Номаи Ғалатия ба ҷои маъмултарини зиндагии рӯҳонӣ дар калисои имрӯза — қонуншиканӣ — ишора мекунад. Ин нома эъломияи озодӣ аз ҳар гуна қонуншиканӣ мебошад. Миллионҳо масеҳиён фикр мекунанд, ки онҳо рӯҳонӣ ҳастанд, зеро онҳо коре намекунанд, ё аз сабаби пешвое, ки пайравӣ мекунанд, ё аз сабаби гурӯҳе, ки ба он тааллуқ доранд. Рӯҳулқудс дар Ғалатия ба мо нишон медиҳад, ки онҳо чӣ қадар хато мекунанд ва чӣ қадар дуруст буда метавонанд, агар танҳо ба Ӯ иҷозат диҳанд, ки назорат кунад. Вақте ки Рӯҳ роҳнамоӣ мекунад, озодӣ ҳаст, на ғуломӣ, ҳамкорӣ ҳаст, на рақобат, ҷалол ба Худо ҳаст, на ситоиш ба инсон. Вақте ки ин рӯй медиҳад, эҳё мешавад; гунаҳкорон ба дониши наҷотбахши Масеҳ меоянд ва ҷаҳон масеҳияти ҳақиқиро мебинад.
Ғалатия номаи муборизаи Павлус аст; ӯ ба қонуншиканӣ таҳаммул надорад. Ин қавитарин дифоъ аз таълимоти асосноккунӣ бо имон дар Навиштаҳост. Ин далели Худо аз номи ҳақиқати муҳимтарини имони масеҳӣ аст. На танҳо гунаҳкор бо файз тавассути имон наҷот меёбад, балки гунаҳкори наҷотёфта бо файз зиндагӣ мекунад ва бо файз таълим мегирад. Файз роҳи ҳаёт ва тарзи ҳаёт аст.
Мавзӯи Ғалатия аз аввал то охир озодии масеҳӣ бо файзи Худост (1:3,6,15; 2:9; 5:4; 6:18). Муқобили озодӣ, ғуломӣ, панҷ маротиба зикр шудааст (2:4; 4:3, 9, 24-25; 5:1). Яҳудиён мехостанд масеҳиёнро аз озодӣ ба ғуломӣ баранд. Павлус медонист, ки ғуломӣ ба Қонун, қонуншиканӣ, як қисми Хушхабар набуд, ки Масеҳ барои озод кардани одамон мурд.
Инҷили наҷот тавассути имон ба Масеҳ муҳимтарин паём дар ҷаҳон аст. Он ҳаёти Павлусро тағйир дод ва тавассути ӯ, ҳаёти дигаронро. Аммо он аз ҷониби муаллимони дурӯғин, ки ба калисои Ғалатия ҳамла карда буданд ва омехтаи Қонун ва файзро таълим медоданд, мавриди ҳамла қарор гирифт.
Мақсади Ғалатия
Муаллимони яҳудӣ Инҷили файзро таҳриф мекарданд, таълим медоданд, ки имони оддӣ ба Масеҳ барои наҷот кофӣ нест ва масеҳиён бояд Қонуни Мусоро риоя кунанд. Хусусан хатна таъкид мешуд (5:3; 6:12). Барои мустаҳкам кардани худ, ин муаллимони дурӯғин ҳавворигии Павлусро халалдор карданд ва ба салоҳияти ӯ ҳамла карданд.
Мақсади Ғалатия дифоъ аз Инҷили файз аст, ки ба Павлус аз ҷониби Масеҳ ошкор шуда буд. Барои бомуваффақият иҷро кардани ин, ӯ аввал салоҳияти ҳаввории худро дифоъ кард. Сипас ӯ таълимоти бадеро, ки онҳоро фиреб дода буд, пурра фош кард ва ба онҳо зарароварии таълимотеро, ки гӯш карда буданд, нишон дод. Кори Масеҳ дар салиб дар хатар буд, аз ин рӯ Павлус навишт: «Агар адолат аз Қонун ояд, пас Масеҳ беҳуда мурд» (Ғалатия 2:21 NKJV).
