«Он гоҳ Худованд аз тӯфон ба Айюб ҷавоб дод». Айюб 38:1 NIV
Китоби Муқаддас ба мо мегӯяд, ки Айюб одил буд, аммо ӯ ба фалокатҳои бузург дучор шуд. Ӯ тамоми дороӣ, оила, обрӯ ва саломатии худро аз даст дод. Дар тамоми ин талафот, ӯ Худоро лаънат накард ва Ӯро ба бадкорӣ муттаҳам накард. Аммо, вақте ки дӯстонаш омада, бо ӯ дар бораи маънои талафоти бузургаш сӯҳбат карданд, ӯ бо саволҳои душвори зиндагӣ мубориза бурд. Ба ҳамин монанд, вақте ки мо хуб ҳастем, дар зиндагӣ осон аст, аммо вақте ки Худо ба мо ранҷу азоби амиқро иҷозат медиҳад, он вақт мо ба ин саволҳо бедор мешавем. Тавассути достони Айюб, Худо мехоҳад моро омода созад, то вақте ки замонҳои озмоиш фаро мерасанд, мо тавонем пирӯз истодагарӣ кунем.
Дар китоби худ Мушкилоти дард, К. С. Люис гуфт: «Худо дар лаззатҳои мо ба мо пичиррос мезанад… аммо дар дардҳои мо фарёд мезанад: Ин мегафони Ӯст, ки ҷаҳони карро бедор кунад». Биёед боварӣ ҳосил кунем, ки вақте Ӯ сухан мегӯяд, гӯш медиҳем. Айюб бисёр саволҳои душвор медиҳад. Шояд шумо баъзеи онҳоро аз худ пурсидаед. Агар ин тавр бошад, шумо дар ширкати хуб ҳастед. Агар не, шумо бояд! Шумо наметавонед бе андеша дар бораи онҳо зиндагӣ кунед.
Баъзе саволҳо
Дар бораи зиндагӣ –
Чаро ман ҳангоми таваллуд намурдаам? Чаро ман зиндаам, дар ҳоле ки дигарон мурдаанд (Айюб 3:11)? Чаро Худо ба инсон ҳаёт медиҳад, вақте ки он ин қадар талх аст (Айюб 3:20,23)? Чаро ҳаёти ман ин қадар душвор ва дарднок аст (Айюб 7:1-6)? Чаро Худо маро ин қадар озмоиш мекунад (Айюб 7:17-19)?
Дар бораи гуноҳ –
Гуноҳи ман ба Худо чӣ гуна зарар мерасонад? Чаро Ӯ маро намебахшад (Айюб 7:20-21)? Чӣ тавр як инсони миранда дар назди Худо одил буда метавонад (Айюб 9:2-3)? Кӣ метавонад аз нопок чизеро пок барорад (Айюб 14:3-4)?
Дар бораи адолат –
Чаро шарирон обод мешаванд, қудраташон меафзояд ва умри дароз мебинанд (Айюб 21:7-15)? Чаро фарзандон аксар вақт ҷазои волидони худро мебинанд (Айюб 21:19-21)? Чаро Худо бадкоронро доварӣ намекунад ва ҳоло дар замин адолатро барқарор намекунад (Айюб 24:1,12)?
Дар бораи Худо –
Худоро аз куҷо ёбам? Чӣ тавр бо Ӯ сӯҳбат кунам (Айюб 23:3,8-9)? Ҳикмат ва фаҳмишро аз куҷо ёбам (Айюб 28:12, 20)? Кӣ метавонад байни ман ва Худо миёнаравӣ кунад (Айюб 9:32-35)?
Баъзе ҷавобҳо
Дар муколамае, ки аксари ин китобро ташкил медиҳад, Айюб ва дӯстонаш ба саволҳои Айюб ҷавоб меёбанд. Онҳо пурра нестанд; танҳо вақте ки Худо сухан мегӯяд, ҷавобҳои ниҳоӣ пайдо мешаванд ва танҳо дар Масеҳ мо ваҳйи пурраи ҷавоби Худоро ба «мушкилоти дард» пайдо мекунем. Аммо онҳо ба ҳар ҳол ҷавобҳои ҳақиқӣ мебошанд.
