Ҳоло Худованд Исо дар мо «меваи ранҷи ҷони Худро» (Ишаъё 53:11) мебинад, ки ба Ӯ қаноатмандӣ ва ба Падар дар кори Писари Ӯ қаноатмандӣ ва шодӣ мебахшад (Матто 17:5). Дар нубуввати Дониёл мо мехонем, ки чӣ тавр Худованд Исо пирӯзии Худро ба амал меорад. Дониёл навиштааст: «Ҳафтод ҳафта [сол] бар қавми ту ва бар шаҳри муқаддаси ту муқаррар шудааст, то ки гуноҳ ба охир расад, ба гуноҳ хотима дода шавад, ва барои шарорат кафорат карда шавад, то ки адолати абадӣ оварда шавад ва рӯъё ва нубувват мӯҳр карда шавад» (9:24).
Ҳашт натиҷаи пирӯзии Худованд Исо бар гуноҳ, марг ва Шайтон вуҷуд дорад. Инҳоянд:
Ба итмом расонидан, эҳё ва ҷалол додани ҷисм ва арӯси Ӯ, Калисо;Наҷоти Исроил ва баланд бардоштани онҳо ба сарварӣ ва таълим додани халқҳо;Доварӣ кардани халқҳо;Барпо кардани Малакути Ӯ дар рӯи замин;Доварӣ кардани ҷаҳон дар адолат;Ба амал овардани пирӯзии Ӯ бар Шайтон ва фурӯ нишондани қувваҳои торикӣ ва бадӣ;Иҷро кардани ҳамаи нубувватҳо; ваҲама чизро нав кардан.
Биёед баъзе нуктаҳоро дар робита бо ин натиҷаҳо баррасӣ кунем.
Калисои Худро ба осмон бурдан
Дар ин аср Худованд Исо дар миёни қавми Худ ҳузур дорад. Ӯ Рӯҳулқудсро фиристодааст, то аз халқҳо қавмеро барои номи Худ даъват кунад (Аъмол 15:7-8,14). Худованд инчунин ваъда додааст, ки «Ман боз меоям ва шуморо назди Худам қабул мекунам, то ки дар куҷое ки Ман ҳастам, шумо низ бошед» (Юҳанно 14:3).
Анҷоми ин аср бо садои бузург ва пурғалабаи карнаи Худо ва овози сарфаришта қайд карда мешавад. Карнай ва овоз ҳангоми додани қонун шунида шуданд (Хуруҷ 19:19). Онҳо боз шунида мешаванд, ки қавми Худо, наҷотёфтагони заминро аз ин аср даъват мекунанд, то Худованд Исоро дар ҳаво пешвоз гиранд. Он гоҳ ҷисмҳои мо тағйир дода мешаванд, то ба ҷисми пурҷалоли Ӯ монанд шаванд (Филиппиён 3:20-21). «Худованд Худаш аз осмон бо фарёд, бо овози сарфаришта ва бо карнаи Худо фуруд хоҳад омад, ва мурдагон дар Масеҳ аввал эҳё хоҳанд шуд. Он гоҳ мо, ки зиндаем ва боқӣ мондаем, бо онҳо дар абрҳо бардошта хоҳем шуд, то Худовандро дар ҳаво пешвоз гирем: ва ҳамин тавр мо ҳамеша бо Худованд хоҳем буд» (1 Таслӯникиён 4:16-18).
Айюб дар замони худ дар бораи ин ҳодисаи аҷиб медонист ва орзуи онро дошт, гуфт: «Зеро ман медонам, ки Наҷотдиҳандаи ман зинда аст, ва Ӯ дар рӯзи охир бар замин хоҳад истод. Ва ҳарчанд пас аз пӯсти ман кирмҳо ин ҷисмро нобуд кунанд, аммо дар ҷисми худ Худоро хоҳам дид; ки Ӯро худам хоҳам дид, ва чашмонам хоҳанд дид, на дигаре» (Айюб 19:25-27).
Исроилро барқарор кардан
Павлус дар номаи худ ба румиён дар бораи Исроил саволи риторикӣ дод: «Оё Худо қавми Худро дур кардааст?» Бисёриҳо ба таври нодуруст бовар доранд, ки Худо дигар бо миллати Исроил коре нахоҳад дошт. Павлус ба ин фикр ҷавоб дод ва гуфт: «Худо накунад. Зеро ман исроилӣ ҳастам, аз насли Иброҳим, аз қабилаи Бинёмин. Худо қавми Худро, ки пеш аз ин медонист, дур накардааст» (Румиён 11:1-2).