Муносибати он имрӯз
Гуфта шудааст, ки Ғалатия дар бораи баҳсе дар калисои асри як аст, ки имрӯз барои мо таваҷҷӯҳ надорад. Кӣ дар асри 21 дар бораи хатна кардан барои наҷот фикр мекунад? Кӣ фармонҳои Қонун ва идҳои яҳудиро барои ба даст овардани адолат риоя мекунад? Аз ин рӯ, ин нома аз ҷониби бисёриҳо барои замони мо арзиши кам дорад. Аммо баръакс дуруст аст. Ин нома арзиши бузурги амалӣ дорад, зеро Инҷили таҳрифшудаи қонуншиканӣ, ки онро ин қадар сахт маҳкум мекунад, имрӯз қариб дар ҳама ҷо мавъиза мешавад.
Дини маросимӣ бо муаллимони яҳудӣ оғоз ёфт, ки Қонун ва файзро омехта карданд ва таълим медоданд, ки фармонҳо барои наҷот заруранд. Ба кофиии кори Масеҳ дигар бовар намекунанд ва худи Масеҳ беҳурмат мешавад. Дини маросимӣ системаи бузурги пурқуввати Ғалатия, «модари фоҳишагон ва нафрати замин» аст (Ваҳй 17:5).
Ғалатия ба се бахш тақсим мешавад, ки ҳар кадоме аз ду боб иборат аст. Боби 1-2 шахсӣ буда, мавзӯи онҳо ин аст: файз дифоъ карда шуд. Боби 3-4 таълимӣ буда, мавзӯи онҳо ин аст: файз шарҳ дода шуд. Боби 5-6 амалӣ буда, мавзӯи онҳо ин аст: файз татбиқ карда шуд.
Файз дифоъ карда шуд – Ғалатия 1-2
Дар боби 1 Павлус таҷрибаи худро бо Масеҳ ва паёми Инҷилро баррасӣ кард. Пас аз тасдиқ кардани он, ки салоҳияти ӯ мустақиман аз Худованд омадааст (1:1), ӯ изтироби худро баён кард, ки имондорони Ғалатия ин қадар зуд ба Инҷили таҳрифшудаи яҳудиён рӯ оварданд (1:6-7). Дар боби 2 ӯ онҳоро ҳамчун онҳое тасвир кард, ки «пинҳонӣ омаданд, то озодии моро, ки дар Масеҳ Исо дорем, ҷосусӣ кунанд, то моро ба ғуломӣ баранд» (2:4).
Қисми боқимондаи боби 2 таълимоти қавии доктриналӣ дар бораи асосноккунӣ бо имон ва ҳамсалибии мо бо Масеҳро дар бар мегирад (2:16,20). Асосноккунӣ амали Худост, ки гунаҳкори имондорро дар Масеҳ одилона эълон мекунад. Дар ояти 16 ибораи «аъмоли Қонун», ки асоснок карда наметавонад, се маротиба такрор мешавад ва ибораи «имон ба Масеҳ», ки асоснок мекунад, низ се маротиба такрор мешавад. Дар ин нома се амали ҳамсалибӣ мавҷуд аст. Аввалӣ ҳамсалибии имондор бо Масеҳ аст (2:20). Дуюмӣ салибии «ҷисм бо ҳавасҳо ва хоҳишҳои он» аст (5:24). Сеюмӣ салибии ҷаҳон ба имондор ва имондор ба ҷаҳон аст (6:14).
Файз шарҳ дода шуд – Ғалатия 3-4
Дар боби 3 Павлус ба он чизе, ки Қонун карда наметавонист ва он чизе, ки файз барои имондор кардааст, муроҷиат кард. Аввал, Қонун Рӯҳро намедиҳад. Ҳадяи Рӯҳ на аз аъмоли Қонун, балки аз «шунидани имон» аст (3:1-5). Ғалатиягиҳо Рӯҳро бо имон қабул карданд. Дуюм, Қонун адолатро дода наметавонад. Адолат бо имон дода мешавад (3:6-9). Сеюм, Қонун ҳаёт дода наметавонад. «Зеро агар қонуне дода мешуд, ки ҳаёт дода метавонист, ҳақиқатан адолат аз Қонун мебуд» (3:21). Чорум, Қонун ба гунаҳкор ғайр аз лаънат чизе намедиҳад (3:10-14). Масеҳ моро аз лаънат наҷот дод, зеро барои мо лаънат шуд, зеро навишта шудааст: «Лаънатӣ аст ҳар кӣ бар дарахт овехта шавад» (3:13).