Чӣ тавр Худо сухан мегӯяд –
Худо ба мо сухан мегӯяд! «На танҳо як бор, балки ду ё ҳатто се бор» (Айюб 33:14-30). Худо метавонад воситаҳои гуногунро барои сухан гуфтан ба мо истифода барад. Ба баъзеҳо Ӯ дар хобҳо ва рӯъёҳо сухан мегӯяд; бо дигарон Ӯ калимаҳои Китоби Муқаддасро истифода мебарад; ба дигарон Ӯ тавассути дард ва ранҷу азоб сухан мегӯяд; Ӯ инчунин фариштагон ва ҳолатҳои махсусро истифода бурдааст. Дар ҳоле ки Ӯ метавонад ин воситаҳоро истифода барад, мо метавонем аз як восита боварӣ дошта бошем: «Дар ин айёми охир Ӯ ба воситаи Писари Худ ба мо сухан гуфт» (Ибриён 1:2).
Охири шарирон –
Дар мавриди сарнавишти шарирон, гарчанде ки ҳоло онҳо зоҳиран баланд ва эҳсоси амният доранд, оқибати онҳо ҳалокат аст (Айюб 24:22-24). Павлус тасдиқ мекунад, ки «музди гуноҳ марг аст» (Румиён 6:23). Достони инсоният ҳанӯз ба охир нарасидааст. Рӯзи ҳисоб ҳанӯз фаро нарасидааст.
Ҳақиқатро аз куҷо ёфтан мумкин аст –
Дар ниҳоят, ҳақиқат, ҳикмат ва фаҳмиш аз Худо меояд. Аз ин рӯ, мо бояд Ӯро эҳтиром кунем ва аз бадӣ дурӣ ҷӯем (Айюб 28:23,28). Агар мо ҷавоб хоҳем, бояд ба Ӯ нигоҳ кунем. Сулаймон гуфт: «Тарси Худованд ибтидои ҳикмат аст, ва дониши Қуддус фаҳмиш аст» (Масалҳо 9:10).
Наҷотдиҳандаи ваъдашуда –
Дар ду порчаи пайғамбарӣ, Айюб фарёд мезанад: «Ҳатто ҳоло, Шоҳиди ман дар осмон аст; Ҳимоятгари ман дар баландӣ аст. Шафоаткунандаи ман дӯсти ман аст… Аз номи инсон Ӯ бо Худо илтимос мекунад» (Айюб 16:19-21). «Ман медонам, ки Наҷотдиҳандаи ман зинда аст… Ман худам Ӯро хоҳам дид» (Айюб 19:25-27). Ҳатто бо дониши маҳдуд, Айюб ба он Наҷотдиҳандаи илоҳӣ, ки дар назди Худои Қодир аз номи ӯ шафоат мекард, бовар кард! Имрӯз мо чӣ қадар бештар метавонем ба Наҷотдиҳандаи худ Исои Масеҳ бовар кунем; Ӯ худро дар Аҳди Ҷадид ба мо ошкор кардааст!
Ҷониби хуби ранҷу азоб –
Сарфи назар аз дард, ин дар асл баракат аст, ки аз ҷониби Худо тарбия карда шавад. Ӯ захмӣ мекунад, аммо Ӯ инчунин шифо медиҳад (Айюб 5:17-18). Ҳадафи ниҳоии Ӯ некӯаҳволии мост. Имрӯз ба мо ташвиқ карда мешавад: «Душвориро ҳамчун тарбия таҳаммул кунед; Худо бо шумо ҳамчун писарон муносибат мекунад» (Ибриён 12:5-7).
Худо соҳибихтиёр боқӣ мемонад –
Асрори Худо аз он чизе ки ақли мо дарк карда метавонад, хеле бузургтаранд. Мо ҳатто фикрҳо, нақшаҳо ва ҳадафҳои Ӯро дарк карда наметавонем (Айюб 11:7-9). Мо чӣ умед дорем, ки сабабҳои ҳар кореро, ки Худо дар ҳаёти мо мекунад ё иҷозат медиҳад, дарк кунем? Оё касе метавонад ба Худо таълим диҳад? Албатта не (Айюб 21:22). Худо муаллими баландтарин аст, кӣ метавонад Ӯро ислоҳ кунад? (Айюб 36:22). Вақте ки мо кӯшиш мекунем, ки Худоро айбдор кунем, мо дар ниҳоят шохаеро, ки бар он такя кардаем, мебурем. Мо наметавонем аз Худо одилтар бошем (Айюб 4:17). Ӯ довари баландтарин ва суди шикоятӣ аст (Айюб 21:22).
