Исо чаро омад?
Қисми панҷум: Ӯ омад, то бимирад
«Ҳоло ҷони Ман ба ташвиш афтодааст. Ва чӣ гӯям: «Эй Падар, Маро аз ин соат наҷот деҳ»? Аммо барои ҳамин Ман ба ин соат омадаам». — Юҳанно 12:27 ESV
Чжуачжоу як урфу одати чинӣ аст – на библиявӣ – ки ба соли 960-уми милодӣ рост меояд. Дар ин маросим оила дар рӯзи таваллуди аввалини фарзандаш ашёҳои гуногунро дар пеши ӯ мегузорад; сипас аъзоёни гуногун бо ҷидду ҷаҳд интизор мешаванд, ки ӯ чӣ чизро интихоб мекунад. Ин ашёҳо манфиатҳои эҳтимолии ояндаи кӯдак, майлу хоҳишҳо ва касби эҳтимолии ояндаи ӯро ифода мекунанд. Агар кӯдак тамғаҳоро интихоб кунад, тахмин меравад, ки ӯ мансабдори давлатӣ мешавад; агар ӯ ҳисобкунакро интихоб кунад, пас ӯ коршиноси молиявӣ мешавад; агар ӯ торт ё бозичаеро интихоб кунад, ин маънои онро дорад, ки ӯ дар лаззат бурдан аз лаззатҳои зиндагӣ коршинос хоҳад буд. Агар кӯдак духтар бошад, пас ӯ метавонад қошуқ ё ашёи дӯзандагиро интихоб кунад, ки ин нишон медиҳад, ки ӯ хонашини хуб хоҳад буд.
Моҳиятан, урфу одати Чжуачжоу роҳест барои оила, ки орзуҳои неки худро барои ояндаи дурахшони кӯдак баён кунад. Ин урфу одат ягон ашёеро дар бар намегирад, ки нишон диҳад, ки кӯдак ба зиндон меафтад, бемор мешавад ё дар синни ҷавонӣ мемирад. Ин рӯйхати хоҳишҳои ҳеҷ як волидайн барои фарзандонашон нахоҳад буд.
Миссия аз таваллуд
Вақте ки Исо таваллуд шуд, нишонаҳои зиёде буданд, ки ба волидонаш мегуфтанд, ки кӯдаки онҳо махсус аст. Номи Ӯро фариштаи Худованд «Исо» ошкор кард, «зеро Ӯ қавми Худро аз гуноҳҳояшон наҷот хоҳад дод» (Матто 1:21); Ӯ Наҷотдиҳанда хоҳад буд. Ӯ аз мардони хирадманд тӯҳфаҳои шоҳона гирифт, ки ин маънои онро дошт, ки Ӯ подшоҳи бузург хоҳад буд. Ҳарчанд нишонаҳои дигаре низ дар бораи беназирии ин Кӯдак буданд, аммо нишонаи каме вуҷуд дошт, ки Ӯ қавми Худро наҷот хоҳад дод бо фидо кардани ҷони Худро.
Вақте ки Исоро барои маросими поксозӣ мувофиқи урфу одати шариат ба маъбад оварданд, Ӯро Шимъӯн, марди одиле, пешвоз гирифт. Ба Шимъӯн ошкор шуда буд, ки ӯ то дидани Масеҳи Худованд, Масеҳ, маргро нахоҳад дид. Шимъӯн Кӯдакро дар оғӯш гирифт ва даҳони худро бо сухани пайғамбаронае кушод, ки Худоро ҳамду сано мегуфт (ниг. Луқо 2:22-35). Марьям бояд хеле хурсанд шуда бошад, вақте ки вай пайғамбарии бузургро дар бораи Писари нахустзодаи худ шунид. Аммо, Шимъӯн бояд Марьямро ба ҳайрат оварда бошад, вақте ки ба вай гуфт: «...Ва шамшер аз ҷони ту низ хоҳад гузашт» (ояти 35). Ин чӣ гуна шамшер хоҳад буд? Агар интизор мерафт, ки Писар бузург бошад, чаро бо Ӯ ягон дард ё азоб алоқаманд хоҳад буд?
Миссия бидуни дастаи дастгирӣ
Вақте ки Исо ба мавъиза кардан оғоз кард, Ӯ 12 мардро даъват кард, ки шогирдони Ӯ бошанд (Матто 10:1-4; Марқӯс 3:14-19; Луқо 6:13-16). Ин мардон дӯстони хеле наздики Ӯ шуданд ва Исо бо онҳо аксари вақт ва таълимоти Худро мубодила кард. Муносибати онҳо беш аз се сол давом кард. Аз сабаби ин миқдори вақт, интизор мерафт, ки ин 12 нафар қодир ба фаҳмидани хислат, фикрҳо ва хоҳишҳои Ӯ бошанд.
