Яъқуб – Байт-Илдан Эл-Байт-Илгача
Худога тақводор Исҳоқ ва Ривонанинг Яъқуб ва Эсов исмли эгизак ўғиллари бор эди. Биз ўқиймиз: Исҳоқ хотини учун Худовандга ёлворди, чунки у бепушт эди; ва Худованд унинг илтижосини қабул қилди, ва унинг хотини Ривона ҳомиладор бўлди … Ва Худованд унга деди: “Икки халқ сенинг қорнингда, икки халқ сенинг танангдан ажралади; бир халқ бошқасидан кучлироқ бўлади, ва каттаси кичигига хизмат қилади.” Шундай қилиб, у туғиш учун кунлари тўлганда, ҳақиқатан ҳам унинг қорнида эгизаклар бор эди. Ва биринчиси қизил бўлиб чиқди. У бутунлай жунли кийимга ўхшарди; шунинг учун унинг исмини Эсов деб аташди. Кейин унинг укаси чиқди, ва унинг қўли Эсовнинг товонини ушлаб олди; шунинг учун унинг исми Яъқуб деб аталди (Ибтидо 25:21,23-26 NKJV).
Яъқуб исми “ўринбосар” ёки “алдамчи” деган маънони англатади, ва биз кўрамизки, у кўп ҳолларда ўз исмига содиқ бўлган. Унга ҳам, Довуд давридаги “нобакор Набал”га ҳам бир хил изоҳ бериш мумкин: чунки унинг исми қандай бўлса, ўзи ҳам шундайдир (1 Шомуил 25:25).
Эсов моҳир овчи, дала одами эди; аммо Яъқуб хотиржам одам бўлиб, чодирларда яшарди (Ибтидо 25:27). Чодирларда яшаш жиҳатидан Яъқуб бобоси ва отасига ўхшарди (Ибронийлар 11:9), бу уларнинг “ер юзида бегоналар ва мусофирлар” эканлигини англатади (13-оят). Масиҳийлар “мусофирлар ва сайёҳлар” деб аталади (1 Бутрус 2:11), ва шундай экан, бизга “фикрларингизни юқоридаги нарсаларга қаратинг, ердаги нарсаларга эмас” (Колосаликлар 3:2) дейилади. Аксинча, Яъқубнинг бобосининг жияни Лут, Садўмдаги уйда яшаш учун ўз сайёҳлик хусусиятини тарк этди. Ибтидо 19 бу қайғули қарор унга қандай таъсир қилганини очиб беради.
Тўнғичлик ҳуқуқи
Онаси томонидан севилган Яъқуб, воситалардан қатъи назар, доимо олдинда бўлишни хоҳларди. Бир марта Яъқуб шўрва пиширди, ва Эсов чарчаган ҳолда ундан сўради. Аммо Яъқуб деди: “Менга тўнғичлик ҳуқуқингни сот … Бугун менга қасам ич.” Шундай қилиб, у унга қасам ичди, ва у ўз тўнғичлик ҳуқуқини Яъқубга сотди (25:31,33). Яъқуб укасининг заифлигини кўрди ва тўнғичлик ҳуқуқини олиш учун ундан фойдаланди. Тўнғичлик ҳуқуқи отасининг баракаси билан оила бошлиғи бўлиш шарафига эга бўлишини англатарди. Муқаддас Китоб олими Уильям Келли изоҳ берди: “Яъқуб ўз аждодлари ва авлодлари учун барака билан боғлиқ бўлган унвонни қатъий равишда излади; ва у укасининг бунга бундай қадр бермаслигини биларди.”
Биз Ривона Яъқубга Худованд унга “Каттаси кичигига хизмат қилади” (23-оят) деганини айтганми ёки йўқми, билмаймиз. Қандай бўлмасин, Яъқуб Худога сабр қилишни хоҳламади. Яъқуб ўз ақли ва қобилиятидан тўнғичлик ҳуқуқини олиш учун фойдаланиши мумкин деб ўйлади. У худбинлик билан ҳаракат қилди, ва натижа унга бир лаҳзалик қониқиш берди.
