Ибодати ҳақиқӣ аз дил ва иродае иборат аст, ки фурӯтанона, бо эҳтиром ба номи арзанда, шахсият ва иродаи комили Ӯ комилан итоат мекунад.
Оё шумо ибодаткунанда ҳастед?
«Ибодат» имрӯз хеле бузург аст – шояд бузургтарин ва босуръаттарин категория дар бахши мусиқии мағозаҳои китобҳои масеҳӣ. Ҳоло бисёре аз калисоҳо як пешвои ибодати пурравақт дар ҳайати кормандон доранд ва як гурӯҳи ибодатӣ, ки ҷамъомадро дар қисми назарраси хидмати субҳи якшанбе роҳбарӣ мекунад.
Ибодат чист? Калимаи юноние, ки дар Аҳди Ҷадиди англисии мо бештар ҳамчун «ибодат» тарҷума шудааст, «проскунео» мебошад. Ин маънои «итоат кардан, эҳтиром кардан»-ро дорад. Аз ҷиҳати луғавӣ он маънои «бӯсидан ба сӯи» ва «сар хам кардан ба» 1 ё «худро ба замин андохтан»-ро дорад. Дар Шарқи Наздик, он ҳатто маънои «ба зону афтодан ва бо пешонӣ ба замин расидан»-ро дорад. 2
Масалан, ҳам сардори куништ, ки духтараш дар ҳоли марг буд, ва ҳам зани суриягӣ-финикиягӣ, ки духтарашро дев гирифта буд, «омада, ба пойҳои Ӯ афтоданд» (айнан, ибодат карданд), ва аз Худованд ёрӣ хостанд (Луқо 8:41; Марқӯс 7:25 NIV). Марди кӯре, ки Исо чашмонашро кушод, ба ҳамин тарз «Ӯро ибодат кард» (Юҳанно 9:38).
Вазъият ё майл? Ҷой ё муносибат? Ман хеле таваҷҷӯҳ доштам, ки аз 60 маротибае, ки «проскунео» дар Аҳди Ҷадид омадааст, он ҳеҷ гоҳ ба машқи муназзам, расмӣ ё маросимӣ ишора намекунад. Баръакс, «ибодат» як вокуниши стихиявӣ, ихтиёрӣ ва шахсӣ ба арзандагии Худованди мо буд, ки аксар вақт дар кӯча ё дигар ҷои ҷамъиятӣ, вақте ки шахс бо Ӯ вохӯрд ва ба таври инстинктӣ ба пойҳои Ӯ сар хам кард.
Бо пешниҳоди ӯ, Исо бо як зани беахлоқ ва ғайрияҳудӣ дар бораи ҷои муносиб ва муносибат барои ибодат сӯҳбат кард. Ӯ гуфт, ки ҷое, ки мо ибодат мекунем, муҳим нест – «на дар ин кӯҳ» (ҷои муқаддаси сомариён) ва на дар Ерусалим (ҷои муқаддаси яҳудиён). Инҳо муҳим нестанд. Шакл муҳим нест. Баҳс дар бораи он ки ман чӣ гуна ибодат мекунам дар муқоиса бо он ки шумо ё онҳо чӣ гуна ибодат мекунанд, ҳал шудааст. Худо ба механика, маросим ё дурустии сиёсии як шакл ё дигар аҳамият намедиҳад. Ибодати ҳақиқӣ масъалаи рӯҳ аст – муносибати дил.
Ба замин афтодан дар назди Наҷотдиҳанда ва Худои мо ҳамеша як вокуниши муносиб ба шаъну шараф ва арзандагии бузурги Ӯст, аммо ибодати ҳақиқӣ на масъалаи вазъияти ҷисмонӣ аст ва на масъалаи маросими калисоӣ, шакл ё амалия. Ибодати ҳақиқӣ – он навъе, ки Падар мехоҳад – аз дил ва иродае иборат аст, ки фурӯтанона, бо эҳтиром ба номи арзанда, шахсият ва иродаи комили Ӯ комилан итоат мекунад.
