Аполлос

Харобкунанда

Мубаддалшуда аз Искандария, марди суханвар ва дар Навиштаҳо тавоно, ки танҳо таъмиди Яҳёро медонист, чизҳои Исоро боғайратона таълим медод. Дар Эфсӯс ӯро Прискилла ва Акила комилтар таълим доданд. Ӯ дар Қӯринт заҳмат кашид, аз ҳавворӣ Павлус пайравӣ кард, ки аз ин рӯ метавонист бигӯяд: «Ман шинондам, Аполлос об дод», ва баъдан ӯ сахт хост, ки Аполлос ба Қӯринт боздид кунад. Номи ӯ бо номи Павлус дар робита бо рӯҳияи ҳизбӣ дар Қӯринт алоқаманд аст, ки ҳавворӣ онро сахт сарзаниш кард; аммо аз гуфтаи ӯ, ки ӯ «ин чизҳоро ба худ ва ба Аполлос интиқол додааст», чунин ба назар мерасад, ки қӯринтиён пешвоёни маҳаллӣ доштанд, ки дар зери онҳо худро ҷойгир карда буданд, ки ӯ ном намебарад; ва ӯ ба онҳо дарси заруриро омӯзонд ва принсипи умумиро бо истифода аз номи худ ва номи Аполлос, на номҳои пешвоёни онҳо, муқаррар кард. Аъмол 18:24; Аъмол 19:1; 1 Қӯринтиён 1:12; 1 Қӯринтиён 3:4-22; 1 Қӯринтиён 4:6; 1 Қӯринтиён 16:12; Титус 3:13.

(номи навозишкорона, ихтисоршуда аз Аполлоний, ки дар матни Деутерономистии Аъмол 18:24 пайдо мешавад). Ба ғайр аз ишораи шубҳанок дар Титус 3:13, дониши мо дар бораи Аполлос аз 1 Қӯринтиён ва Аъмол 18:24-28 бармеояд. Дар Аъмол ӯ ҳамчун яҳудии Искандариягӣ, марди суханвар, бо дониши муассири Аҳди Қадим тасвир шудааст. Ӯ пеш аз он ки Павлуси муқаддас дар он ҷо зиндагӣ кунад, ба Эфсӯс омад ва пас аз он ки дар роҳи Худованд таълим гирифт, ақидаҳои худро дар куништ бо ғайрат эълон кард, ки дар он ҷо Прискилла ва Акила ӯро шуниданд. Ақидаҳои ӯ дақиқан чӣ буданд, қарор додан осон нест. Аъмол 18:25 нишон медиҳад, ки ӯ ба маънои муайян масеҳӣ буд, ки ӯ достони Исоро медонист, ба Ӯ ҳамчун Масеҳ бовар дошт, аммо аз омадани Рӯҳулқудс хабар надошт. Шогирдоне, ки дар Аъмол 19:1 ва ғайра зикр шудаанд, ки ба таври возеҳ дар мавқеи мувозӣ қарор доранд, ҳатто ин қадарро намедонанд; ва ‘дар роҳи Худованд таълим гирифтан’ ҳатман маънои масеҳиятро надорад, дар ҳоле ки ҳатто ибораи ‘чизҳои марбут ба Исо’ метавонад танҳо ба пешгӯиҳои Масеҳӣ ишора кунад (муқоиса кунед Луқо 24:27, ва ба мақолаи ‘Аполлос’ аз ҷониби Ҷ. Ҳ. А. Ҳарт дар JThS, октябри 1905 нигаред). Дар Эфсӯс, Аполлос шояд танҳо таъмиди тавбаи Яҳёро мавъиза карда бошад. Аммо Прискилла ва Акила ӯро масеҳии комил карданд. Баъдтар Аполлос дар Қӯринт бо муваффақияти бузург кор кард. Суханварии ӯ ва фарҳанги Филонӣ ба ӯ номи ҳикматро бахшид ва мавъизаи ӯро ҷолиб гардонд, то ки бисёриҳо худро пайравони махсуси ӯ эълон кунанд (1 Қӯринтиён 1:12). Таълими Аполлос дар Қӯринт шояд бо тафсири аллегорӣ, исрор ба дониши илоҳӣ ва зарурати зиндагӣ мувофиқи табиат (ба ишораи тамасхуромези Павлуси муқаддас ба ‘табиат’ дар 1 Қӯринтиён 11:14 нигаред) қайд шуда бошад. Аммо муноқишаи ҳизбӣ дар Қӯринт аз нияти ӯ набуд. Аполлос ва Павлус дар Инҷили худ мувофиқ буданд (1 Қӯринтиён 3:8) – ин далелро қӯринтиён нодида гирифтанд. Аполлос дархости қӯринтиёнро барои боздиди дуюми зуд рад кард (1 Қӯринтиён 16:12). Павлуси муқаддас зоҳиран Аполлосро ҳамчун ҳавворӣ зикр мекунад (1 Қӯринтиён 4:9). Мо сабтҳои дақиқи таълими Аполлосро надорем, аммо пешниҳод шудааст, ки ӯ Ҳикмати Сулаймонро пеш аз табдили худ ва нома ба Ибриёнро баъд аз он навиштааст. Ҳ. Ҷ. Вуд.