Ҷавобҳои асосӣ
Пас аз он ки Айюб далелҳои худро ҷамъбаст мекунад, Худо ба саволҳои Айюб ҷавоб медиҳад (Айюб 38-41). Ин қисми калидии тамоми китоб аст. Ҷавобҳои Худо дар ду суханронӣ меоянд. Роҳи муфиди фаҳмидани ин ду ҷавоб дарк кардани он аст, ки дар бобҳои 38-39, Худо дар бораи он чизе ки кардааст, сухан мегӯяд; дар 40-41 Худо дар бораи он ки Ӯ кист, сухан мегӯяд.
Нуқтаи оғоз –
Аввалан Худо ҷойҳоро бо Айюб иваз мекунад: се бор Ӯ ба Айюб хотиррасон мекунад, ки дар ҳоле ки ӯ аз Худо ҷавоб талаб мекард, ин ӯст, ки дар назди Худо масъул аст (Айюб 38:1-3, Айюб 40:1-2, 6-7). Айюб Худоро ба додгоҳ кашида буд, аммо Худо ба мо ҷавобгар нест. Баръакс, ин мо ҳастем, ки бояд ба Ӯ ҷавоб диҳем. Касе як бор гуфт: «Ман бояд қабул кунам, ки Худо Худост, ва ман нестам». Дар Забур мехонем: «Ором бошед ва бидонед, ки Ман Худо ҳастам» (Забур 46:10). Мо низ бояд ба ин нуқтаи дарки фурӯтанӣ бирасем, пеш аз он ки ба гирифтани ҷавобҳои воқеӣ шурӯъ кунем.
Ин коиноти Худост –
«Он гоҳ Худованд аз тӯфон ба Айюб ҷавоб дод» (Айюб 38:1). Ӯ ба Айюб бо шукӯҳ ва қудрат сухан мегӯяд ва изҳор медорад, ки Ӯ муаллиф, офаранда ва нигоҳдорандаи коинот аст (Айюб 38:4-6) – ва Айюб махлуқи Ӯст. Худо ба Айюб хотиррасон мекунад, ки Ӯ «пояҳои» онро (принсипҳо ва қонунҳои идоракунандаи ҳам ҷисмонӣ ва ҳам рӯҳонӣ) гузоштааст; Ӯ «андозаҳои» онро (се андозаи фазоӣ ва як андозаи замонӣ, ки мо дар он зиндагӣ мекунем, ва се андозаи инсон: ҷисм, рӯҳ ва ҷон) муайян кардааст; ва Ӯ «санги асосии» онро (нур санги асосии физикаи Эйнштейн аст, ва Ӯ «нури рӯҳонии ҷаҳон» аст) гузоштааст.
Худо сазовори эътимоди мост –
Қисми боқимондаи боби 38 категорияҳои офаринишро, ки дар Ҳастӣ номбар шудаанд, тасвир мекунад: Давраи об бо атмосфера, нақшаи шабу рӯз бо нур ва торикии тағйирёбанда, тартиби шакл ва хусусиятҳои Замин, механикаи осмонӣ, ки ҳаракати ситораҳо, бурҷҳо ва галактикаҳоро назорат мекунад. Гӯё Худо аз Айюб мепурсид: «Ҳарчанд шумо аз он хеле кам мефаҳмед, оё шумо розӣ нестед, ки ҷаҳони физикие, ки ман офаридаам, ба таври аҷиб ва мақсаднок сохта шудааст? Пас, оё бовар кардан ба он, ки ҷаҳони ахлоқие, ки ман офаридаам, низ хуб тартиб дода шудааст ва одилона аст, ҳатто вақте ки мушкилоте ҳастанд, ки шумо бо онҳо мубориза мебаред ва намефаҳмед, маъно надорад?» Худо сазовори эътимод дар он соҳаҳои ҳаёт аст, ки мо намефаҳмем, зеро Ӯ худро дар онҳое, ки мо аллакай мебинем, боэътимод нишон додааст: Ин танҳо як дархости одилона аст!