Ишаъё ва Мико ҳарду дар бораи замони ояндае сухан ронданд, ки Ерусалим пойтахти динӣ ва сиёсии ҷаҳон хоҳад буд. Ин ду нубувват дар ҳама чиз ба ҷуз чанд калима якхелаанд. «Ва дар айёми охир чунин хоҳад шуд, ки кӯҳи хонаи Худованд дар қуллаи кӯҳҳо барпо хоҳад шуд, ва аз теппаҳо баланд хоҳад шуд. Ва ҳамаи халқҳо ба он ҷорӣ хоҳанд шуд» (Ишаъё 2:2; ниг. Мико 4:1). Ин порчаҳо дар бораи замони сулҳу шукуфоӣ, бо Исроил, ки роҳҳои Худо ва қонунро ба халқҳо таълим медиҳад, ки ба ибодат мебарад, нақл мекунанд.
Шогирдон дар замони худ аз Худованд пурсиданд: «Оё Ту дар ин вақт Малакутро ба Исроил барқарор мекунӣ?» Ҷавоби Ӯ ин буд, ки вақти ин ҳодиса барои ҳеҷ кас ба ҷуз Падар маълум нест (Аъмол 1:6-7). Ҳарчанд мо намедонем, ки ин чизҳо кай ба амал меоянд, аммо медонем, ки чӣ тавр: Дар охири мусибати бузург Худованд Исо ба кӯҳи Зайтун қадам мегузорад.
Ҳамагӣ пеш аз ин, қувваҳои торикӣ аз чаҳор гӯшаи замин лашкареро ҷамъ хоҳанд кард, ки қаблан ҳеҷ гоҳ дида нашуда буд. Ин издиҳоми сарбозони аз ҷониби девҳо роҳнамоӣшуда ва дар баъзе мавридҳо аз ҷониби девҳо тасарруфшуда, дар назди Ерусалим ҷамъ омада, водии Еҳӯшафатро пур хоҳанд кард. Юҳанно тавзеҳи иловагӣ дод: «Ва ман се рӯҳи нопок ... аз даҳони аждаҳо, ва аз даҳони ҳайвон, ва аз даҳони пайғамбари дурӯғин берун омаданд. Зеро онҳо рӯҳҳои девҳо ҳастанд, ки мӯъҷизаҳо мекунанд, ки ба подшоҳони замин ва тамоми ҷаҳон мераванд, то онҳоро барои ҷанги он рӯзи бузурги Худои Қодир ҷамъ кунанд» (Ваҳй 16:13-14).
Вақте ки лашкари асосӣ ба самти ҷануб ба сӯи шаҳр ҳаракат мекунад, воҳидҳои аввал аллакай онро иҳота карда, канори шаҳрро хароб карда, кӯдаконро ба ғуломӣ мефурӯшанд. Ин кӯтоҳтарин ғуломӣ дар тамоми таърихи бераҳмонаи ғуломии ҷаҳон хоҳад буд. Пайғамбар Юил дар бораи ин лашкар навиштааст: «Қавми бузург ва қавӣ; ҳеҷ гоҳ чунин набудааст ... Оташ пеши онҳоро мехӯрад ... ва паси онҳо биёбони харобшуда» (2:2-3).
Ин издиҳоми аз ҷониби девҳо интизомшуда аз ҷониби агентҳои Шайтон дар рӯи замин ҷамъ оварда шуда буд: «Издиҳомҳо, издиҳомҳо дар водии қарор» (3:14). Закарё тавзеҳ дод ва ба нубуввати Юил илова кард: «Зеро Ман [Худо] ҳамаи халқҳоро бар зидди Ерусалим ҷамъ хоҳам кард ... Он гоҳ Худованд берун хоҳад омад ва бар зидди ин халқҳо ҷанг хоҳад кард, чунон ки Ӯ дар рӯзи ҷанг ҷанг кард. Ва пойҳои Ӯ дар он рӯз бар кӯҳи Зайтун, ки дар шарқи Ерусалим аст, хоҳанд истод» (Закарё 14:2-4). Ниҳоят, Худованд берун хоҳад омад, то душманони Худро бо калом ва бо дурахши ҳузури Худ доварӣ ва шикаст диҳад.