Дар боби 4 Павлус се равишро барои бовар кунонидани Ғалатиягиҳо истифода бурд, ки онҳо барои зиндагии масеҳӣ ба қонуншиканӣ ниёз надоранд. Ба онҳо танҳо Исои Масеҳ лозим буд.
Аввал,
ӯ фарзандхондии онҳоро ҳамчун писарон шарҳ дод (4:1-7). Байни таваллуди нав ва фарзандхондӣ се фарқият вуҷуд дорад:
Бо таваллуди нав мо ба оилаи Худо таваллуд мешавем ва фарзандони Ӯ мегардем. Бо фарзандхондӣ мо ҳамчун писарони калонсол бо тамоми ҳуқуқ ва имтиёзҳои писарӣ ба оила дохил мешавем.
Фарзандони Худо аз хизматгорон фарқ намекунанд (4:1), балки «зери парасторон ва мудирон» ҳастанд ва «дар ғуломӣ зери унсурҳои ҷаҳон» ҳастанд (4:2-3). Баръакс, писарони Худо озоданд ва озодии калонсолонро доранд.
Фарзандон ворис нестанд ва мерос гирифта наметавонанд, аммо писарон ворисони Худо тавассути Масеҳ ҳастанд (4:7).
Дуюм,
ӯ аз регрессияи онҳо изҳори таассуф кард (4:8-11). Вақте ки Ғалатиягиҳо аз файз ба Қонун рӯ оварданд, инҳо рӯй доданд:
Онҳо озодии худро дар Масеҳ тарк карданд ва ба ғуломӣ баргаштанд, мисли ғуломоне, ки пеш аз бовар кардан ба Масеҳ ба худоёни дурӯғин хизмат мекарданд.
Онҳо аз мактаби файз хориҷ шуданд ва ба кӯдакистони Қонун дохил шуданд.
Онҳо тамоми кори хуберо, ки Худованд дар онҳо тавассути хидмати Павлус карда буд, нобуд карданд.
Онҳо қудрати Инҷилро барои заифии Қонун ва сарвати Инҷилро барои камбизоатии Қонун тарк карданд. Онҳо ҳамаи инро бо қабули системаи Аҳди Қадими дини маросимӣ бо «рӯзҳо ва моҳҳо ва мавсимҳо ва солҳои» махсуси худ карданд (4:10).
Сеюм,
Павлус меҳри онҳоро ҷуст (4:12-18). Ӯ падари рӯҳонии аҷибе буд, ки медонист, ки чӣ тавр сарзанишро бо муҳаббат мувозинат кунад. Ӯ аз «латукӯб» ба «оғӯш» рӯ овард, зеро ӯ ба Ғалатиягиҳо муҳаббати онҳоро ба ӯ ва муҳаббати ӯро ба онҳо хотиррасон кард. Як вақтҳо онҳо омода буданд, ки барои ӯ ҳама чизро қурбон кунанд; аммо ҳоло ӯ душмани онҳо шуда буд (4:16). Яҳудиён дили онҳоро дуздида буданд.