Худо ихтироъкори ҳаёт аст –
Боби 39 ба мо нишон медиҳад, ки Худо муаллиф ва тарроҳи ҳаёт дар ҳама зуҳурот ва хосиятҳои он аст. Барои исботи ин, Худо баъзе ҷанбаҳоеро номбар мекунад, ки Ӯ ба ҳаёт бо як ё ду намунаи махлуқ барои аксари онҳо сохтааст: Ӯ назораткунандаи ҳам ҷисмонӣ ва ҳам рӯҳонӣ аст. марг, «дарвозаҳои марг» (Айюб 38:17). Ӯ инчунин ихтироъкори таваллуд аст (Айюб 39:1-4), раванди таваллуди бузҳо ва оҳуҳо. Ӯ озодиро ба ҳаёт тарроҳӣ кардааст (Айюб 39:5-8), ки аз ҷониби хари ваҳшӣ, ки озод аст, ки дар ҳар ҷое ки хоҳад, сайр кунад, тасвир шудааст. Худо инчунин ба махлуқоти худ қувват додааст (Айюб 39:9-12), ба монанди қуввати гов. Ӯ шодӣ ва хандоро ихтироъ кардааст (Айюб 39:13-18), ки аз ҷониби парвози паррандагон дар осмон тасвир шудааст. Худо тасмим гирифт, ки далерӣ ва ҳаётро дохил кунад (Айюб 39:19-25), ки аз ҷониби аспи ҷангӣ, ки аз ҳеҷ чиз наметарсад, вақте ки ба ҷанг мешитобад, намуна шудааст. Ӯ инчунин пешбинӣ додааст (Айюб 39:26-30), ба монанди биниши уқоб ва шоҳин, ки метавонанд чизҳоро аз дур бубинанд. Инҳо ҳама ҷанбаҳои аҷиби ҳаёт мебошанд, ки мо онҳоро муқаррарӣ мешуморем. Оё бовар кардан ба Худое, ки дар бораи бофтани ҳамаи ин ба ҳаёт фикр кардааст, маъно надорад?
Худо нишон медиҳад, ки Ӯ кист –
Як наҷотёфтаи Ҳолокост гуфт: «Ё Худо тавоно аст, аммо одилона нест, ё Ӯ одилона аст, аммо ба қадри кофӣ тавоно нест; аммо Ӯ наметавонад ҳам ин ва ҳам он бошад. Чӣ тавр як Худои одилона ва тавоно метавонад чунин бераҳмиро иҷозат диҳад?» Дар аввали боби 40, Худо аслан мегӯяд: «Ман ҳам одилона ва ҳам тавоно ҳастам». Худо Айюбро даъват мекунад, ки худро бо Худо дар ҷанбаҳои зерин муқоиса кунад: қудрат («бозу») – қобилият ва қудрат барои иҷрои ҳадафҳои худ; овоз («раъд») – қобилияти ифодаи иродаи худ ва сипас амалӣ кардани он; ҷалол («шукӯҳ») – нур, бузургӣ, тартиботи ҷолиб ва симметрия; шараф («шараф») – эҳтироме, ки ба хислати арзанда, некӣ, шуҷоати корҳо, аълосифатӣ дода мешавад; ва аълосифатӣ («ҳашамат») – сифати шоҳона, шоҳӣ дар рафтор, насли қадимӣ ва даъвои ҳукмронӣ. Ҳақиқат ин аст, ки дар ҳар яке аз ин сифатҳо, мо бояд эътироф кунем, ки Ӯ аз мо хеле бартарӣ дорад! Боз ҳам, Ӯ сазовори эътимод ва садоқати мост, на танҳо дар он замонҳое, ки мо Ӯро мефаҳмем, балки махсусан вақте ки кор душвор мешавад ва парадокси адолат ва қудрати Ӯ ба назари мо мухолиф менамояд. Ғайр аз ин, Худо ҳукумати инсониятро ба мардон вогузор кардааст (Айюб 40:11-14). Мо чӣ гуна кор карда истодаем? Оё мо пайваста шариронро ҷазо додаем? Ё мо ҷомеаро вайрон карда, адолатро таҳриф кардаем ва ҳоло шикоят мекунем, ки Худо беадолат аст, зеро Ӯ хатогиҳои моро ислоҳ намекунад? Рӯзе Худо мағруронро фурӯтан хоҳад кард ва шариронро маҳв хоҳад кард. Рӯзи доварӣ хоҳад омад. Дар он рӯз ҳеҷ кас наметавонад аз ҷазои беадолатӣ шикоят кунад. Аммо биёед нагӯем, ки беадолатии ҳозираи мо далелест бар зидди Худо!
