Падари Исҳоқ Иброҳим дар итоат ба Худо оилаи худро аз ҷояш бардошт ва ба сарзамини номаълум рафт. Дар муқоиса, Исҳоқ ҳаёти беранг дошт, ки аз рӯи шароит идора мешуд. Бо вуҷуди тарзи ҳаёти дилгиркунанда ва миёнаравӣ, ҳаёти Исҳоқ пур аз намунаҳои зиёди муошират бо Худост, ки дар он вақт дар бораи Ӯ хеле кам маълум буд.
Иброҳим, ки пур аз нерӯ ва имон буд, дар синни 75-солагӣ бо Худо вохӯрд. Худо ба ӯ писаре ваъда дод, ки на танҳо дар пиронсолӣ ба ӯ таваллуд мешавад, балки аввалин миллати тавоное хоҳад буд, ки дар ниҳоят заминеро, ки Иброҳим ба он мерафт, соҳиб мешавад. Ва ба воситаи насли ӯ баракат ба ҳамаи халқҳо хоҳад омад (Ҳастӣ 12:1-8).
Иброҳим 25 соли дигар писари ваъдашудаи худро интизор шуд. Бо гузашти вақт ӯ изтироб кашид ва бо маслиҳати зани бефарзандаш кӯшиш кард, ки ваъдаи Худоро бо роҳи худ иҷро кунад (Ҳастӣ 16). Ин нақшаи ғайриқонунӣ бо нокомӣ анҷом ёфт ва насли Иброҳим то имрӯз аз оқибатҳои он азоб мекашанд. Вақте ки Иброҳим 99-сола буд, Худованд ба ӯ гуфт, ки дар соли оянда Соро, ки ҳамагӣ чанд сол хурдтар буд, ба ӯ писаре таваллуд мекунад (Ҳастӣ 18:1-15). Инро шунида, Соро хандид, зеро ӯ аз синни таваллуд хеле гузашта буд. Худованд ӯро барои ин хандаи беимонӣ сарзаниш кард, ки баъдтар дар таваллуди писарашон, ки номаш Исҳоқ маънои «хандидан»-ро дорад, ба хандаи шодӣ табдил ёфт.
Имони Иброҳим озмуда шуд
Вақте ки Исҳоқ тақрибан 12-сола буд, Худо боз ба Иброҳим зоҳир шуд ва имони ӯро ба ҳадди аксар озмуд: «Худо гуфт: «Писари худро, писари ягонаи худро, Исҳоқро, ки дӯст медорӣ, бигир ва ба сарзамини Мӯриё бирав. Ӯро дар он ҷо ҳамчун қурбонии сӯхтанӣ дар яке аз кӯҳҳое, ки ба ту мегӯям, қурбонӣ кун» (Ҳастӣ 22:2). Мо намебинем, ки Иброҳим Худоро зери суол мегузорад, аммо мо имони ӯро, ки бо итоаташ зоҳир шудааст, мебинем: «Субҳи барвақт Иброҳим бархост ва хари худро зин кард. Ӯ бо худ ... писараш Исҳоқро гирифт. Вақте ки ӯ барои қурбонии сӯхтанӣ ҳезуми кофӣ бурид, ба ҷое, ки Худо ба ӯ гуфта буд, рафт» (Ҳастӣ 22:3-4).
Вақте ки мо ин достони Иброҳим ва Исҳоқро пайгирӣ мекунем, яке аз аҷибтарин тасвирҳои Масеҳро мебинем – Масеҳи ваъдашуда, ки Наҷотдиҳандаи ҷаҳон хоҳад шуд. Иброҳим Падари меҳрубонро тасвир мекунад, ки Писари маҳбуби худро ҳамчун қурбонӣ медиҳад, то талаботи Худои муқаддас ва одилонаро қонеъ гардонад (1 Юҳанно 4:10). Исҳоқ Писари итоаткор ва фармонбардорро тасвир мекунад, ки омода аст ҳаёти худро ҳамчун Барраи таъминоти Худо диҳад. Вақте ки онҳо ба кӯҳ баромаданд, Исҳоқ аз падараш пурсид: «Оташ ва ҳезум дар ин ҷост ... аммо барра барои қурбонии сӯхтанӣ куҷост?» Ҷавоби Иброҳим пешгӯӣ буд: «Худо худаш барраро барои қурбонии сӯхтанӣ таъмин хоҳад кард, писарам» (Ҳастӣ 22:7-8). Суханони ӯ нақшаи наҷоти Худоро таҷассум мекунанд, ки дар омадани Барраи Худо, Исои Масеҳ, иҷро шуд, ки марги Ӯ асоси бахшиш ва оштӣ бо Худои Муқаддас аст: «Юҳанно Исоро дид, ки ба сӯи ӯ меояд ва гуфт: «Инак, Барраи Худо, ки гуноҳи ҷаҳонро мебардорад!»» (Юҳанно 1:29).
