Бурган Кижини Онзагай Кылган
Чаяалга
«Эгезинде Бурган дээрлерни болгаш черни чаяаган» (Эге дөс 1:1 ESV). Ол черни делегейге кижиниң амыдыралынга эң эки үеде болгаш черде тургускан (9-27,31 шүлүктерни көрүңер). Делегей база бойдустуң хоойлулары кижи төрелгеттенге тааржыр кылдыр ажылдаар дээш херек физиктиг константаларлыг чаяаттынган. Бурган хүннү – сылдысты – херек чырыкты болгаш чылыгны бээр кылдыр чаяаган. Ол черге эңгейиш болгаш эргилде берген, ынчаар чылыг үлежир болгаш кижи чурттаар зоналар турар кылдыр. Ол ону хүннер болгаш дүнелер, үелер болгаш чылдарлыг кылдыр чаяаган (14 шүлүк). Чер база магниттиг шөл-биле чаяаттынган, ол амыдыралды бойдустуң космоста тургузуп турар зарядтыг бөлчектерден болгаш радиациядан камгалаар. Болза-даа онзагай, «Бурган кижини Бодунуң дүрзүзү-биле чаяаган» (27 шүлүк), «дээрде чурттаарлардан [ангелдерден] бичии куду» (Ырлар 8:5), болгаш «бүгү чер кырынга эрге-чагырар» (Эге дөс 1:26).
Угаан-медерел
Кижи угаан-медерелдиг чаяаттынганы тодаргай, ынчалза-даа шинчилекчилер өске дириг амытаннарны «угаан-медерелдиг» деп шын адап болур бе деп маргыжып турарлар. Бурунгу философтар кижиниң угаан-медерелин кижиниң сүлдези-биле тайылбырлап, дириг амытаннар угаан-медерелдиг эвес болгаш сүлдези чок деп санап турганнар, ынчалза-даа Библияда ийизиниң-даа сүлдези барын көөр бис (Экклесиаст 3:21-де «сүлделер» деп адаан).
Сүлде дээрге чүл? Ол «кижиде минниишкинниң төвү, ооң-биле ол миннир, боданыр, миннир, күзээр» болгаш «күзелдиң болгаш сорулганың төвү» (Апостолдарның ажыл-чорудулгазы 4:32; Второзаконие 11:13-тү көрүңер). Бо критерийлер-биле бистиң дириг амытаннарывыстың сүлдези барын көөр бис, ынчалза-даа 1 Фессалоникчилерге 5:23-те кижиниң дириг амытаннардан үш кезектиг болуп ылгалып турары тодаргай: «сүлде болгаш амыдырал болгаш мага-бот». Өлүм үезинде «довурак [мага-бот] черже эгилзе, а сүлде ону берген Бурганга эгилзе» (Экклесиаст 12:7; Эге дөс 3:19-ту көрүңер). Сүлде болгаш амыдыралды аңгылаары берге (Еврейлерге 4:12-ни көрүңер).
Дыл
Дыл чүгле кижиге хамааржыр. Бурган кижилерге онзагай аас структуразын берген, ол утканы дамчыдар нарын үннерни кылыр арганы бээр. Бо арга кижилерге бодунуң билиин, культуразын болгаш бодалдарын өскелерге дамчыдар арганы бээр.
Бурган дылды кижи-биле харылзажыр дээш ажыглаар. Ол ынчаар ажылдаар: Бурган Ыдыктыг Сүлде шынны биске хүлээп алыр кылдыр, ону Библия кылдыр бижээн өттүр көрүүшкүннүг кижилерниң угаанынга киирген (2 Тимофей 3:16-17-ни көрүңер). Олар ону ооң адрестээн кижилериниң дылынга бижээн, англи дылга азы кандыг-даа амгы үениң дылынга эвес. Бурган оон ыңай бисти Библияның сөстерин амгы үениң Библияларывыстың сөстеринче шын очулдурар дээш салымныг кижилер-биле йөрээген! Солун чүүл, бистиң Дээрги Иисус, Кижи кылдыр көстүп келген, Боду Иоанн 1-де «Сөс» деп адаан, болгаш Ол биске Аданы көргүзер (14:8-9)!
Бистиң дылывыс салгалдар дамчыштыр дамчып турда өскерлир. Ынчаар француз, испан, итальян болгаш өске роман дылдар латин дылды чугаалап турганнардан эгелээн. Ол ышкаш англи, голланд болгаш скандинав дылдар герман уктуг турган. Еврей дылдар аңгы-аңгы өскерлиишкиннерни эрткен болгаш арамей дыл апарган, ол дыл «бистиң Дээргивис черде турганда Палестинада ниитизи-биле чугааланып турган». Ынчангаш бистиң Дээргиниң Матфей 27:46-да шын сөстери англи дылда «Мээң Бурганым, Мээң Бурганым, чүге Мени каапкан сен» эвес, а арамей дылда «Эли, Эли, лама, сабахтани».
