Хусусияти 2 – ноябри 2012 – Маҷаллаи «Файз ва Ҳақиқат»
Муҳаббати Худо бояд аз они мо бошад
Муҳаббат, ба таври содда, метавонад аз дил ё аз ақл бошад. Кадомаш беҳтар аст? Навъи муҳаббате, ки мо бештар вақт дар бораи он фикр мекунем, вақте ки сухан дар бораи муҳаббат меравад, муҳаббати «дил» аст (юнонӣ: филео, ибрӣ: аҳаб), ки ин аксуламали мусоид ё вокуниш ба дигарон аст. Аммо вақте ки шумо бо «ақли» худ дӯст медоред (юнонӣ: агапе ё агапао, ибрӣ: хашақ), аксуламал ё вокуниши шахс беасос аст, зеро шумо тасмим гирифтаед, ки бечунучаро дӯст доред. Шумо касеро азиз медонед, новобаста аз он ки он шахс воқеан сазовори чунин эҳтиром аст ё не. Издивоҷ аксар вақт бо муҳаббати дил, аксуламал ба шахси дӯстдошта оғоз меёбад, аммо агар он ҳеҷ гоҳ ба муҳаббати ақл – навъе, ки «дар сарват ё камбағалӣ, дар хубӣ ё бадӣ» содиқ мемонад – нарасад, издивоҷ метавонад барҳам хӯрад. Пас, муҳаббати ақл ҳам аз ҷиҳати ният ва ҳам аз ҷиҳати самт бартарӣ дорад. Ин мақола дар бораи агапе, муҳаббати ақл, ки дар се китоби Аҳди Ҷадид зикр шудааст, сухан меронад: Юҳанно 15 (9 маротиба), 1 Юҳанно 4 (27 маротиба) ва 1 Қӯринтиён 13 (9 маротиба).
Фармон дода шудааст, ки дӯст дорем Шукр Худоро, ки муҳаббати бузургтаре аз муҳаббати Ӯ нест! Агар Ӯ моро азиз намедонист, агар Ӯ писари ягонаи Худро барои мо гунаҳкорон қурбон намекард, мо то абад гумроҳ мешудем. Дар мо табиатан чизе нест, ки Ӯ ба он мусоидона вокуниш нишон диҳад. Акнун фармони Худо барои мо ин аст, ки бо ақли худ дӯст дорем, зеро Ӯ ҳамин тавр дӯст медорад. Ин муҳаббат, мисли муҳаббати Худо, интихоб аст, на эҳсос. Агар мо танҳо вақте ки ба мо чизҳои хуб рӯй медоданд – вақте ки мо саломатии хуб, пулу дӯстони фаровон, кори гуворо, издивоҷи хушбахтона ва фарзандони хушрафтор доштем – ба Худо (ё дигарон) мусоидона вокуниш нишон медодем, муҳаббати мо ба Ӯ (ва ба дигарон) чӣ қадар сатҳӣ мебуд! Дар бораи муҳаббати Иброҳим ба Худо фикр кунед – чӣ тавр ӯ хона ва оилаашро тарк кард ва ҳатто омода буд, ки писари худро қурбон кунад (Ҳас. 12, 22), на ин ки аз фармони Худо саркашӣ кунад. Исо ба шогирдони худ, аз ҷумла ба ҳамаи онҳое, ки имрӯз ба Ӯ эътимод доранд, фармон дод, ки дар Юҳанно 15 дӯст доранд: «Чӣ тавре ки Падар Маро дӯст дошт, Ман ҳам шуморо дӯст доштам: дар муҳаббати Ман бимонед. Агар шумо фармонҳои Маро риоя кунед, дар муҳаббати Ман хоҳед монд; чунон ки Ман фармонҳои Падари Худро риоя кардам ва дар муҳаббати Ӯ мемонам... Ин фармони Ман аст, ки шумо якдигарро дӯст доред, чунон ки Ман шуморо дӯст доштам. Муҳаббати бузургтаре аз ин нест, ки касе ҷони худро барои дӯстони худ фидо кунад. Ин чизҳоро Ман ба шумо фармон медиҳам, ки якдигарро дӯст доред» (Юҳ. 15:9-10,12-13,17).
