Чаро Исо омад?
Қисми дуюм: Ӯ барои иҷрои Шариат омад
«Гумон накунед, ки Ман омадаам, то Шариат ё Паёмбаронро барҳам диҳам; Ман наомадаам, то онҳоро барҳам диҳам, балки то онҳоро иҷро кунам. Зеро ба ростӣ ба шумо мегӯям, то осмон ва замин аз байн наравад, на як ҳарф, на як нуқта аз Шариат аз байн намеравад, то ҳама чиз иҷро шавад.» —Матто 5:17-18 ESV
Чаро мо Шариат доштем?
Бисёриҳо мепурсанд: «Чаро Худо халқи Исроилро интихоб кард ва чаро онҳо дар Аҳди Қадим бо Яҳува муносибати махсус доштанд, сарфи назар аз гардансахт буданашон (Хуруҷ 32:9)? Чаро ба онҳо Даҳ Аҳком ва шариати Мусо дода шуд?
Қиссаи халқи Исроил дар Ҳастӣ 11-12 оғоз ёфт, вақте ки Худо ба Иброҳим дар Ур, ки Ироқи имрӯза аст, зоҳир шуд. Иброҳим, ки баъдтар Иброҳим номида шуд, дар бутпарастӣ зиндагӣ мекард (Еҳушаъ 24:2). Худо ӯро «даъват» кард, ки Урро тарк кунад ва аз паси Ӯ равад. Китоби Муқаддас ба мо таълим медиҳад, ки даъвати Худо мувофиқи файзи Ӯст (1 Қӯринтиён 1:26-29) ва ин аз он нест, ки касе ба он сазовор аст.
Мақсади даъвати Иброҳим ва муносибати махсусе, ки Яҳува бо халқи Исроил дошт, чӣ буд? Мо ин ҷавобро дар номаи Павлус ба Ғалотиён пайдо карда метавонем: «Пас, чаро шариат? Он ба сабаби гуноҳҳо илова карда шуд, то даме ки насли ваъдашуда ояд, ва он ба воситаи фариштагон аз ҷониби миёнарав гузошта шуд» (Ғалотиён 3:19). Ҳавворӣ идома дод: «Пас, шариат мураббии мо буд, то Масеҳ ояд, то ки мо ба воситаи имон сафед шавем» (Ғалотиён 3:24). Худо шариат дод, то ба мардон ва занон нокомии онҳоро исбот кунад ва ба онҳо ниёз ба Наҷотдиҳандаро нишон диҳад.
Аналогияе, ки мо метавонем дарк кунем, ин тарзи назорати сифат дар корхонаҳои коркарди хӯрокворӣ ё дорусозӣ мебошад. Ин тавассути «намунагирӣ» аст: гирифтани намунаи хурд аз ҳар як партияи истеҳсолӣ ва санҷиши он. Намуна намояндаи тамоми партия аст. Ба ҳамин монанд, Худо як намуна – Исроилро – аз насли инсонӣ гирифт ва ҳамаи омилҳоро барои муваффақияти озмоиши илоҳӣ таъмин кард:
- Аҷдодоне, ки қаҳрамонони бузурги имон буданд: Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб;
- Худо Худро ба Исроил ошкор кард ва ба воситаи Мусо бо онҳо сухан гуфт;
- Шариати комили Худо барои роҳнамоӣ дар зиндагии ахлоқии баланд ва бунёди ҷомеаи худотарс; ва
- Худо ба онҳо дастур дод, ки барои Худаш хаймае созанд, то дар миёни халқ зиндагӣ кунад.
- Ҳавворӣ Павлус дар Румиён 11 баракатҳо ва имтиёзҳои бештарро барои халқи Исроил номбар кард.
Натиҷаи санҷиши ин намунаи инсоният чӣ буд? Ин нокомии комил буд, ки бо салиб кашидани Писари Худо ба охир расид. Хулосаи ин озмоиш ин буд: Мардон ва занон гуноҳкоранд ва ба Наҷотдиҳанда ниёз доранд.
Оё мушкил дар Шариат буд?
Касе метавонад баҳс кунад, ки зиндагӣ кардан дар сатҳи меъёри ахлоқии талабкардаи шариат ғайриимкон аст, ё ин ки шариат камбудӣ дорад ё нокифоя аст. Аммо Довуд гуфт: «Шариати Худованд комил аст» (Забур 19:7). Павлус ин фикрро тасдиқ карда, гуфт: «Шариат муқаддас аст, ва амр муқаддас ва одилона ва нек аст» (Румиён 7:12). Агар мо бо аналогияи санҷиши намуна идома диҳем, мо мебинем, ки Исо ҳамчун намунаи дигар омад ва озмоишро комилан гузашт: Ӯ шариат иҷро кард. Ин исбот мекунад, ки шариат муқаддас ва комил аст, зеро марде, Исои Масеҳ, буд, ки тавонист тамоми шариат иҷро кунад.
