Китоби Муқаддас ва мавҷудияти Худо
«Дар ибтидо Худо осмон ва заминро офарид». (Ҳастӣ 1:1 NKJV)
Худои Офаридгор
Ин ҷумлаи аввали Китоби Муқаддас инсониятро дар ҳузури Офаридгори бепоён ҷойгир мекунад. Барои исботи мавҷудияти Ӯ далеле оварда нашудааст; худи офариниш ба Офаридгор шаҳодат медиҳад (Румиён 1:20). Пеш аз он ки чизе вуҷуд дошт, Худо абадӣ вуҷуд дошт. Худо офариниш нест, чунон ки баъзеҳо таълим медиҳанд, зеро офариниш пас аз Худои абадӣ омад. Агар Ӯ офарида мешуд, Ӯ ба қонунҳои сабабу натиҷаи мавҷудоти олӣ тобеъ мешуд ва аз ин рӯ тағйирёбанда ва абадӣ вуҷуд надошт – як фарзияи ғайримантиқӣ. Аммо Худо тамоми офариниши Худро фаро мегирад (Забур 139:7; Аъмол 17:27-28) ва онро дар тартиботи комил нигоҳ медорад (Қӯлассиён 1:17). Ва фармонҳои якум ва дуюми Даҳ Аҳком талаб мекунанд, ки Офаридгор, на офариниш, ибодат карда шавад.
Фаҳмидани нақшаи умумии Худо барои инсоният, чунон ки дар тамоми Навиштаҳо ошкор шудааст, мефаҳмонад, ки чаро Ҳастӣ 1:1 дар муҳокимаи пайдоиши вақт, фазо ва материя хеле мухтасар аст. Танҳо як сабти мухтасари офариниш дар Ҳастӣ 1 оварда шудааст ва он ба қисмате тамаркуз мекунад, ки ба инсон дахл дорад. Ин мухтасарӣ барои пешгирӣ аз парешонӣ аз паёми муҳимтарин, ки Худо мехост ба инсоният расонад, зарур буд: ки инсон махлуқи беназире буд, ки ба сурат ва шабоҳати Худо офарида шудааст, то Худо бо ӯ муносибати шахсӣ дошта бошад (Ҳастӣ 1:26).
Ҳастӣ 1 аз ин рӯ заминро ҳамчун маркази коинот, сайёраи беназир дар байни бешумори дигар ошкор мекунад, ки дар он Худо нақшаи наҷоти Худро барои одилона иҷозат додани муносибат бо инсон амалӣ мегардонад. Худо, ки шӯриш ва нокомиҳои инсонро пешакӣ медонист, хидмати Писари Худро дар замин ташкил кард, ки дар натиҷаи марги ивазкунандаи Ӯ барои гуноҳи инсоният, то Ӯ метавонист ба онҳое, ки танҳо ба Ӯ барои наҷот такя мекунанд, ҳаёти рӯҳонӣ пешниҳод кунад.
Худо инчунин фариштагонро, мавҷудоти рӯҳониро, ки ба фазо ва вақт (тартиботи табиӣ) тобеъ нестанд, офарид ва онҳо ҳангоми гузоштани асосҳои ҷаҳон аз ҷониби Худо ҳузур доштанд ва аз шодӣ фарёд мезаданд (Айюб 38:4-7). Ин мавҷудот, ки дар офариниш аз инсон баландтаранд (Ибриён 2:7), мехоҳанд кори бузурги наҷотро, ки Худо барои инсон анҷом медиҳад, фаҳманд (1 Петрус 1:12). Аз ин рӯ, Худо калисоро ҳамчун дарси амалии файз ва ҳикмати Худо барои таълим додани фариштагон дар бораи Худо истифода мебарад (Эфсӯсиён 3:10, 1 Қӯринтиён 11:10).
Худои Сегона
Дар ибтидо, Худои сегона аллакай дар ин ҷо буд. Сегонагии Худо дар офариниш ба таври возеҳ дар ҷонишинҳои «Мо», «Мо» ва «Онҳо» дида мешавад, ки барои тасвири офариниши инсон (Ҳастӣ 1:26), рӯйдодҳо пас аз афтодани инсоният (Ҳастӣ 3:22) ва сипас боз вақте ки Ӯ забони инсониятро омехта кард (Ҳастӣ 11:4-7) истифода шудаанд. Худо Худро ба мо ҳамчун Элоҳим дар Ҳастӣ 1:1 муаррифӣ мекунад ва дар тамоми боб ба Худо ҳамчун чунин ишора мекунад. «Элоҳим» дар бораи бузургӣ, қудрат ва қудрати мутлақи Худо ҳамчун Офаридгор сухан меронад. Суффикси «им» анҷоми ибрӣ барои ифодаи ҷамъ аст (Элоҳим ҷамъи Элоаҳ). Қариб 90% ишораҳо ба «Худо» дар Аҳди Қадим Элоҳим, ки дар матни ибрӣ тақрибан 2700 маротиба пайдо мешавад.