Ибодат метавонад дар ҳама ҷо ва дар ҳар вақт рух диҳад. Ҳар қадаре ки мо ба муҳаббат, некӣ ва ҷалоли Худо ва Падари худ тамаркуз кунем ва ғарқ шавем, ҳамон қадар бештар ба Ӯ гӯш медиҳем, аз ҳузури Ӯ лаззат мебарем ва ба таври стихиявӣ дар ибодати ҳақиқӣ вокуниш нишон медиҳем. Ин метавонад дар бистар дар нисфи шаб бошад. Ин метавонад дар мошин дар шоҳроҳ бошад. Ин метавонад дар хона, мактаб ё кор дар миёнаи реҷаҳои ҳаррӯза бошад – ё дар ҳар гуна ҷойҳо ва ҳолатҳои дигар дар давоми рӯз.
Ҳангоми навиштани ин мақола ман дар маросими дафни як муқаддаси солхӯрда иштирок кардам. Дар сухани ситоишии худ, сухангӯ аз хабарномаи марги рӯзнома иқтибос овард, ки дар он гуфта шуда буд, ки дар ҳоле ки ӯ дар Ҷамъияти Масеҳӣ «ибодат» мекард, ин хоҳар дар асл «ҳар рӯз, ҳар соат, ҳар дақиқа» ибодат мекард, зеро ӯ беғаразона ва аз таҳти дил ба Худованди худ ҳамчун зан, модар, бибӣ, ҳамсоя ва узви калисо хидмат мекард.
Андозаи дигар Калимаи дигари юнонӣ, ки камтар ҳамчун «ибодат» тарҷума шудааст, унсури муҳими дигари ибодати комилро муаррифӣ мекунад. «Латреуо» танҳо тақрибан 20 маротиба омадааст ва одатан ҳамчун «хидмат кардан» ё «хидмати динӣ ё эҳтиром кардан» тарҷума мешавад. 1 Аммо, он дар чанд мавридҳои муҳим ҳамчун «ибодат» тарҷума шудааст.
Дар Аъмол 7:42, аз сабаби бевафоии Исроили қадим, «Худо рӯй гардонд ва онҳоро ба ибодати ҷирмҳои осмонӣ дод». Дар мурофиа, Павлус иқрор шуд, ки Худоро мувофиқи он чизе ки барои яҳудиён бидъат ё мазҳаб ҳисобида мешуд, ибодат мекард (Аъмол 24:14). Шояд муҳимтарин мавриде, ки ин калима ба ин тариқ тарҷума шудааст, дар Филиппиён 3:3 аст, ки дар он ибодат «бо Рӯҳи Худо» бо хатна муқоиса карда мешавад – яъне шаклҳои беруна, ҷисмонӣ, маросимӣ ва бесамар хидмат ба Худо. Ин ҳолатҳои калима на танҳо як вазъияти ибодатӣ, рӯҳ ё муносибатро нишон медиҳанд, балки як майли комили шахсро барои иҷрои иродаи ибодатшаванда, як садоқати комил ба ҳаёти ибодат: ин шахсият аст; ин рисолат аст.
Ин ҳисси ибодат ҳамчун хидмат дар се мавридҳои дигар, ки дар он ба ин тариқ тарҷума шудааст, боз ҳам бештар нишон дода шудааст. Дар Аъмол 27:23, дар саҳни киштии тӯфонзада, Павлус ба ҳамсафарони тарсидаи худ гуфт: «Шаби гузашта фариштаи Худое, ки ман аз они Ӯ ҳастам ва ба Ӯ хидмат мекунам (латреуо), дар паҳлӯи ман истода буд». Ин шахсияти худи Павлус аст, ки ӯ кист: касе, ки Худои ҳақиқиро ибодат мекунад, ки ӯро комилан соҳиб аст ва ба Ӯ боғайратона хидмат мекунад.