Угаан-медерел
Бурган биске, дириг амытаннардан ылгап, бойдустуң канчаар ажылдап турарын болгаш ол билигни бодунуң биологиктиг аргазындан дашкаар чүүлдерни күүседир дээш канчаар ажыглаарын билир арганы бээр угаан-медерелди берген. Бис куштар кылып шыдавас чүүлдерни – агаардан дээш, дээш, дээш – дүрген болгаш бедик ужуп шыдаар машиналарны чогаадып турар бис. Бис үнүвүстүң чедер черинден ырак черлерге медээни дамчыдар машиналарны чогаадып алган бис – радио, телефон, телевидение болгаш интернет – болгаш бис өөренип шыдаар машиналарны безин чогаадып алган бис!
Бис бодувустуң дуржулгаларывыстан өөренген чүүлүвүстү өске салгалдарга дамчыдып шыдаар бис болгаш дамчыдып турар бис. Бис бодалдарывысты өскелер-биле үлежир бис, оларның айтырыгларывыс-биле дузазын алыр бис болгаш оларның мерген угаанының ажыын алыр бис. Бо чүүлдү билип тургаш, Бурган биске «ынакшылга болгаш эки ажылдарга бот-боттарыңарны сорук киирерин боданыңар, кады чыылбазын кагбаңар … а бот-боттарыңарны деткиңер» (Еврейлерге 10:24-25) деп чугаалап турар.
Сүлде-сагыызын
Кижилер ынчаар чаяаттынган, олар бодунуң кылдыныгларының түңнелдерин баш бурунгаар көрүп шыдаар болгаш ынчангаш, дириг амытаннардан ылгап, бодунуң чугаалаан болгаш кылган чүүлдери дээш харыысалгалыг. Биске моралдыг нормалар бар. Бо нормалар биске өскелерге бодувус канчаар кылдырар деп күзеп турарывыс ышкаш кылыр ужурлуг бис деп өөредир (Матфей 7:12-ни көрүңер). Бис чүнүң шын, чүнүң буруу дээрзин өөренир бис, болгаш бис кылыр ужурлуг деп миннип турарывысты кылбаска, бисте буруузун минниишкин бар.
Сүлде-сагыызынныг амытаннар болганывыста, бис буруузун миннивес бис. Ынчангаш бис бодувустуң кылдыныгларывысты актаар азы чылдагааннаар деп турар бис. Бис ооң ажылдавазын болгаш ол буруузун минниишкинни адырар камгалакчы херек дээрзин угаан-медерел чокка билир бис. Бурган биске чаңгыс шын Камгалакчыны, Христос Иисусту, бээр-биле бисти деткип турар. Бир эвес бис Ооң бээр камгалалын хүлээп алза, бис Ооң иштинде «Бурганның шынныы апаар бис» (2 Коринфчилерге 5:21). Кижи онзагай кылдыр камгалаттынып болур! Библияда Бурганның ангелдерни азы дириг амытаннарны камгалаанының дугайында кайда-даа чугаалаваан!
Бурган Кижи төрелгеттенге чүге ындыг деткимчени көргүскен?
Амгы үеге чедир бис кижиниң онзагай чоруунуң дугайында хөйнү чугаалаан бис, ынчалза-даа библияда айтырыгга тодаргай харыыны бербээн бис: «Кижи дээрге чүл, Ол [Бурган] ону сагыш човаар» (Еврейлерге 2:6). Библияда каш эки харыылар бар:
- Бурган «мергень-чагыргага бай» (Эфесчилерге 2:4).
- Бурган бисти «улуг ынакшыл-биле» ынакшыыр (4 шүлүк).
- Бурган бисти Бодунуң «эштери» кылдыр күзеп турар (Иоанн 15:14-15). Авраам, чижээ, «Бурганның эжи деп адаан» (Иаков 2:23).
- Бурган бисти «Христоста Бодунуң мөңге алдарынга» Боду-биле кады күзеп турар (1 Петр 5:10).
- Бурган бисти «Бодунуң дүрзүзү-биле» чаяаган (Эге дөс 1:27).
- Бурган «сүлде болгаш шынныг мөргүлде Ооңга мөргүүр шын мөргүлчүлерни» дилеп турар (Иоанн 4:23).
- Мөңгеде бис Ооңга долузу-биле болгаш онзагай кылдыр мөргүп шыдаар бис!
ТӨНЧҮ СӨСТЕР
- Онзагай үндүрүлгеден адап алган Scientific American; «Кижилер, чүге бис бо планетада өске хевирлерден ылгалып турар бис: 2018 чылдың сентябрь, арыннар 29-94. Ооң цитаталары айыттынмаан, чүге дээрге ооң тайылбырларының хөй кезии эволюцияга үндезилеттинген. Эволюцияны деткиири бо статьяның сорулгазы эвес, чүге дээрге ол Библияга дүүшпес.
- Вайн, В. Е.; Чаа Заветтиң Сөстериниң Тайылбырлыг Словары, IV том, арын 54. Олифантс, 1952 чылдың сентябрь.
- Чаа болгаш Кыска Библия Словары, Г. Морриш, 114 Камбервелл Роуд, С. Е. С. арын 66
