда буд, ӯ иддао кард, ки мард ҳама чизеро, ки дорад, барои ҳаёти худ медиҳад. Худо ба ӯ иҷозат дод, ки бо Айюб ҳар коре, ки мехоҳад, кунад, ба ҷуз гирифтани ҷони ӯ. Шайтон Айюбро аз сар то по бо захмҳои дарднок зад, аммо Айюб ҳама чизро аз дасти Худо қабул кард. Мо пас аз ин аз Шайтон дигар чизе намешунавем. Мақсади бади ӯ барои баргардонидани Айюб аз Худо ноком шуд.
Аммо ҳикоя дар ин ҷо ба охир намерасад. Худо бо Шайтон барои ташвиш додани як имондори содиқ созиш накарда буд, зеро Худо ҳеҷ гоҳ созиш намекунад. Дӯстони Айюб барои тасаллӣ додани ӯ омаданд ва аз он чизе, ки диданд, чунон сахт ҳайрон шуданд, ки як ҳафта пурра ба ӯ чизе гуфта натавонистанд. Сипас онҳо ба ақли инсонӣ пайравӣ карданд ва чунон ки бисёриҳо имрӯз ба таври хато мекунанд, гуфтанд, ки Худо одамони одилонро ҷазо намедиҳад, пас Айюб набояд одил бошад. Онҳо ӯро ба он айбдор карданд, ки ӯ як мунофиқи моҳир аст, ки мунофиқии ӯ акнун ошкор шудааст, ва онҳо ӯро насиҳат карданд, ки агар мехоҳад баракат ёбад, тавба кунад.
Айюб худро аз ин айбдоркуниҳои бардурӯғ дифоъ кард ва баҳс торафт шадидтар ё пуршиддаттар шуд. Дӯстон ҳамларо идома доданд; Айюб худро бо худпарастӣ дифоъ кард. Ӯ шикоят кард ва пурсид, ки оё Худо одилона рафтор мекунад. Аммо, ӯ иқрор шуд: «Ҳарчанд Ӯ маро бикушад, ман ба Ӯ таваккал хоҳам кард. Ҳатто ҳамин тавр, ман роҳҳои худро дар назди Ӯ дифоъ хоҳам кард» (13:15). Айюб ҳеҷ гоҳ Худоро лаънат накард, аммо ӯ намефаҳмид, ки чаро ин қадар сахт азоб мекашад. Вақте ки суханони ӯ ниҳоят ба охир расид, дӯстонаш ба ӯ ҷавоб доданро бас карданд, зеро ӯ дар назари худ одил буд.
Як ҷавон ба баҳс дохил шуд,ба Айюб ва дӯстон нишон дод, ки онҳо дар куҷо хато кардаанд ва дар бораи бузургии Худо сухан гуфт. Сипас Худои Худаш дахолат кард ва ба Айюб як қатор саволҳои дарозро дод, ки ба таври аҷиб ба ваҳйи Ӯ дар офариниш асос ёфтаанд. Дар ҳузури Худо, Айюб фурӯтанона аз худ нафрат дошт. Айюб нишон дод, ки худпарастии ӯ ба охир расидааст, вақте ки ӯ барои дӯстонаш, ки ӯро ин қадар бо шавқ айбдор карда буданд, дуо кард.
Мақсади Худо барои табобат кардани хизматгори Худ Айюб аз худпарастии ӯ – ки дар назари Ӯ хеле нафратангез буд – акнун ба анҷом расид. Ӯ ӯро дар назди дӯстонаш, хешовандонаш ва шиносонаш сафед кард ё қабул кард. Ӯ Айюбро бо ду баробар дороие, ки қаблан дошт, мукофотонид.
Худо бо Шайтон созиш накарда буд. Ӯ дили Айюбро медонист ва ба муқаддаси одили Худ дарси хеле зарурӣ ва арзишмандро омӯзонида буд. Кӯшиши Шайтон барои баргардонидани Айюб аз Худо ва Худо аз Айюб ноком шуд. Худо воқеан кӯшишҳои Шайтонро бар зидди Айюб барои некии Айюб истифода бурд ва аз азоби ӯ баракат овард.
Таърихи Айюб дар тӯли 4000 ё бештар аз он солҳое, ки Айюб дар ин замин зиндагӣ мекард, ба муқаддасони бешумори Худо тасаллӣ ва рӯҳбаландӣ бахшидааст. Барои ҳаёти мо ҳамчун масеҳиён бисёр татбиқоти амалӣ мавҷуданд. Мо аллакай ба Румиён 8:28 назар андохтем. Китоби Муқаддас инчунин ба мо мегӯяд: «Ҳеҷ васвасае шуморо фаро нагирифтааст, магар он ки барои инсон маъмул аст; аммо Худо содиқ аст, ки ба шумо иҷозат намедиҳад, ки аз он чизе, ки шумо метавонед, васваса шавед, балки бо васваса роҳи гурезро низ фароҳам меорад, то шумо тавонед онро таҳаммул кунед» (1 Қӯр. 10:13). Худо моро ҳамчун фарзандони Худ «барои фоидаи мо, то ки мо шарики муқаддасии Ӯ бошем, тарбия мекунад. Ҳоло ҳеҷ тарбияе дар айни замон шодӣ ба назар намерасад, балки дарднок аст; аммо, баъдтар он меваи осоиштаи адолатро ба онҳое, ки аз он омӯхтаанд, медиҳад» (Ибр. 12:10-11).
Худованди мо Исо Шайтонро дар Ҷолҷота шикаст дод. Ӯ мехоҳад, ки халқи Ӯ дар натиҷаҳои пирӯзии Ӯ шарик бошанд, ва аз ин рӯ Ӯ ба мо мегӯяд: «Худои сулҳ Шайтонро ба зудӣ зери пойҳои шумо пахш хоҳад кард» (Рум. 16:20). Ваҳй 12 ба мо нишон медиҳад, ки рӯзе наздик аст, ки дастрасии Шайтон ба ҳузури Худо ба охир мерасад. Ваҳй 20 идома медиҳад, ки Шайтон пас аз озод шудан аз 1000 соли маҳдудият дар чоҳи бетаг дар давраи ҳукмронии ҳазорсолаи Худованд дар рӯи замин, муборизаи беумеди худро бар зидди Худо идома хоҳад дод. Шайтон лашкари бузурги кофиронро бар зидди муқаддасони Худованд ҷамъ хоҳад кард, аммо оташ аз Худо аз осмон фуруд омада, он душманонро фурӯ хоҳад бурд. Иблис, ки онҳоро фиреб дод, ба дӯзах – кӯли оташ ва кибрит – партофта хоҳад шуд ва «шабу рӯз то абад азоб хоҳад кашид» (ояти 10).
Хоҳ онҳоро фаҳмем ё не,«ҳамаи корҳои Ӯ аз азал ба Худо маълум аст» (Аъмол 15:18).
Ҷавоб аз ҷониби Евгений П. Веддер, хурдӣ.