Барака
Ибтидо 27-бобда Яъқуб кўр отасига ёлғон гапирди. Исҳоқ Яъқубни ҳис қилди ва уни ҳидлади, уни Эсов деб ўйлаб, уни баракалашдан олдин. Яъқуб отасини алдаган эди. Бу ҳақда Муқаддас Китоб ўқитувчиси К. Ҳ. Макинтош ёзган: “Худонинг мақсади туриши керак, ва У Ўз хоҳишини бажаради. Имон бу охирни билади, [ва] бу билимнинг кучи билан Худонинг вақтини кутиши мумкин. Буни табиат ҳеч қачон қила олмайди, аммо [у] ўз мақсадларига ўз ихтиролари билан эришишга киришиши керак.”
Яъқубнинг қилмиши фош бўлгач, Исҳоқ Эсовга айтишга мажбур бўлди: “Уканг алдов билан келиб, баракангни тортиб олди.” Ва Эсов деди: “Унинг исми Яъқуб эмасми? Чунки у мени икки марта алдади. У менинг тўнғичлик ҳуқуқимни тортиб олди, ва энди қара, у менинг баракамни тортиб олди!” … Ва Эсов отасига деди: “Отам, сизда фақат битта барака борми?” (Ибтидо 27:35-36,38). Исҳоқда фақат битта барака бор эди, аммо бизнинг Худо ва Отамизда кўп баракалар бор. У “бизни Масиҳда осмонлардаги ҳар бир руҳоний барака билан баракалади” (Эфесликлар 1:3) – буларнинг ҳеч бири биздан ҳеч қачон тортиб олинмайди!
Қочиш
Эсов Яъқубнинг қилган иши учун уни ёмон кўрарди, ва оталари ўлиши билан укасини ўлдиришни режалаштирарди. Ривонага Эсовнинг нияти айтилди, ва у Яъқубни Падан Арамдаги укаси Лабанга юборишни режалаштирди. Шундай қилиб, Яъқуб йўлга чиқди ва бир жойга келди ва у ерда тун бўйи қолди, чунки қуёш ботган эди. Ва у ўша жойнинг тошларидан бирини олди ва уни бошига қўйди, ва у ўша жойда ухлаш учун ётди (Ибтидо 28:11). Яъқубнинг ҳали ҳам фитнакор юраги бор эди; у ҳали Худовандга ишонишни ўрганиши керак эди. Анча кейинроқ, Сулаймон ўғлига донолик билан ўргатди: “Бутун қалбинг билан Худовандга ишон, ва ўз тушунчангга суянма; барча йўлларингда Уни тан ол, ва У сенинг йўлларингни тўғрилайди” (Ҳикматлар 3:5-6). Ўша тун Худо Яъқубга туш кўрсатди. У туш кўрди, ва мана, ерда нарвон ўрнатилган эди, ва унинг учи осмонга етган эди; ва у ерда Худонинг фаришталари унда кўтарилиб-тушардилар (Ибтидо 28:12). Нарвон Инсон Ўғли сифатида Худованд Исонинг тимсолидир (1 Тимўтий 2:5 ни кўриб чиқинг). Яъқубнинг тушида Худо унга ким эканлигини ва у учун нима қилишини айтди (Ибтидо 28:13). Ўз суверенлигида ҳаракат қилиб, Худо Яъқубга унинг фитнакор ва алдамчи йўллари ҳақида ҳеч нарса демади.
Шунда Яъқуб уйқусидан уйғониб деди: “Ҳақиқатан ҳам Худованд бу жойда, ва мен буни билмаган эканман.” Ва у қўрқди ва деди: “Бу жой қандай даҳшатли! Бу Худонинг уйидан бошқа нарса эмас, ва бу осмон дарвозасидир!” (Ибтидо 28:16-17). Яъқубнинг виждони қийналди, чунки у ўз ҳаёт тарзи Худованднинг кўз ўнгида тўғри эмаслигини биларди.
Яъқуб … бошига қўйган тошни олди, уни устун қилиб ўрнатди, ва устига ёғ қуйди. Ва у ўша жойнинг исмини Байт-Ил деб атади (18-19-оятлар). Байт-Ил “Худонинг уйи” деган маънони англатади. Ёғ Муқаддас Руҳни тасвирлайди. Бунда биз Худонинг хонадони аъзолари эканлигимиз эслатилади, ҳаворийлар ва пайғамбарлар пойдеворига қурилган, Исо Масиҳнинг Ўзи бош бурчак тоши бўлиб, унда бутун бино, биргаликда мослашиб, Худовандда муқаддас ибодатхонага айланади, унда сиз ҳам Руҳда Худонинг маскани учун биргаликда қурилмоқдасиз (Эфесликлар 2:19-21).