Сабаби ин ҳодисаи фалокатбор он аст, ки яҳудиён ниҳоят барои салиб кашидани Худованд Исо, рад кардани Худованд Худои худ ва бутпарастии худ тавба мекунанд. Инро Закарё низ тавзеҳ медиҳад: «Ва дар он рӯз чунин хоҳад шуд, ки Ман кӯшиш хоҳам кард, ки ҳамаи халқҳоеро, ки бар зидди Ерусалим меоянд, нобуд кунам. Ва Ман бар хонаи Довуд ва бар сокинони Ерусалим, Рӯҳи файз ва илтиҷоҳоро хоҳам рехт. Ва онҳо ба Ман, ки Ӯро сӯрох кардаанд, назар хоҳанд кард. Ва онҳо барои Ӯ мотам хоҳанд гирифт, чунон ки барои писари ягонаи худ мотам мегиранд. Ва барои Ӯ талхӣ хоҳанд дошт, чунон ки барои нахустзодаи худ талхӣ доранд. Дар он рӯз дар Ерусалим мотами бузурге хоҳад буд. Чунон ки мотами Ҳададриммон дар водии Мегиддон. Ва замин мотам хоҳад гирифт, ҳар оила алоҳида ... Ҳар оила алоҳида, ва занони онҳо алоҳида» (12:9-14).
Ҳамон лаҳзае ки мотам оғоз меёбад, Худо онҳоро мешунавад ва нубуввати дигаре иҷро мешавад – миллат худи калимаҳои тавбаро мегӯяд: «Ӯро нафрат карданд ва аз ҷониби одамон рад карданд; марди ғамҳо ва ошно бо андӯҳ, ва мо гӯё рӯйҳои худро аз Ӯ пинҳон кардем ... Албатта Ӯ ғамҳои моро бардошт ва андӯҳҳои моро кашонд. Аммо мо Ӯро зарбазада, аз ҷониби Худо задашуда ва азобдида меҳисобидем. Аммо Ӯ барои гуноҳҳои мо захмдор шуд. Ӯ барои шароратҳои мо кӯфта шуд. Ҷазои сулҳи мо бар Ӯ буд ва бо зарбаҳои Ӯ мо шифо ёфтем» (Ишаъё 53:3-5). Бо рехтани Рӯҳи Худо бар онҳо ногаҳон онҳо ниҳоят равшан хоҳанд дид, ки чӣ чизро наметавонистанд. Ҳақиқати муборак ба онҳо зоҳир хоҳад шуд, ва онҳо наҷот хоҳанд ёфт. Исроил Наҷотдиҳандаи худро хоҳад дид – худи ҳамон касе, ки барои онҳо мурд ва ки аҷдодони онҳо дар куштани Ӯ нақш доштанд. Ҳанӯз дар оянда, ин воқеӣ ва ҳақиқӣ аст.
Халқҳоро доварӣ кардан
Ба қарибӣ, ҷаҳон аз ҳодисаҳои даҳшатнок мегузарад: довариҳое, ки тавассути фариштагони Худо бар замини беимон рехта мешаванд. Онҳо Ӯро хоҳанд дид, ки ба Ӯ ҳамаи доварӣ дода шудааст, Довари ҷаҳон, Худованд Исои Масеҳ. Мо мӯъминон бо орзуи бозгашти Наҷотдиҳанда дар ҳаво барои бурдани мо ба хона, пеш аз ин довариҳо, то абад бо Ӯ буданро интизорем. Ҳавворӣ Павлус ба мо калимаҳои тасаллӣ ва итминон дод: «Шумо, ки дар изтироб ҳастед, бо мо истироҳат кунед, вақте ки Худованд Исо аз осмон бо фариштагони пурқудрати Худ зоҳир хоҳад шуд. Дар оташи алангагиранда аз онҳое, ки Худоро намешиносанд ва ба Инҷили Худованди мо Исои Масеҳ итоат намекунанд, қасос мегирад; ки бо нобудии абадӣ аз ҳузури Худованд ва аз ҷалоли қудрати Ӯ ҷазо дода хоҳанд шуд; вақте ки Ӯ меояд, то дар муқаддасони Худ ҷалол ёбад ва дар ҳамаи онҳое, ки имон доранд, ситоиш шавад» (2 Таслӯникиён 1:7-10).