Исо ва маъбад
Дар тӯли асрҳо, фикри маъмули инсон ин буд, ки Худо дур аст ва намехоҳад бо инсоният ягон муносибат дошта бошад. Ҳакимони Бобил гуфтанд: «Он чизе ки подшоҳ мепурсад, душвор аст, ва ҳеҷ кас наметавонад онро ба подшоҳ нишон диҳад, магар худоён, ки маскани онҳо бо ҷисм нест» (Дониёл 2:11). Аммо, Китоби Муқаддас таълим медиҳад, ки Худо мехоҳад дар миёни халқи худ зиндагӣ кунад ва бо онҳо робитаи мустақим барқарор кунад. Ин бори аввал дар боғи Адан зоҳир шуд ва сипас дар бисёр ҳодисаҳои дигар, аз ҷумла хайма дар биёбон ва маъбад дар Ерусалим такрор шуд.
Фикри асосии маъбад ҳузури Худо тавассути сандуқи аҳд аст. Хайма муқаддас буд, зеро он аз ҷониби ҳузури Яҳува муқаддас карда шуда буд. Маъбад низ муқаддас буд, ба сабаби ҳузури Яҳува. Деворҳо, мебел ва тилло – ҳатто қурбониҳо – ба сабаби ҳузури Худо қадр карда мешуданд. Ин дарсест, ки Худованд Исо мехост ба яҳудиён таълим диҳад, вақте ки Ӯ гуфт: «Вой бар шумо, роҳбарони кӯр, ки мегӯед: «Агар касе ба маъбад қасам хӯрад, ҳеҷ чиз нест, аммо агар касе ба тиллои маъбад қасам хӯрад, ӯ бо қасами худ баста аст.» Эй аблаҳони кӯр! Зеро кадомаш бузургтар аст, тилло ё маъбаде, ки тиллоро муқаддас кардааст?» (Матто 23:16-17).
Вақте ки Сулаймон барои Яҳува маъбад сохт, сандуқи аҳд ба он ҷо бурда шуд ва дар дохили он гузошта шуд. Пас, маъбад, ба маъное, маскани нави Яҳува гардид. Дарвозаи рангоранг ва деворҳои катонӣ хайма арзиши худро гум карданд, зеро арзиши ҳақиқии онҳо дар ҳузури Худо ёфт шуда буд. Ба ҳамин монанд, вақте ки Иммануил («Худо бо мост,» Матто 1:23), Худованд Исо, ҳузур дошт, Ӯ маъбадеро, ки бо дастҳои инсон сохта шуда буд, соя афканд. Исои Масеҳ маъбади ҳақиқӣ аст, зеро «дар Ӯ тамоми пуррагии илоҳият ба таври ҷисмонӣ сокин аст» (Қӯлассиён 2:9).
Яҳудиён нафаҳмиданд, зеро онҳо ба чизҳои моддӣ – сангҳо, мармар ва тилло (1 Вақоеънома 29:2) – тамаркуз карданд ва мақсади асосии маъбадро ҳамчун маскани Худо аз даст доданд. Аз ин рӯ, вақте ки Худо дар ҷисм омад, онҳо ба Ӯ аҳамият надоданд, зеро Ӯ шакли шахси пастро гирифт. Бе фаҳмиш, онҳо Ӯро дар суханронии таҳқиромез дар бораи маъбад айбдор карданд, вақте ки Ӯ гуфт: «Ин маъбадро вайрон кунед, ва дар се рӯз Ман онро барқарор мекунам» (Юҳанно 2:19; нигаред ба Матто 26:61, Матто 27:40; Марқӯс 14:58, Марқӯс 15:29).
Исо ва шанбе
Яке аз қоидаҳои шариат истироҳат дар рӯзи шанбе аст. Инро яҳудиён сахт риоя мекарданд. Аҳди Қадим дар бораи набардоштани ягон чиз дар рӯзи шанбе хеле возеҳ буд (Хуруҷ 20:9-11; Ирмиё 17:21-22,27). Аммо, Исо дар рӯзи шанбе якчанд маротиба мӯъҷизаҳо нишон дод. Масалан, вақте ки Исо марди фалаҷро дар назди ҳавз дар Байт-Ҳашда шифо дод, ба ӯ гуфт: «Бархез, бистари худро бардор ва роҳ рав» (Юҳанно 5:8). Яҳудиён Исоро дар вайрон кардани шанбе айбдор карданд, зеро онҳо мӯъҷизаи Ӯро кор меҳисобиданд. Исо ҷавоб дод: «Падари Ман то ҳол кор мекунад, ва Ман кор мекунам» (Юҳанно 5:17).
Худованд Исо шариат вайрон намекард; балки Ӯ моҳияти онро, ки муҳаббат аст, иҷро мекард. Ӯ шариат ба таври возеҳ ҷамъбаст кард, вақте ки аз Ӯ дар бораи бузургтарин амр пурсиданд: «Худованд Худои худро бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ ва бо тамоми ақли худ дӯст дор. Ин амри бузург ва аввалин аст. Ва дуюм ба он монанд аст: Ҳамсояи худро мисли худ дӯст дор» (Матто 22:37-39).