Аз ин рӯ, мо бояд Худо, Масеҳ, ҳамсар ва фарзандони худ, ҳамсоягони худ, ҳамбоварони худ (новобаста аз он ки ба кадом калисо мераванд), ҳатто душманони худро дӯст дорем – зеро ба мо фармон дода шудааст, ки ин корро кунем. Суханони Юҳанно 15 ҳамон лаҳза пас аз шоми Фисҳ дар ҳуҷраи болоӣ гуфта шуданд, вақте ки Исо ба сӯи хиёнат мерафт. Ӯ гуфт: «Агар шумо дар Ман бимонед ва суханони Ман дар шумо бимонанд, шумо ҳар чизеро, ки хоҳед, талаб хоҳед кард ва он ба шумо дода хоҳад шуд» (Юҳ. 15:7). Мо бояд чӣ талаб кунем? Матни боқимондаи ин боб ба мо нишон медиҳад, ки мо бояд барои кӯмак ба дӯст доштан ба тарзе, ки Ӯ дӯст медорад, талаб кунем, зеро ин табиатан намеояд!
Вақте ки Исо субҳи як рӯз пас аз эҳёи худ бо баъзе шогирдони худ вохӯрд, Ӯ бо Петрус сӯҳбат кард, ки онро чунин шарҳ додан мумкин аст: «Оё ту Маро бо ақли худ дӯст медорӣ, яъне Маро азиз медонӣ, бештар аз дигарон?» Петрус ҷавоб дод: «Ту медонӣ, ки Ман Туро бо дили худ дӯст медорам». Бори дуюм, Исо ҳамон саволро дод ва Петрус ҳамон ҷавобро дод. Бори сеюм, вақте ки Исо пурсид: «Оё ту Маро бо дили худ дӯст медорӣ?» Петрус ғамгин шуд, зеро медонист, ки муҳаббати ӯ аз муҳаббати Исо ба ӯ хеле камтар аст, ва ӯ ҷавоб дод: «Худовандо, Ту ҳама чизро медонӣ; Ту медонӣ, ки Ман Туро бо дили худ дӯст медорам». Аммо муҳаббати Петрус бо додани Рӯҳи Муқаддас ба муҳаббати ақл табдил ёфт, ва ӯ пас аз он дар бораи Худованд навишт: «Ӯро надида, дӯст медоред (азиз медонед); ва дар Ӯ, ҳарчанд ҳоло Ӯро намебинед, вале имон оварда, бо шодии бебаён ва пур аз ҷалол шодӣ мекунед» (1 Пет. 1:8). Ин муҳаббати ақл аст, ки Худо онро ба воситаи Рӯҳ дар дилҳои мо рехтааст, ки ба мо имкон медиҳад, ки мисли Ӯ дӯст дорем (Рум. 5:5). Дар Юҳанно 15:19 қайд кунед, ки муҳаббати ҷаҳон танҳо муҳаббати дил аст. Шумо муҳаббати киро қабул карданро афзалтар медонед, муҳаббати ҷаҳонро ё муҳаббати Худоро?
Худо муҳаббат аст Дар кӯдакӣ, ман ба як маъракаи Билли Грэм дар Варзишгоҳи Янки дар Ню-Йорк рафтам ва ман ҳеҷ гоҳ паёмеро, ки бо истифода аз курсиҳои қаторҳои боло навишта шуда буд, фаромӯш намекунам. Рангҳои муқобили курсиҳо, ки ба боло ё поён гузошта шуда буданд, паёмеро навиштанд, ки тамоми варзишгоҳ ва тамошобинони телевизион метавонистанд бубинанд: «Худо муҳаббат аст!» Ин паёми асосии 1 Юҳанно 4 аст.
