МАРДИ ХУДО
Элишоъ Пайғамбари сафаркунанда одат дошт, ки дар хонаи як ҷуфт дар Шунем барои истироҳат дар давоми сафараш ист кунад. Меҳмоннавозӣ ба мард пешниҳод шуда буд, ва ҳангоме ки зан хӯрокҳои ӯро медод ва бо ӯ сӯҳбат мекард, вай ба ташаккули ақида дар бораи хислати ӯ шурӯъ кард. Ба шавҳараш рӯ оварда, вай гуфт: «Инак, ман мефаҳмам, ки ин марди муқаддаси Худост, ки пайваста аз назди мо мегузарад» (2 Подшоҳон 4:8-9 KJV). Чӣ боис шуд, ки зан ин мушоҳидаро кунад? Оё дар ин мард чизи фарқкунандае буд, ки боис шуд вай ӯро ҳамчун як муқаддас мард донад? Мо имрӯз «марди Худо»-ро чӣ гуна шинохта метавонем?
Навиштаҳо дар бораи одамони худотарс бисёр чизҳоро мегӯянд. Мувофиқи Китоби Муқаддас, худотарсӣ, ё «ба Худо монандӣ», як хислати муҳим аст, ки бояд ҳаёти мардон ва занонеро, ки ба Худованд хидмат мекунанд, нишон диҳад. Онҳое, ки худотарсанд, эҳтимол дар ҷаҳон маъмул нахоҳанд буд. Инчунин, на ҳамаи онҳое, ки ба Инҷил имон доранд, метавонанд тавсифи «марди [ё зани] Худо»-ро гиранд. Баъзе имондорон бештар ба Масеҳ монанданд ва ҳузури Ӯро паҳн мекунанд. Мо шояд дар шахсе, ки вомехӯрем, чизи худотарсонаеро муайян кунем, аммо Китоби Муқаддас дар бораи шахсе, ки Худовандро дар ҳақиқат мешиносад, чӣ ошкор мекунад?
Ба меҳмони Шунем, Элишоъ, баргашта, мо мефаҳмем, ки ӯ дар Навиштаҳо борҳо «марди Худо» номида шудааст. Илёс, пешгузаштаи ӯ, низ ҳамчун «марди Худо» муайян шуда буд (1 Подшоҳон 17:18,24; 2 Подшоҳон 1:9). Элишоъ хидмати худро бо як ёддошти мусбат оғоз кард, бо Илёс вақт гузаронд (1 Подшоҳон 19:19-21). Сипас, дар давоми боздидҳои худ аз Шунем, Элишоъ дар як қатор мавридҳо «марди Худо» номида шуд (2 Подшоҳон 4:9,16,21-22). Баъдтар, тӯҳфаи нон ва ғалла ба ин «марди Худо» оварда шуд (ояти 42). Маҳз «Элишоъ марди Худо» буд, ки аз изтироби шоҳ шунид ва Наъмони бузургро ба манзили хоксоронаи худ даъват кард (5:8).
Ҳадди аққал ҳафт сол пас зани Шунемӣ Элишоъро ҳамчун «марди Худо» мешинохт (8:2). Ҳатто дар охири умраш, гарчанде бемор ва бистарӣ буд, ӯ «марди Худо» буд (13:14,19). Оё шарҳи оддие ҳаст, ки ба мо имкон медиҳад, ки чаро дар тӯли умраш Элишоъ бо ин роҳ тавсиф шудааст? Шояд ҷавобро дар 2 Подшоҳон 2:9 пайдо кардан мумкин аст, ки дар он ҷо, пеш аз он ки Илёс ба ҳузури Худованд даъват шавад, Элишоъ ду баробар аз рӯҳи ӯро талаб карда буд. Оё ин хоҳиш метавонад сабаби биниш, ҳадаф ва қудрате бошад, ки ҳаёти Элишоъро нишон медод?
Чанд нафари дигар
Дар 2 Вақоеънома 25:7 як «марди Худо»-и беном бо паёме аз Худованд ба назди Амазиё омад. Дигаре, Игдалиё, номбар шудааст, аммо қариб номаълум боқӣ мемонад (Ирмиё 35:4). Довуд, сарфи назар аз ҳаёте, ки комил набуд, ҳамчун «марди Худо» тавсиф шудааст (2 Вақоеънома 8:14).
