«Шогирде, ки Исо дӯст медошт» (Юҳанно 21:7 NIV) номи мунтахаби ҳавворӣ Юҳанно барои худаш буд; ӯ дар ҳама навиштаҳои нақлии худ беном буданро интихоб кард. Юҳанно дар охири умраш навишт ва ба назар мерасад, ки ӯ марди хеле фурӯтан шудааст, ки барои худ ҷой намеҷӯяд.
МАРДИ ОИЛАДОР
Чаҳор далели зерин аҳамияти оиларо дар ҳаёти Юҳанно нишон медиҳанд: Аввалан, ӯ ва бародараш Яъқуб ҷудонопазир буданд; онҳо ҳеҷ гоҳ дар давраи ҳаёти Яъқуб алоҳида номбар нашудаанд ва одатан бо падарашон Забдой муайян карда мешаванд. Дуюм, бародарон бо падарашон дар тиҷорати моҳигирии оилавӣ кор мекарданд (Матто 4:21-22; Марқӯс 1:19-20). Сеюм, модари онҳо ягона модари яке аз дувоздаҳ нафар аст, ки мо ӯро дар ҳаёти ҳаввориён иштироккунанда мебинем (Матто 27:55-56). Чорум, Яъқуб ва Юҳанно бо модарашон – шояд бо ташвиқи ӯ – ба назди Исо омада, дар подшоҳии ояндаи Ӯ ҷои имтиёзнок меҷустанд (Матто 20:20-21).
Моҳигирӣ шояд онҳоро бо бародарон Петрус ва Андриёс, ки шарикони моҳигирӣ ва дӯстони наздик шуданд, муттаҳид карда бошад (Марқӯс 1:29; 13:3). Писарони Забдой ва Петрус, дар се маврид, шоҳиди рӯйдодҳои махсусе буданд, ки бо дигарон мубодила нашудаанд: онҳо дар он ҷо буданд, вақте ки Исо духтари Ёирро эҳё кард (Марқӯс 5:37; Луқо 8:51), дар табдили Ӯ (Матто 17:1-2; Марқӯс 9:2; Луқо 9:28-29), ва дар азоби Ӯ дар Ҷатсамонӣ (Матто 26:36-37; Марқӯс 14:32-33).
ВАФОДОРИ ОТАШИН
Марқӯс қайд мекунад, ки вақте Исо дувоздаҳ нафарро таъин кард, Ӯ ба бародарони Забдой лақаби «Боанергес… Писарони Раъд» дод (Марқӯс 3:17). Ӯ баръало дар онҳо рахи оташинро дид, ки дар Луқо 9:51-56 зоҳир шуд. Паёмбароне, ки барои омода кардани омадани Исо ба як деҳаи Самарӣ фиристода шуда буданд, рад карда шуданд. Яъқуб ва Юҳанно гуфтанд: «Худованд, оё мехоҳӣ, ки мо аз осмон оташ фурӯ резем, то онҳоро нобуд созем?» Исо он рӯҳ ва муносибатро сарзаниш кард: рисолати Ӯ наҷот додани ҷонҳо буд, на гирифтани онҳо.
Дар Луқо 9:49-50, Юҳанно ба Исо дар бораи марде нақл кард, ки онҳо ӯро бо номи Исо девҳоро берун мекарданд. «Мо кӯшиш кардем, ки ӯро боздорем,» гуфт ӯ, «зеро ӯ аз мо нест.» Исо рӯҳияи мазҳабиро сарзаниш кард: «Ӯро боздоред, зеро ҳар кӣ бар зидди шумо нест, барои шумост.» Юҳанно девбарори номаълумро ҳамчун мушкилот ё таҳдид медид. Аммо Исо ҳасад намебурд. Ӯ беназир, олӣ аст ва пирӯз хоҳад шуд. Ӯ бехатар аст ва вазифаи мо ин аст, ки Ӯро дӯст дорем, ба Ӯ сар хам кунем ва ҳеҷ гоҳ номи Ӯро паст назанем.
