Дар Навиштаҳо мо аксар вақт мебинем, ки Худо бо одамон дар хоб сухан мегӯяд, чунон ки Элиҳу ба Айюб гуфт: «Зеро Худо сухан мегӯяд… дар хоб, дар рӯъёи шаб, вақте ки хоби амиқ бар одамон меафтад» (Айюб 33:14, 15), ва ба ин тариқ Худованд бо Яъқуб сухан гуфт. Ин ба назар мерасад, ки аввалин муносибати шахсии Яъқуб бо Худованд буд, гарчанде ки ӯ ба падараш Исҳоқ гуфта буд: «Худованд Худои ту» (Ҳастӣ 27:20).
Мисли бисёр ҷавонони дигар, ӯ бо Номи Худованд ошно буд, ки онро аз лабони волидонаш шунида буд ва худаш низ истифода бурда буд, гарчанде ки ҳанӯз бо Худованд шиносоии шахсӣ надошт. Яъқуб нишон дод, ки ӯ ҳуқуқи нахустзодӣ ва баракати Худовандро қадр мекунад, ҳатто агар онҳоро ба таври хеле нодуруст ба даст оварда бошад ҳам.
Худо инро ба назар гирифт, чунон ки ҳукумати Ӯ ба гуноҳи Яъқуб ҳисоб гирифт. Худо хоҳиши Яъқубро барои баракати Ӯ қадр кард, аммо Ӯ инчунин бо роҳҳои бади ӯ содиқона муносибат кард.
Навбард, ки ба осмон мерасид:
Вақте ки Яъқуб хоб медид, ӯ як навбардеро дид, ки дар рӯи замин гузошта шуда буд ва ба осмон мерасид, ки ба Яъқуб ба таври возеҳ таълим медод, ки байни замин ва осмон робитаи илоҳӣ вуҷуд дорад, ва ин робита дар тақдири Худо тавассути воситаҳои фариштагӣ нигоҳ дошта мешуд, зеро фариштагони Худо дар навбард «боло мерафтанд ва поён мефаромаданд». Дар болои навбард худи Худованд буд, ки нишон медод, ки хидмати фариштагӣ аз ҷониби Ӯ роҳнамоӣ мешуд, фариштагоне, ки Ӯро ба миссияҳои заминии худ мефиристод, ба Ӯ бармегаштанд, то дар бораи он чизе ки барои Ӯ карда буданд, ҳисобот диҳанд. Ба назар мерасад, ки Худованд ба ин дар Юҳанно 1 ишора мекунад, вақте ки Ӯ ба Натанъил гуфт:
«Ба ростӣ, ба ростӣ ба шумо мегӯям, аз ин пас шумо осмони кушода ва фариштагони Худоро хоҳед дид, ки бар Писари Одам боло мераванд ва поён мефароянд» (Юҳанно 1:51).
Хидмати фариштагӣ ҳоло таҳти назорати Худованд ҳамчун Писари Одам аст, чунон ки дар Аъмол 5:19; 10:3; 12:7–11; ва Ибриён 1:14 дида мешавад.
Он чизе ки Худованд ба Яъқуб гуфт:
Ҳар як сухани Худованд бо файзи фаровон гуфта шуд. Чунон ки мо интизор будем, ба Яъқуб барои рафтори нангини ӯ сарзаниши ҷиддӣ набуд. Худованд гуноҳҳои Яъқубро нодида нагирифта буд, аммо Ӯ дар ин вақт файзи мутлақи Худро эълон мекард. Ин аз суханони ибтидоии Худованд, ки Худро чунин эълон кард, аён аст:
«ХУДОВАНД, Худои Иброҳим падари ту, ва Худои Исҳоқ» (Ҳастӣ 28:13).
Он ки бо интихоби мутлақи худ Иброҳимро даъват карда буд ва Исҳоқро интихоб карда буд, барои баракат додани Яъқуб, сарфи назар аз ҳама чизе ки ӯ табиатан буд, дахолат мекард.
Аввалин чизе, ки ба Яъқуб ваъда дода шуд, «замин, ки бар он хобидаӣ, онро ба ту ва ба насли ту хоҳам дод». Ин таҷдиди ваъдае буд, ки ба Иброҳим ва Исҳоқ дода шуда буд, ки аллакай қисман иҷро шудааст, аммо интизори иҷрои комил аст, вақте ки дар зери Масеҳ, Исроил замини ваъдашударо соҳиб хоҳад шуд.
