«Худои ман, Худои ман, чаро Маро тарк кардӣ?» Забур 22:1
Забур 22-ро метавон Забури Ҷумъаи Муборак номид, зеро он дар бораи марги Масеҳ сухан меронад. Онро инчунин Забури Пасха номидан мумкин аст, зеро он дар бораи эҳёи Масеҳ сухан меронад. Аммо марг ва эҳёи Исои Масеҳ рӯйдодҳое мебошанд, ки на танҳо дар Ҷумъаи Муборак ва Якшанбеи Пасха, балки ҳар рӯзи дигар низ бояд ба ёд оварда шаванд, зеро онҳо худи асоси имони масеҳӣ мебошанд. Аз ин рӯ, Забур 22-ро метавон ба таври дуруст Забур барои ҳама фаслҳо номид. Хондани он бояд моро водор созад, ки Худованд ва Наҷотдиҳандаи худро ибодат кунем.
Забурҳое, ки Масеҳмарказ мебошанд, ба монанди Забур 22, ҳамчун Забурҳои Масеҳӣ маълуманд. Гарчанде ки онҳо асрҳо пеш аз Масеҳ навишта шуда буданд, онҳо ба мо сарвати ҳақиқатро дар бораи Наҷотдиҳандаи мо медиҳанд. Дар аксари Забурҳои Масеҳӣ, забурнавис дар бораи чизе аз таҷрибаи худ навиштааст, аммо таҳти илҳоми Рӯҳулқудс тавсиф аз таҷрибаи нависанда берун меравад ва ба таври пешгӯӣ дар бораи Масеҳ сухан меронад.
Азоб
Забур 22 як Забури Масеҳии воқеан аҷиб аст. Аввалан, муаррифии азоби Худованди мо ҳайратангез аст. Дар ин забур мо ба умқи азобҳои шадиди рӯҳонии Писари Худо назар меандозем. Дар ин ҷо ба мо имтиёзи омӯхтани замини муқаддас дода шудааст, ки дар ҳикояҳои Инҷил дар бораи салиб каму беш пинҳон аст. Азобҳои Масеҳ дар салиб танҳо бо дардҳои шадиди ҷисмонии Ӯ маҳдуд набуданд. Ҳамчун қурбонӣ барои гуноҳҳои мо, Ӯ инчунин хашми Худоро аз сар гузаронд. Ҳеҷ шаҳиди имон ҳеҷ гоҳ маҷбур нашудааст, ки фарёд занад: «Худои ман, Худои ман, чаро Маро тарк кардӣ?» (Забур 22:1; Матто 27:46 NIV). Ва аммо ин таҷрибаи Худованди мо буд, вақте ки Ӯ дар салиб дар зери офтоби сӯзон ва торикии сард мемурд (ояти 2; Матто 27:45).
Ҷавоби ин савол дар ояти 3 омадааст. Худои муқаддас, ки ба гуноҳ нигоҳ карда наметавонад (Ҳабаққуқ 1:13), маҷбур шуд, ки ба Писари ягонаи худ «пушт гардонад», зеро Исо ҷойгузини мо шуд – ҷазои гуноҳҳои моро бардошт. «Худо Ӯро, ки гуноҳ надошт, барои мо гуноҳ кард, то ки мо дар Ӯ адолати Худо шавем» (2 Қӯринтиён 5:21). Дар бораи садоқати Худованд ба иродаи Падари худ дар тӯли ин озмоиш фикр кунед. Ҳарчанд ба фарёди Ӯ ҷавоби наҷот набуд, Ӯ аз ин соати охирин, ки Падар Ӯро ба он роҳнамоӣ карда буд, баргашт. Ҳеҷ имондори Аҳди Қадим ҳеҷ гоҳ маҷбур нашудааст, ки чунин осмонҳои хомӯшро аз сар гузаронад (оятҳои 4-5). Дар баробари чунин шароити ноумедкунанда, ҷавоби Ӯ ба Падар имони бепоён ба ҳукумати одилонаи Худо буд. «Вале Ту ҳамчун Қуддус бар тахт нишастаӣ; Ту ситоиши Исроил ҳастӣ» (ояти 3). Чӣ тафовуте бо ҷавоби мо ба шароити душвор. Вақте ки мо азоб мекашем ва наҷот дар назар нест, чӣ қадар ситоиш барои роҳҳои одилонаи Худо аз лабони мо мебарояд? Ва мо, албатта, ҳеҷ гоҳ аз Падари осмониамон, чунон ки Исо буд, ҷудо намешавем.
