Мо одатан Довуди ҷавонро ҳамчун шахсе тасаввур мекунем, ки дар чарогоҳҳо ҳаёти идилликӣ дошт, ба гӯсфандон суруд мехонд ва аз зиндагӣ бепарво лаззат мебурд. Аммо, чизи комилан дигар метавонист бошад. Вақте ки мо китоби Аҳди Қадим, Китоби Аввали Самуилро мехонем, мо лаҳзаҳоеро аз ҳаёти хонаводагӣ мебинем, ки он қадар осон набуд, ки мо гумон мекунем. Дуруст аст, ки Довуд аз оилаи сарватманд ва бонуфузи соҳибони замин бо киштзорҳои ҳосилхез ва рамаҳои гӯсфандон буд. (Баъд аз ҳама, ӯ набераи Буъаз (ва Рут) буд, ки коргарони зиёд ва ҳосили фаровон дошт.) Достони мо бо фиристодани Довуд аз ҷониби падараш Йишай барои бурдани ғалла, нон ва панир ба бародаронаш дар артиш ва инчунин фармондеҳи онҳо оғоз меёбад (1 Самуил 17:17-18).
Кӯдакии душвори Довуд
Манфиҳои атрофи ҳаёти аввали Довуд ба баъзе мушкилоте, ки ӯ бояд бартараф мекард, ишора мекунанд. Ӯ озмоишҳое дошт, ки ба тафаккури ӯ таъсир расониданд ва хислати қавии ӯро ба дараҷае ташаккул доданд, ки Худо ӯро чунин тавсиф мекард: «Довуд... марде мувофиқи дили Ман» (Аъмол 13:22 NIV).
Аввалан, Довуд хурдтарин аз ҳашт бародар буд, ки бо ӯ бо нафрати зиёд муносибат мекарданд ва ӯро чандон муҳим намедонистанд. Вақте ки Самуил ба хонаи Йишай омад, то касеро, ки подшоҳ мешуд, тадҳин кунад, ҳафт бародарро пеши ӯ оварданд. Самуил пурсид: «Оё инҳо ҳамаи писарони ту ҳастанд?» Довудро ҳатто ба қадри кофӣ муҳим намедонистанд, ки аз саҳро даъват кунанд. Йишай гуфт: «Ҳанӯз хурдтарин ҳаст... аммо ӯ гӯсфандонро нигоҳубин мекунад» (1 Самуил 16:11).
Баъдтар, вақте ки Довуд лавозимотро ба урдугоҳе бурд, ки лашкари Шоул барои ҷанг бар зидди фалиштиён омода мешуд, ӯ ҳамчун як навраси маъмулӣ мехост амалро бубинад ва дар он ҷо буд, вақте ки Ҷолӯт барои даъват кардани Исроил ба муборизаи як ба як баромад. Ба бародари калониаш гӯш диҳед ва шумо тасаввуроте пайдо мекунед, ки бародаронаш дар бораи Довуд чӣ фикр мекарданд. Онҳо ӯро масхара мекарданд, комилан нодуруст мефаҳмиданд ва қадри ӯро паст мезаданд: «Чаро ба ин ҷо омадӣ? Ва он чанд гӯсфандро дар биёбон бо кӣ гузоштӣ? Ман медонам, ки ту чӣ қадар худписандӣ ва дили ту чӣ қадар бад аст; ту танҳо барои тамошои ҷанг омадӣ» (1 Самуил 17:28). Онҳо Довудро воқеан паст заданд ва бо ӯ бо нафрат муносибат карданд. Оё шумо метавонед масхараро бишнавед, вақте ки бародараш андозаи рамаеро, ки ӯ нигоҳубин мекард, паст мезанад?