Файз татбиқ карда шуд – Ғалатия 5-6
Масеҳие, ки бо имон зиндагӣ мекунад, интизоми ботинии Худоро эҳсос хоҳад кард, ки аз интизоми берунии қоидаҳои инсонӣ хеле беҳтар аст. Масеҳие, ки бо имон зиндагӣ мекунад ва ба файзи Худо такя мекунад, аз «озодие, ки Масеҳ моро бо он озод кардааст» баҳра мебарад (5:1). Имондор дар Масеҳ озодии ҳақиқӣ дорад (5:13) – на барои гуноҳ кардан, балки барои роҳ рафтан ва хизмат кардан ба Худо дар муқаддасӣ. Ин озодии табиати нав аст, ки бар гуноҳ қудрат медиҳад. Баръакс, қонуншикан дар ғуломӣ зиндагӣ мекунад, ба ҷисм такя мекунад, барои худ зиндагӣ мекунад ва ситоиши одамонро меҷӯяд, на ҷалоли Худоро. Қонуншиканӣ таълимоти хатарнок аст, зеро он кӯшиш мекунад, ки кори ғайриимконро анҷом диҳад – табиати кӯҳнаро тағйир диҳад ва онро итоат кунад. Он метавонад барои муддати кӯтоҳ муваффақ шавад, аммо баъд ҷисм исён мекунад.
Қонуншиканӣ душмани хатарноки маккорона аст. Дар боби 5 Павлус шарҳ медиҳад, ки имондор вақте ки аз файзи Худо ба қоидаҳои инсонӣ рӯ меорад, се чизро аз даст медиҳад:
Аввал,
ӯ озодии худро аз даст медиҳад (5:1) ва ғуломе мегардад, ки юғи ғуломиро мепӯшад. Баръакс, масеҳие, ки ба файзи Худо такя мекунад, юғи озодкунандаи Масеҳро мепӯшад, ки осон аст ва ӯро барои иҷрои иродаи Ӯ озод мекунад (Матто 11:29).
Дуюм,
ӯ сарвати худро аз даст медиҳад (5:2-6). Павлус чор ибораро барои тавсифи сарвате истифода мебарад, ки масеҳӣ вақте ки аз файз ба Қонун рӯ меорад, аз даст медиҳад. Аввалӣ ин аст, ки «Масеҳ ба шумо ҳеҷ фоидае нахоҳад дод» (5:2). Дуюмӣ ин аст, ки қонуншикан «қарздор мешавад, ки тамоми Қонунро иҷро кунад» (5:3). Сеюмӣ ин аст, ки қонуншикан «аз Масеҳ бегона мешавад» (5:4). Чорумӣ талаф хулосаи ғамангезест, ки «Шумо аз файз афтодаед» (5:4). Ин ягона маротибаест, ки ин ибора дар Библия истифода мешавад. Ин маънои аз даст додани амнияти имондор дар Масеҳ ё муносибати ӯ ҳамчун фарзанди Худо ҳангоми гуноҳ карданро надорад. Аз файз афтодан маънои даст кашидан аз файзи Инҷилро барои қонеъ кардани талаботи Қонун дорад.
Сеюм,
ӯ самти худро гум мекунад (5:7-12). Павлус ба Ғалатиягиҳо гуфт: «Шумо хуб давидед» (5:7) то он даме, ки яҳудиён «ба онҳо халал расониданд» ва онҳоро ба «гузаргоҳи рӯҳонӣ» фиристоданд. Худо онҳоро даъват карда буд, ки мусобиқаро содиқона дар хатти «файз» даванд.
Баъд Павлус таълимоти дурӯғини яҳудиёнро ба хамиртуруш монанд мекунад: «Каме хамиртуруш тамоми хамирро хамир мекунад» (5:9). Хамиртуруш хурд оғоз меёбад, аммо агар танҳо гузошта шавад, он калон мешавад ва тамоми хамирро фаро мегирад. Таълимоти дурӯғини яҳудиён ба имондорони Ғалатия ба таври хурд муаррифӣ шуд, аммо дере нагузашта он калон шуд ва тамоми ҷамъомадро заҳролуд кард. Ягона роҳи ғолиб шудан дар мусобиқаи имон ин тоза кардани хамиртуруш – таълимоти дурӯғин, ки Қонун ва файзро омехта мекунад – ва ба Рӯҳи Худо таслим шудан аст.
Дар қисми боқимондаи боби 5 Павлус се кори Рӯҳро шарҳ медиҳад, ки ба мо имкон медиҳанд, ки аз озодии худ дар Масеҳ баҳра барем.
