Чӣ қадар одамон метавонанд ба бародарон ва хоҳарони худ дар Масеҳ бигӯянд: «Мисли ман бошед, зеро ки ман мисли Масеҳ ҳастам»?*Тақлидкунандагон бошедҲАМСОЯРО ДӮСТ ДОШТАН ЧӢ МАЪНО ДОРАД? Имрӯз замони видео, дидан ва шунидан аст. Ҷавонони имрӯза намехоҳанд, ки ба онҳо чизе гӯянд; онҳо намунаи ибрат мехоҳанд, то бубинанд, ки он дар ҳаёти воқеӣ чӣ гуна кор мекунад. Идеяи пайравӣ ба намунаро Павлус баён кардааст, ки ба имондорони Қӯринтӣ гуфт: «Ба ман тақлид кунед, чунон ки ман низ ба Масеҳ тақлид мекунам» (1 Қӯр. 11:1). Акнун, дар ин бора фикр кунед! Чӣ қадар одамон метавонанд ба бародарон ва хоҳарони худ дар Масеҳ бигӯянд: «Мисли ман бошед, зеро ки ман мисли Масеҳ ҳастам»? Ин чӣ даъвои ҳайратангезест, ки Павлус кардааст! Албатта, ӯ ҳавворӣ буд, аммо ӯ баъдтар дар ҳаёташ иқрор шуд, ки ӯ «сардори» гуноҳкорон буд (1 Тим. 1:15). Чӣ тавр Павлус метавонад ҳардуи ин изҳоротро кунад? Аммо муҳимтар аз ҳама, чӣ тавр шахсе, ки худро гуноҳкор медонад, метавонад тақлидкунандаи Масеҳ бошад? Чӣ тавр мо, ҳамчун гуноҳкорон, метавонем воситаи нишон додани камолоти Масеҳ бошем? Оё ин бо роҳи тамокукашӣ накардан, нӯшидан накардан, дашном накардан, зино накардан ё дигар фаъолиятҳои гуноҳкор аст? Аслан не! Павлус инро аз ҳаёти пешинаи худ ҳамчун фарисӣ медонист. Вақте ки ӯ дар назди Қонун «беайб» буд, ӯ душмани Масеҳ буд, на пайрави Масеҳ (Фил. 3:6). Павлус, бештар аз ҳар каси дигар пеш аз он ё баъд аз он, медонист, ки танҳо риояи қоидаҳои рафтор бефоида аст. Ӯ навишт: «Агар шумо бо Масеҳ аз принсипҳои асосии ҷаҳон мурда бошед, чаро, гӯё дар ҷаҳон зиндагӣ карда, худро ба қоидаҳо тобеъ мекунед – «Даст нарасонед! Начашед! Даст назанед», ки ҳама ба чизҳое дахл доранд, ки нобуд мешаванд?» (Қӯл. 2:20-21). Ба Ғалотиён ӯ навишт, ки рӯзи қонун вақте ки Масеҳ омад, ба охир расид. Ҳоло замони Масеҳ аст ва мо бояд бо Рӯҳ зиндагӣ кунем (Ғал. 5:1-16). Инчунин, ба масеҳиёни Рум ӯ навишт: «Ба ин ҷаҳон мувофиқат накунед, балки бо нав кардани ақли худ тағйир ёбед, то шумо битавонед иродаи нек, писандида ва комили Худоро исбот кунед» (Рум. 12:2). Барои Павлус, намунаи ибрати масеҳӣ касе нест, ки танҳо ба шумо *чӣ тавр рафтор карданро нишон медиҳад, балки чаро рафтор карданро нишон медиҳад. Ва чаро масеҳӣ бояд рафтор кунад? Боз ҳам, ин на ба доштани қоидаҳо ва муқаррарот, балки ба доштани Рӯҳ ва ақли Масеҳ вобаста аст. Дар ин лаҳза, ҳамаи қоидаҳо, муқаррарот, амрҳо, фармонҳо ва қонунҳо метавонанд роҳнамои ақли Масеҳ бошанд, аммо ҳеҷ гоҳ наметавонанд ҷойгузини он бошанд. Чунон ки Павлус низ навишт: «Ҳама чиз барои ман ҷоиз аст, аммо на ҳама чиз фоиданок аст; ҳама чиз ҷоиз аст, аммо на ҳама чиз созанда аст» (1 Қӯр. 10:23). Танҳо бо ақли Масеҳ мо метавонем бидонем, ки дар вазъияти муайян чӣ гуна вокуниши Худоӣ лозим аст, чӣ чиз созанда ва бунёдкор хоҳад буд. Ақли Масеҳ Ин ақли Масеҳ чист? Чӣ тавр мо онро дониста метавонем? Оё мо метавонем онро бо пурсиши «Исо чӣ кор мекард?» ба даст орем? Аслан не! Дил фиребанда ва бад аст. Агар мо худро дар ҳамон вазъияте наёбем, ки дар Инҷил сабт шудааст, бе ақли Масеҳ мо танҳо тахмин мезадем. Ва ҳатто агар мо дуруст тахмин занем ҳам, шояд мо натавонем кореро кунем, ки Исо кард. Ҳар касе, ки дар маросими дафн будааст, ё мардеро дар аробачаи маъюбӣ дидааст, ё дар тӯфон дар киштии бодбондор будааст, инро медонад! Савол ин нест, ки «Исо чӣ кор мекард?», балки «Чаро?» Павлус ба мо баъзе дастурҳо дод, масалан: «Ҳеҷ кореро аз рӯи ҳаваси худпарастӣ ё ғурур накунед, балки бо фурӯтанӣ ҳар яке дигаронро аз худ беҳтар донад... Ин ақл дар шумо бошад, ки дар Масеҳ Исо низ буд, ки... худро беобрӯ кард, шакли ғуломро гирифт» (Фил. 2:3-7). Дигаре ин буд: «Ҳар коре, ки мекунед, ҳамаро барои ҷалоли Худо кунед. На ба яҳудиён, на ба юнониён ва на ба калисои Худо хафагӣ нарасонед» (1 Қӯр. 10:31-32). Сеюм ин аст: «Бори якдигарро бардоред ва ба ин тариқ қонуни Масеҳро иҷро кунед» (Ғал. 6:2). Хулоса, Павлус мегӯяд, ки амал кардан бо муҳаббат ин тақлид ба Масеҳ аст. Аммо ин «муҳаббат»-е, ки Павлус дар борааш сухан меронад, чист? Юнониён дар бораи муҳаббат назари баланд доштанд. Дар асл, онҳо чор калимаи гуногун барои чор намуди муҳаббат доштанд, то онҳо ҳангоми муҳокимаи он дақиқтар худро баён карда тавонанд. Муҳаббат чист? Сторге ё меҳрубонӣ вуҷуд дорад – муҳаббати «гарми дил», масалан дар оила. Азбаски мо фарзандони Худои зинда ҳастем, ин калимаи мувофиқ ба назар мерасад. Аммо не! Ин калима ҳатто дар Аҳди Ҷадид пайдо намешавад. Эрос вуҷуд дорад, муҳаббати шавқу шӯри бузург. Он аксар вақт барои муҳаббати ҷинсӣ истифода мешавад (мо калимаи «эротикӣ»-ро аз он мегирем), аммо он инчунин ҳама гуна муҳаббатеро дар бар мегирад, ки аз ҳиссиёт болотар аст, ки хоҳишҳои амиқи моро қонеъ мекунад, ки моро аз худ берун мекунад. Баъзе файласуфони юнонӣ ин калимаро барои тавсифи иттиҳод бо Олии Олиён истифода мебурданд. Албатта, ин калима маънои як будан бо Масеҳро тавсиф мекунад. Аммо не! Он низ дар Аҳди Ҷадид пайдо намешавад. Сипас филия вуҷуд дорад, ки одатан «дӯстӣ» тарҷума мешавад – ки эҳтиром, дастгирӣ, қадршиносӣ, дӯстӣ, ҳамкорӣро ифода мекунад. Ин муҳаббатест, ки ҳам ақл ва ҳам дилро дар бар мегирад. Ҳамчун феъл, он чизеро дар байни «қадр кардан», «дӯстӣ кардан» ва «азиз доштан» ифода мекунад. Он вазифаи амал карданро ба манфиати дӯст дар бар мегирад. Масалан, вақте ки Пилотус аз маҳкум кардани Исо худдорӣ мекард, мардум фарёд заданд: «Агар ин Мардро раҳо кунӣ, ту дӯсти Қайсар нестӣ (филос). Ҳар кӣ худро подшоҳ месозад, бар зидди Қайсар сухан мегӯяд» (Юҳ. 19:12). Ин калимаи аз ҳама маъмултарин