«Ман идҳои моҳи нави шумо ва идҳои таъиншудаи шуморо нафрат дорам; онҳо барои Ман бори гарон шудаанд... Аз ин рӯ, вақте ки шумо дастҳои худро дар дуо дароз мекунед, Ман чашмони Худро аз шумо пинҳон мекунам; бале, ҳарчанд шумо дуоҳоро зиёд кунед, Ман гӯш намекунам. Дастҳои шумо бо хун пӯшида шудаанд. Худро бишӯед, худро пок кунед; бадии аъмоли худро аз назари Ман дур кунед. Аз бадӣ даст кашед, некӣ карданро омӯзед; адолатро ҷӯед, золимонро сарзаниш кунед; ятимро ҳимоя кунед, барои бевазан шафоат кунед. Ҳоло биёед ва биёед бо ҳам муҳокима кунем,» мегӯяд Худованд, «Ҳарчанд гуноҳҳои шумо мисли арғувон бошанд ҳам, онҳо мисли барф сафед хоҳанд шуд; ҳарчанд онҳо мисли қирмиз сурх бошанд ҳам, онҳо мисли пашм хоҳанд буд» (Ишаъё 1:14-18).
Бисёр одамон дар ин мавсими ид диндор мешаванд. Онҳо аз Шукргузорӣ ба расму оинҳо шурӯъ мекунанд ва сипас дар Мавлуди Исо ба «авҷ» мерасанд. Ба хидматҳои калисо рафта мешавад, гимнҳо суруда мешаванд ва дуоҳои расмӣ хонда мешаванд. Аммо ин рамзгароии динӣ то арафаи Соли нав ба охир мерасад – ҳамон вақт, ки саҳнаҳои таваллуд то соли оянда гузошта мешаванд.
Дар бораи рӯзе, ки ин моҳ дар бисёр кишварҳо барои ҷашни падарон ҷудо шудааст, фикр карда, ман дар бораи Барнабос ҳамчун падар баъзе ҷиҳатҳоро фикр кардам. Мо ҳеҷ гуна сабте надорем, ки ӯ зан ё фарзандони худро дошта бошад. Аммо, ӯ аз ҷониби Худованд барои тарбияи рӯҳонии имондорон, бахусус онҳое, ки мисли ӯ муддати тӯлонӣ бо Худованд роҳ намерафтанд, новобаста аз синну соли ҷисмонии онҳо, истифода мешуд. Мо инро дар робита ба тамоми ҷамъомад дар Антиохия мебинем. Дар асоси инфиродӣ, Барнабос бо Шоул, ки баъдтар ҳамчун ҳавворӣ Павлус маълум шуд, кор мекард. Шахси дигаре, ки Барнабос ба назар мерасад, ба ӯ кӯмак кард, Юҳанно Марқӯс, хеши Барнабос буд, ки дар Худованд рушд кард ва дар ниҳоят аз ҷониби Худо барои навиштан истифода шуд.
Аз рӯи одат амал кардан чизи нав нест. Подшоҳии қадимии Яҳудо низ ба ин амал машғул буд. Дар асл, мушкилоти аз рӯи одат амал кардан яке аз мавзӯъҳои асосии пайғамбарони Аҳди Қадим гардид. Мо аз Ишаъё 1:14-18 мебинем, ки Худо шаклҳо ва маросимҳои зоҳирии диниро нафрат дошт, вақте ки дили мардум бетағйир мемонд. Идҳо ва зиёфатҳо дар он рӯз, мисли Шукргузорӣ ва Мавлуди Исо дар рӯзҳои мо, ба Худо писанд набуданд, зеро аксарияти мардум танҳо аз рӯи одат амал мекарданд.
Азбаски дар паси расму оин ибодати ҳақиқӣ набуд, тамоми фаъолияти идҳои динӣ барои Худо нафратовар буд (ояти 14). Ҳатто дуоҳои зиёд, дар баробари намоиши парҳезгоронаи дастҳои ба осмон бардошташуда, барои Худо ҳеҷ маъно надоштанд, зеро ҳамаи ин танҳо як пӯшиш барои муносибатҳои нопок ва амалҳои бад буд. Тааҷҷубовар нест, ки Худо гуфт, ки Ӯ чашмони Худро аз ин гуна парҳезгорӣ пинҳон мекунад ва ба ин гуна дуо гӯши кар медиҳад (ояти 15). Оё ин сухани Худованд имрӯз дар бораи ҷашнҳои масеҳии мо чизе барои гуфтан дорад?