ДАР ДОНИСТАНИ ИСО РУШД КАРДАН
Пас, мо мебинем, ки Юҳанно, ҳаввории муҳаббат, мисли мо инсон ва ноқис буд. Далели он ки ӯ худро «шогирде, ки Исо дӯст медошт» медонист, нишон медиҳад, ки ӯ медонист, ки чӣ гуна имкониятҳои худро барои шинохтани дили Наҷотдиҳандаи худ қадр кунад ва дар Ӯ ва дар муҳаббати Ӯ амиқтар рушд кунад. Ҳамаи мо як умр дорем, ки Наҷотдиҳандаи худро шахсан бишносем. Оё мо ҳамеша «дар файз ва дониши Худованд ва Наҷотдиҳандаи мо Исои Масеҳ рушд мекунем» (2 Петрус 3:18)?
Юҳанно наметавонист худро ҳамчун «шогирде, ки Исо дӯст медошт» бо худпарастӣ бишносад. Ӯ медонист, ки ӯ объекти муҳаббат аст, аммо тамаркуз ба Исо, Сарчашма, ӯро бо шуури он муҳаббат пур кард. Ва барои мо низ бояд чунин бошад. Майли табиии мо – ки имрӯз ҳамчун «фазилат» ситоиш мешавад – ин аст, ки ба таври олӣ худпараст бошем, ҳамеша ба он ки чӣ гуна чизҳо ба «ман» ва иҷрои ман таъсир мерасонанд, ҳушёр бошем. Агар Юҳанно ин дорухатро пайравӣ мекард, ӯ ҳамчун «шогирди афсурда» маълум мешуд.
Юҳанно дар паҳлӯи Исо, ё «дар синаи Ӯ» хобида буд, на аз он сабаб, ки ӯ худхоҳ буд ё аз дигарон бартарӣ дошт. Исо барои Юҳанно бештар аз дигарон дастрас набуд. Юҳанно танҳо имконияти худро дарк кард. Ҳар яке аз он дувоздаҳ мард метавонист ин мавқеъро ишғол кунад. Дили Юҳанно, ки ба муҳаббате, ки аз дили Наҷотдиҳандаи ӯ мебаромад, посух медод, ӯро ба наздикии Исо кашид.
Ба назар мерасад, ки таҷрибаи Юҳанно, аз оилае, ки бо муҳаббат сахт пайваст буд, қобилияти ӯро барои лаззат бурдан аз муҳаббати Наҷотдиҳандаи худ муқаррар кард. Сипас ӯ муҳаббати табииро ба муҳаббати илоҳии олӣ тобеъ кард, то унсури асосии худхоҳӣ дар муҳаббати танҳо инсонӣ, худпарастӣ, ӯро аз тарк кардани оилааш барои роҳ рафтан дар муоширати ин муҳаббати олӣ боз надошт.
Шояд Юҳанно, нисбат ба дигарон, ҳақиқатеро, ки Исо ба ҳамаи онҳо таълим дода буд, зудтар дарк кард ва қабул кард: «Агар касе назди Ман ояд ва падару модар, зану фарзандон, бародарону хоҳарони худро – бале, ҳатто ҷони худро – нафрат накунад, ӯ наметавонад шогирди Ман бошад» (Луқо 14:26). Ӯ аз он ки «шогирде, ки Исо дӯст медошт» буд, хеле шод буд, зеро ӯ аз муҳаббати камтар дур шуда, худро ба муҳаббати ниҳоӣ дар Исо супурда буд, ки аз он ҳеҷ чиз моро ҷудо карда наметавонад (Румиён 8:35-39). Ӯ аз сатҳи муҳаббати заминии баландсифат ба мадори муҳаббати абадии беайб партофта шуда буд.