Бо риояи шариат бе муҳаббат мо метавонистем динеро мисли фарисиён эҷод кунем. Агар мо муҳаббатро бе ягон шариат риоя мекардем, мо анархия эҷод мекардем. Вақте ки мо бо имон шариат риоя мекунем, то муҳаббати худро ба Худо ва ҳамсоягон нишон диҳем, пас мо мисли Исо зиндагӣ мекунем.
Исо инқилобгар буд
Дар замоне, ки Исо дар рӯи замин роҳ мерафт, дар Исроил як низоми динии қавӣ вуҷуд дошт. Онҳо доштанд:
- Маъбади боҳашамате, ки аз ҷониби Ҳиродус сохта шуда буд,
- Бисёр мазҳабҳои динӣ, аз ҷумла фарисиён, саддуқиён ва китобдорон,
- Бисёр коҳинон, ки ба гурӯҳҳои муайяншуда, ба монанди Закарё дар Луқо 1:5, ташкил карда шуда буданд.
- Аз тарафи дигар, Исроил 400 соли хомӯширо аз сар гузаронида буд, ки дар давоми он Худо ягон ваҳйи нав ё мӯъҷизае надод. Ба ғайр аз чанд нафар, халқ тавба накард ва Писари Худоро, вақте ки Ӯ хушхабари Малакутро паҳн мекард, қабул накард.
Чӣ тавр чунин зиддият вуҷуд дошта метавонад: як низоми динии қавӣ бе ягон қудрат ё таъсир ба дилҳо? Одамон фаромӯш карданд, ки тамаркузи асосии онҳо бояд муносибати онҳо бо Яҳува ҳамчун Худои онҳо бошад. Ба ҷои ин, онҳо ба амалияҳо ва расму оинҳо тамаркуз карданд. Китоби Муқаддас, аммо, моро ба муносибат роҳнамоӣ мекунад. Дар он мо якчанд муносибатро мебинем: Одам ва Худо, Исроил ва Яҳува, ва имондорон ва Масеҳ.
Худованд Исо шариат эҳтиром ва иҷро кард, аммо Ӯ ба дини дурӯғин ҳамла кард. Ӯ инқилобгар буд, зеро Ӯ ба пешвоёни динии замони худ муқобилат кард ва онҳоро маҳкум кард. Ӯ шогирдони худро ташвиқ кард, ки ба таълимоти он пешвоён гӯш диҳанд, зеро онҳо шариат таълим медоданд, аммо Ӯ аз пайравӣ ба онҳо дилсард кард, зеро онҳо он чизеро, ки таълим медоданд, зиндагӣ намекарданд (Матто 23:1-3).
Масеҳӣ ё диндор?
Оё шумо масеҳӣ ҳастед ё танҳо як шахси диндор? Шумо наметавонед ҳарду бошед! Агар шумо қоидаҳоро, ҳатто қоидаҳои илоҳии Навиштаҳоро, сатҳӣ риоя кунед, шумо метавонед худро як шахси диндор ҳисоб кунед. Ин шуморо водор мекунад, ки аз паси як гурӯҳи одамон, маҷмӯи таълимот ё принсипҳои теологӣ равед ва ҳатто метавонад ба амалияҳо ва расму оинҳое оварда расонад, ки библиявӣ нестанд.
Аз тарафи дигар, масеҳии ҳақиқӣ аз паси як шахс меравад: Масеҳ. Масеҳӣ Китоби Муқаддасро мехонад, зеро ӯ мехоҳад дар бораи Масеҳ бештар донад. Имондор бо дигар масеҳиён вомехӯрад, зеро онҳо ҷисми Масеҳ дар рӯи замин ҳастанд. Ӯ хизмат мекунад ва хушхабари Инҷилро паҳн мекунад, зеро хоҳиши амиқ дорад, ки дигарон низ аз ин шахси бузург, Худованд Исои Масеҳ, баҳра баранд.
Биёед эҳтиёткор бошем, зеро табиати афтодаи инсонии мо майл дорад, ки ҳар гуна расму оинҳоеро, ки виҷдони моро қонеъ мекунанд, қадр кунад. Агар ба он иҷозат дода шавад, ки дар ҳаёти мо кор кунад, ин метавонад моро аз шахсияти Масеҳ дур кунад. «Чизҳои болоро ҷӯед, ки дар он ҷо Масеҳ аст, ки дар дасти рости Худо нишастааст» (Қӯлассиён 3:1).
ЭЗОҲ
- Худованд ибораи гардансахтро дар бораи фарзандони Исроил барои тавсифи якравӣ ва нофармонии онҳо истифода бурд (Хуруҷ 32:9, Хуруҷ 33:3,5, Хуруҷ 34:9; Такрори Шариат 9:6,13, Такрори Шариат 10:16; 2 Вақоеънома 30:8; Аъмол 7:51).