Яке аз фикрҳои вазнинтарин, ки бояд Худовандро банд карда бошад, миссияи Ӯ барои рафтан ба салиб ва мурдан буд. Ӯ бояд дар бораи ин ҳодисаи муҳим фикр мекард ва мехост онро бо дӯстони азизаш мубодила кунад. Дар Инҷил мувофиқи Марқӯс мо се маротиба мехонем, ки Исо хабари марги Худро дар салиб мубодила кард. Аксуламали шогирдон ба чунин хабари бузург ва ҳайратангез чӣ буд? Оё онҳо дар миссияи Ӯ дастгирии хуб буданд? Оё онҳо саволҳо доштанд? Оё онҳо суханони рӯҳбаландкунанда доштанд?
Аксуламали шогирдон
«Ва Ӯ ба онҳо таълим додан гирифт, ки Писари Одам бояд бисёр азоб кашад ва аз ҷониби пирон ва саркоҳинон ва китобдонон рад карда шавад ва кушта шавад, ва баъд аз се рӯз эҳё шавад. Ва Ӯ инро ошкоро гуфт. Ва Петрус Ӯро ба як тараф бурд ва ба сарзаниш кардани Ӯ оғоз кард. Аммо Ӯ рӯй гардонда, шогирдони Худро дида, Петрусро сарзаниш кард ва гуфт: «Аз паси Ман рав, шайтон! Зеро ту дар бораи чизҳои Худо фикр намекунӣ, балки дар бораи чизҳои инсон» (Марқӯс 8:31-33).
Бори аввал, ки Исо хабари марги дарпешистодаи Худро мубодила кард, пас аз ҳодисае буд, ки дар он Петрус эътирофи осмонӣ кард, ки Исо Масеҳ, Масеҳи деринтизор аст (ояти 29). Ҳамчун яҳудӣ, интизориҳои Петрус аз Масеҳи деринтизор ин буд, ки Ӯ ҳамчун подшоҳ (Матто 2:6) бо тамоми қудрат ва ҷалол ҳукмронӣ кунад. Яҳудиён Масеҳи сиёсиеро интизор буданд, ки онҳоро аз душманонашон озод кунад (Аъмол 1:6), на аз гуноҳҳояшон наҷот диҳад (Матто 1:21). Ин онҳоро водор кард, ки ҳатто кӯшиш кунанд, ки Ӯро бо зӯрӣ подшоҳ кунанд (Юҳанно 6:15, 12:12-19).
Петрус идеяи азобдиҳандаи Масеҳро рад кард, зеро он бо интизориҳои ӯ дар бораи Масеҳи пурҷалол мухолифат мекард. Нақлкунанда, Марқӯс, як мулоҳизаи хеле ҷолибро дар бар гирифт: «Аммо рӯй гардонда, шогирдони Худро дида...». Чаро Худованд Петрусро сарзаниш кард, вақте ки Ӯ шогирдонро пай бурд? Петрус шояд фикр карда бошад: «Оё Худованд барои Худаш ҷалол намехоҳад?» Худованд ҷалоли Худро дар вақти муносиб ба даст меовард, аммо барои Ӯ роҳи гузаштан аз миссияи марги Худро дар салиб набуд. Дар байни дигар сабабҳо, ин барои дӯстони Ӯ зарур буд. Исо инчунин медонист, ки шарҳи Петрус як идеяи шайтонӣ аст ва ин Ӯро водор кард, ки Петрусро барои чунин фикри даҳшатнок сарзаниш кунад. Чӣ гардиши аҷибе! Пас аз он ки Худованд барои эълони бузурги осмонӣ ситоиш шуд, Петрус барои таблиғи идеяҳои шайтон сарзаниш шуд. Ба ҷои дастгирии устоди худ дар чунин миссияи душвор, Петрус кӯшиш мекард, ки Исоро аз пешрафт дар ин миссияи муҳим, ки тамоми ҷаҳонро тағйир медод, боздорад.
«Аз он ҷо рафта, аз Ҷалил гузаштанд. Ва Ӯ намехост, ки касе донад, зеро Ӯ шогирдони Худро таълим медод ва ба онҳо мегуфт: «Писари Одам ба дасти одамон супурда хоҳад шуд, ва онҳо Ӯро хоҳанд кушт. Ва вақте ки Ӯ кушта шавад, баъд аз се рӯз эҳё хоҳад шуд». Аммо онҳо ин суханро нафаҳмиданд ва аз пурсидани Ӯ метарсиданд» (Марқӯс 9:30-32).