Қисми навбатии ваъда ба насли табиӣ дахл дорад: «Ва насли ту мисли ғубори замин хоҳад буд, ва ту ба ғарб, ва ба шарқ, ва ба шимол, ва ба ҷануб паҳн хоҳӣ шуд». Навиштаҳо ба фаровонӣ иҷрои ин қисми ваъдаро тасдиқ мекунанд, ва имрӯз, пас аз ҳама кӯшишҳои миллатҳо ва шахсони гуногун барои нест кардани насли Яъқуб, тахмин меравад, ки дар ҷаҳон беш аз сездаҳ миллион нафар аз онҳо ҳастанд. Ҳамагӣ пеш аз ҳукмронии Масеҳ, ду се ҳиссаи онҳое, ки дар замин ҳастанд, нобуд хоҳанд шуд (Закарё 13:8), ва исёнгарон аз байни онҳое, ки ба замин бармегарданд, пок карда хоҳанд шуд (Ҳизқиёл 20:38), аммо шумораи насли Яъқуб, вақте ки онҳо дар давраи ҳазорсола бемамониат зиёд мешаванд, чӣ қадар бузург хоҳад буд.
Он гоҳ Худованд ба Яъқуб гуфт: «Дар ту ва дар насли ту ҳамаи қабилаҳои замин баракат хоҳанд ёфт». Ин бешубҳа ба амал хоҳад омад, вақте ки Исроил дар зери Масеҳ дар рӯзи оянда баракат хоҳад ёфт. Ҳатто душманони ашаддии Исроил, Миср ва Ашшур, дар робита бо насли Яъқуб баракат хоҳанд ёфт, зеро дар бораи рӯзи ҳазорсола навишта шудааст:
«Баракат ёбад Миср, қавми Ман, ва Ашшур, кори дастҳои Ман, ва Исроил, мероси Ман» (Ишаъё 19:24, 25).
Бешубҳа, қисми охири инро метавон ба Масеҳ татбиқ кард, чунон ки дар ваъдае, ки ба Иброҳим дода шудааст (Ғалотиён 3:16), зеро дар зери ҳукмронии Масеҳ ва ба хотири марги Ӯ бар салиб аст, ки баракат ба яҳудӣ ва ғайрияҳудӣ, ҳам ҳоло ва ҳам дар ҷаҳони оянда меояд.
Суханони ояти 15 ба Яъқуб чӣ қадар файзбахшанд:
«Ва инак, Ман бо ту ҳастам, ва туро дар ҳама ҷойҳое, ки меравӣ, нигоҳ медорам, ва туро ба ин замин бармегардонам: зеро Ман туро тарк намекунам, то даме ки он чизеро, ки ба ту гуфтаам, иҷро накунам».
Ин ваъдаи бечунучарои Худо ба Яъқуб буд, ва иҷрои комили он ба ҳеҷ чизе, ки Яъқуб буд ё карда метавонист, вобаста набуд, балки комилан ба файз ва қудрати Он ки ваъда дод, вобаста буд. Худо, бидуни ҳеҷ хоҳиш ё дархост аз ҷониби Яъқуб, ӯҳдадор шуда буд, ки бо Яъқуб бошад, ӯро дар ҳар куҷое, ки меравад, нигоҳ дорад ва ӯро ба замине, ки аз он мерафт, баргардонад.
Худо ҳузури Худро ба Яъқуб кафолат дод, то даме ки ҳама чизеро, ки ҳоло ваъда дода буд, иҷро кунад. Ин аст файзи Худои Яъқуб; ин аст файзи Худое, ки мо дар Исо омӯхтаем ва медонем, Он ки бечунучаро баракат медиҳад ва моро ҳеҷ гоҳ тарк намекунад, то даме ки моро ба ватани осмониамон барад.
Ҷавоби Яъқуб:
Мо шояд фикр мекардем, ки бо чунин рӯъёи аҷиб, ки бо чунин ваъдаҳои ҳайратангез аз Худо ҳамроҳӣ мешуд, Яъқуб бо шодӣ бедор мешуд, аммо ин тавр набуд, зеро «ӯ тарсид». Дарк кардани он ки ӯ дар ҳузури Худо буд, ба дили марде, ки падарашро фиреб дода ва бародарашро ғорат карда буд, даҳшат овард. Ӯ ихтиёран ба ҳузури Худо наомада буд, зеро гуфт: «Ба ростӣ, Худованд дар ин ҷост; ва ман намедонистам».