Ду дарси бузурги объектӣ
Ниҳоят, Худо ду дарси объектии «нишон додан ва нақл кардан»-ро, бегемот ва левиафанро истифода мебарад, то ба мо каме дар бораи он ки Ӯ кист, нақл кунад. Ҳарду махлуқоти пурасрор мебошанд. Донишмандони Китоби Муқаддас мутмаин нестанд, ки онҳо ба кадом ҳайвонҳо ишора мекунанд, агар дар ҳақиқат ба махлуқоти воқеие, ки имрӯз вуҷуд доранд, ишора кунанд. Аммо ҳарду ҳамчун тасвири он ки Худо кист ва чӣ гуна Ӯ бо офариниши худ муносибат мекунад, хидмат мекунанд.
Дасти пинҳонии Худо –
Бегемот (Айюб 40:15-24) ҳамчун як ҳайвони бузурги заминӣ тасвир шудааст, шояд гиппопотам ё фил ё ҳатто динозавр. Ӯ чӣ қадар қувват ва қудрат дорад! Аммо ҳайвонҳо дар наздикӣ бе тарсу ҳарос бозӣ мекунанд. Ӯ дар ин ҷо ва он ҷо пинҳон мехобад ва ҳеҷ чиз ӯро ба ташвиш намеорад. Ин бузурги тавоно, вале мулоим, ки ҳузураш пинҳон аст, сояи худи Худост. Вақте ки мо Худоро беҳтар мешиносем, аз қувват ва қудрати Ӯ дар ҳайрат мемонем. Ӯ метавонист моро ба осонӣ бо ҷалоли худ нест кунад, аммо Ӯ ба мо бо пичирросҳои мулоим сухан гуфтанро афзалтар медонад. Ӯ мехоҳад муҳофизи мо, дӯсти наздики мо бошад. Оё мо ба Ӯ наздик мешавем ва иҷозат медиҳем, ки Ӯ ин бошад?
Қудрати бузурги Худо –
Махлуқи дуюм левиафан аст (Айюб 41:1-34), як аждаҳои бузурги баҳрӣ, ки оташ меафканад! Ба ҳамин монанд, Худо, дар қудрати бузурги худ, ғайримуқаррарӣ ва шикастнопазир аст. Ҳеҷ силоҳе, ки бар зидди Ӯ сохта шудааст, муваффақ шуда наметавонад. Ӯ як изи бешубҳа мегузорад, ки ба қудрат ва қуввати Ӯ ишора мекунад. Агар мо левиафанро шикаст дода натавонем, чӣ гуна метавонем бар зидди Худо, ки онро офаридааст, истодагарӣ кунем? Мо метавонем қарор кунем, ки кадоме аз ин ду махлуқ Худоро ба мо беҳтар муаррифӣ мекунад. Агар мо ихтиёран ба Ӯ наздик шавем, Ӯ барои мо мисли бегемот хоҳад буд, аммо агар мо хашми Ӯро барангезем, Ӯ левиафан хоҳад шуд! Кадомеро интихоб мекунем?
Ҷавобҳои Айюб
Ҷавоби аввал –
Дар байни ду суханронии Худо, Айюб ҷавоб медиҳад: «Ман нолоиқам – чӣ гуна метавонам ба Ту ҷавоб диҳам? Дастамро ба даҳонам мегузорам. Як бор сухан гуфтам, аммо ҷавобе надорам – ду бор, аммо дигар чизе намегӯям» (Айюб 40:3-5). Айюб ҳоло омода аст, ки шикоят карданро бас кунад ва ба Худо гӯш диҳад. Мо низ бояд ба Худо нагӯем, ки Ӯ чӣ кор кунад ва дар миёни ошуфтагӣ ва ранҷу азоби худ ба Ӯ гӯш диҳем.
Ҷавоби ниҳоӣ –
Пас аз он ки Айюб Худоро шунид ва дар бораи оқибатҳои суханони Ӯ мулоҳиза кард, ӯ бори охир ҷавоб дод (Айюб 42:1-6). Ӯ дид, ки Худо соҳибихтиёр аст: «Ман медонам, ки Ту ҳама чизро карда метавонӣ; ҳеҷ нақшаи Туро барбод додан мумкин нест». Ӯ маҳдудиятҳои худро қабул кард: «Ман дар бораи чизҳое сухан гуфтам, ки намефаҳмидам, чизҳое, ки барои ман хеле аҷиб буданд, ки бидонам». Ӯ ба ҷавобҳо умед дошт, аммо ба ҷои он ҳузури Худоро қабул кард. Ва воқеияти шахсияти Худо ӯро водор сохт, ки дар ибодат ба рӯи худ афтад.