Савдолашиш
Яъқуб Худо у учун нима қилишини эшитди, аммо Худонинг сўзига ишониш ўрнига, у Худо билан савдолашишни бошлади. У деди: “Агар Худо мен билан бўлса, ва мен кетаётган бу йўлда мени сақласа, ва менга ейиш учун нон ва кийиш учун кийим берса, шунда мен отамнинг уйига тинчликда қайтсам, унда Худованд менинг Худойим бўлади” (Ибтидо 28:20-21). Қандай ачинарли! Яъқуб ўз йўлидан боришга қарор қилган эди. У Худони фақат Худо у учун муайян ишларни қилсагина Ўз Худоси деб тан оларди.
У Байт-Илни виждони қийналган ҳолда Падан Арамга тарк этди, аммо Яъқубнинг қалбида ҳали ҳукм қилиниши керак бўлган нарсалар бор эди. Худо, Яъқубнинг ҳаётида иш олиб бориб, уни Лабаннинг қизи Роҳилага суверен равишда олиб борди. У уни ўпди ва йиғлади (29:11). Роҳила бориб отасига Яъқуб ҳақида айтди, ва Лабан … уни кутиб олиш учун югуриб келди, ва уни қучоқлади ва ўпди, ва уни ўз уйига олиб келди (13-оят). “Савдогар Яъқуб савдогар Лабан билан учрашди. Улар иккаласи ҳам бир-бирини алдаш учун ҳар бир асабини зўриқтираётгани кўринди” (К. Ҳ. Макинтош).
Яъқуб Худо масхара қилинмаслигини ўрганиши керак эди, чунки инсон нима экса, шуни ўради. Чунки ким ўз танасига экса, танадан чиришни ўради, аммо ким Руҳга экса, Руҳдан абадий ҳаётни ўради (Галатияликлар 6:7-8). Яъқуб алдов уруғларини эккан эди; энди мевасини ўриш вақти келди. Етти йил давомида у Лабандан Роҳила учун келишув, қатъий мажбурият бор деб ўйлади. У алданди, унинг ўрнига катта опаси Лияни олди. Яъқуб Лабанга деди: “Сен менга нима қилдинг?” (Ибтидо 29:25). У Роҳила учун Лабанга яна етти йил хизмат қилиши керак эди. Кейинроқ, Яъқуб Роҳила ва Лияга деди: “Отангиз мени алдади ва менинг иш ҳақимни ўн марта ўзгартирди” (31:7).
Йигирма йил олдин Яъқуб Лабаннинг уйига ҳеч нарсасиз, укасининг ғазабидан қочиб келган эди. Энди Яъқуб бойликка эга эди, ўз тушунчасига суянишни давом эттирарди. Яъқуб бу 20 йил давомида Худодан ҳеч қандай сўз олмаган эди, аммо кейин Худо унга деди: “Мен Байт-Илнинг Худосиман, сен устунни мойлаган ва Менга қасам ичган жойда. Энди тур, бу ердан чиқ, ва оилангнинг ерига қайт … Ва Яъқуб суриялик Лабандан яширинча қочиб кетди, чунки у унга қочишни ният қилганини айтмади. Шундай қилиб, у ўзида бор ҳамма нарса билан қочиб кетди” (13,20-21-оятлар). Яъқуб Эсовдан қўрқиб қочган эди; энди у Лабандан қўрқиб қочарди. У Худо билан савдолашган эди, отасининг уйига тинчликда қайтишни хоҳларди (28:21).
Падан Арамни тарк этиб, унинг қалбида тинчлик йўқ эди. У Худонинг севгиси ва Худонинг сўзи онгида яшамаётган эди. Севгида қўрқув йўқ; аммо мукаммал севги қўрқувни ҳайдаб чиқаради, чунки қўрқув азобни ўз ичига олади. Аммо ким қўрқса, севгида мукаммал қилинмаган (1 Юҳанно 4:18). Худо Ўз буюк садоқатида Яъқубни отасининг уйига қайтарарди, аммо Яъқуб ўрганиши керак бўлган кўп дарслар бор эди.
