Ай

[Калимаи вуруд: Ай]

Теппаи (харобаҳо)

1. Ҷойе, ки Иброҳим пеш аз (Ҳастӣ 12:8) ва баъд аз (Ҳастӣ 13:3) иқоматаш дар Миср дар байни он ва Байт-Ил қарор дошт. Шикасти кӯшиши исроилиён ба шаҳр (Еҳушаъ 7:2-5) боиси ошкор шудани ҷинояти Охон гардид; вақте ки он кафорат шуд, шаҳр бо ҳилла забт ва хароб карда шуд (Еҳушаъ 8:1-28). Он ҳеҷ гоҳ дар таърих дубора пайдо намешавад, гарчанде ки он маскун боқӣ монд: он Айат дар тавсифи Ишаъё аз раҳпаймоии ашшурӣ (Ишаъё 10:28) ва Айяи Наҳемё 11:31 аст. Дар 1 Вақоеънома 7:28 «Азза», ки дар байни шаҳрҳои Эфроим номбар шудааст, дар бисёр дастнависҳо «Айя» аст, ки шакли дигари ном мебошад. Аммо, ин дар ҳеҷ сурат наметавонад ҳамон ҷой бошад, ки дар қабилаи Бинёмин буд (Еҳушаъ 18:23, ки дар он Аввим эҳтимол таҳрифи номи ин шаҳр аст). Баъд аз бадарға, Ай ва Байт-Ил якҷоя 223 нафарро ба шумораи бозгаштагон таъмин карданд (Эзро 2:28), ва шаҳр бори дигар аз ҷониби бинёминиён маскун шуд (Наҳемё 11:31). Дар Еҳушаъ 7:3 ба таври қатъӣ гуфта шудааст, ки шаҳр ночиз буд, ва ин аз он шаҳодат медиҳад, ки дар рӯйхати шаҳрҳои забтшуда он қариб ягона шаҳрест, ки мавқеи он муайян шудааст (Еҳушаъ 12:9). Аммо, забти он ба канъониён таассуроти амиқ гузошт (Еҳушаъ 9:3; Еҳушаъ 10:1). Дар мавриди муайян кардани он, ягона нишондиҳандае, ки моро роҳнамоӣ мекунад, наздикии он ба Байт-Ил (ҳама розӣ ҳастанд, ки Байтин аст), дар шарқи он ҷой (мувофиқи Ҳастӣ 12:8) мебошад. Ҷойҳои гуногун пешниҳод шудаанд: Турмус Айя (ки унсуреро дар бар мегирад, ки ба ном монанд аст, аммо вазъият ғайриимкон аст); Хурбет Ҳаян (ки он низ номи шабеҳ дорад, аммо қадимтаринҳои ин ҷой ба қадри кофӣ қадимӣ нестанд); Дайр Диван (ки дар ҷои дуруст аст, аммо эҳтимол он қадар қадимӣ нест); ва эт-Телл (теппае, ки номи он ҳамон маънои калимаи Ай [«теппа»] дорад). Эҳтимол ин охирин ҷои эҳтимолии бештар аст.
2. Ҷои комилан фарқкунанда, ки дар пешгӯӣ бар зидди аммониён зикр шудааст, Ирмиё 49:3 (шояд хатои котибӣ барои Ар).