Ба ҳамин монанд, нақши мо дар зиндагӣ на пурсидан аз Худо, балки ҷавоб додан ба Ӯ, ибодат кардан ба Ӯст. Мо бояд гӯш кунем, нигоҳ кунем ва зиндагиро пурра эҳсос кунем, на бо муносибати довар, балки бо муносибати донишҷӯ. Ниҳоят Айюб гуфт: «Аз ин рӯ, ман худро нафрат мекунам ва дар хок ва хокистар тавба мекунам». Ин ягона варианти мост. Мо ҳеҷ гоҳ худро сафед карда наметавонем. Пас, ҷавоби мо чӣ хоҳад буд? Оё мо тавба мекунем ва бахшиш, файз ва муҳаббати Ӯро қабул мекунем? Ё мо дар такаббур идома медиҳем ва талаб мекунем, ки Худо ба саволҳои мо ҷавоб диҳад?
Ҷавобҳои Худо
Оё ба Айюб ҷавоб дода шуд? –
Вақте ки мо рӯйхати саволҳои Айюб ва ҷавобҳои Худоро баррасӣ мекунем, шояд ба хулосае оем, ки Худо ба ӯ ҷавоб надодааст. Дуруст аст, ки ба баъзе саволҳои ӯ мустақиман ҷавоб дода нашудааст, аммо ниёзи аслии ӯ қонеъ гардид. Исо аксар вақт ба саволҳои одамон дар ин ҷо дар замин ба ҳамин тариқ ҷавоб медод. Ӯ баъзан ба назар мерасид, ки аз саволи мавҷуда канорагирӣ мекунад. Аммо ман мехоҳам бигӯям, ки Ӯ медонист, ки мушкилоти воқеӣ чӣ буд ва Ӯ ба он масъалаи бунёдӣ, ки дар паси саволи сатҳӣ қарор дошт, ҷавоб дод. Худо аксар вақт ба мо низ ҳамин тавр мекунад!
Бузургтарин ҷавоб ҳанӯз дар пеш аст –
Айюб танҳо метавонист ба таври пайғамбарӣ ба Сӯи Он ки «Наҷотдиҳандаи» ӯ хоҳад буд, назар кунад, аммо имрӯз мо медонем, ки бузургтарин ҷавоби Худо ба мушкилоти дард дар шахсияти худи Масеҳ аст. Худо на танҳо ба мо гуфт, ки чӣ гуна бо ранҷу азоб мубориза барем ва ваъда дод, ки дар он бо мо хоҳад буд. Ӯ инсон шуд ва бадтарин шакли ранҷу азоберо, ки инсоният метавонист ихтироъ кунад, ба худ гирифт. Ӯ дард, радкунӣ, хиёнат, нафрат, шиканҷа, ошуфтагӣ, марги дарднок ва хашми Худоро ба дараҷае таҷриба кард, ки ҳеҷ инсоне қаблан таҷриба накарда буд. Ҷавоби ниҳоии Худо ба дард на нест кардани он, балки барҳам додани қудрати он тавассути ба худ гирифтани он буд!
Вақте ки мо Исоро пайравӣ мекунем, мо низ даъват карда мешавем, ки ранҷу азобро қабул кунем. Ҳавворӣ Павлус гуфт: «Ман мехоҳам Масеҳро ва қудрати эҳёи Ӯро ва шарикии дар ранҷу азобҳои Ӯ буданро бидонам, ки дар марги Ӯ ба Ӯ монанд шавам» (Филиппиён 3:10). Танҳо дар ин зиндагӣ мо метавонем барои Худованд ранҷ кашем. Оё мо омодаем, ки дар ранҷу азобҳои Масеҳ шарик бошем? Оё мо омодаем, ки ба намунаи Айюб дар мубориза бо Худо дар дуо пайравӣ кунем, ба Ӯ барои ҷавобҳо фарёд занем? Оё мо дард ва ошуфтагии худро ба Ӯ меорем? Худо Падари мост, ва Ӯ мехоҳад, ки мо ба Ӯ фарёд занем: «Маро даъват кун ва Ман ба ту ҷавоб хоҳам дод ва ба ту чизҳои бузург ва номаълумро, ки намедонӣ, хоҳам гуфт» (Ирмиё 33:3).