Пайғамбаре, ки мо дар 1 Подшоҳон 13:1 ҳамчун «марди Худо» мехонем, тақрибан сесад сол пас ҳамчун «марди Худо» ёд карда мешуд (2 Подшоҳон 23:16-17). Ҳикояи ҳаёти ӯ дар 1 Подшоҳон 13 нақл мекунад, ки чӣ гуна ӯ аз сабаби нофармонӣ ба Худованд ба марги бармаҳал дучор шуд, ки ин исбот мекунад, ки мардон ва занони Худо дар ин ҷаҳон ба камолоти бегуноҳӣ намерасанд. Баръакс, онҳо одамоне ҳастанд, ки аз муоширати наздик бо Худованд лаззат мебаранд, паёмбарони Ӯ ҳастанд ва – то андозае – Ӯро бо зиндагии худотарсона муаррифӣ мекунанд.
Бо гузашти асрҳои зиёд мо метавонем ба қафо нигоҳ кунем ва мардон ва занонеро ба ёд орем, ки аз ҷониби Худо ба таври ғайриоддӣ истифода шудаанд. Воизону ходимони Худованд, ки барои Ӯ корҳои аҷибе кардаанд, метавонанд нишонаҳои одамони ҳақиқии Худо буданро дошта бошанд. Худованд дар ҳар насл мардон ва занони Худро дорад. Сабти ҳаёти онҳо метавонад моро илҳом бахшад, ки аз Рӯҳи Муқаддас пур шавем ва барои ҷалоли Худо зиндагӣ кунем.
Тимотиюс
Дар Аҳди Ҷадид як шахс ҳамчун «марди Худо» муроҷиат карда шудааст, ва ӯ ба мо баъзе дарсҳои муҳимро дар бораи он ки чӣ гуна мо метавонем одамони ин калибр бошем, меомӯзонад. Номи ӯ Тимотиюс буд, як шахси ҷавон. Баъзеҳо, дар асл, ҷавонии ӯро нафрат мекарданд (1 Тимотиюс 4:12). Ӯ шармгин буд, аммо Павлус ӯро ташвиқ кард, ки ҷасур бошад (2 Тимотиюс 1:7). Ӯ инчунин баъзе мушкилоти саломатӣ дошт, ки боис шуд Павлус ба ӯ маслиҳати тиббӣ диҳад (1 Тимотиюс 5:23). Сарфи назар аз ин заъфҳои аён, Тимотиюс марди ҳақиқии Худо буд. Дар қисми хотимавии номаи аввал ба Тимотиюс, Павлус ӯро ҳамчун «марди Худо» ташвиқ кард, ки се корро кунад: гурезад, пайравӣ кунад ва мубориза барад (6:11-12). Биёед ин дастурҳоро баррасӣ кунем.
Гурезед
«Аммо ту, эй марди Худо, аз ин чизҳо гурез» (ояти 11). Ин «чизҳо» чистанд, ки расул ба онҳо ишора мекард? Пештар дар ин боб Павлус доктринаҳои нодурустро, ки баъзеҳо таълим медоданд, зикр кард: «Агар касе дигар хел таълим диҳад ва ба суханони солим розӣ набошад ... ӯ мағрур аст, чизе намедонад» (оятҳои 3-4). Моҳияти таълими онҳо аз ҷиҳати рӯҳонӣ носолим буд, на «суханони солим», ки хидмати Худованд Исои Масеҳро тавсиф мекард. Инҷилҳо таълими Ӯро ба таври муфассал сабт мекунанд. Мо бояд аксар вақт дар бораи он ҳақиқатҳои оддӣ, вале амиқ андеша кунем.
Бо он чизе ки Ӯ таълим дод, «таълимот ... мувофиқи худотарсӣ» (ояти 3) алоқаманд аст. Баъзе муаллимони дурӯғин як навъ «инҷили шукуфоӣ»-ро мавъиза мекарданд, ки фоидаро бо худотарсӣ алоқаманд мекарданд (ояти 5). Бисёриҳо имрӯз ин намунаро пайравӣ мекунанд ва ба таври нодуруст таълим медиҳанд, ки Худо онҳоеро, ки шартҳои муайянро иҷро мекунанд, аз ҷиҳати моддӣ баракат медиҳад. Ҳақиқат ин аст, ки «худотарсӣ бо қаноатмандӣ фоидаи бузург аст» (ояти 6). Чӣ қадар бузург аст, ки худотарс ва қаноатманд бошем! Мо набояд аз «таълимоти шукуфоӣ», ки бисёр ҷонҳои соддалавҳро ба дом афтондааст, фирефта шавем. Гуфта шудааст, ки ҳадафи мавъиза фурӯтан кардани гунаҳкор, баланд бардоштани Наҷотдиҳанда ва пешбурди муқаддасӣ аст.