Ҳимоя
Шундай қилиб, Яъқуб ўз йўлидан кетди, ва Худонинг фаришталари унга учрадилар. Яъқуб уларни кўрганда, деди: “Бу Худонинг лагери.” Ва у ўша жойнинг исмини Маҳанаим деб атади (Ибтидо 32:1-2). Худо, Ўз раҳмдиллигида, Яъқубга ғамхўрлик қиларди ва уни ҳимоя қиларди. Имонлилар сифатида биз ҳам “Худонинг кучи билан сақланамиз” (1 Бутрус 1:5). Худо Яъқубга фақат битта фариштани учратиши мумкин эди, аммо У “фаришталарни” юборди. Улар нажотни мерос қилиб оладиганлар учун хизмат қилишга юборилган хизматкор руҳлардир (Ибронийлар 1:14). “Маҳанаим” жойи “икки лагер” деган маънони англатади, икки лагер мавжуд. Худо Яъқубни Байт-Илга кетаётган йўлида кузатишни ва рағбатлантиришни хоҳларди, чунки У Яъқуб учун нима зарурлигини биларди, гарчи у Ўз иноятининг таклифларидан завқланмаётган бўлса ҳам.
Режалаштириш
Яъқуб ўзи кутган ғазабни юмшатиш мақсадида укаси Эсовга элчилар юборди. Яъқубнинг виждони ҳали ҳам уни безовта қиларди. У ўша пайтда Худонинг ваъдасини унутганга ўхшарди: “Мен сен биланман ва сен қаерга борсанг ҳам сени сақлайман, ва сени бу ерга қайтараман; чунки Мен сенга айтган нарсани бажармагунимча сени тарк этмайман” (Ибтидо 28:15). Яъқуб Худо юборган фаришталарни ҳам унутган эди. Бу пайтда ибодат қилмасдан, у тезда ўз режаларига қайтди. Яъқуб Эсовни ўз “хўжайини” ва ўзини Эсовнинг “хизматкори” деб атади (32:4). У ҳали ҳам Эсовни ўзидан олдинда кўрарди, уни қайтишга буюрган Худовандга эмас.
Шунда элчилар Яъқубга қайтиб келиб дедилар: “Биз уканг Эсовга келдик, ва у ҳам сени кутиб олишга келмоқда, ва у билан тўрт юз киши бор” (6-оят). Шундай қилиб, Яъқуб жуда қўрқди ва хавотирланди, ва у дарҳол режа тузди. У ўзи билан бўлганларни икки гуруҳга бўлишга қарор қилди. У “Маҳанаим”нинг яхшилиги ва завқида эмас эди, бу икки лагерни англатади, аммо Яъқубнинг ихтироси бўлган иккита эмас. Элчилар айтган нарсани эшитгандан кейин биринчи навбатда Худога мурожаат қилиш ҳақида ҳеч қандай фикр йўқ эди. Яъқуб ўз режаларини тузди; кейин у ибодат қилди. Бу бизга ҳам баъзида тўғри эмасми? Режаларимизни тузганимиздан кейин, Худодан уларни тасдиқлашини сўраймиз. Яъқуб жавобни кутмади. У дарҳол қўлига келган нарсани укаси Эсов учун совға сифатида олди (13-оят). У деди: “Мен уни ўзимдан олдин борадиган совға билан юмшатаман, ва кейин унинг юзини кўраман; эҳтимол у мени қабул қилар” (20-оят). Режада имон йўқ эди, аммо Яъқуб уни бажарди.