Довуд пайваста аз ҷониби бародарони калониаш таҳқир ва тела дода мешуд ва омӯхта буд, ки хашми худро ба тафаккури мусбат ва манёврҳои тактикӣ равона кунад, то аз онҳо бартарӣ пайдо кунад, ҳарчанд ӯ аз ҷиҳати андоза ва шумора камтар буд. Ӯ ба паст зада шудан одат карда буд. Оё ӯ нисбат ба Ҷолӯт низ чунин эҳсосот дошт, вақте ки ӯ нақша мекашид, ки чӣ тавр метавонад бузургҷуссаро сарнагун кунад? Вақте ки ӯ дар бораи натарсидан аз ин душмани бузурги қавми Худо сухан мегуфт, Довуд медонист, ки ӯ беҳтарин бартариро дорад. Худо дар тарафи ӯ буд!
Вақте ки бародари калониаш сабаби ҳузури Довудро зери суол бурд, ҷавоби Довуд хоси баҳсҳои бародарӣ буд: «Ҳоло ман чӣ кор кардам? ... Оё ман ҳатто сухан гуфта наметавонам?» (1 Самуил 17:29). Ба ибораи дигар, Довуд мегуфт: «Ба ман фурсат деҳ! Ту ягона касе нестӣ, ки ақида дорад. Ту ҳамеша ба ман мегӯӣ, ки хомӯш бошам, гӯё ки ту ягона касе ҳастӣ, ки чизеро медонад.» Масхара кардани бародари хурдиашон дар оилаи Йишай муқаррарӣ ба назар мерасид.
Довуд аз ҷониби оилааш қадр карда намешуд ва ин ба муносибат ва эҳсосоти ӯ таъсир расонд. Ӯ бешубҳа кӯдаки бадфеъли оила набуд. Имрӯз равоншиносон ин вазъияти оилавиро ҳамчун баҳона барои ҷавонони номутобиқ, ки бад мешаванд, истифода мебаранд. Аммо Довуд далели он аст, ки ҳар як шахс барои амалҳо ва муносибати худ масъул аст. Ҳарчанд ҳаёти душвори оилавӣ метавонад боиси мушкилоти равонӣ гардад ва ба ҳаёти шахси таҳқиршуда таъсири манфӣ расонад, мо ҳеҷ гоҳ набояд онро ҳамчун баҳона барои набудани худдорӣ, муносибатҳои нодуруст ва нокомии шахсӣ истифода барем. Мо бояд барои амалҳои худ масъулиятро ба дӯш гирем, гуноҳҳои худро эътироф кунем ва бо Худованд муносибати хушбахтона дошта бошем. Довуд марде мувофиқи дили Худо буд, зеро ӯ ба назар ва ҳадафи Худо тамаркуз мекард. Ӯ дарк кард, ки Худо сатҳи баландтаре дорад, ки дар он ӯ метавонист зиндагӣ кунад ва ҳаёти худро созмон диҳад.
Истеъдодҳои Довуд
Сарфи назар аз он чизе ки бародаронаш дар бораи ӯ фикр мекарданд, Довуд як ҷавони истисноӣ буд, эҳтимол бо IQ-и ғайриоддӣ. Биёед ба чаҳор истеъдоди ӯ, ки дар оятҳои атрофи муқовимати ӯ бо Ҷолӯт нишон дода шудаанд, назар андозем.
Ӯ мусиқинавоз ва сурудхон буд. Вақте ки Шоул подшоҳ афсурда буд, касе пешниҳод кард, ки мусиқии хуб метавонад ба ӯ «беҳтар ҳис кардан» кӯмак кунад. Яке аз мардони Шоул Довудро ба ёд овард: «Ман писари Йишай аз Байт-Лаҳмро дидаам, ки арфа навохтанро медонад. Ӯ марди шуҷоъ ва ҷанговар аст... Ва Худованд бо ӯст» (1 Самуил 16:18). Довуд вақти худро ҳангоми чӯпонӣ беҳуда сарф намекард. Ӯ он соатҳои оромро барои эҷоди сурудҳо истифода мебурд ва сипас бо овозе месуруд, ки метавонист ба рӯҳи хаста сулҳ орад. Забурҳои зиёди ӯ ба мо нишон медиҳанд, ки чӣ тавр Худо истеъдоди табиии ӯро ҳамчун нависанда илҳом бахшидааст. Онҳо муносибати ӯро бо Худо дар бисёр ҳолатҳои ҳаёташ ифода мекунанд ва ҳатто имрӯз ба дил равшан сухан мегӯянд.