Муртадӣ
Ишаъё дар рӯзҳои муртадии динӣ, ки ба рӯзҳои мо хеле монанд аст, пешгӯӣ кард. Рӯзҳое, ки мардуми Исроил ба аҳде, ки Худо бо аҷдодони онҳо баста буд, содиқона риоя мекарданд, кайҳо гузашта буданд. Ба ҷои ин, дар тамоми сарзамин бутпарастӣ ва беахлоқӣ паҳн шуда буд. Маросими бутпарастонаи қурбонии кӯдакон на танҳо таҳаммул карда мешуд, балки воқеан аз ҷониби баъзе одамон амалӣ мегардид (2 Подшоҳон 16:3; 17:17). Ҳатто шоҳ Оҳоз (Ишаъё 1:1) писари худро ба худои бутпараст қурбон кард. Чӣ қадар мардум бар зидди Худо исён карда, аз Ӯ рӯй гардонида, бадӣ мекарданд (оятҳои 2-4). Аз ин рӯ, Худованд маҷбур шуд, ки онҳоро интизом диҳад ва баракатҳои Худро аз сарзамини онҳо боздорад (оятҳои 5-9).
Беахлоқӣ дар Исроил чунон бад буд, ки Ишаъё миллатро ба Садӯм ва Аморра, он шаҳрҳои шарир, ки Худо солҳо пеш аз сабаби амалҳои беахлоқӣ комилан нест карда буд, ишора кард (ояти 10). Ва бо вуҷуди ин, аксарияти мардум ҳанӯз ҳам аз рӯи одат ба ибодати ба истилоҳ машғул буданд – қурбониҳо ва ҳадияҳо (ояти 11), зиёрат ба маъбад (ояти 12), сӯзондани бухур (ояти 13), иштирок дар хидматҳои муқаддас (ояти 14) ва ҷашн гирифтани идҳои динӣ бо намоишҳои бузурги садоқат (оятҳои 14-15).
Шароит
Оё ин тавсифи шароити миллӣ дар замони Ишаъё ба шароити миллати мо имрӯз монанд нест? Мо ҳанӯз ҳам калисоҳо ва фаъолиятҳои динӣ зиёд дорем. Мо ҳанӯз ҳам тангаҳоеро истифода мебарем, ки дар онҳо «Мо ба Худо эътимод дорем» нақш бастааст. Мо ҳанӯз ҳам қасам мехӯрем, ки «як миллат зери Худо» бошем. Мо ҳанӯз ҳам бо дасти худ бар Китоби Муқаддас қасам мехӯрем. Мо ҳанӯз ҳам фаъолиятҳои динии худро дорем, ба монанди «Соли Китоби Муқаддас» ва «Рӯзи миллии дуо». Ва мо ҳанӯз ҳам ҷашнҳои динии худро дорем, ба монанди Шукргузорӣ ва Мавлуди Исо.
Аммо барои бисёре аз мо, тамоми ин фаъолият танҳо рамзгароии динӣ аст. Имон ба Худо ва риояи меъёрҳои Китоби Муқаддас, ки замоне миллати моро тавсиф мекард, куҷост? Шукргузориҳо бо шукргузории ҳақиқӣ, ки бо имони самимӣ ба Худои зинда равона шудааст, куҷост? Мавлуди Исо, ки таваҷҷӯҳи аслии он на ба зиёфатҳо ва ороишот, балки ба мӯъҷизаи таҷассум аст, куҷост? Миллати мо аз Худо ва меъёрҳои библиявӣ рӯй гардонидааст. Зиддимасеҳӣ, на пас аз масеҳӣ, сифатест, ки ҳолати воқеии корҳои моро бештар ва бештар тавсиф мекунад. Намоиши зоҳирии динӣ танҳо риёкорӣ ва аз рӯи одат амал кардан аст.
Чӣ қадар равшан Ишаъё 1:21-23 шароити миллати моро имрӯз ҷамъбаст мекунад. Мисли фоҳиша, мо меъёрҳои ахлоқии худро аз даст додаем (ояти 21). Бисёре аз камбағалони бечорагони мо аз сабаби ришвахории сиёсӣ ва беадолатии иҷтимоӣ азоб мекашанд (ояти 23). Ва вақте ки мо дар бораи даҳшатҳои исқоти ҳамли қонунӣ фикр мекунем, бояд аз худ бипурсем, ки оё мо аз онҳое, ки дар замони Ишаъё қурбонии кӯдаконро амалӣ мекарданд, беҳтарем! Албатта, дастҳои мо низ бо хун пӯшида шудаанд (ояти 15).
Тағйирот
Мо чӣ кор кунем? Мо бояд дастурҳои илоҳии оятҳои 16-20-ро риоя кунем. Ҳамчун миллат мо бояд рафтори худро ислоҳ кунем (ояти 16). Мо на танҳо бояд бештар аз онҳоеро, ки қонунро вайрон мекунанд, ба адолат кашем, балки бояд ба онҳое, ки воқеан камбағал ва ниёзманд ҳастанд – онҳое, ки зери системаи «адолат», ки Худоро тарк кардааст, пахш мешаванд – адолати бештар биёрем. Ин маънои имтиёзҳои бештар барои танбалонро надорад, балки камтар беадолатии иҷтимоӣ аз ҷониби тамаъкоронро дорад.