Мо дар бораи ягон аксуламали манфӣ аз Исҳоқ намехонем, вақте ки падараш ӯро дар қурбонгоҳ баст; инчунин намедонем, ки пас аз он ки Худо Иброҳимро аз куштани Исҳоқ боздошт, чӣ гуфта шуд. Ин бояд даҳшатнок мебуд, аммо Исҳоқ итоаткор буд ва Иброҳим ба Худо содиқ буд. Исҳоқ овози Худоро шунид, вақте ки Ӯ фарёд зад: «Даст ба писар набардор ... Акнун ман медонам, ки ту аз Худо метарсӣ, зеро ту аз Ман ... писари ягонаи худро боз надоштӣ» (Ҳастӣ 22:11-12). Ин эҳтимол аввалин бор буд, ки Исҳоқ овози Худоро баланд шунид ва он дар зеҳни ӯ абадӣ нақш хоҳад баст. Ҳамчун писари ваъдаи Худо, ваъдаҳо ба Иброҳим солҳо пас ба Исҳоқ тасдиқ карда шуданд (Ҳастӣ 26:2-6).
Исҳоқ зан мегирад
Исҳоқ ба модари пираш сахт дилбастагӣ дошт ва то синни сиюми худ дар хона зиндагӣ карданро дӯст медошт. Вақте ки Соро дар синни 127-солагӣ вафот кард, ӯ ғамгин шуд ва танҳо вақте ки дар синни 40-солагӣ падараш ба ӯ зан гирифт, тасаллӣ ёфт. Ин барои Иброҳим ғайриоддӣ набуд.
Ӯ аз бутпарастӣ ва гуноҳи канъониёни ҳамсоя огоҳ буда, хизматгорашро ба ватани худ фиристод, то барои Исҳоқ зани мувофиқ пайдо кунад (Ҳастӣ 24). Хизматгор дастурҳои дақиқ дошт ва ба ҷое, ки хешовандони Иброҳим зиндагӣ мекарданд, сафар кард. Вақте ки ӯ дар назди чоҳе дар беруни шаҳр истироҳат мекард, дуо кард ва аз Худованд хоҳиш кард, ки занро бо рафтор ва омодагии ӯ ба кӯмак нишон диҳад. Вақте ки Ривқо барои обкашӣ аз чоҳ омад, ӯ аз вай нӯшиданӣ пурсид. Вай на танҳо ба ӯ нӯшиданӣ дод, балки пешниҳод кард, ки шутурҳои ӯро об диҳад, ки ин аломатеро, ки хизматгор ба Худованд муайян карда буд, иҷро кард (Ҳастӣ 24:18-19).
Мо аксар вақт корҳоро бе он ки аз Худо роҳнамоӣ ва кӯмак пурсем, ба дасти худ мегирем. Сипас, вақте ки корҳо бад мешаванд, мо дуо мекунем. Павлус ба тассалуникиён гуфт, ки «беист дуо кунед» (1 Тассалуникиён 5:17). Мо бояд доимо бо Худо дар тамос бошем ва Ӯро ба ҳар як ҳолати ҳаёти худ дохил кунем. Ин як дарси муҳим барои мост, ки онро омӯзем ва амалӣ кунем.
Ҳамон тавре ки Иброҳим эҳтиёткор буд, ки Исҳоқ бо касе аз оилаи қавми худ издивоҷ кунад, имрӯз имондорон низ бояд шарики ҳаёти худро аз байни онҳое, ки дар оилаи Худо ҳастанд, ҷустуҷӯ кунанд. «Бо беимонон ҳамсар нашавед ... имондор бо беимон чӣ умумият дорад?» (2 Қӯринтиён 6:14-15 RSV). Ривқо розӣ шуд, ки бо хизматгор биравад ва ҳамроҳи канизони худ ба сафар ба Канъон барои издивоҷ бо Исҳоқ рафт. Дар бораи расму оинҳои издивоҷ дар он вақт ба мо зиёд гуфта нашудааст, аммо ин ба мо гуфта шудааст: «Исҳоқ ӯро ба хаймаи модараш Соро овард ... ва ӯ зани ӯ шуд, ва ӯро дӯст дошт. Ҳамин тавр Исҳоқ пас аз марги модараш тасаллӣ ёфт» (Ҳастӣ 24:67).