Дар Румиён 12:1 Павлус моро даъват мекунад, ки ҷисмҳои худро ҳамчун қурбонии зинда ба Худо пешкаш кунем, ки ин «хидмати оқилонаи» мо (KJV) ё «ибодати рӯҳонӣ» (NIV) ё «хидмати рӯҳонии ибодат» (NASB) аст. Дар ҳар як ҳолат, калима «латреуо» аст. Пешкаш кардани ҷисмҳои мо ба таври возеҳ як ибодати боғайратона ва комили шахсро нишон медиҳад, ки дар ҳаёти «тағйирёфта» ифода ёфтааст (Румиён 12:2).
Дар посухи Исо ба васвасаи Шайтон барои «ибодат» (проскунео) ба ӯ (Матто 4:9-10) Ӯ ҳарду калимаи моро истифода мебарад: «Навишта шудааст: «Худованд Худои худро ибодат кун (проскунео) ва танҳо ба Ӯ хидмат кун (латреуо)». Ин бастаи комил аст – «ибодати муносибат» ва «ибодати амал».
Пас, ибодаткунандагони ҳақиқӣ онҳое ҳастанд, ки дил, рӯҳ ва муносибати онҳо бо хоҳиш ва ба таври стихиявӣ дар эҳтироми бузург дар назди Худои Наҷотдиҳандаи мо сар хам кардаанд ва тамоми ҳаёт ва иродаи онҳо ба Ӯ ҳамчун хизматгорони Ӯ барои овардани шараф ва ҷалол ба Ӯ ва иҷрои мақсадҳои Ӯ сар хам кардаанд.
Тасвири шинос Саҳнаи каме пеш аз хиёнати Исо, вақте ки Марями Байт-Ҳинӣ Ӯро бо атри гаронбаҳо тадҳин мекунад (Матто 26:6-13; Марқӯс 14:1-9; Юҳанно 12:1-8) амалан шарҳи ибодат аст. Ибодаткунанда занест, ки атрҳо ва бӯйҳо барои ӯ хеле қадр карда мешаванд ва танҳо дар мавридҳои хеле махсус ба таври кам истифода мешаванд. Вай зарфи нозук ва зебои алабастрро – ки худ хеле арзишманд аст – мешиканад ва бо бепарвоии беандоза, тамоми 3 мундариҷаи гаронбаҳоро ба бадани Наҷотдиҳанда мерезад.
Дигарон, ки ҳузур доштанд, медонанд, ки атре, ки вай рехтааст, ба маоши яксола баробар аст. Ин ибодатеро нишон медиҳад, ки самараи садоқати «ҳар рӯз, ҳар соат, ҳар дақиқа» ба Худованд аст. Ин зан чунин маблағро чӣ гуна ҷамъ овард? Чӣ қадар вақт ӯ барои харидани ин ганҷ сарфа мекард? Чӣ қадар вақт ӯ онро дар байни ганҷҳои шахсии худ нигоҳ дошта буд? Оё вай онро махсус барои ин мақсад харида буд? Мо, албатта, намедонем, аммо мо медонем, ки вай онро ба шахсе, ки объекти комилан ҷалбкунандаи эҳтиром ва муҳаббати ӯ буд, озодона сарф кард.
Яҳудои аз ҷиҳати рӯҳонӣ мурда ва ёздаҳ ҳаввориёни аз ҷиҳати рӯҳонӣ бепарво амали ӯро ҳамчун исрофкорӣ сахт танқид карданд; беҳтар аст, ки арзиши назарраси онро барои кӯмак ба камбағалон истифода баранд. Аммо Исо ин амалро шояд бештар аз ҳар ишораи дигари эҳтиром ё эҳтиром, ки дар тамоми фаъолияти заминии Ӯ ба Ӯ дода шуда буд, қадр кард. Ин дафни Ӯро пешбинӣ мекард, ки ҷузъи ҷудонашавандаи рисолати ниҳоии Ӯ дар рӯи замин буд. Аз ин рӯ, он ба таври қавӣ нишон медиҳад, ки Марям, ки «дар пойҳои Худованд нишаста, ба суханони Ӯ гӯш медод» (Луқо 10:39), ба ин васила дар бораи Исо ва рисолати Ӯ назар ба садҳо шогирдон ё ҳаввориёни дигари Ӯ фаҳмиши амиқтар пайдо карда буд. Машғулияти бодиққат бо Худованди худ ва суханони Ӯ ба ӯ имкон дод, ки ибодатеро ба ҷо оварад, ки рӯҳи Ӯро ба ҳаяҷон меовард, ҳатто агар аз ҷониби онҳое, ки дар муносибат бо Ӯ камтар амиқ буданд, нодуруст фаҳмида мешуд.