барои муҳаббат дар юнонӣ аст. Аммо Павлус онро кам истифода мебарад. Калимаи аз ҳама маъмултарин барои муҳаббат дар Аҳди Ҷадид агапе аст, калимае, ки берун аз Китоби Муқаддас чандон маъмул нест. Маънои асосии он «афзалият додан» ё «аввал гузоштан» аст. Он наздикии сторг-ро, қудрати эрос-ро ё гармӣ ва ҳамкории филия-ро надорад. Аммо он ҳисси қатъияти мутлақро дорад. Он интихоби дидаю донистаро ифода мекунад. Ин калимаест, ки барои муҳаббати Худо ба мо истифода мешавад; муҳаббате, ки ба интихоби Худо асос ёфтааст, интихобе, ки Ӯ ҳатто ба нархи салиб бекор намекунад. Ин агапе – интихоби дидаю донистаи Худо барои наҷоти моро аз наҷот додани Писари Худаш афзалият додан – асоси наҷоти мост. Ин муҳаббатест, ки ба онҳое нишон дода мешавад, ки робитаҳои оилавӣ надоранд, чунон ки дар сторг, ки сазовори эҳтиром ё қадршиносӣ нестанд, чунон ки дар филия, ки ҳеҷ гуна қонеъкунии шахсӣ пешниҳод намекунанд, чунон ки дар эрос. Ин муҳаббатест, ки аз хислат ва интихоби Худо сарчашма мегирад ва ҳеҷ чизи дигар. Акнун шумо мефаҳмед, ки чаро Павлус ин муҳаббатро «қонуни Масеҳ» меномад – ин аст, ки Худо аз номи мо чӣ гуна амал кард. Бо ин роҳ бо муҳаббат амал кардан – ба некӯаҳволии дигарон афзалият додан, ба эҳтиёҷоти онҳо назар ба қонеъ кардани эҳтиёҷоти худ афзалият додан – ин тақлид ба Масеҳ аст. Чунон ки Павлус такрор мекунад: «Тақлидкунандагони Худо бошед, чун фарзандони маҳбуб, ва дар муҳаббат роҳ равед, чунон ки Масеҳ низ моро дӯст дошт ва Худро барои мо дод» (Эфс. 5:1). Бо пайравӣ аз сабабҳои Масеҳ барои ҳар як амал, мо он гоҳ равшантар хоҳем донист, ки чӣ гуна амал кунем. «Қонуни» Масеҳ Омӯзишӣ аст, ки Исо инро дар куҷо таълим додааст. Вақте пурсиданд: «Бузургтарин амр дар Қонун кадом аст?» (Мат. 22:36), Ӯ ҷавоби ҳиллагарона медиҳад. Мутаассифона, мо ба он чунон одат кардаем, ки онро ба таври дигар намебинем, ки шунавандагони Исо медиданд. Дар асл, ду ҳила вуҷуд дорад. Ҳилаи аввал ин аст, ки қисми аввал аслан амр нест. «Бишнав, эй Исроил: Худованд Худои мо, Худованд Ягона аст! Ту Худованд Худои худро дӯст хоҳӣ дошт» (Такр. 6:5-6) изҳороти Мусо аст, ки дар замони Исо дуои субҳи ҳар яҳудии парҳезгор гардид. Ҷавоби Исо мегӯяд, ки бузургтарин амр аслан амри воқеӣ нест; ин дуои садоқат ба дӯст доштани Худо аз ҳама чиз, ба Худо афзалият додан аз ҳама чиз аст. Калимае, ки Исо дар ин ҷо истифода кардааст, агапе аст. Ва қисми дуюм, «Ту ҳамсояи худро мисли худ дӯст хоҳӣ дошт (агапе)», қисми дуюми фармони хурд аз Ибодат 19:17-18 аст, ки бо «Ту бародари худро дар дили худ нафрат нахоҳӣ кард» оғоз меёбад. На танҳо дар амалҳои мо, балки ҳатто дар дилҳои мо, мо бояд ба эҳтиёҷоти ҳамсояи худ афзалият диҳем. Муҳимтар аз ҳама, оят бо ёдрас кардани «Ман Худованд ҳастам» ба охир мерасад. Пас, ҷавоби Исо тамоми тарзи