Мо дар ҳаёти Исҳоқ динамизми зиёдеро намебинем. Ӯ аз қабули ҳар чизе, ки дигарон барои ӯ нақша мекарданд, хушҳол менамуд. Ин метавонад баъзе аз мушкилотеро, ки ӯ ҳамчун падари оилаи носолим дошт, шарҳ диҳад. Ҳамчун волидайн мо бояд қатъӣ бошем, хусусан ҳангоми муқаррар кардани меъёрҳои рӯҳонии хона.
Оила барои Исҳоқ
Бефарзандии Ривқо барои иҷрои ваъдаи Худо ба Иброҳим тавассути Исҳоқ мушкилот эҷод кард. Бешубҳа, Ривқо изтироб мекашид, зеро Исҳоқ дуо мекард, ки онҳо фарзанд дошта бошанд. Ва ҷавоб зуд омад, чунон ки дар ҳамон оят ба мо гуфта шудааст, ки «ХУДОВАНД дуои ӯро иҷобат кард, ва занаш Ривқо ҳомиладор шуд» (Ҳастӣ 25:21). Исҳоқ мувофиқи иродаи Худо дуо кард ва ҷавоби зуд гирифт (1 Юҳанно 5:14-15). На танҳо Ривқо ҳомиладор буд, балки ду «кӯдак дар дохили ӯ ба ҳам бархӯрданд», ки ӯро водор сохт, ки аз Худо пурсад: «Чаро ин ба ман рӯй медиҳад?» (Ҳастӣ 25:22). Агар бо хоҳиши самимӣ барои донистани иродаи Ӯ бошад ва на бо рӯҳияи саркашӣ, аз Худо «чаро» пурсидан ҳеҷ бадӣ надорад.
Ба Ривқо гуфта шуд, ки дар батни ӯ ду миллат ҳастанд, ки байни ин ду мушкилот хоҳад буд ва калонӣ ба хурдӣ хидмат хоҳад кард. Оё аз ин сабаб Ривқо Яъқуби хурдиро дӯст медошт ва ба ӯ кӯмак кард, ки бо фиреб баракатҳои нахустзодаро ба даст орад? Эсов, нахустзода, шикорчӣ ва марди берунӣ шуд. Яъқуб наметавонист ба маҳорати ҷисмонии Эсов баробар шавад, аммо табиати хеле қатъӣ дошт ва ақли худро барои ба даст овардани он чизе, ки мехост, истифода мебурд. Ин ҳатто ҳангоми таваллуд дида шуд, вақте ки ӯ пои бародарашро гирифта баромад (Ҳастӣ 25:26).
Дӯстдории яктарафа дар оилаи Исҳоқ ба мушкилоти ҷиддие табдил ёфт, ки боиси низои бебозгашт гардид. Исҳоқ Эсови шикорчиро дӯст медошт, ки барои деги пухтупаз шикори ваҳшии болаззат меовард (Ҳастӣ 27). Баъзе падарон фарзандеро, ки дар варзиш хуб аст, дӯст медоранд, дар ҳоле ки фарзанди хонандаро нодида мегиранд. Баъзе модарон аз фарзанде, ки пухтупазро дӯст медорад ва дар корҳои хона кӯмак мекунад, шод мешаванд, аммо ба фарзанде, ки хондан, омӯхтан ва бо дӯстон вақт гузарониданро дӯст медорад, он қадар таваҷҷӯҳ намекунанд. Вақте ки волидайн як фарзандро аз дигаре бештар дӯст медоранд, онҳо мушкилот меҷӯянд. Мо намедонем, ки оё Исҳоқ дарк мекард, ки Ривқо Яъқубро дӯст медорад ва ӯ Эсовро дӯст медорад, аммо ӯ бояд меъёри баробар дӯст доштани ҳар як фарзандро муқаррар мекард ва бояд боварӣ ҳосил мекард, ки занаш низ ҳамин тавр мекунад. Ҳамаи аъзоёни оила баъдтар аз оқибатҳои амалҳои худ азоб кашиданд.