Аён аст, ки инро гуфтан осонтар аз иҷро кардан аст. Дар асл, ин гуна тағйирот бидуни сирри ояти 19 ғайриимкон аст – ки мо бояд «хоҳишманд ва итоаткор» бошем. Агар мо хоҳиш дошта бошем, ки ба Худо баргардем ва ба меъёрҳои библиявӣ итоат кунем, мо қувват пайдо мекунем, ки он чиро, ки ғайриимкон менамояд, иҷро кунем. Ва мо баракати Худоро бар ин сарзамин пайдо мекунем (ояти 19). Худо беақл нест. Ӯ дар ояти 18 аз мо илтимос мекунад, ки ақли солимро истифода барем ва ба Ӯ баргардем. Ӯ метавонад хатогиҳои гузаштаи моро бубахшад. Ҳарчанд мо бештар ва бештар ба Садӯм ва Аморра монанд шудаем ва гуноҳҳои миллии мо мисли доғҳои равшани тозанашаванда дар матои сафед пайдо мешаванд (ояти 18), Худо ин нуқсонҳоро бартараф хоҳад кард, агар мо хоҳиши тағйир доштан дошта бошем.
Чӣ тавре ки имондорони инфиродӣ ҳақиқати поккунандаи ояти 18-ро дарк кардаанд, ҳамин тавр миллатҳо низ метавонанд омурзиш ва баракати Худоро эҳсос кунанд, агар онҳо ба Худованд рӯй оваранд. Пешниҳоди ояти 18 имрӯз барои мо ҳамон қадар хуб аст, ки барои подшоҳии қадимии Яҳудо буд. Аммо эътиқодоти динии мо бояд бештар аз кӯшиши афзояндаи аз рӯи одат амал кардан бошад! Худо ниятҳои ботиниро мебинад, на танҳо ҳаракатҳо ва ниқобҳои зоҳириро. Пеш аз Худо бояд тавба ва итоати ҳақиқӣ бошад.
Дуо кунед
Ҳамчун масеҳиён мо метавонем дуо кунем, ки миллати мо тағири дил дошта, ба Худо ва меъёрҳои библиявӣ баргардад. Шояд мо бояд аз худ бипурсем, ки оё мо ҳамчун масеҳиёни инфиродӣ барои эҳё омодаем. Эҳёи миллӣ ба мардуми Худо бозгашти бедорӣ меорад. Оё мо самимона мехоҳем, ки Худо моро ҳамчун шахсони алоҳида тағир диҳад? Ин метавонад ба тарзи ҳаёти осон ва тарзи ҳаёти худхоҳонаи мо халал расонад! Баъзе аз муносибатҳои бепарвоии мо бояд аз байн раванд. Афзалиятҳо шояд бояд аз нав танзим карда шаванд. Системаҳои арзиши инфиродии мо ба таҷдиди Худо тобеъ хоҳанд буд. Оё мо воқеан барои эҳёи рӯҳонӣ омодаем? Роҳи дигари мутамарказ кардани ин саволи муҳим барои ҳар яки мо ин хоҳад буд: «Агар Худо тавассути ман эҳёи миллиро оғоз мекард, Ӯ аввал дар кадом соҳаи ҳаёти ман корро оғоз мекард?»
Ваъда
Вақте ки мо боқимондаи Ишаъё 1-ро мехонем, мо аз ваъдае, ки Худованд ба Исроил дод, рӯҳбаланд мешавем. Ҳарчанд Ӯ бояд онҳоро интизом медод, Ӯ онҳоро низ барқарор мекард. Худованди меҳрубони мо ҳанӯз ҳам дар кори барқарорсозӣ аст. Интизоми Ӯ ҳамеша бештар ислоҳӣ аст, на ҷазоӣ. Ваъдаи Ӯ дар бораи барқарорсозӣ барои мардуми Яҳудои қадимро бешубҳа ба мардуми Амрико имрӯз татбиқ кардан мумкин аст – миллате, ки замоне Худои Китоби Муқаддасро эътироф мекард. Ба ваъдаи меҳрубононаи Ӯ дар 2 Вақоеънома 7:14 гӯш диҳед:
Агар қавми Ман, ки ба исми Ман номида шудаанд, худро фурӯтан кунанд ва дуо кунанд, ва рӯи Маро ҷӯянд ва аз роҳҳои шариронаи худ баргарданд, он гоҳ Ман аз осмон мешунавам ва гуноҳи онҳоро мебахшам ва замини онҳоро шифо медиҳам.
Оғоз
Дар ин мавсими ид мо метавонем барои пешвоёни инфиродии кишвари худ, ки ҳанӯз Худоро эътироф мекунанд ва меъёрҳои библиявиро нигоҳ медоранд, самимона шукргузор бошем. Мо метавонем барои ҳар як нишонаи имони ҳақиқӣ, ки ҳанӯз дар кишвари мо намоён аст, шукргузор бошем. Биёед дуо кунем, ки Худо дар дили мардуми ин миллат як ҳаракати бузургро ба сӯи адолати иҷтимоӣ ва адолат оғоз кунад. Чӣ мӯъҷизае мебуд, агар мо танҳо мебидем, ки идҳои динии мо худотарсӣ ва ибодати ҳақиқиро инъикос мекунанд, на танҳо тақлиди бемаънӣ аз рӯи одат амал карданро! Чӣ тавр оғоз кунем? Бо ман!