Ҳузури Худованд барои гунаҳкор ҷои ҷолиб нест: ин охирин ҷоест, ки ӯ мехоҳад дар он бошад, зеро ҳузури Худо он чизеро, ки ӯ воқеан аст, ошкор мекунад. Ин бо гунаҳкори тавбакарда фарқ мекунад, ки на танҳо худро ошкоршуда дидааст, балки дар ҳамон нур дидааст, ки Худо дар тамоми файз ва некии дили худ чист. Гунаҳкори бечора дар Луқо 7 ҳузури Исоро ҷои даҳшатнок ҳис накард, на ҳамчунин писари гумроҳ ҳузури падарашро, вақте ки ӯро бӯсида, либос пӯшонида ва пойафзол дода буданд. Ҳама тарс аз диле, ки муҳаббат ва файзи Худои Наҷотдиҳандаро воқеан медонад, дур мешавад.
Яъқуб, ки дар ҳузури Худо буд, ҳис кард, ки ҷое, ки дар он буд, бояд «хонаи Худо… дарвозаи осмон» бошад, аммо эҳсосоти дили ӯ аз эҳсосоти Забурнавис, ки навишта буд, хеле фарқ мекард:
«Ҷони ман орзу мекунад, бале, ҳатто барои саҳнҳои Худованд беҳол мешавад: дили ман ва ҷисми ман барои Худои зинда фарёд мезанад» (Забур 84:2).
Хонаи Худо дарвозаи осмон аст, роҳи баҳрабардорӣ аз чизҳое, ки Худо бо Рӯҳи Худ ошкор кардааст, чизҳое, ки Писар дар рӯи замин ошкор кардааст, ки барои гуфтани «чизҳои осмонӣ» омадааст. Яъқуб, Мусо ва Довуд дар байни муқаддасони Аҳди Қадим метавонистанд дар бораи хонаи Худо ба мо нақл кунанд, аммо онҳо наметавонистанд ба «дарвозаи осмон» дохил шаванд, чунон ки онҳое, ки ҷуръат доранд бо хуни Исо ба муқаддастарин дохил шаванд (Ибриён 10:19), ва онҳое, ки
«бо як Рӯҳ ба Падар дастрасӣ доранд» (Эфсӯсиён 2:18).
Он чизе ки онҳо гуфтанд ва он чизе ки дар Аҳди Қадим навишта шудааст, барои мо ба таври намунавӣ пур аз дастур аст, аммо ҳақиқати комили хонаи Худо ва дастрасӣ ба ҳузури Худо интизори омадани Худованд Исо ва дохил шудани Ӯ ба осмон ҳамчун Инсон буд.
Яъқуб тарси аввалини худро бартараф карда, «субҳи барвақт бархост, ва сангеро, ки зери сараш гузошта буд, гирифт, ва онро ҳамчун сутун барпо кард, ва бар болои он равған рехт, ва номи он ҷойро Байт-Ил гузошт», ки маънояш хонаи Худост.
Сутун шаҳодате буд ба ҳодисаи аҷиб, ба оғози боби нав дар таърихи пурмоҷарои Яъқуб, ба истироҳати ӯ дар ҳузури Худо ва ба ваъдаҳои фаровони Худои тамоми файз. Яъқуб хислати муқаддаси ҳама чизеро, ки он шаби фаромӯшнашаванда рӯй дод, бо рехтани равған бар болои сутун нишон дод.
Номи қадимии ин ҷой Луз буд, ки маънояш каҷӣ аст, ва он нишон медод, ки ҳаёти Яъқуб чӣ гуна буд, дур аз ростӣ, аммо ҳоло барои Яъқуб он Байт-Ил, макони зисти Худо буд, ва он дар таърихи баъдии Яъқуб ҷои хеле муҳим дошт (Ҳастӣ 28:19; 31:13; 35:1–16).
Назри Яъқуб:
Яъқуби бечора дар назри худ ба файзи бепоён ва мутлақи Худо чӣ қадар заифона ҷавоб дод. Ба ҷои он ки танҳо Худоро барои файзи Ӯ шукр гӯяд ва дар ҳузури Ӯ шодӣ кунад, ӯ бо гуфтани «Агар Худо бо ман бошад» оғоз кард.