Аксуламали шогирдон дар ин ҳодисаи дуюм ҳайратангез буд. Онҳо ба он чизе ки Худованд дар бораи азобҳои ояндаи худ мегуфт, ҳамдардӣ нишон надоданд ва Ӯро мисли Петрус бори аввал ба чолиш накашиданд. Шогирдон танҳо нафаҳмиданд; аз ин рӯ, онҳо ягон аксуламал нишон надоданд. Оё шумо метавонед эҳсосоти Худовандро тасаввур кунед, вақте ки дӯстони наздиктарини Ӯ он чизеро, ки Ӯ гуфт, нафаҳмиданд? Оё шумо аз азоб гузаштаед, дар ҳоле ки наздиктарин одамони шумо ба азобҳои шумо таваҷҷӯҳе нишон надоданд?
Қисми мушкилтарин ҳодисаест, ки дар паи он меояд. Пас аз он ки Худованд эҳсосоти хеле амиқи Худро баён кард ва миссияи муҳими дар пешистодаи Худро мубодила кард, шогирдон бо он банд буданд, ки кӣ аз онҳо бузургтарин аст (ояти 34). Худованд танҳо онҳоро ба он далел равона кард, ки арзиши онҳо дар худи онҳо нест, балки дар он аст, ки онҳо аз ҷониби Ӯ фиристода шудаанд: «Ҳар кӣ чунин кӯдакеро ба исми Ман қабул кунад, Маро қабул мекунад, ва ҳар кӣ Маро қабул кунад, на Маро, балки Он ки Маро фиристодааст, қабул мекунад» (ояти 37). Ӯ инчунин ба онҳо калиди роҳбарии ҳақиқиро дод: ба дигарон хизмат кунед. Ин дарсе буд, ки Ӯ бояд дар ҳодисаи сеюм муфассал шарҳ медод, чунон ки мо дар оянда хоҳем дид.
«Ва боз дувоздаҳ нафарро гирифта, ба онҳо гуфтан гирифт, ки бо Ӯ чӣ рӯй хоҳад дод ва гуфт: «Инак, мо ба Ерусалим меравем, ва Писари Одам ба саркоҳинон ва китобдонон супурда хоҳад шуд, ва онҳо Ӯро ба марг маҳкум хоҳанд кард ва ба халқҳои дигар супурда хоҳанд дод. Ва онҳо Ӯро масхара хоҳанд кард ва бар Ӯ туф хоҳанд кард, ва Ӯро тозиёна хоҳанд зад ва хоҳанд кушт. Ва баъд аз се рӯз Ӯ эҳё хоҳад шуд». >«Ва Яъқуб ва Юҳанно, писарони Забдой, назди Ӯ омада, ба Ӯ гуфтанд: «Устод, мо мехоҳем, ки Ту барои мо ҳар чизе ки аз Ту хоҳем, иҷро кунӣ». Ва Ӯ ба онҳо гуфт: «Шумо чӣ мехоҳед, ки Ман барои шумо кунам?» Ва онҳо ба Ӯ гуфтанд: «Ба мо иҷозат деҳ, ки яке аз дасти рости Ту ва дигаре аз дасти чапи Ту, дар ҷалоли Ту нишинем». Исо ба онҳо гуфт: «Шумо намедонед, ки чӣ мепурсед. Оё шумо метавонед ҷомеро, ки Ман менӯшам, бинӯшед, ё бо таъмиде, ки Ман таъмид мегирам, таъмид гиред?» Ва онҳо ба Ӯ гуфтанд: «Мо метавонем». Ва Исо ба онҳо гуфт: «Ҷомеро, ки Ман менӯшам, шумо хоҳед нӯшид, ва бо таъмиде, ки Ман таъмид мегирам, шумо таъмид хоҳед гирифт, аммо нишастан аз дасти рости Ман ё аз дасти чапи Ман, ба Ман нест, ки диҳам, балки барои онҳоест, ки барои онҳо омода шудааст». Ва вақте ки даҳ нафар инро шуниданд, ба Яъқуб ва Юҳанно хашмгин шуданд. Ва Исо онҳоро назди Худаш хонд ва ба онҳо гуфт: «Шумо медонед, ки онҳое, ки ҳокимони халқҳои дигар ҳисобида мешаванд, бар онҳо ҳукмронӣ мекунанд, ва бузургони онҳо бар онҳо қудрат доранд. Аммо дар байни шумо чунин нахоҳад буд. Балки ҳар кӣ дар байни шумо бузург бошад, бояд хизматгори шумо бошад, ва ҳар кӣ дар байни шумо аввалин бошад, бояд ғуломи ҳама бошад. Зеро ҳатто Писари Одам на барои он омад, ки ба Ӯ хизмат кунанд, балки барои он ки хизмат кунад, ва ҷони Худро ҳамчун фидия барои бисёриҳо диҳад» (Марқӯс 10:35-45).