фикрронии адолатро, ки «мо чӣ кор мекунем», чаппа мекунад. Адолати воқеӣ он чизе нест, ки мо мекунем, балки чаро мо онро мекунем. Адолати воқеӣ бо иҷрои он чизе, ки Худо амр мекунад, муайян намешавад, балки бо дӯст доштани Худо. Татбиқ Мисли онҳое, ки дар Таслӯникӣ буданд, ҳамаи мо бояд кӯшиш кунем, ки тақлидкунандагони Павлус бошем, ки худаш ба Масеҳ тақлид мекард (1 Тасл. 1:6). Ва ин маънои онро дорад, ки мо Худоро аз ҳама чиз дӯст хоҳем дошт ва кӯшиш хоҳем кард, ки хислати Ӯро дар муносибатҳои худ бо дигарон нишон диҳем. Ин маънои онро дорад, ки мо манфиати дигаронро ҷӯё хоҳем шуд ва эҳтиёҷоти онҳоро аз роҳати худ болотар хоҳем гузошт. Ин маънои онро дорад, ки дар интихоби байни кӯмак ба касе ё иҷрои вазифаи динӣ, мо шахсро аз ҷадвал болотар хоҳем гузошт. Ин маънои онро дорад, ки агар касе ба ҷои иҷрои вазифаи худ ба касе кӯмак кунад, мо ба ҷои халал расонидан, вазифаи онҳоро худамон иҷро хоҳем кард. Ин маънои онро дорад, ки мо ба якдигар хизмат хоҳем кард, на ин ки ба ҳуқуқҳои худ исрор варзем. Дар назари аввал, муҳаббати агапе як навъ муҳаббати сард ба назар мерасад. Он ба муҳаббати муҳосиб монанд аст, ки беҳтарин сармоягузориро барои муштарӣ ҳисоб мекунад. Он на ба эҳсосот, балки ба садоқат вобаста аст. Аммо онро чанд сол амалӣ кунед ва шумо хоҳед дид, ки баъзе чизҳои ҷолиб рӯй медиҳанд. Бо одамон пайваста бо муҳаббати агапе муносибат кунед ва онҳо аксар вақт дӯстони шумо хоҳанд шуд. Муҳаббати филия пайравӣ хоҳад кард ва дар заминаи мустаҳкамтар аз аксари дӯстиҳои ба истилоҳ, ки дар асл танҳо дӯстиҳои мувофиқанд. Бо зани худ бо муҳаббати агапе муносибат кунед ва муҳаббати эрос бойтар ва пойдортар хоҳад шуд. Бо фарзандони худ бо муҳаббати агапе муносибат кунед ва муҳаббати сторг хонаи шуморо пур хоҳад кард. Афзалиятҳои худро дуруст муайян кунед. Чунон ки Исо гуфт: «Аввал Малакути Худо ва адолати Ӯро ҷӯед, ва ҳамаи ин чизҳо ба шумо илова хоҳанд шуд» (Мат. 6:33). Муҳаббати агапе-ро дар ҳаёти худ аввал гузоред, ҳамаи муносибатҳои худро дар ин асос бисозед ва ҳама чизи дигар таъмин хоҳад шуд. Ба чизи дигар авлавият диҳед ва ҳеҷ кори неке, ки мекунед, пойдор нахоҳад монд (1 Қӯр. 13:1-3). Пас, «Ба ман тақлид кунед, чунон ки ман низ ба Масеҳ тақлид мекунам» маънои онро дорад, ки мисли Масеҳ дӯст доред – на танҳо онҳоеро, ки ба мо наздиканд, чунон ки дар сторг; на танҳо онҳоеро, ки мо эҳтиром мекунем, чунон ки дар филия; на танҳо онҳоеро, ки ба мо дар иваз қонеъкунӣ медиҳанд, чунон ки дар эрос. Мисли Масеҳ дӯст доред, зеро Масеҳ дӯст медорад. ДАР БОРАИ МУАЛЛИФ: Боб Спрингет ва оилаи ӯ дар Сиднейи Австралия зиндагӣ мекунанд, ки дар он ҷо солҳои зиёд дар хидмати масеҳӣ иштирок доштанд. Ин мақола ба паёме асос ёфтааст, ки барои рӯҳбаланд кардани коргарони лагери ҷавонон дода шудааст.