Кураш
Шунда Яъқуб ёлғиз қолди; ва бир Одам у билан кун ёришгунча курашди (24-оят). “Бу бу жуда ажойиб одамнинг тарихида бурилиш нуқтаси эди. Худо билан ёлғиз қолиш ўзимиз ва йўлларимиз ҳақида адолатли билимга эришишнинг ягона ҳақиқий йўлидир. Ўзимиз ҳақида нима ўйлашимиздан қатъи назар, ёки инсон биз ҳақимизда нима ўйлашидан қатъи назар. Асосий савол: ‘Худо биз ҳақимизда нима ўйлайди?’ Бу саволга жавобни фақат ёлғиз қолганимизда эшитиш мумкин. Дунёдан узоқда, ўзимиздан узоқда, оддий табиатнинг фикрлари, мулоҳазалари, тасаввурлари ва ҳис-туйғуларидан узоқда, ва Худо билан ёлғиз; шундай қилиб, ва фақат шундай қилиб, биз ўзимиз ҳақида тўғри ҳукмга эга бўлишимиз мумкин” (К. Ҳ. Макинтош).
Ибтидо 32-бобда Яъқубнинг Одам билан курашгани айтилмайди, балки “Одам у билан курашди.” Яъқуб ўз ҳаёт тарзида кўринганидек, қанчалик ўжар ва заиф эканлигини ўрганиши керак эди. Одам унинг сонининг бўғимига тегди; ва у у билан курашганда Яъқубнинг сонининг бўғими жойидан чиқди. Ва У деди: “Мени қўйиб юбор, чунки кун ёришмоқда.” Аммо у деди: “Сен мени баракаламас экансан, мен сени қўйиб юбормайман!” (25-26-оятлар). Яъқуб энди Одамни ушлаб турарди. Унинг кучи тугаган эди ва у Одамда ва Одамдан ёрдам топди.
Яъқуб барака сўради. Кўп йиллар олдин у укаси Эсовдан баракаларни тортиб олган эди. Одам ўзини Яъқубга тасдиқлади, деди: “Сенинг исминг энди Яъқуб деб аталмайди, балки Исроил бўлади; чунки сен Худо билан ва одамлар билан курашдинг, ва ғолиб бўлдинг” (28-оят). Яъқубнинг янги исми, Исроил, “Худонинг шаҳзодаси” деган маънони англатади. Унинг янги юриши ҳам бор эди: у сонида оқсарди (31-оят). Бу Яъқуб учун янги кун эди – қуёш унга чиқди (31-оят).
Учрашув
Энди Яъқуб кўзларини кўтарди ва қараса, Эсов келарди, ва у билан тўрт юз киши бор эди. Шундай қилиб, у болаларни Лия, Роҳила ва икки чўри қиз ўртасида тақсимлади (33:1). Яъқуб Эсов ва унинг одамларини кутиб олиш маросими деб ўйламади; у бошқача ўйлади. Яна биз Яъқубнинг ғолиб бўлиш учун фитна қилаётганини кўрамиз. У уни қайтишга буюрган Худога ишониш ўрнига қўрқарди. Нега у Эсов билан учрашувни Худога топширмади?
Худо Эсовда ишлаган эди. Учрашув Яъқуб кутганидан анча яхшироқ бўлди. Эсов уни кутиб олиш учун югуриб келди, ва уни қучоқлади, ва унинг бўйнига йиқилди ва ўпди, ва улар йиғлашди (4-оят). Улар 20 йилдан ортиқ вақт давомида бир-бирини кўрмаган эдилар. Эсовнинг кутиб олиши баъзи жиҳатлардан Яъқубнинг Лабандан олган кутиб олишига ўхшайди (29:13). Кўп марта биз Яъқубга ўхшаймиз – қўрқувчи, ташвишли, хавотирли, юкли ва Худо аллақачон ҳал қилган нарсалар ҳақида хавотирли. Ҳеч нарса ҳақида хавотирланмайлик, балки ҳар бир нарсада ибодат ва илтижо билан, шукр билан, [бизнинг] илтимосларимиз Худога маълум қилинсин; ва Худонинг тинчлиги, бутун тушунчадан устун бўлган, [бизнинг] қалбларимиз ва ақлларимизни Масиҳ Исо орқали сақлайди (Филиппиликлар 4:6-7).
Турли йўналиш
Эсов билан учрашганидан кейин ҳам эски Яъқубнинг изларини кўрамиз. У Эсовга уни Сеирга эргашишини айтди (Ибтидо 33:14). Унинг олдида нотўғри одам ва нотўғри жой бор эди. У Худога ўзини бошқариши учун суянмаётган эди.
