Аштарот

ҷамъи Аштарот

Ин шаҳр (ҷамъи Ашторет [ниг.]), ки аслан аз ҷониби Ог, подшоҳи Башон (Такрори Шариат 1:4, Еҳушаъ 9:10; Еҳушаъ 12:4; Еҳушаъ 13:12; Еҳушаъ 13:31) нигоҳ дошта мешуд, баъдтар аз ҷониби исроилиён забт карда шуд ва аз ҷониби онҳо ба Гершониён дода шуд (Еҳушаъ 21:27 Бе-эштера, «манзил [ё маъбад] Ашторет»; муқоиса кунед || 1 Вақоеънома 6:56, ки Аштарот мехонад), метавонад, бидуни мухолифат бо сабтҳои Библия, бо Аштерот-Карнаим (ниг.) муайян карда шавад. Аммо, изҳороте, ки дар Ономастикони Евсевий ёфт шудааст, ба назари он, ки ин номҳо ду маконро ифода мекунанд, мусоидат мекунад. Евсевий нақл мекунад, ки дар замони ӯ ду деҳаи ҳамном, ки бо масофаи 9 мил ҷудо шудаанд, дар байни Адара (Эдрей) ва Абила ҷойгир буданд; яъне, (1) Аштарот, шаҳри қадимии Ог, 6 мил аз Абила, ва (2) Карнаим Аштарот, деҳае дар гӯшаи Башон, ки дар он деҳаи Айюб нишон дода шудааст (муқоиса кунед Китоби Юбилейҳо 29:10). Карнаим Аштароти Евсевий ба таври возеҳ дар гӯша ё кунҷи аз ҷониби дарёҳои Наҳр эр-Руққад ва Шариат эл-Манадиреҳ ташаккулёфта ҷойгир буд, ки дар наздикии он анъана Уз, ватани Айюбро ҷойгир мекунад. Дар тӯли 36° Ш, арзи 32° 50′ Ш, дар платои Башон, Телл («теппа») «Аштара» ҷойгир аст, ки арзиши стратегии он, тавре ки харобаҳо нишон медиҳанд, дар асрҳои миёна эътироф шуда буд. Пояи он аз ҷониби Мойет эн-Небӣ Айюб («ҷараёни пайғамбар Айюб») обёрӣ мешавад. Аз ин ҷараён ба масофаи 2 1/2 мил Шимол-Шимол-Шарқ, аз Ҳаммом Айюб («ваннаи Айюб») гузашта, манбаи он, чашмае, ки гуфта мешавад, вақте ки Айюб дар бетоқатии худ ба замин пой гузошт, ҷӯшидааст, ёфт мешавад. Дар наздикии бевосита ба самти Ҷануб, қабри Айюб нишон дода шудааст. Ғайр аз ин, дар теппае, ки дар пояи он ин ду ҷой ҷойгиранд, деҳаи Саъдия ё Шайх Саъд ҷойгир аст, ки масҷиди он Сахрет Айюбро дар бар мегирад, як сангпораи калони базалтӣ, ки Айюб гуфта мешавад, ҳангоми қабули дӯстонаш ба он такя кардааст. Дар ҳақиқат, ¾ мил ҷануби Саъдия дар эл-Меркез, қабри дигари (муосир) Айюб нишон дода шудааст, ва Дер («дастгоҳ») Айюб, мувофиқи анъана аз ҷониби Ғассонид Амр I сохта шудааст, маълум аст, ки вуҷуд дошт. Аштароти Евсевий пас бояд дар наздикии Музериб, 9 1/2 мил ҷануби Саъдия, ва 8 мил шимолу ғарби Адара, қариб масофаи Ономастикон ҷойгир мебуд. Ҳатто Телл Ашъарӣ, 4 1/4 мил ҷануби Телл «Аштара», аз як тараф аз ҷониби Ярмук, аз тарафи дуюм аз ҷониби ҷарӣ муҳофизат шуда, ва нишонаҳои мустаҳкам карда шудани он бо девори сегона дар тарафи сеюмро нишон медиҳад, барои қалъаи шоҳона ба таври аъло ҷойгир аст. Ҳеҷ яке аз ин номҳои ҷойҳои муосир, ба истиснои Телл «Аштара», аз ҷиҳати забонӣ бо «Аштарот» ва «Аштерот-карнаим»-и Библия ва Ономастикон алоқаманд нест. Тавсифи «Аштерот-карнаим» (2 Маккабиён 12:21 ф., муқоиса кунед 1 Маккабиён 5:43) ҳамчун ҷое, ки муҳосира кардан душвор ва дастрасӣ ба он аз сабаби роҳҳои сершумори ба он овардашуда душвор аст, ки дар қаламрави он маъбад ҷойгир буд, ба Саъдия ё ба Телл «Аштара» ё ҳатто ба Телл Ашъарӣ, ки қуллаи дугонаи он дар қуллаи ҷанубӣ қисман барои тарҷумаи номи «Аштарот аз (назди) қуллаи дугона» (ниг. Ашторет) масъул аст, татбиқ мешавад. Монандии ном байни Телл «Аштара» ва «Аштерот-карнаим», ҳарчанд Телл «Аштара» мустақиман дар байни Адара ва Абила ҷойгир нест, ва бо дигар ҷойҳо, роҳҳои танг надорад, ба муайян кардани «Аштерот-карнаим» бо Телл «Аштара» мусоидат мекунад, ва аз ин рӯ, мувофиқи масофаҳои Евсевий, ҷойгиршавии «Аштарот» дар наздикии Музериб. Аммо, то даме ки номи қадимии Музериб маълум нашавад, ва маконҳои гуногун ҳафриёт нашаванд, муайян кардани дақиқи ҷойгиршавии ин шаҳрҳо, ва ҳатто фарқи байни онҳо, ғайриимкон боқӣ мемонад.