Дар Ҳастӣ 2:4, Худо Худро ба инсоният ҳамчун Яҳува, Зот-Мавҷуд, Абадӣ муаррифӣ мекунад. «Яҳува» дар Аҳди Қадим беш аз 6850 маротиба истифода шудааст ва муносибати ахлоқӣ ва шахсии Худоро бо офариниши оқилона, ки сурати Ӯро дорад, ифода мекунад. Баъдтар, Худо Худро ба патриархҳо ҳамчун Эл Элион, Худои Таоло ё Худои Қодир муаррифӣ мекунад. Ҳамчун Эл Элион, Ӯ танҳо қудрати нигоҳдорандаи онҳо дар мусибат ва ягона манбаи умед барои имони онҳо хоҳад буд.
Як Худои беназир вуҷуд дорад, ки аз се Шахси алоҳида иборат аст, ки ҳар яке дорои ҳамон сифатҳо ва хусусиятҳои илоҳӣ мебошанд. Ҳар яке дар файз, раҳмат ва муҳаббат комил аст ва ҳама тавоно, ҳама доно ва дар ҳама ҷо ҳузур дорад. Ваҳдати Худо дар нақшаи наҷот барои инсоният дар Ишаъё 48:16-17 сабт шудааст.
Дар тамоми Навиштаҳо, нақшҳои онҳо мувофиқанд: Худои Падар иродаи Худоро эълон мекунад, Худои Писар иродаи Худоро иҷро мекунад ва Рӯҳи Муқаддас иродаи Худоро иҷро карданро имконпазир мегардонад ва тасдиқ мекунад, одатан тавассути Писар. Ҳар як Шахси Худо барои таъсир расонидан ба ҳамду санои ҷалоли Худо амал мекунад (Эфсӯсиён 1:6,12,14). Далели он ки Падар интихоб мекунад, маънои онро надорад, ки Писар ва Рӯҳи Муқаддас иродаи инфиродӣ надоранд – онҳо доранд – аммо иродаи онҳо ҳамеша бо иродаи Падар мувофиқат мекунад (Юҳанно 6:38; 1 Қӯринтиён 12:11). Далели он ки Рӯҳи Муқаддас қудратро барои тасдиқи иродаи Худо медиҳад, маънои онро надорад, ки Писар қудрати иҷрои мӯъҷизаҳоро надорад – Ӯ дорад. Дар баъзе мавридҳо Писар мӯъҷизаҳоро бо қудрати Худаш ва на тавассути қудрати мустақими Рӯҳи Муқаддас анҷом дод (Луқо 5:17; 8:46).
Маҳз тавассути Писар мо Худоро мешиносем, зеро «Ӯ ба воситаи Писари Худ ба мо сухан гуфтааст» (Ибриён 1:2). Он чиро, ки пурасрор ва берун аз фаҳмиш аст, ба формулаи амалиёт маҷбур кардан мумкин нест; аммо, Навиштаҳо Сегонаро ба таври мувофиқ ва бо нақшҳои мушаххас тасвир мекунанд. Нақшҳо дар дохили Худо (Сегона) инчунин дар типологияи библиявӣ дида мешаванд – яъне тасвир, шакл ё намунае, ки чизе ё касеро дар воқеият инъикос мекунад.
Дар Китоби Муқаддас, намунаи Худои Падар дар падари Иброҳим (Ҳастӣ 22) дида мешавад, ки омода буд писари ягонаи худро Исҳоқро барои қурбонӣ пешниҳод кунад, ҳамон тавре ки Худои Падар дар оянда Писари Худро барои қурбонии гуноҳ пешниҳод мекард. Намунаҳои Масеҳ дар Аҳди Қадим ҳам дар одамон ва ҳам дар ашёҳо ба монанди киштӣ, санг, асо, чӯпон, парда ва ғайра дида мешаванд. Ашёҳо ё одамон барои иҷрои коре истифода мешаванд, ки Масеҳро дар иҷрои иродаи Падар тасвир мекунад. Рӯҳи Муқаддас одатан дар чизҳои фаъол ба монанди равғани зайтуни равон (Закарё 4), боди вазида (Юҳанно 3), ҳафт алангаи оташ (Ваҳй 4) ва оби равон (Юҳанно 7) тасвир карда мешавад. Рӯҳи Муқаддас, дар ин намунаҳо, ба таври намоён иродаи Падарро иҷро намекунад, балки вазифаи дар пеш истодаро ба таври пурқувват ва ноаён иҷро мекунад.