ИСО, МАРДИ ОИЛАДОР НИЗ
Як ҳодиса дар Марқӯс 3 нишон медиҳад, ки худи Исо оиларо чӣ қадар қадр мекард. Оилаи Ӯ дар бораи ҷадвали пурғавғои Ӯ – ҳатто бе вақти хӯрок хӯрдан – ва издиҳом шуниданд ва онҳо рафтанд, то Ӯро аз он чизе ки онҳо идоракунии нодурусти ҳаёти маъруфияти Ӯ мепиндоштанд, наҷот диҳанд (Марқӯс 3:20-21). Онҳо ба ҷое расиданд, ки Ӯ таълим медод, аммо наметавонистанд аз издиҳом гузаранд. Онҳо ба Ӯ хабар фиристоданд, ки «модари ту ва бародаронат дар берун туро меҷӯянд.» Чӣ қадар ҳайратовар буд, вақте ки Исо ҷавоб дод: «Модари ман ва бародарони ман кистанд?» Сипас, ба онҳое, ки дар атрофи Ӯ нишаста буданд, ишора карда, гуфт: «Инак модари ман ва бародарони ман! Ҳар кӣ иродаи Худоро иҷро кунад, бародар ва хоҳар ва модари Ман аст» (Марқӯс 3:31-35). Луқо ҷавоби Исоро чунин сабт мекунад: «Модари ман ва бародарони ман онҳое ҳастанд, ки каломи Худоро мешунаванд ва онро ба амал меоранд» (Марқӯс 8:21).
Юҳанно қайд кард, ки бародарони заминии Исо ба Ӯ эҳтироми кам доштанд ва дар асл бо Ӯ бо киноя ва тамасхури сахт муносибат мекарданд (Юҳанно 7:1-8). Пас, Ӯ аз онҳое, ки ба муҳаббат, гармӣ ва суханони меҳрубононаи Падари осмонии Ӯ посух медоданд, чӣ қадар тароват меёфт. Исо ба ҷаҳон омада буд, то ба суханон ва иродаи Падари худ итоат кунад (Ибриён 10:5-7). Ҳамон як майл дар мардон ва занон онҳоро бо Ӯ муттаҳид ва муайян кард ва онҳоро оилаи Ӯ гардонд. Ҳаяҷони муҳаббати Падар ва наздикии бародарӣ, ки дили Юҳанноро ба даст овард, ба ҳамаи мо пешниҳод карда мешавад. Биёед мисли Юҳанно бошем: Биёед онро интихоб кунем ва дар он рушд кунем.
Шояд дар эътирофи посухи амиқи шахсии Юҳанно ба муҳаббати Исо ва инчунин ҳисси қавии оилаи ӯ, аз салиб Наҷотдиҳанда ба ӯ нигоҳубини модари (эҳтимолан) бевазани худро дод (Юҳанно 19:25-27). Ҳамчун нахустзода, Исо шараф ва вазифаи нигоҳубини ӯро мерос гирифт; ҳоло, ба ҷои он ки ӯро ба нигоҳубини яке аз бародарони хурдии худ – ки шояд ҳанӯз бовар намекарданд – гузорад, Ӯ ӯро ба «писари фарзандхонда»-и муҳаббат ва садоқати исботшуда супурд. Ин шогирди дилсӯз бояд чӣ гуна ин зани гаронбаҳо ва аҷибро нигоҳубин карда бошад! Оё ин ҳам метавонист роҳи эътироф ва посух додан ба дархости аз ҳад зиёди Яъқуб ва Юҳанно барои ҷои махсус дар подшоҳӣ бошад?