Ҳамчун марди Худо, Тимотиюс на танҳо бояд доктринаи нодурустро тарк мекард, балки аз хоҳишҳои нодуруст низ мегурехт. Ҳеҷ кас наметавонад бо далели оддӣ баҳс кунад, ки «мо чизе ба ин ҷаҳон наовардем, ва яқин аст, ки чизе аз он бурда наметавонем» (ояти 7). Гуфта мешавад, ки Искандари Мақдунӣ дастур дода буд, ки вақте ӯ мемирад, ҷасади ӯро ба қабраш бо дастҳои кушода баранд, то ҳама бубинанд, ки онҳо холӣ ҳастанд. Онҳое, ки хоҳиши қавӣ ба сарват доранд, метавонанд ба дом афтанд ва дар ниҳоят нобуд шаванд. Муҳаббати пул решаест, ки аз он ҳама гуна бадӣ метавонад инкишоф ёбад ва «бисёр ғамҳо»-ро ба бор орад (оятҳои 9-10). Мо бояд аз чизҳои дигар низ «гурезем» (2 Тимотиюс 2:22), чунон ки Юсуф кард, вақте ки ӯ оқилона аз зани Путифар ва пешниҳодҳои ӯ гурехт (Ҳастӣ 39:12). Муҳим аст, ки мо гурезем аз чизҳое, ки пешрафти рӯҳонии моро халалдор мекунанд. Вақте ки васваса пайдо мешавад, аз он гурезед!
Аммо, марди Худо набояд ҳамеша гурезад. Роҳи дурусте ҳаст, ки бояд пайравӣ кард.
Пайравӣ кунед
«Аммо ту, эй марди Худо ... аз паи адолат, худотарсӣ, имон, муҳаббат, сабр, фурӯтанӣ бирав» (1 Тимотиюс 6:11). «Одил» будан маънои «дуруст ё одилона будан»-ро дорад. Мо ҳеҷ гоҳ наметавонистем худро дар назди Худои муқаддас одил гардонем. Танҳо Масеҳ метавонад инро барои мо кунад. Аммо, ин оят дар бораи рафтори мо дар назди мардум сухан меронад. Худованд одил аст ва адолатро қадр мекунад (Забур 11:7), ва Ӯ мехоҳад, ки халқи Ӯ дар ин ҷаҳон чунин бошад. Оё мо боваринок ва эътимоднок ҳастем? Оё худотарсӣ дар ҳаёти мо дида мешавад? Падари мо мехоҳад, ки мо хислати Ӯро нишон диҳем, муқаддас бошем, чунон ки Ӯ муқаддас аст. Чунин чизҳо ба осонӣ ба даст намеоянд, аммо мо бояд аз паи ин хислатҳо «биравем», ҳар рӯз аз Худованд Исо хоҳиш кунем, ки моро аз Рӯҳи Худ пур кунад ва моро «дар роҳҳои адолат ба хотири номи Худ» роҳнамоӣ кунад (Забур 23:3).
Чор хислати дигар ҳама қисми меваи Рӯҳ мебошанд, ки дар Ғалотиён 5:22-23 номбар шудаанд. «Имон», ё садоқат, танҳо маънои қабул кардани сухани Худо ва ба Ӯ бовар карданро дорад. Бе имон мо Худоро хушнуд карда наметавонем (Ибриён 11:6), аз ин рӯ муҳим аст, ки ҳар рӯз ба Ӯ боварӣ дошта бошем. «Муҳаббат» яке аз равшантарин хусусиятҳои ҳаёти Худованд Исо буд. Ӯ ба пайравонаш фармуд, ки якдигарро дӯст доранд (Юҳанно 13:34). Муҳаббат танҳо як эҳсоси эҳсосӣ нест. Дар истилоҳоти Китоби Муқаддас он итоат ба фармонҳои Худо (14:15) ва кӯмак ба ниёзмандонро дар бар мегирад (Ғалотиён 6:10). «Сабр» аслан маънои «истодан дар зери»-ро дорад. Ин калима дар бораи тобоварӣ дар зери озмоиш ва қабул кардани ҳар он чизе, ки Худо иҷозат медиҳад, бе шикоят сухан меронад. «Фурӯтанӣ» заъф нест. Худованд Исо «фурӯтан ва дар дил хоксор» буд (Матто 11:29) бе он ки заиф бошад. Баръакс, дар бораи қуввате фикр кунед, ки Ӯ ҳангоми иҷрои ҳадафи Худ ва бо хоҳиши худ ба салиб рафтан барои мурдан нишон дод. Фурӯтанӣ маънои онро дорад, ки ман ҳуқуқҳои худро талаб намекунам ва худро аз дигарон пеш намегузорам.