Ривқо Яъқубро водор сохт, ки падари пир ва қариб нобинои худро фиреб диҳад, то фикр кунад, ки ӯ Эсов аст, то ҳиссаи нахустзодаро аз мерос ба даст орад. Ҳила кор кард, аммо Эсов ҳақиқатро фаҳмид ва таҳдид кард, ки Яъқубро мекушад. Исҳоқ ҳатто дарк накард, ки вазъият то чӣ андоза бад аст. Барои наҷот додани ҷони Яъқуб, Ривқо боз Исҳоқро ба дом афканд, аз заъфи ӯ истифода бурд, занони саркаши канъонии Эсовро айбдор кард ва пешниҳод кард, ки Яъқуб ба хонаи бародараш сафар кунад, то аз байни хешовандони онҳо зан пайдо кунад. Исҳоқ сабабҳоеро, ки падараш зани худро аз хешовандони худ гирифта буд, ба ёд овард ва розӣ шуд. Ривқо дар натиҷаи ин манипуляция барои ҳимояи Яъқуб азоб кашид ва дигар ӯро надид.
Дар паи падараш
Қаҳтӣ буд ва Исҳоқ фикр кард, ки дар Миср хӯрок меҷӯяд (Ҳастӣ 26). Аммо, Худованд ба ӯ фармуд, ки ба Миср барнагардад, аз ин рӯ ӯ ба Ҷерар рафт, ки дар он ҷо Абималик подшоҳ буд. Дар он ҷо ӯ ҳамон хатоеро кард, ки Иброҳим дар Миср карда буд. Азбаски Ривқо зебо буд, Исҳоқ метарсид, ки Абималик метавонад ӯро ҳамчун зан хоҳад ва ӯро барои ба даст овардани ӯ бикушад. Ӯ ба фалиштиён гуфт, ки вай хоҳари ӯст. Тааҷҷубовар нест, ки Ривқо ҳеҷ гуна шубҳае дар бораи фиреб додани Исҳоқ надошт, вақте ки ӯ барои ҳимояи худ омода буд, ки ӯро ба марди дигар қурбонӣ кунад, то ҷони худро наҷот диҳад. Чӣ тафовуте бо амри Аҳди Ҷадид: «Шавҳарон, занони худро дӯст доред, чунон ки Масеҳ Калисоро дӯст дошт ва худро барои он фидо кард» (Эфсӯсиён 5:25). Мутаассифона, имрӯз мо мебинем, ки ҳамин гуна худпарастӣ ҳатто дар байни имондорон вуҷуд дорад. Худпарастии ҳамсарон он қадар намоён аст, ки ҷуфтҳо бо суръати ташвишовар талоқ мегиранд. Дар ҳолати Исҳоқ Худо ҳукмронӣ кард ва Ривқоро ҳимоя кард, аммо вай ҳеҷ гоҳ набудани ғамхории меҳрубононаи шавҳарашро дар он вақт фаромӯш накард. Ин метавонад сабаби садоқати тақсимшудаи ӯ ба Исҳоқ дар пиронсолӣ ва заъфи ӯ ва омодагии ӯ ба фиреб додани шавҳараш ва муқобили нақшаи ӯ барои баракат додани Эсов бошад.
Як нуқтаи муҳими мусбат
Аммо Исҳоқ коре кард, ки мо бояд аз он пайравӣ кунем: «Исҳоқ чоҳҳоеро, ки дар замони падараш Иброҳим кофта шуда буданд, ки фалиштиён пас аз марги Иброҳим баста буданд, боз кард ва ба онҳо ҳамон номҳоеро дод, ки падараш ба онҳо дода буд» (Ҳастӣ 26:18). Исҳоқ аз рӯи намунаи падараш амал кард. Ӯ медонист, ки оила ва хизматгоронаш ба таъминоти оби тароватбахш вобастаанд. Об дар Навиштаҳо тасвири Каломи Худо (Эфсӯсиён 5:26, Тит 3:5-6) ва қудрати сокини Рӯҳи Муқаддас аст (Юҳанно 7:37-39). Аз нав кофтани чоҳҳое, ки падари Исҳоқ кофта буд, барои мо намунаи аҷибест. Ҳар насл бояд ба Калом кофта шавад, то аз он оби тароватбахш баҳра барад.
Кушодани Калом таҳти роҳнамоии Рӯҳ (Юҳанно 14:26; 16:13-15) боиси баракат мегардад. Вақте ки Исҳоқ чоҳҳоро аз нав кофт, Худованд ваъдаҳои худро ба Иброҳим тасдиқ кард – ва Исҳоқ барои итоаташ баракат ёфт. «Он шаб ХУДОВАНД ба ӯ зоҳир шуд ва гуфт: «Ман Худои падари ту Иброҳим ҳастам. Натарс, зеро Ман бо ту ҳастам; Ман туро баракат хоҳам дод»» (Ҳастӣ 26:24). Мо низ метавонем баракати Худоро интизор шавем, вақте ки Каломро мекушоем ва мегузорем, ки он ташнагии моро барои шинохтани Масеҳ қонеъ гардонад.