Ғам
Дар Забур 22:6-8 мо баъзе таҷрибаҳои дигарро дар салиб мебинем, ки ба ғаму андӯҳи рӯҳонии Худованди мо мусоидат карданд. Ӯ пастзада ва бедифоъ буд, мисли кирм (ояти 6). Ӯ аз ҷониби худи одамоне, ки барои наҷот додани онҳо омада буд, беобрӯ ва нафрат карда шуд (ояти 7). Ӯ барои имонаш ба Он ки Ӯро ба таври возеҳ тарк карда буд, масхара ва таҳқир карда шуд (оятҳои 7-8; Марқӯс 15:29-32). Аммо садоқати Ӯ ба Падар ва эътимоди Ӯ ба иродаи мутлақи Падари Ӯ ҳеҷ гоҳ аз он чизе, ки дар тӯли ҳаёташ буд – ҳатто аз таваллуд (оятҳои 9-10) суст нашуд. Боз, чӣ тафовуте бо имони сусти мо! Чӣ қадар вақт имони мо меларзад, ҳатто вақте ки фишори кам ба мо ҳаст – чӣ расад ба азоби шадид. Шояд Забур 22 моро водор созад, ки на танҳо зонуҳои худро дар ибодат хам кунем, балки пуштҳои худро рост кунем ва китфҳои худро дар имони қатъӣ, новобаста аз фишор, рост кунем.
Ҳамчун Забури Масеҳӣ, Забур 22 инчунин дар пешгӯии азобҳои Худованди мо аҷиб аст. Ҳатто шубҳанок бояд эътироф кунад, ки забурҳо хеле пеш аз таваллуди Масеҳ навишта шуда буданд. Нусхаҳои забурҳо дар байни Дастнависҳои Баҳри Мурда ёфт шуданд ва ҳадди аққал 100 сол пеш аз Масеҳ тааллуқ доштанд. Ғайр аз пешгӯиҳои умумии азоби Худованди мо дар салиб, ки мо дар оятҳои 6-8 дидем ва дар оятҳои 11-13 идома доранд, дар оятҳои 14-18 баъзе пешгӯиҳои мушаххас дар бораи салиб кашидани Ӯ мавҷуданд. Мунаққид кӯшиш мекунад, ки аз ин пешгӯиҳо гурезад ва мегӯяд, ки онҳо танҳо таҷрибаҳои забурнавис, Довуд буданд. Ӯ мегӯяд, ки говҳо ва шерҳои оятҳои 12-13, масалан, издиҳоми бераҳм набуданд, ки Худованди мурдаи моро масхара мекарданд, балки танҳо душманони Довуд буданд. Мунаққид ҳатто мегӯяд, ки Исо ояти ибтидоиро ба таври сунъӣ ба пешгӯӣ табдил дод, ки онро аз салиб иқтибос овард. Аммо, забони равшан ва муфассали салиб кашидан дар оятҳои 14-18 барои ҳар як шубҳанок душвор аст.
Салиб кашидан
Гарчанде ки Забур 22 метавонад решаҳои худро дар таҷрибаи душвори Довуд дошта бошад, он бешубҳа дар оятҳои 14-18 он таҷрибаро комилан фаро мегирад. Кай ҳамаи «устухонҳои» Довуд «аз ҷояшон баромаданд» (ояти 14)? Аммо ин маҳз ҳамон чизест, ки ба бадани салиб кашидашуда рӯй дод, вақте ки салиб бераҳмона ба сӯрохие, ки онро рост нигоҳ медошт, партофта шуд. Ва оё дастҳо ва пойҳои Довуд сӯрох карда шуданд (ояти 16)? Чӣ қадар вақт сӯрох кардан дар салиб кашидан амалӣ мешуд? Усули муқаррарӣ бастани дастҳо ва пойҳо ба салиб буд. Далели пешгӯӣ барои салиб кашидани Масеҳ аз ин оят (ояти 16) бениҳоят аст. Арақи зиёд, гармозадагӣ, хастагии ҷисмонӣ, ташнагии шадид, нимбараҳнагӣ ва осеб ба шарм (оятҳои 14-17) тавсифҳои иловагӣ мебошанд, ки ба тасвири графикии салиб кашидан илова мекунанд ва бояд дар якҷоягӣ бо ҳикояҳои Инҷил дар бораи марги Худованди мо хонда шаванд. (Матто 27; Марқӯс 15; Луқо 23; Юҳанно 19). Ва дар хотир доред, ки салиб кашидан як шакли қатл набуд, ки ба замон ва фарҳанги Довуд хос буд. Ин як усули румӣ буд, ки хеле пас аз навишта шудани Забур 22 ба кор бурда шуд.