- Ӯ тирандоз буд. Ӯ бо фалахмонаш машқ мекард, то даме ки метавонист хурдтарин ҳадафҳоро бизанад. Ин машқ бузургтарин фоидаи худро вақте дод, ки ӯ бо Ҷолӯт рӯ ба рӯ шуд, ки он қадар бо зиреҳи биринҷӣ пӯшида буд, ки танҳо як фазои хурд байни чашмонаш муҳофизат нашуда буд. «Дасташро ба халтааш бурда, сангеро гирифт, онро партофт ва ба пешонии фалиштӣ зад. Санг ба пешонии ӯ фурӯ рафт ва ӯ рӯ ба замин афтод» (1 Самуил 17:49).
- Ӯ ҷанговар/сарбоз буд. «Довуд бар фалиштӣ бо фалахмон ва санг пирӯз шуд; бе шамшер дар дасташ фалиштиро сарнагун кард ва ӯро кушт. Довуд давид ва бар ӯ истод. Ӯ шамшери фалиштиро гирифт ва... сари ӯро бо шамшер бурид» (1 Самуил 17:50-51). Баъдтар, тамоми Исроил ӯро ҳамчун қаҳрамони ҷанговари худ эълон карданд: «Шоул ҳазорон нафарро куштааст, ва Довуд даҳҳо ҳазор нафарро» (1 Самуил 18:7).
- Ӯ аз Худо метарсид ва барои ҳақ меистод. Довуд аллакай бо хирс ва шер барои муҳофизати гӯсфандони худ мубориза бурда буд. Ӯ Ҷолӯтро ҳамчун бузургҷусса намедид, балки ҳамчун душмани Худое, ки ба Ӯ эътимод дошт. «Ту бар зидди ман бо шамшер ва найза ва найза меоӣ, аммо ман бар зидди ту ба номи Худованд Қодири Мутлақ меоям... ки ту Ӯро даъват кардаӣ. Имрӯз Худованд туро ба дасти ман хоҳад дод, ва ман туро сарнагун хоҳам кард ва сари туро хоҳам бурид» (1 Самуил 17:45-46).
- Бузургҷусса дар ҳаёти Довуд Довуд бояд дар замонҳои гуногуни ҳаёташ бо «бузургҷуссаҳо»-и дигар рӯ ба рӯ мешуд – ба монанди шаҳвати бо Батшоба, ва ғурур дар ҳисоб кардани сарбозон – аммо аввалин бузургҷуссае, ки ӯ бо он рӯ ба рӯ шуд, як ҳаюлои бузург, намоён ва ошкоро буд, ки дар бораи ҳадаф ва даъвати он ҳеҷ шакке набуд.
Ҷолӯт душмани қавми Худо буд. Ӯ гуфт: «Имрӯз ман сафҳои Исроилро даъват мекунам! Ба ман марде диҳед ва бигзор мо бо ҳамдигар мубориза барем» (1 Самуил 17:10). Ин бузургҷусса лашкарҳои Исроил ва худи Худоро даъват кард. Аммо Довуд танҳо як монеаеро медид, ки аз хирс ё шери таҳдидкунанда, ки яке аз гӯсфандони ӯро дуздида буд, чандон фарқ намекард. Ҷавоби ӯ «Оё мо ин корро кунем?» набуд, балки «Чӣ тавр ман ин корро карда метавонам?» буд. Ин барои Довуд қарори осон буд. Даъват мустақим буд, ва ҷавоби Довуд низ чунин буд: «Бигзор ҳеҷ кас аз сабаби ин фалиштӣ дилшикаста нашавад; бандаи ту меравад ва бо ӯ мубориза мебарад» (1 Самуил 17:32).
Рақиб марди дорои қувваи ҷисмонии азим буд: «Қаҳрамоне бо номи Ҷолӯт, ки аз Ҷат буд, аз урдугоҳи фалиштиён баромад. Ӯ қариб даҳ фут қад дошт. Ӯ кулоҳи биринҷӣ дар сар ва зиреҳи миқёсии биринҷӣ ба вазни панҷ ҳазор сиқл дошт» (1 Самуил 17:4-5). Андоза ва намуди зоҳирии як озмоиш метавонад даҳшатнок ва рӯҳафтодакунанда бошад.