УСТУВОРИИ ИМОН
Субҳи эҳё, Петрус ва Юҳанно якҷоя буданд, вақте ки Марями Маҷдалия бо ҳаяҷон гузориш дод, ки ҷасади Исо аз қабр гум шудааст. Ҳарду ба қабр давиданд, аммо Юҳанно аввал расид. Петрус ҷасорати бештар дошт ва аввал ба қабр даромад ва шоҳиди саҳнае шуд, ки Исо дар паси худ гузошта буд. Аммо ин Юҳанно буд, ки вақте ниҳоят даромад, «дид ва бовар кард» (Юҳанно 20:1-8). Имон дар он рӯз кам буд.
Баъдтар, чанд ҳавворӣ бо Петрус ба моҳигирӣ рафтанд ва боз шабро бе чизе сайд карда гузаронданд. Дар субҳи хокистарӣ, як бегона дар соҳил ба онҳо фарёд зад. Юҳанно аввалин шуда Исоро шинохт, гарчанде ки Петруси импулсивӣ буд, ки худро ба баҳр партофт, то ба назди Ӯ шитоб кунад (Юҳанно 21:1-7). Вақте ки Исо бояд бо Петрус сару кор мегирифт ва ӯро ба пайравӣ ташвиқ мекард, Петрус бештар дар бораи Юҳанно ғамхорӣ мекард, ки аллакай ба таври оддӣ ва содиқона аз Наҷотдиҳанда пайравӣ мекард, ба дили худ итоат мекард, то маҳз ҳамон кореро анҷом диҳад, ки Исо Петрусро ташвиқ мекард. Исо шояд гуфта бошад: «Дар бораи Юҳанно хавотир нашав. Танҳо кореро кун, ки ӯ мекунад!» (Юҳанно 21:15-22)
Пайравии устувори Юҳанно ба Исо шояд барои мувозинат ва мӯътадил кардани бетоқатии Петрус хидмат карда бошад ва ин ду дар бобҳои аввали Аъмол як даста буданд – мисли ҳолати марди ланг, ки онҳо дар Аъмол 3 шифо доданд ва барои онҳо дар Аъмол 4 якҷоя таъқиб карда шуданд.
Юҳанно башоратдиҳандаест, ки Исоро ба таври возеҳ ҳамчун Писари Худо муаррифӣ мекунад, аммо инчунин дастрасии Ӯро тавассути муносибати худаш бо Ӯ ба мо нишон медиҳад. Пас, мо низ метавонем бо худи Писари Худои Таоло, ки инсон шуд, то дар зери хашми Қодири Мутлақ сар хам кунад ва ҷазои абадии моро дар ҷисми худ ҷаббида гирад, муносибати наздиктаринро таҷриба кунем!
Ин Инҷил мувофиқи Юҳанно, ҳаввории муҳаббат аст, ки ифодаҳои мухтасар, вале амиқи Инҷилро мо хеле хуб медонем: «Худо ҷаҳонро чунон дӯст дошт, ки Писари ягонаи Худро дод, то ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, ҳалок нашавад, балки ҳаёти ҷовидонӣ дошта бошад» (Юҳанно 3:16); «Якдигарро дӯст доред, чунон ки Ман шуморо дӯст доштам» (Юҳанно 15:12); «Мо дӯст медорем, зеро Ӯ аввал моро дӯст дошт» (1 Юҳанно 4:19).
Ин муносибати наздик ва муҳаббати Юҳанно ба Наҷотдиҳандаи худ буд, ки ӯро ба Патмос бадарға кард, ки дар натиҷаи он ӯ баракат ёфт, ки ваҳйи ниҳоии ҷалоли Исои Масеҳро қабул кунад:
«Ман, Юҳанно, бародар ва шарики шумо дар азоб ва подшоҳӣ ва сабри устувор, ки аз они мо дар Исо аст, дар ҷазираи Патмос будам ба хотири каломи Худо ва шаҳодати Исо. Дар рӯзи Худованд ман дар Рӯҳ будам ва дар паси худ овози баландеро мисли карнай шунидам, ки мегуфт: он чиро, ки мебинӣ, дар рӯйхат навис ва ба… калисоҳо фирист.» (Ваҳй 1:9).