Дар бораи ин таълимот тавозуни аҷибе вуҷуд дорад. Марди Худо на танҳо бояд гурезад аз чизҳое, ки нодурустанд; ӯ инчунин бояд пайравӣ кунад аз чизҳое, ки дурустанд. Ин барои хушнуд кардани Худованд ҳар рӯз азми қавӣ талаб мекунад. Мо бояд барои кӯмак ба Ӯ нигоҳ кунем, зеро ҳатман парешонхотирӣ ва душманон хоҳанд буд.
Мубориза баред
«Аммо ту, эй марди Худо ... муборизаи неки имонро мубориза баред» (11-12). Ҳеҷ гоҳ тасаввур накунед, ки ҳаёти масеҳӣ як машғулияти осон аст, ва мисли моҳиҳое набошед, ки бо ҷараён ва мавҷ мераванд. Мо дар як мусобиқа иштирок дорем! Мо бояд бар зидди бехудоии паҳншудае, ки моро иҳота кардааст, шино кунем. Калимаи «мубориза» на он қадар дар бораи муборизаи даст ба даст, балки дар бораи кӯшиш кардан мисли варзишгаре, ки қасди ғолиб шудан дар мусобиқаро дорад, сухан меронад. Калимаи юноние, ки дар ин ҷо истифода шудааст, ба мо калимаи англисии «agonize»-ро медиҳад. Шароит сахт аст. Мо бояд кӯшиш кунем, ки ҳар як душмани рӯҳониро мағлуб кунем. Мисли «даванде»-и Ибриён 12:1-2, мо бояд ҳар вазнро як сӯ гузорем ва бо нерӯи Рӯҳи Худо ба пеш ҳаракат кунем, ба Исо нигоҳ кунем.
Тимотиюс на танҳо бояд ба хатарҳое, ки ба ӯ таҳдид мекарданд, диққат медод, балки бояд ҳаёти абадиро низ ба даст меовард (1 Тимотиюс 6:12). Гарчанде ки ӯ аллакай онро дошт, Павлус Тимотиюсро даъват кард, ки он ҳаётро ба тавре нигоҳ дорад, ки ӯро ҳавасманд кунад. Ӯ бояд аз аҷоиби он ба ҳайрат ояд ва ҳаёти худро дар рӯи замин дар нури абадият зиндагӣ кунад. Мисли Худованд Исо, ки дар назди Понтиюс Пилат содиқ буд, ба Тимотиюс гуфта шуд, ки «ин фармонро нигоҳ дорад» ва «эътирофи неки» худро идома диҳад (оятҳои 12-14). Мисли ҳар як марди ҳақиқии Худо, ӯ бояд дар биниши худ бозгашти Худованд Исои Масеҳро аз осмон дошта бошад (ояти 14).
Се чиз
Се чиз аз ҷониби мураббии рӯҳонии Тимотиюс, марди Худо, ба ӯ пешниҳод шуда буд. Ӯ бояд:
- Гурезад аз таълимоти дурӯғ ва хоҳишҳои нодуруст;
- Пайравӣ кунад аз паи адолат, худотарсӣ, имон, муҳаббат, сабр ва фурӯтанӣ; ва
- Мубориза барад муборизаи неки имонро – ба огоҳиҳое, ки ба ӯ дода шуда буд, диққат диҳад ва ҳаёти абадиро ба даст орад.
Талабот шояд бузург бошанд, аммо мо бе кӯмак намондаем. Китоби Муқаддас, ки дар ихтиёри мост, «марди Худо»-ро барои иҷрои ҳар кори нек комилан муҷаҳҳаз мекунад (2 Тимотиюс 3:16-17). Дар асл, ҳеҷ яке аз мо наметавонад мардон ва занони ҳақиқии Худо бошад, агар Каломи Ӯро қадр накунад ва вақт барои омӯхтан аз он сарф накунад. Зани Шунемӣ дарк кард, ки Элишоъ «марди муқаддаси Худо» буд (2 Подшоҳон 4:9). Бигзор Худованд ба мо хоҳиши мардон ва занони муқаддаси Худо буданро диҳад, то дигарон дарк кунанд, ки дар мо чизи фарқкунандае ҳаст, ки ба Ӯ шараф ва ҷалол меорад.