Доварӣ афзоиш меёбад ва то лаҳзаи ҳузури Худованд боз дар рӯи замин идома хоҳад ёфт, вақте ки кӯҳи Зайтун аз ҳам ҷудо мешавад. Ҷуғрофияи Миср ба таври куллӣ тағйир хоҳад ёфт ва дарёи Нил танҳо ҳафт ҷӯйбор хоҳад шуд (Ишаъё 11:15). Лашкарҳои ҳамлавар сӯхта хоҳанд шуд ва Худованд Исо ба пок кардани халқҳои ҷаҳон шурӯъ хоҳад кард.
Фариштагони қудрати Ӯ боз як бор «бо садои бузурги карнай фиристода хоҳанд шуд, ва онҳо интихобкардагони Ӯро аз чаҳор бод, аз як канори осмон то дигар ҷамъ хоҳанд кард» (Матто 24:31). Бисёре аз қавми азизи Худо дар биёбонҳо пинҳон хоҳанд шуд, ки аз ҷониби Худо ҳамроҳ бо онҳое, ки аломати Ҳайвонро рад мекунанд, ҳифз карда мешаванд (Ваҳй 12:6,13-17). Қавми Ӯ Ӯро бо ситоиш ва шодмонӣ пешвоз хоҳанд гирифт, ва боз бо калимаҳои Ишаъё: «Ин кист, ки аз Адом бо либосҳои рангкардашуда аз Бозра меояд?» (Ишаъё 63:1). Ин ҳодисаҳо инчунин нубуввати Ҳизқиёлро иҷро мекунанд: «Зеро Ман шуморо аз миёни халқҳо хоҳам гирифт, ва шуморо аз ҳамаи кишварҳо ҷамъ хоҳам кард, ва шуморо ба замини худатон хоҳам овард. Он гоҳ Ман оби тозаро бар шумо пошида, шуморо пок хоҳам кард: Аз ҳамаи наҷосатҳои шумо Ман шуморо пок хоҳам кард. Дили нав низ ба шумо хоҳам дод ва рӯҳи нав дар шумо хоҳам гузошт» (36:24-26).
Дар ҳамин ҳол, Худованд боз як бор фариштагони Худро мефиристад, ин дафъа барои овардани ҳамаи халқҳо дар назди Ӯ. «Ва дар назди Ӯ ҳамаи халқҳо ҷамъ хоҳанд шуд: ва Ӯ онҳоро аз ҳамдигар ҷудо хоҳад кард, чунон ки чӯпон гӯсфандони худро аз бузҳо ҷудо мекунад: Ва Ӯ гӯсфандонро дар дасти рости Худ, аммо бузҳоро дар чап хоҳад гузошт ... ва инҳо ба азоби абадӣ хоҳанд рафт: аммо одилон ба ҳаёти абадӣ» (Матто 25:32-33,46). Гӯсфандон муборакон ҳастанд, ки Малакутро мерос мегиранд, ки дар ҳоли барпо шудан дар рӯи замин аст. Бузҳо калимаҳои даҳшатнокро мешунаванд: «Аз Ман дур шавед, эй лаънатиён, ба оташи абадӣ, ки барои иблис ва фариштагони ӯ омода шудааст» (ояти 41).
Малакутро дар рӯи замин барпо кардан
Ҳизқиёл 36 то охири китоб муфассалтарин ҳисоботро дар бораи ҳодисаҳои пас аз бозгашти Худованд Исо барои Исроил ва доварӣ кардани халқҳо медиҳад. Пайғамбар таваллуди нави Исроилро тасвир мекунад ва ҳисоботро дар бораи замин, қаламравҳои қабилавӣ, ибодати маъбад ва биноҳои он медиҳад. Дигар чизҳои муҳим барои тасвири пурра дар Ишаъё пайдо мешаванд.
Дар Ҳизқиёл 37 мо мехонем, ки чӣ тавр пайғамбарро ба водии устухонҳои хушк бурданд, ки ҳолати кунунии Исроилро ифода мекунад. Ба ӯ гуфтанд: «Бар ин устухонҳо нубувват кун» (ояти 4). Он гоҳ Рӯҳулқудс ба кор шурӯъ кард, то устухонҳоро бо пайҳо, гӯшт ва пӯст пӯшонад. Пас аз пӯшидан, ҷисмҳои зинда бархостанд, ки эҳё ва барқароршавии наздики Исроилро нишон медиҳанд. Дар бобҳои баъдӣ мо тавсифи миллат ва маъбадро дар тӯли 1000-солаи ҳукмронии Худованд Исо дорем. Калисо даъвати осмонӣ дорад, дар ҳоле ки Исроил бояд дар рӯи замин ҳукмронӣ кунад – ҳукмронии хушбахт ва шукуфон.