Аввал,
Рӯҳ ба мо имкон медиҳад, ки қонуни муҳаббатро иҷро кунем (5:13-15). Павлус ба Ғалатиягиҳо фармон медиҳад: «Озодиро барои фурсати ҷисм истифода набаред, балки бо муҳаббат ба якдигар хизмат кунед» (5:13). Озодӣ плюс муҳаббат баробар ба хидмат ба дигарон аст. Аммо озодӣ минус муҳаббат баробар ба ғуломӣ ба гуноҳ аст.
Дуюм,
Рӯҳ ба мо имкон медиҳад, ки бар ҷисм ғолиб оем (5:16-21,24). Ҳамон тавре ки Исҳоқ ва Исмоил бо ҳам созиш карда наметавонистанд, Рӯҳ ва ҷисм (табиати кӯҳна) низ бо ҳам дар ҷанг ҳастанд (5:17). Қонун табиати кӯҳнаро тағйир дода ё назорат карда наметавонад; он бояд салиб карда шавад (5:24). Дар Навиштаҳо ягона табобат барои ҷисм марг аст. Ӯ ба мо намегӯяд, ки худро салиб кунем, зеро ин ғайриимкон аст. Аммо ӯ ба мо мегӯяд, ки ҷисм салиб карда шудааст (5:24) ва масъулияти мост, ки ба ин бовар кунем ва бар он амал кунем.
Сеюм,
Рӯҳ ба мо имкон медиҳад, ки «меваи Рӯҳро» (5:22-23) – нӯҳ файзро, ки нӯҳ сифати илоҳӣ (на инсонӣ) -ро ифода мекунанд, ба вуҷуд орем: муҳаббат, шодӣ, сулҳ, сабр, меҳрубонӣ, некӣ, садоқат, фурӯтанӣ ва худдорӣ. Дар бораи ин мева, се нуктаро бояд таъкид кард. Аввал, мева танҳо дар имондорони пур аз Рӯҳ ба вуҷуд меояд. Павлус мегӯяд: «Дар Рӯҳ роҳ равед, ва шумо ҳаваси ҷисмро иҷро нахоҳед кард» (5:16). Дуюм, ин порча ба ин нӯҳ файз ҳамчун «мева» на «меваҳо» ишора мекунад, ки маънои онро дорад, ки нӯҳ сифат як тамомиятро ташкил медиҳанд, ки бояд дар ҳар як ҳаёти масеҳӣ пайдо шаванд. Сеюм, ин меваи Рӯҳ аст, ки дар имондор ба вуҷуд омадааст, на аз ҷониби имондор. Масеҳӣ меваеро меорад, ки Рӯҳ ба вуҷуд меорад.
Боби 6 ифодаҳои амалии файзро ташвиқ мекунад. Аввал, ҳар бародаре, ки «дар ҳар гуноҳ дастгир шудааст» (6:1) бояд бо нармӣ бо мақсади барқарорсозӣ муносибат карда шавад. Баъд қонуне зикр мешавад – на Қонуни Мусо, балки қонуни Масеҳ. «Бори якдигарро бардоред ва ба ин васила қонуни Масеҳро иҷро кунед» (6:2). Илова бар бардоштани бори дигарон «ҳар кас бори худро бардорад» (6:5). Ин ба курсии доварии Масеҳ ишора мекунад, вақте ки ҳар як имондор дар бораи худ ҳисобот медиҳад (Румиён 14:12; 2 Қӯринтиён 5:10). Сипас кишту ҳосилғундорӣ таъкид мешавад; мо он чизеро, ки мекорем, дарав мекунем. Кишт ба ҷисм фасодро дарав мекунад, аммо кишт ба Рӯҳ ҳаёти абадиро дарав мекунад (6:8). Баъд ташвиқест, ки «некӣ карданро идома диҳед, зеро дар вақташ мо дарав хоҳем кард» (6:9). Ниҳоят, мо ташвиқ карда мешавем, ки «ба ҳама некӣ кунем, хусусан ба онҳое, ки аз хонаводаи имон ҳастанд» (6:10).
Павлус номаи худро ҳамон тавре ки оғоз кард – бо файз ба итмом мерасонад: «Файзи Худованди мо Исои Масеҳ бо рӯҳи шумо бод. Омин.» Ва ин ҳама чизро мегӯяд.