Мушкилоти ба андозаи кӯҳ метавонанд моро фаро гиранд. Аммо Довуд ба мо ҷавоби мушкилоти ба назар ҳалнашавандаро медиҳад: Ба андозаи мушкилоте, ки мо бо он рӯ ба рӯ ҳастем, нигоҳ накунед, балки ба Худованд нигоҳ кунед ва ба ҳикмат ва қудрати Ӯ такя кунед. Ӯ ҳамеша барои мо ҳаст:
Вақте ки аз обҳо мегузарӣ, Ман бо ту хоҳам буд; ва вақте ки аз дарёҳо мегузарӣ, онҳо туро фаро нахоҳанд гирифт. Вақте ки аз оташ мегузарӣ, нахоҳӣ сӯхт; аланга туро оташ нахоҳад зад. Зеро Ман Худованд, Худои ту, Қуддуси Исроил, Наҷотдиҳандаи ту ҳастам (Ишаъё 43:2-3).
Ҷавоби Худо ба мо ҳамон тавре аст, ки дар замонҳои Довуд ва Ишаъё буд. Дар дохили ҳар як имондор қудрате ҳаст, ки ҳеҷ чизе, ки Шайтон, девҳои ӯ ё ҷаҳон метавонанд ба мо партоянд, онро мағлуб карда наметавонад. Дар дохили мо Яке ҳаст, ки бузургтар аст, Рӯҳи Муқаддаси Худо, ки имондорро барои рӯ ба рӯ шудан бо душман ва пирӯз шудан тавоно месозад.
Шумо, эй фарзандони азиз, аз Худо ҳастед ва бар онҳо пирӯз омадаед, зеро Он ки дар шумост, аз он ки дар ҷаҳон аст, бузургтар аст (1 Юҳанно 4:4)
Бузургҷуссаҳо дар ҳаёти мо
Мо шояд ҳеҷ гоҳ дар муборизаи марговар бо бузургҷуссаи воқеӣ рӯ ба рӯ нашавем, аммо ҳамаи мо бояд бо бузургҷуссаҳои на он қадар ошкоро, ки Шайтон барои зулм ва мағлуб кардани онҳое, ки мехоҳанд ба Худо содиқ бошанд, мефиристад, рӯ ба рӯ шавем. Ва баъзеи мо бояд бо мухолифат ва таъқибот рӯ ба рӯ шавем, ки таҳдидҳои намоёне мебошанд, ки тарс, шубҳа ва афсурдагиро ба вуҷуд меоранд.
Ҷавоби Худо ба мо чист, вақте ки мо дар ҳаёти худ бо бузургҷуссаҳо рӯ ба рӯ мешавем, вақте ки мо аз оташҳои озмоиш ва васваса мегузарем? Дар Калом ваъдаҳои зиёде дар бораи вафодории Худо ба мо ва ғамхории Ӯ барои мо мавҷуданд. Мо бояд ин ваъдаҳоро қабул кунем, «бар зидди найрангҳои иблис истодагарӣ кунем» (Эфсӯсиён 6:11) ва роҳи гурезеро, ки Ӯ ваъда додааст, ҷӯем:
Ҳеҷ васвасае шуморо фаро нагирифтааст, магар он чизе ки барои инсон маъмул аст. Ва Худо вафодор аст; Ӯ намегузорад, ки шумо аз он чизе ки таҳаммул карда метавонед, бештар васваса шавед. Аммо вақте ки шумо васваса мешавед, Ӯ инчунин роҳи гурезро фароҳам меорад, то шумо тавонед дар зери он истодагарӣ кунед (1 Қӯринтиён 10:13). Аммо ту, эй марди Худо... адолат, худотарсӣ, имон, муҳаббат, сабр ва фурӯтаниро пайравӣ кун. Муборизаи неки имонро мубориза бар. Ҳаёти ҷовидониро, ки ба он даъват шудаӣ, қабул кун (1 Тимотиюс 6:11-12).