У Сеирга бормади; аксинча, у Суккотга борди. Яъқуб Суккотга саёҳат қилди, ўзига уй қурди, ва чорва моллари учун кулбалар ясади … Шунда Яъқуб Падан Арамдан келганида, Ханаан еридаги Шекем шаҳрига эсон-омон келди; ва у шаҳар олдида чодирини тикди (17-18-оятлар). Шекем Иброҳим Харанни тарк этганидан кейин Ханаанда ташриф буюрган биринчи шаҳар эди (12:6). У ерда Худованд Иброҳимга кўринди ва деди: “Сенинг авлодларингга бу ерни бераман.” Ва у ерда Худовандга қурбонгоҳ қурди (7-оят).
Яъқуб ҳам у ерда қурбонгоҳ қурди (33:20). Яъқубнинг қурбонгоҳида у ўзига эътибор қаратди. “Бу Худога нисбатан тор қараш эди. Тўғри, Худо бизнинг Худойимиз эканлигини билиш бизнинг имтиёзимиздир, аммо Уни Ўз уйининг Худоси деб билиш ва ўзимизни ўша уйнинг бир қисми деб билиш юқорироқ нарсадир. Имонлининг Масиҳни ўз Боши деб билиш имтиёзи бор, аммо Уни Тананинг, Черковнинг Боши деб билиш ва ўзимизни ўша тананинг аъзолари деб билиш юқорироқ нарсадир” (К. Ҳ. Макинтош).
Яъқуб Худо ҳақида ва ўзи ҳақида ўрганиши керак бўлган дарслар ҳали ҳам бор эди. Худо унинг бўлишини хоҳлаган жой Шекем эмас, балки Байт-Ил эди. Ибтидо 34:30 да Яъқуб шахсий олмошларни: “мен,” “мени” ва “менинг” саккиз марта ишлатган. Бу унинг ўзига қаратилган одам сифатидаги ҳаётининг суратидир.
Шунда Худо Яъқубга деди: “Тур, Байт-Илга чиқ ва у ерда яша; ва у ерда Худога қурбонгоҳ қур, сен уканг Эсовнинг юзидан қочганингда сенга кўринган Худога” (35:1). Шекемликлар Яъқуб ва унинг болаларининг улар билан яшашини хоҳлардилар (34:10). Бу ҳеч қачон Худонинг иродаси эмас эди. Яъқуб Худо уни бошқармасдан жойларга борарди. Бир пайт у Эсовга Сеирга эргашишини айтган эди; аммо у Суккотга борди. Кейин у Шекемга борди. Энди Худованд уни Байт-Илга йўналтирди, у ерда у Худога қурбонгоҳ қуриши керак эди. Унга бу кўрсатмаларни беришда, Худо унинг укасидан қочган пайтини эслатиб, унинг виждонини қийнарди.
Тайёрлик
Яъқуб ниҳоят Худо унга айтган нарсани қилишга тайёр эди, аммо у ўзида ва ўз хонадонида Байт-Илга чиқиб яшашдан олдин тузатилиши керак бўлган нарсалар борлигини биларди. Бегона худолар, ифлосланиш ва кир кийимлар Байт-Ил, Худонинг уйи билан мос келмайди: “Алдовчи менинг уйимда яшамайди; ёлғон гапирувчи менинг ҳузуримда қолмайди” (Забур 101:7). “Ким Худованднинг тепалигига чиқиши мумкин? Ёки ким Унинг муқаддас жойида туриши мумкин? Қўллари тоза ва қалби пок бўлган, ўз жонини бутга кўтармаган ва алдов билан қасам ичмаган киши” (24:3-4).
Ва Яъқуб ўз хонадонига ва у билан бўлган барчага деди: “Орангиздаги бегона худоларни олиб ташланг, ўзингизни покланг, ва кийимларингизни ўзгартиринг. Кейин турайлик ва Байт-Илга чиқайлик; ва мен у ерда Худога қурбонгоҳ қурайман, У менинг қийинчилик кунимда менга жавоб берган ва мен юрган йўлда мен билан бўлган” (Ибтидо 35:2-3). Ҳаётимизда олиб ташлашимиз керак бўлган нарсалар борми? Оғирликлар ёки гуноҳлар борми? “Ҳар бир оғирликни ва бизни осонгина тузоққа туширадиган гуноҳни ташлаб қўяйлик” (Ибронийлар 12:1).