Дар ин ҳодисаи сеюм мо мебинем, ки Исо боз бо шогирдони худ дар бораи ба саркоҳинон супурда шудани Ӯ ва азоб кашидани шарм, дард ва марг сӯҳбат мекунад. Аксуламали шогирдон чӣ буд? Оё онҳо ваъда доданд, ки Ӯро муҳофизат мекунанд? Оё онҳо гуфтанд, ки Ӯро дар ин миссияи душвор дастгирӣ мекунанд? Афсӯс, оятҳои қаблӣ нишон медиҳанд, ки онҳо тамоман парво надоштанд. Баръакс, мо мебинем, ки Юҳанно ва Яъқуб дар салтанати Масеҳ мавқеи пурҷалолро талаб мекунанд ва ҳама чизеро, ки дар бораи азоб ва марги Ӯ гуфта шуда буд, нодида мегиранд.
Исо ба онҳо боз як имконият дод, вақте ки Ӯ ба онҳо азобҳоеро, ки Ӯ бояд аз сар мегузаронд, ёдовар шуд ва онҳоро ба чолиш кашид, ки оё онҳо омодаанд, ки дар ин ҷоми талх иштирок кунанд. Ҷавоби мусбати онҳо дар бораи қабули чолиш ин далелро тасдиқ мекунад, ки онҳо дар аввал саволро нафаҳмиданд ва ин ҳамон чизест, ки Худованд аз аввал мушоҳида карда буд, вақте ки Ӯ гуфт: «Шумо намедонед, ки чӣ мепурсед». Шояд онҳо фикр мекарданд, ки азобҳои Худованд чизи хеле содда аст ва онҳо онро ҳамчун нархе барои ба даст овардани мавқеи пурҷалол дар салтанати Ӯ қабул мекунанд. Дар асл, ҷавоби онҳо маънои онро дорад, ки онҳо азобҳои Худовандро паст мезаданд. Ин бояд Худовандро озор дода бошад.
Ӯ ба ин муносибати худхоҳона ва фахркунандаи Юҳанно ва Яъқуб чӣ гуна муносибат кард? Оё Ӯ онҳоро барои озор додани эҳсосоти Ӯ ва нафаҳмидани бузургии азобҳои ояндаи Ӯ маҳкум кард? Аслан не. Чӯпони комил буда, Ӯ ба ислоҳи муносибати фахркунанда, на танҳо барои Юҳанно ва Яъқуб, балки барои ҳамаи шогирдон пеш рафт. Онҳо ҳама дар салтанати ояндаи Худованд мавқеъҳои баландро меҷустанд; онҳо мехостанд роҳбарӣ ва ҳукмронӣ кунанд. Дастури Худованд ба онҳо ин буд, ки ба ҷои ҳукмронӣ хизмат кунанд ва ба ҷои талаб кардан бидиҳанд. Ӯ бо хизмат кардан ва ҳатто ҷони Худро ҳамчун фидия барои бисёриҳо додан намунаи комил буд.
Оё Исо кушта шуд?
Дар давоми ҳаёти Исо кӯшишҳои зиёде барои куштани Ӯ буданд. Инҳо кӯшишҳои куштор буданд, ки аз ҷониби Шайтон ташкил карда шуда, аз ҷониби одамон кӯшиш карда шуданд. Кас метавонад баҳс кунад, ки ин кӯшишҳо ҳатто пеш аз таваллуди Исо оғоз ёфтаанд. Куштани Ҳобил кӯшише буд, ки аз насли неки зан пешгирӣ карда шавад (ниг. Ҳастӣ 3:15). Нақшаи Ҳомон барои нест кардани яҳудиён (ниг. Эстер 3) кӯшиши дигаре буд, ки аз омадани Масеҳи ваъдашуда пешгирӣ карда шавад, аммо биёед ба кӯшишҳои куштор дар давоми ҳаёти Исо назар андозем.