Ин амали Рӯҳи Муқаддас дар Ҳастӣ 1:2 ба таври возеҳ дида мешавад, ки дар он «Рӯҳи Худо бар рӯи обҳо ҳаракат мекард». Дар ин ҷо Рӯҳи Муқаддас ҳамчун ҳаракаткунанда дар ҳузури оби бешакл тасвир шудааст. Калимаи ибрӣ, ки «ҳаракаткунанда» тарҷума шудааст, рахаф. Он танҳо ду маротибаи дигар дар Аҳди Қадим, ҳамчун «меларзад» (Ирмиё 23:9) ва «мепарварад» (Такрори Шариат 32:11) пайдо мешавад. Бо истилоҳоти илмии имрӯза мо метавонем бигӯем, ки Рӯҳи Муқаддас унсурҳои асосиро ларзонд ё энергия дод, то онҳоро ба тартиби муқарраршуда гузорад.
Худои сегона ҳама чизеро, ки офарида шудааст, офарид. Павлус дар бораи Сегона чунин навиштааст: «Барои мо як Худо, Падар, ки аз Ӯ ҳама чиз аст, ва мо барои Ӯ; ва як Худованд Исои Масеҳ, ки ба воситаи Ӯ ҳама чиз аст, ва ба воситаи Ӯ мо зиндагӣ мекунем» (1 Қӯринтиён 8:6). Ва ин: «Файзи Худованд Исои Масеҳ, ва муҳаббати Худо, ва муоширати Рӯҳи Муқаддас бо ҳамаи шумо бод» (2 Қӯринтиён 13:14). Павлус медонист, ки мавҷудият, наҷот ва муоширати мо бо Худои сегона алоқаманд аст.
Ба ҳамин монанд, Худованд Исо фармуд, ки ҳамаи онҳое, ки ба Инҷили Ӯ имон овардаанд, «ба исми Падар ва Писар ва Рӯҳи Муқаддас» таъмид гиранд (Матто 28:19). Худо се шахс дар як аст. Ҳар се Худо, абадӣ ва баробаранд, гарчанде ки дар шахсият ва нақшҳо фарқ мекунанд. Албатта, Худои Падар наметавонист Падари Абадӣ бошад Падар (Ишаъё 9:6) бе Писари Абадӣ! Писар!
Бо имон маълум аст
Азбаски илм омӯзиши ҷаҳони табиӣ аст, маълум аст, ки илм наметавонад он чиро, ки табиӣ нест – мавҷудияти Худоро исбот кунад. Худо табиӣ нест, гарчанде ки Ӯ ба таври ғайритабиӣ дар дохили (ва берун аз) табиат зиндагӣ мекунад. Мо ба илм муроҷиат мекунем, то дар бораи табиат маълумот гирем, на барои муайян кардани он ки оё чизе ғайр аз табиат вуҷуд дорад. Китоби Муқаддас эълон мекунад, ки Худо вуҷуд дорад, ки оқибатҳои он аз хулоса бармеоянд. Агар Худо интихоб намекард, ки далели метафизикии Худро дар Навиштаҳо пешниҳод кунад, чаро инсон бояд кӯшиш кунад, ки мавҷудияти Ӯро исбот кунад?
Гарчанде ки Китоби Муқаддас далели «илмӣ» барои мавҷудияти Худо пешниҳод намекунад, он инсонро ба Худо муаррифӣ мекунад. Ҳамин тариқ, ба инсоният озмоиш дода мешавад ва танҳо онҳое, ки ба ҳақиқати ошкоршудаи Худо имон меоваранд, Худоро хоҳанд шинохт ва бовар хоҳанд кард, ки Ӯ вуҷуд дорад (Юҳанно 6:69; Ибриён 11:3). Худо бисёр далелҳои ғайритабиии Худро дар олами табиӣ нишон додааст – тарҳи оқилона дар офариниш, виҷдони инсонӣ, Навиштаҳо, мӯъҷизаҳо, ҳаёти тағйирёфта ва ғайра – то инсонро бо имон ба Худо ҷалб кунад. Чӣ тавр ҳаёт ба вуҷуд омад ва чаро он ба вуҷуд омад, дар ниҳоят бо имон ба чизе, ки исбот карда намешавад, ҷавоб дода мешавад. Худои Китоби Муқаддас, Офаридгори ҳама, беҳтарин тавзеҳот аст!