Яъқуб ва унинг хонадони ўзларини поклашлари керак эди. Худога Унинг сўзи учун шукр: “Ёш йигит ўз йўлини қандай тозалаши мумкин? Сенинг сўзингга эътибор бериш билан” (Забур 119:9). Эфесликларда ўқиймиз: “Масиҳ … Черковни севди ва ўзини у учун берди, токи Уни сув ювиши билан, Сўз орқали муқаддас қилсин ва тозаласин” (Эфесликлар 5:25-26). Яъқубнинг хонадонидагилар кийимларини ўзгартиришлари керак эди. Биз билганимиздек, кийимлар кўринади, ва улар инсоннинг ҳаёт тарзи ҳақида гапиради. Одамлар ўз ҳаёт тарзини ўзгартиришлари керак эди. Биз меҳрибонлик, яхшилик, камтарлик, мулойимлик, сабр-тоқат кийишимиз керак; бир-биримизга чидаб, бир-биримизни кечириб … Аммо буларнинг барчасидан устун севгини кийинг, бу мукаммалликнинг риштасидир (Колосаликлар 3:12-14).
Лабандан ўғирланган бегона худолар (Ибтидо 31:19) Яъқубга берилди. У уларни Шекем ёнидаги теребинт дарахти остига яширди (35:4). Яъқуб энди Байт-Илга боришга тайёр эди. Улар Шекемни қаршиликсиз тарк этдилар, ва уларнинг Байт-Илга саёҳати низосиз ўтди. Яъқуб энди Худонинг иродасида ҳаракат қиларди.
Қўрқувнинг йўқлиги
Байт-Илга етиб келгач, у ерда қурбонгоҳ қурди ва жойни Эл-Байт-Ил деб атади (7-оят). “Эл-Байт-Ил” “Худо, Ўз уйининг Худоси” деган маънони англатади. Падан Арамга кетаётган йўлида, нарвон тушини кўрганидан кейинги эртасига, Яъқуб ёстиқ сифатида ишлатган тошни олиб, устига ёғ қуйди ва ўша жойни “Байт-Ил” деб атади. Яъқуб ўша жойга қайтган эди, аммо у тараққиётга эришган эди. Унинг машғулоти жой билан эмас, балки Худо билан – жойнинг Худоси билан эди. Шунда Худо Яъқубга кўринди ва деди: “Сенинг исминг Яъқуб; сенинг исминг энди Яъқуб бўлмайди, балки Исроил бўлади.” Шундай қилиб, У унинг исмини Исроил деб атади (10-оят). Худо инсоннинг ҳаётини бутунлай ўзгартириши мумкин; У суверендир. Бошқалар қаторида, У Шоулни Павлусга (Ҳаворийлар 13:9) ва Иброҳимни Иброҳимга (Ибтидо 17:5) ўзгартирди. “Исроил” “Худо билан шаҳзода” деган маънони англатади. Худо энди Исроилга Ўзини Қодир Худо сифатида очиб беришга ва унга ва унинг авлодларига завқланадиган баракаларни кафолатлашга эркин эди.
Яъқуб Байт-Илда ёқимли тажрибага эга бўлди. Бу энди даҳшатли жой эмас эди; у энди қўрқмасди. У Худони шарафлаш истаги билан борди. Шунда Исроил саёҳат қилди ва Эдер минорасидан нарида чодирини тикди (35:21). Яъқуб ўз янги исми, Исроилнинг қувончи ва эркинлигида ҳаракат қиларди. У ўз чодири билан боғлиқ эди, дунёда сайёҳ сифатида ҳаракат қиларди. Биз ҳам бу дунёда сайёҳлар сифатида яшаб, ҳаракат қилайлик, Худованднинг шон-шарафи учун.
Яна бир якуний эслатма қўшмоқчимиз. Яъқуб онасини ва отасини Падан Арамга тарк этганидан кейин уни ҳеч қачон кўргани ҳақида ҳеч қандай ишора йўқ. Аммо Яъқуб отасини яна кўра олди, ва унинг ҳам, Эсовнинг ҳам уни дафн этганини кўриш мақтовга лойиқдир (27-29-оятлар).