Мо ин принсипро дар Ҳастӣ мебинем – боғ ва дарёе, ки аз он ҷорӣ мешавад, тақсим шуда, ба чаҳор гӯшаи замин меравад ва ҳосилхезӣ ва баракат меорад – дар асри имрӯза амал мекунад, зеро Рӯҳулқудс тавассути масеҳиёни ҳақиқӣ кор мекунад (Ниг. Юҳанно 7:37-39). Дар ҳукмронии ҳазорсолаи Худованд Исо дарёе, ки аз маъбад ҷорӣ мешавад, ҳар қадар ки пеш меравад, васеътар ва амиқтар мешавад, замин ва Баҳри Мурдаро шифо мебахшад (Ҳизқиёл 47:1-12). Дар ҳолати абадӣ мо дарёе низ дорем, ки ҷорӣ мешавад, шодӣ, шифо ва ҳосилхезиро ба замин дар ҳолати абадии он меорад, ва бо баргҳои шифобахш дар дарахтон чунон ки дар Ҳизқиёл (Ваҳй 22:1-2).
Ишаъё ва Мико ҳарду Ерусалимро ҳамчун маркази тамоми замин нишон медиҳанд, ки дар он Худо ибодат карда мешавад ва аз он қонун барои ҳамаи халқҳои ҷаҳон мебарояд. Худованд Исо «дар миёни халқҳои зиёд доварӣ хоҳад кард, ва халқҳои қавиро аз дур сарзаниш хоҳад кард. Ва онҳо шамшерҳои худро ба тешаҳо ва найзаҳои худро ба досҳо хоҳанд зад. Миллат бар зидди миллат шамшер нахоҳад бардошт, ва дигар ҷангро нахоҳанд омӯхт. Аммо ҳар кас дар зери токи худ ва дар зери дарахти анҷири худ хоҳад нишаст. Ва ҳеҷ кас онҳоро нахоҳад тарсонд» (Мико 4:3-4; ниг. Ишаъё 2:4).
Ин ҳеҷ гоҳ ҳамаи он чизе нест, ки тағйир хоҳад ёфт, зеро ҳайвоноти дарранда гиёҳхор мешаванд ва бо онҳое, ки қаблан шикор мекарданд, хушбахтона омезиш меёбанд. Ҳатто кӯдак метавонад дар назди лонаи морҳои марговар бозӣ кунад. Сабаби ин тағйироти мӯъҷизавӣ чист? «Онҳо дар тамоми кӯҳи муқаддаси Ман зарар нахоҳанд расонд ва нобуд нахоҳанд кард; зеро замин аз дониши Худованд пур хоҳад шуд, чунон ки обҳо баҳрро мепӯшонанд» (Ишаъё 11:9). Ишаъё ин замони хушбахтро тасвир мекунад: «Биёбон ва ҷои танҳоӣ барои онҳо шод хоҳанд шуд. Ва биёбон шодӣ хоҳад кард ва чун гул шукуфта хоҳад шуд. Он фаровон шукуфта хоҳад шуд, ва ҳатто бо шодӣ ва сурудхонӣ шодӣ хоҳад кард ... Онҳо ҷалоли Худованд ва аълои Худои моро хоҳанд дид» (35:1-2).
Ҷаҳонро дар адолат доварӣ кардан
Павлус шунавандагони худро дар Афина ҳушдор дод, ки Худо «акнун ба ҳамаи одамон дар ҳама ҷо амр медиҳад, ки тавба кунанд, зеро Ӯ рӯзеро муқаррар кардааст, ки дар он Ӯ ҷаҳонро дар адолат аз ҷониби он марде, ки Ӯ таъин кардааст, доварӣ хоҳад кард: Дар бораи он Ӯ ба ҳамаи одамон итминон додааст, ки Ӯро аз мурдагон эҳё кардааст» (Аъмол 17:30-31).