Агар шумо фикр кунед, ки шумо ба одамон муҳаббати бузург доред, аввал бидонед, ки манбаъ Худост. Агар шумо ҳамсар ва фарзандони худро аз ҳар чизи дигар дар ин ҷаҳон бештар дӯст доред, бидонед, ки манбаъ Худост. Агар шумо Худоро дӯст доред ва Ӯро дар ҳама чиз аввал гузоред, бидонед, ки Ӯ шуморо аввал дӯст дошт. Муҳаббате мисли Ӯ нест; Ӯ муҳаббатро офаридааст ва муҳаббат аст. Худо инсониятро ба сурати худ офарид, аз ин рӯ Ӯ қобилияти аҷиберо барои дӯст доштан ва ғамхорӣ кардан ба дигарон ҳатто дар онҳое, ки Ӯро намешиносанд, гузоштааст. Аммо барои бечунучаро дӯст доштан, чунон ки Ӯ дӯст медорад, тӯҳфаи Рӯҳи Муқаддас лозим аст, чунон ки мо дар 1 Юҳанно 4 мебинем, ки дар он калимаи агапе 27 маротиба истифода шудааст:
«Эй маҳбубон, биёед якдигарро дӯст дорем; зеро муҳаббат аз Худост, ва ҳар кӣ дӯст медорад, аз Худо таваллуд шудааст ва Худоро мешиносад. Ҳар кӣ дӯст намедорад, Худоро намешиносад; зеро Худо муҳаббат аст. Дар ин муҳаббати Худо нисбат ба мо зоҳир шуд, ки Худо Писари ягонаи Худро ба ҷаҳон фиристод, то ки мо ба воситаи Ӯ зиндагӣ кунем. Дар ин муҳаббат аст, на ин ки мо Худоро дӯст доштем, балки ин ки Ӯ моро дӯст дошт ва Писари Худро фиристод, то ки каффорат (қурбонӣ) барои гуноҳҳои мо бошад. Эй маҳбубон, агар Худо моро ин қадар дӯст дошт, мо низ бояд якдигарро дӯст дорем. Ҳеҷ кас Худоро ҳеҷ гоҳ надидааст. Агар мо якдигарро дӯст дорем, Худо дар мо сокин аст ва муҳаббати Ӯ дар мо комил мегардад. Ва мо муҳаббатеро, ки Худо ба мо дорад, донистем ва ба он имон овардем. Худо муҳаббат аст; ва ҳар кӣ дар муҳаббат сокин аст, дар Худо сокин аст ва Худо дар ӯ. Дар ин муҳаббати мо комил мегардад, то ки мо дар рӯзи доварӣ ҷасорат дошта бошем: зеро чунон ки Ӯст, мо низ дар ин ҷаҳон ҳастем. Дар муҳаббат тарс нест; балки муҳаббати комил тарсро берун мекунад: зеро тарс азоб дорад. Ҳар кӣ метарсад, дар муҳаббат комил нашудааст. Мо Ӯро дӯст медорем, зеро Ӯ аввал моро дӯст дошт. Агар касе гӯяд: «Ман Худоро дӯст медорам», ва бародари худро нафрат кунад, ӯ дурӯғгӯй аст: зеро ҳар кӣ бародари худро, ки дидааст, дӯст намедорад, чӣ тавр метавонад Худоро, ки надидааст, дӯст дорад? Ва ин фармонро мо аз Ӯ дорем, ки ҳар кӣ Худоро дӯст медорад, бародари худро низ дӯст дорад» (1 Юҳ. 4:7-12,16-21).
Амалҳои муҳаббат Ин муҳаббат амалро талаб мекунад. Сарчашмаи муҳаббат дошта ва ба дӯст доштан фармон дода шуда, амалҳое, ки мо метавонем ин муҳаббатро нишон диҳем, кадомҳоянд? Барои ин, мо ба 1 Қӯринтиён 13 муроҷиат мекунем.
«Агар ман бо забонҳои одамон ва фариштагон сухан гӯям, вале муҳаббат надошта бошам, мисли миси садодиҳанда ё санҷи садодиҳанда мешавам. Ва агар ман тӯҳфаи нубувват дошта бошам ва ҳамаи асрор ва ҳамаи донишро фаҳмам; ва агар ман ҳамаи имонро дошта бошам, то ки кӯҳҳоро кӯчонам, вале муҳаббат надошта бошам, ман ҳеҷ чиз нестам. Ва агар ман ҳамаи моли худро барои таъом додани камбағалон сарф кунам, ва агар ман ҷисми худро барои сӯзондан диҳам, вале муҳаббат надошта бошам, ба ман ҳеҷ фоидае намерасонад. Муҳаббат сабр мекунад ва меҳрубон аст; муҳаббат ҳасад намебарад; муҳаббат худро таъриф намекунад, мағрур намешавад, бешармона рафтор намекунад, манфиати худро намеҷӯяд, ба осонӣ хашмгин намешавад, бадӣ фикр намекунад; аз беинсофӣ шодӣ намекунад, балки аз ҳақиқат шодӣ мекунад; ҳама чизро таҳаммул мекунад, ба ҳама чиз бовар мекунад, ба ҳама чиз умед мебандад, ҳама чизро тоқат мекунад. Муҳаббат ҳеҷ гоҳ ноком намешавад: аммо агар нубувватҳо бошанд, онҳо ноком хоҳанд шуд; агар забонҳо бошанд, онҳо хомӯш хоҳанд шуд; агар дониш бошад, он аз байн хоҳад рафт... Ва акнун имон, умед, муҳаббат, ин се мемонанд; аммо бузургтарини инҳо муҳаббат аст» (1 Қӯр. 13:1-8,13).