Исо ин сифати ибодатро аз дигар хидматҳо болотар гузошт. Дар ҷои дигар Ӯ талаб мекунад, ки мо ба камбағалон ғамхорӣ кунем, аммо фарқи байни хайрияи оддии башардӯстона ва хидмат ба Худо дар он аст, ки амал аз ибодати ҳақиқии рӯҳонӣ ҳамчун афзалият ва асос бармеояд (Юҳанно 4:23-24). Яке ба одамон кӯмак мекунад; дигаре Худоро ҳамчун афзалияти аввал эҳтиром мекунад, сипас ба одамон фоида меорад.
Исо амали беғаразонаи ӯро дар ибодат чунон қадр кард, ки Ӯ эълон кард, ки ӯ ва ибодати ӯ ҳамчун як қисми ҷудонашавандаи Инҷил ба таври доимӣ ёд карда мешаванд. Ин як изҳороти муҳим аст. Гӯё барои тасвири ин нукта, «хона аз бӯи атр пур шуд» (Юҳанно 12:3). Таъсири ибодати ӯ барои ҳама дар он ҷо рад карданашаванда, бешубҳа ва ногузир буд; ҳарчанд онҳо натавонистанд онро дуруст арзёбӣ кунанд, аммо аз он таъсир гирифтанд.
Ҷолиб аст, ки Матто ва Марқӯс Марямро нишон медиҳанд, ки атрро ба сари Исо мерезад, дар ҳоле ки Юҳанно мегӯяд, ки вай пойҳои Ӯро тадҳин кардааст. Ин зиддият нест. Вай бояд ҳардуро карда бошад. Оё вай онро ба тамоми бадани Ӯ, аз сар то по рехтааст? Ибодати комили шахс тамоми шахсияти Худо ва Наҷотдиҳандаи моро дар бар мегирад ва тароват мебахшад, инчунин ба «тамоми хона» таъсир мерасонад.
Ибодати ҷамъиятӣ? Дар бораи ибодати ҷамъиятӣ чӣ гуфтан мумкин аст? Албатта, он матлуб аст. Аммо ҳеҷ гоҳ фаъолияти ҷамъомадро бо ибодати ҳақиқии рӯҳи имондорони инфиродӣ, ки муҳаббати худро ба Худованди худ тавассути наздикии доимӣ, ҳамешагӣ ва итоаткорона бо Ӯ ифода мекунанд, омехта накунед.
Ибодати ҷамъиятӣ – хоҳ суруди ҳамоҳанг, дуои фаврӣ, мавъизаи дилгармкунанда ё маросимҳои расмии ҷиддӣ ба монанди зиёфати Худованд – ҳеҷ гоҳ наметавонад бештар аз як шакли холӣ бошад, то даме ки ибодаткунандагон пеш аз ҳама дар сатҳи ихтиёрӣ, стихиявӣ ва беихтиёронаи шахсӣ ибодаткунанда бошанд.
ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ
- Луғати тафсирии калимаҳои Библиявии Вайнс
- Луғати юнонӣ-англисии Аҳди Ҷадиди Тайер
- Эзоҳе дар Библияи ман ним литр атрро нишон медиҳад.
аз ҷониби Билл Ван Рин