Ҳеҷ сабаби хурдтарин барои гуфтани «агар» набуд, зеро Худо ваъда дода буд, ки бечунучаро бо ӯ хоҳад буд. Худо ваъда дода буд, ки ӯро дар ҳар куҷое, ки меравад, нигоҳ медорад, аммо дар бораи нон ё либос сухан нагуфта буд, ки инҳо ба таври возеҳ дар фикрҳои Яъқуб намоён буданд. Имони оддӣ ба ваъдаи Худованд ӯро аз ҳама ниёзҳои ҳаррӯзааш итминон медод.
Боз, Худо ваъда дода буд, ки ӯро ба замин бармегардонад, бинобар ин, ба ҳеҷ назре аз Яъқуб ниёз набуд. Дар ҳолати ҳозирааш Яъқуб, мисли бисёр масеҳиён, фикр мекард, ки аз ӯ чизе талаб карда мешавад, гарчанде ки Худо дар ин бора ҳеҷ сухане нагуфта буд.
Бо вуҷуди ҳама камбуди имони оддии ӯ ба Худо, дар Яъқуб хоҳиши чизҳои Худо вуҷуд дошт, бинобар ин ӯ илова кард: «Ва ин санг, ки ман онро ҳамчун сутун гузоштаам, хонаи Худо хоҳад буд». Мисли Довуд дар рӯзи оянда, ӯ мехост барои Худо макони зист дошта бошад, ва тадҳини илоҳӣ ба ӯ имкон дод, ки дарк кунад, ки муносибтарин ҷой барои ин макон ҷоест, ки Худо ба ӯ зоҳир шуд. Маҳз ба ҳамин ҷой Худо Яъқубро бозхонд ва гуфт:
«Бархез, ба Байт-Ил баро, ва дар он ҷо зиндагӣ кун; ва барои Худо қурбонгоҳе бисоз» (Ҳастӣ 35:1),
ва ин суханро шунида,
«Яъқуб ба аҳли хонаводааш гуфт… Худоёни бегонаеро, ки дар миёни шумо ҳастанд, дур кунед» (ояти 2).
Ин даъват ба Байт-Ил дар Яъқуб дарки муқаддасии Худоеро, ки ӯро ба хона ва ибодати Худ даъват карда буд, бедор кард.
Ниҳоят, Яъқуб гуфт: «Ва аз ҳама чизе, ки Ту ба ман медиҳӣ, ман бешубҳа даҳякро ба Ту хоҳам дод». Гарчанде ки Яъқуб танҳо нон ва либос хоста буд, ӯ ба таври возеҳ ҳис мекард, ки Худо ба ӯ бештар хоҳад дод, бешубҳа медонист, ки чунин Худо бидуни обод кардани ӯ бо ӯ нахоҳад буд. Аз ҳама чизе, ки Худо ба ӯ медод, Яъқуб ӯҳдадор шуд, ки даҳяки онро ба Худо баргардонад. Ин ҷо Яъқуб бо Худо созиш мекард, ва бешубҳа ба манфиати худаш, аммо Худо хоҳишҳои воқеӣ ва дурусти хизматгори бечораашро медонист, ҳатто агар ба ин тариқ баён шуда бошанд ҳам. Афсӯс, бисёриҳо аз ҷониби Худо дар чизҳои моддӣ сарватманд шудаанд, аммо ҳатто ба даҳяки Яъқуб нарасидаанд.
Дар масеҳият ҳама чизе, ки мо дорем, баъзан ҳамчун моли Худо дида мешавад, ва мо танҳо сарпарастони он чизе ҳастем, ки Худо ба мо додааст (Луқо 16:11, 12): аммо дороиҳои ҳозираи мо низ ҳамчун моли худамон дида мешаванд (Аъмол 5:4), бо масъулияти дуруст истифода бурдани онҳо. Онҳое, ки сарватманданд, ба додани даҳяк тавсия дода намешаванд, балки бояд
«дар корҳои нек сарватманд бошанд, бахшанда бошанд, бахшиданро дӯст доранд» (1 Тимотиюс 6:18).
Ҳамаи онҳое, ки медиҳанд, бояд инро бо соддагӣ кунанд (Румиён 12:8), ҳатто агар мо натавонем, мисли бевазани камбағал, тамоми зиндагии худро диҳем (Марқӯс 12:41–44), ё мисли шогирдони Худованд, ки ҳама чизро тарк карда, аз паи Ӯ рафтанд (Луқо 18:28).