Муҳаббате, ки дар ин ҷо нишон дода шудааст, маҳз ҳамон муҳаббатест, ки Худо ҳар рӯз ба мо нишон медиҳад. Агар шумо хоҳед, ки тӯҳфаҳои рӯҳониро нишон диҳед, пас ба муҳаббат нигоҳ кунед, зеро муҳаббат бузургтарин аст. 1 Қӯринтиён 13 дар миёнаи муҳокимаи Павлус дар бораи тӯҳфаҳои рӯҳонӣ қарор дорад. Мо майл дорем, ки ба тӯҳфаҳои намоёни Рӯҳ ин қадар ғарқ шавем, дар ҳоле ки тӯҳфаи ботиниро, ки Ӯ ба ҳар як мӯъмин фаровон додааст, кам нишон медиҳем: маҳз муҳаббати Худои Худаш. Чӣ қадар ихтилоф дар байни бародарон кам мебуд, чӣ қадар тақсимот иттиҳоди моро вайрон намекард, агар ҳамаи мо муҳаббати Худоро, ки дар ин ҷо тасвир шудааст, нишон медодем.
Нубувватҳо метавонанд ноком шаванд, забонҳо метавонанд хомӯш шаванд ва дониш метавонад аз байн равад, аммо муҳаббат ҳеҷ гоҳ ноком намешавад; муҳаббат ҳеҷ гоҳ қатъ намешавад; муҳаббат ҳеҷ гоҳ нопадид намешавад. Ҳатто дар муқоиса бо имон ва умед, муҳаббат бузургтарин аст. Доштани муҳаббат аз имон ё умед муҳимтар аст, зеро «муҳаббат бисёрии гуноҳҳоро мепӯшонад» (1 Пет. 4:8). Имони мо ба Худо бефоида мебуд, агар Ӯ ҳамаи гуноҳҳои моро дар салиб намепӯшонд. Умеди мо ба бозгашти Ӯ беасос мебуд, агар мо ҳанӯз дар гуноҳҳои худ мебудем, зеро доварӣ бар мо меафтод. Пас, биёед ин муҳаббатро бо тасмим гирифтан дар ақли худ нишон диҳем, чунон ки Масеҳ кард.
Намунаи Масеҳ Исо ба мавқеи баланде, ки пеш аз омадан ба ин ҷаҳон дошт, часпида намонд, балки онро ихтиёран тарк кард. Ва Ӯ худро ба мо маҷбур намекунад; Ӯ танҳо бар дилҳои омода кор мекунад. Ӯ ҳеҷ гоҳ аввал бароҳатии худро намеҷӯст ва танҳо аз риёкории ҳокимони динӣ барои худашон хашмгин мешуд. Ӯ худро дар Малакути Осмон камтарин медонист, то кореро кунад, ки барои Худо ва инсон дуруст буд. Фикрҳои Ӯ пок буданд, зеро Ӯ гуноҳе накард, гуноҳеро намедонист, дар Ӯ гуноҳе набуд (1 Пет. 2:22). Шафқати Ӯ ба ниёзмандон ҳамеша дар дили Ӯ буд ва Ӯ аз қаноатмандии кори худ шодӣ мекард. Ӯ шарм, тамасхур ва нафрати салибро таҳаммул кард, зеро Ӯ моро то марг дӯст дошт. Ҳатто ҳангоми азоб кашидан барои мо, Ӯ ба ҷинояткори тавбакардае, ки дар паҳлӯи Ӯ овезон буд, чӣ қадар меҳрубон буд ва ба ӯ ҳаёти абадӣ ваъда дод. Дар он се соати торик дар салиб, Исо аз Худо ҷудоиро, ки мо то абад сазовор будем, таҳаммул кард. Ӯ гуноҳи ҷаҳонро бар дӯш гирифт ва хашми Худоро барои шумо ва барои ман таҳаммул кард. Воқеан, муҳаббате мисли Ӯ нест; ва ба воситаи қудрати Ӯ мо метавонем ин муҳаббатро ба ҳамбоварони худ, аъзоёни оила, ҳамсоягон, дӯстон ва ҳатто ба онҳое, ки моро нафрат мекунанд, нишон диҳем. Оё шумо хоҳиши дӯст доштанро мисли Ӯ доред? Пас Ӯ ба шумо нишон медиҳад, ки чӣ кор бояд кунед.
Аз ҷониби Том ва Сюзан Стир