Аввалин кӯшиш вақте рух дод, ки Ӯ тақрибан дусола буд. Он аз ҷониби шоҳ Ҳиродус иҷро карда шуд ва фармонҳои ӯ куштани ҳамаи кӯдакони писар дар Байт-Лаҳм ва атрофи он буд, то марги Подшоҳи навзодро таъмин кунад (Матто 2:16-18). Худованд аз ин кӯшиш фирор кард, зеро фариштаи Худованд дар хоб ба Юсуф зоҳир шуд ва ба ӯ гуфт, ки Кӯдакро гирифта, ба Миср гурезад, ки дар он ҷо то марги Ҳиродус монданд (оятҳои 13-15).
Дар давоми хидмати Худованд, таълимоти Ӯ яҳудиёнро бештар ва бештар ба хашм меовард, то он дараҷае, ки онҳо «бештар кӯшиш мекарданд, ки Ӯро бикушанд» (Юҳанно 5:18). На танҳо яҳудиён, балки ҳатто подшоҳи онҳо мехост Исоро бикушад: «Баъзе фарисиён омада, ба Ӯ гуфтанд: «Аз ин ҷо дур шав, зеро Ҳиродус мехоҳад Туро бикушад»» (Луқо 13:31). Дар як ҳодисаи мушаххас Исо дар куништи Носира мавъиза мекард ва яҳудиён пас аз паёми Ӯ аз хашм пур шуданд. Онҳо Исоро аз шаҳр берун карданд, то Ӯро аз теппае ба марг партоянд. Аммо, Исо танҳо мӯъҷизакорона аз байни издиҳом гузашт (Луқо 4:28-30).
Чаро Исо аз ин кӯшишҳои куштор фирор кард? Зеро Ӯ омад, то бимирад бо иродаи Худаш. Худо барои марги Исо нақша ва вақти мушаххас дошт, ва Исо, ин чизҳоро дониста ва дар иттиҳод бо Худо, итоат кард.
Ҳоло, биёед ба охирин кӯшиши куштор, ки дар давоми иди Фисҳ рух дод ва ба салиби Ҷолҷота оварда расонд, назар андозем. Дар давоми он ҳафта саркоҳинон нақшаи дастгир кардани Исо ва куштани Ӯро тартиб доданд. Аммо, онҳо гуфтанд: «На дар давоми ид, мабодо дар байни мардум шӯриш ба амал ояд» (Матто 26:5). Нақшаи онҳо ин буд, ки Исоро ҳарчи зудтар дастгир кунанд, аммо Ӯро пас аз ид бикушанд. Худо нақшаи дигар дошт, ва Исо бояд миссияи Худро мувофиқи фармонҳои Падар иҷро мекард. Ӯ хашми яҳудиён ва румиёнро истифода бурд, то Исоро ба салиб супорад, то нақшаи Худоро иҷро кунад. Воқеан мо мебинем, ки «ҳақиқатан хашми инсон Туро ҳамду сано хоҳад гуфт» (Забур 76:10).
Оё Исо дар салиб мағлуб шуд? Оё Ӯ кушта шуд? Аслан не! Охирин ҷумлае, ки аз даҳони Исо баромад, ки аз ҷониби Луқо сабт шудааст, ин буд: «Падар, рӯҳи Худро ба дасти Ту месупорам! Ва инро гуфта, Ӯ ҷони Худро дод» (23:46). Ин як мулоҳизаи хеле муҳим аст, зеро он нишон медиҳад, ки Исо ҷони Худро бо супурдани рӯҳи инсонии Худро ба Падар дод. Ӯ беихтиёр намурд (ниг. Юҳанно 10:17-18).
Ду ҷинояткоре, ки бо Исо салиб кашида шуданд, аз Ӯ дарозтар зинда монданд ва пойҳои онҳоро шикастанд, то марги онҳоро тезонанд. Чаро Исо рӯҳи Худро дар он вақт супурд? Чаро на пештар, ё дертар? Ӯ миссияе бо вақти мушаххас дошт. Худованд дар вақти қурбонии шом, ки дар маъбад пешниҳод мешуд, ҷони Худро дод (ниг. Хуруҷ 29:38-42; Ададҳо 28:3,6; 2 Вақоеънома 2:4). Дар ҳоле ки коҳинон бо пешниҳоди қурбонии сӯхтании шом банд буданд, пардаи Қудси Қудс аз боло то поён дарида шуд, то нишон диҳад, ки Худо қурбонии комил, Исоро қабул кард ва ҳоло роҳ барои ҳар кас барои расидан ба Худо боз аст. Исо Барраи комили Худо буд ва миссияи Ӯ мурдан буд – на кушта шудан пеш аз вақти аз ҷониби Худо пешбинишуда – ҳамчун барра дар Фисҳ (1 Қӯринтиён 5:7). Миссия иҷро шуд!