Илова бар тафсилоти салиб кашидан, ки дар ин оятҳо пеши назари мост, тафсилоти фаъолияти сарбозон низ мавҷуд аст (ояти 18). Сарбозони румӣ либосҳои қурбониро ҳамчун ғанимат барои истифода ҳамчун латта барои тоза кардани силоҳ ва ғайра медонистанд. Мувофиқи Юҳанно 19:23, онҳо маҳз ҳамин тавр бо либосҳои берунии Масеҳ карданд. Аммо, мувофиқи тафсилоти пешгӯии минбаъдаи қуръапартоӣ (ояти 18), мо дар Юҳанно 19:24 қайд мекунем, ки сарбозон барои либоси бедарзи Исо қиморбозӣ карданд. Ҳамаи ин тафсилоти салиб кашидан аз ҷониби шахсоне анҷом дода шуданд, ки аз пешгӯиҳои Забур 22 хабар надоштанд. Чӣ далели беҳтаре барои илҳоми Китоби Муқаддас!
Дурнамои азобҳое, ки дар ин забур пешниҳод шудаанд, низ муҳим аст. Аҳамият диҳед, ки худи Масеҳ дар аксари забур сухангӯ аст. Дар оятҳои 1-21 Ӯ аз нуқтаи назари ғалаба пас аз эҳё сухан меронад. Марги Ӯ дар оятҳои 21-22 меояд. Аз ин рӯ, зарбаи найзаи сарбози румӣ, ки пас аз марги Худованд рух дод (Юҳанно 19:33-34), дохил карда нашудааст. Мо аз Аҳди Ҷадид медонем, ки хашми Худо бар гуноҳи мо пеш аз марги Масеҳ комилан қонеъ гардонида шуд, зеро Ӯ эълон кард: «Тамом шуд!» (Юҳанно 19:30). Мо метавонем ин ҳақиқати ояти 21-ро қадр кунем, зеро Худованд пеш аз марги худ аз ҷониби Падар ҷавоб гирифт. Вақти тарк кардани Ӯ ба охир расид. Ба таври маҷозӣ, Ӯ аз ҷониби Падар «аз шохҳои говҳои ваҳшӣ наҷот ёфт». Дар ин лаҳза Худованди мо рӯҳи худро ба нигоҳубини Падар супурд, сипас мурд (Луқо 23:46).
Эҳё
Акнун шодии эҳёро аз ояти 22 оғоз кунед. Наҷотдиҳанда дигар танҳо нест. Ӯ номи Падарро дар миёни бародарони худ эълон кард (ояти 22). Ин моро низ дар бар мегирад! (Ибриён 2:11-12.) Чӣ мавқеъе ба мо дода шудааст, ки дар натиҷаи кори кафорати Масеҳ дар салиб! Дар оятҳои 26-31, ба назар мерасад, ки Рӯҳ сухангӯ аст ва таваҷҷӯҳи мо ба натиҷаҳои марг ва эҳёи Худованди мо ҷалб карда мешавад. Доираи ин оятҳо танҳо бо замони ҳозира маҳдуд нест; онҳо инчунин ба омадани дуюми Масеҳ назар мекунанд. Камбағалон ва ранҷдидагон сабукӣ хоҳанд ёфт (ояти 26). Тамоми замин ҳукмронии Масеҳро эътироф хоҳад кард (оятҳои 27-29). Адолати Масеҳ ва кори анҷомёфтаи Ӯ ба наслҳо дар тӯли боқимондаи таърих эълон хоҳад шуд (оятҳои 30-31).
Мавзӯи Забур 22 на танҳо барои ҳама фаслҳо мувофиқ аст, балки мавзӯи тамоми таърих аст! Танҳо масъалаи вақт аст, ки тамоми коинот ҳақиқати Забур 22-ро эътироф кунад ва Худовандро ибодат кунад.