Аз замони суқути Одам ин ҷаҳон ҷаҳони зӯроварӣ ва бераҳмӣ буд. Беадолатӣ ва истисмор то даме ки ин системаи ҳозира давом дорад, идома хоҳад ёфт. Ҷангҳо, вабоҳо, дурӯғҳо ва фиребҳо дар атрофи мо ҳастанд, ва онҳо аз он замонҳои аввалине, ки инсон бори аввал ба Худо итоат накард, буданд. Ҳеҷ чиз тағйир наёфтааст ва тағйир нахоҳад ёфт, то даме ки Худо хоҳад, зеро Худо фармудааст: «Ман онро чаппа мекунам, чаппа мекунам, чаппа мекунам, ва он дигар нахоҳад буд, то даме ки Ӯ, ки ҳаққи онро дорад, биёяд ва Ман онро ба Ӯ хоҳам дод» (Ҳизқиёл 21:27).
Овози инқилоб ва норозигии инсонӣ танҳо вақте хомӯш хоҳад шуд, ки садои карнаи Худо сулҳи абадиро фармон диҳад. Як қонун, як ҳоким ва як ибодат бутпарастӣ, риёкорӣ ва қаллобиро иваз хоҳад кард. «Ба номи Исо ҳар зону хам шавад ... ва ҳар забон иқрор шавад, ки Исои Масеҳ Худованд аст, ба ҷалоли Худои Падар» (Филиппиён 2:10-11; ниг. Ишаъё 45:23).
Худованд Исо барои доварӣ кардани ҷаҳон меояд. Ӯ Довари олӣ аст, ки ҳукмронӣ мекунад, ҳимоя мекунад ва идора мекунад. Ҳамаи ин нақшҳоро Ӯ ба таври комил бо қудрати мутлақ, қудрат ва адолат иҷро хоҳад кард. Дар асл, Худо аллакай «ҳамаи довариро ба Писар супурдааст» (Юҳанно 5:22).
Дар охири Ваҳй мо мехонем: «Ва ман тахти бузурги сафедро дидам, ва Ӯро, ки бар он нишаста буд, ки аз рӯи Ӯ замин ва осмон гурехтанд ... ва ман мурдагонро, хурду бузург, дар назди Худо истода дидам ... ва марг ва дӯзах мурдагонро, ки дар онҳо буданд, супурданд, ва онҳо доварӣ карда шуданд ... Ва марг ва Ҳодис ба кӯли оташ партофта шуданд. Ин марги дуюм аст. Ва ҳар кӣ дар китоби ҳаёт навишта нашуда буд, ба кӯли оташ партофта шуд» (Ваҳй 20:11-15).
Иҷро кардани нубувват ва ба амал овардани мақсадҳои Худо
Мо аллакай дидем, ки Худо нақша ва ҷадвали вақт дорад. Ҳама чиз сари вақт ва мувофиқи он нақшаи умумӣ аст, ки «муқаррар шуда буд ... то ки гуноҳ ба охир расад, ва ба гуноҳҳо хотима дода шавад, ва барои шарорат кафорат карда шавад, ва адолати абадӣ оварда шавад, ва рӯъё ва нубувват мӯҳр карда шавад ва Муқаддастарин тадҳин карда шавад» (Дониёл 9:24).
Рӯъёи Юҳанно бо такрори он калимаи зеботарин «биё» ба охир мерасад, чунон ки аз даҳони Худо. Саҳнаҳои зебо, хушбахт ва шодмонӣ хеле зиёданд, аммо назокати Худои мо, ки китоби Худро ба анҷом расонд, ба дил шодӣ, шукргузорӣ ва муҳаббат меорад. Ӯ эълон кард: «Инак, хаймаи Худо бо одамон аст. Ва Ӯ бо онҳо сокин хоҳад шуд, ва онҳо қавми Ӯ хоҳанд буд, ва Худо Худаш бо онҳо хоҳад буд, ва Худои онҳо хоҳад буд. Ва Худо ҳамаи ашкҳоро аз чашмони онҳо пок хоҳад кард, ва дигар марг нахоҳад буд, на ғам ва на гиря, на дигар дард нахоҳад буд, зеро чизҳои пешина гузаштанд. Ва Ӯ, ки бар тахт нишаста буд, гуфт: «Инак, Ман ҳама чизро нав мекунам»» (Ваҳй 21:3-5).
ЭЗОҲИ ХОТИМАВӢ Иқтибосҳо аз KJV мебошанд, аммо мумкин аст тағйиротҳое бошанд, ки мувофиқи нашри Newberry дақиқтар дониста мешаванд.
