Интихоби Худо халқи заминии Ӯро, ки дар Яъқуб нишон дода шудааст, ҷудо мекунад
Баъд мо интихоби Худоро дорем, ки ҳоло халқи заминӣ, Яъқубро ҷудо мекунад. Аҷиб аст, ки мо дар бораи Исҳоқ чӣ қадар кам дорем, ба ҷуз аз он ки ӯ дар ҷойҳои осмонӣ мемонад, ман албатта дар тасвир, зане барои ӯ дар рӯи замин ҷустуҷӯ карда мешавад. Мо дар рӯи замин ҳастем; аммо чизи осмонӣ ба мо комилан ошкор шудааст ва мо гарави ҳама чизро дорем. Дар Иброҳим, ваъда ва принсипҳо ба мо равшан ошкор карда шудаанд; ва халқи заминии ваъда дар Яъқуб комилан инкишоф ёфтааст; принсипҳое, ки мо ҳамеша дорем. Яъқуб ваъдаҳои Худоро қадр мекунад; аммо агар Лут аз дашти обдор ҷалб шуда бошад, беимонии Яъқуб дар истифодаи воситаҳои ҷисмонӣ барои ба даст овардани ваъдаҳо, ба ҷои интизор шудан ба Худо, зоҳир шуд. Ҳамин тавр солҳои ӯ «кам ва бад» буданд; ва ӯ пайваста мавриди фиреби шабеҳ низ қарор мегирифт. Дар ин ҷо қайд кунед, ки дар ҳоле ки таҷрибаи Иброҳим комилан баландтар ва беҳтар буд, ва ӯ бо Худо дар ақли Ӯ муоширати хеле пурратар дошт, чунон ки бо як масеҳии вафодор, ки аз чизҳои ноаён лаззат мебарад, дар ҷаҳон ба осонӣ даст мекашад ва барои дигарон шафоат мекунад, аммо мӯъмини бевафо дар роҳи худ таҷрибаи хеле бештар дорад, зеро ӯ бо Худо зиндагӣ намекунад. Инро мо дар Яъқуб мебинем. Ӯ бо имон ба воситаи файз пирӯз мешавад, аммо ӯ барои худ мубориза мебарад, Иброҳим барои дигарон шафоат мекунад. Аммо агар мо дар Исҳоқ Масеҳи эҳёшуда, домод, аз рӯи тасвир, калисоеро дошта бошем, ки Рӯҳи Муқаддас барои Ӯ, ки дар баландӣ аст, дар ин ҷо дар поён ҷустуҷӯ кардан фуруд омадааст; дар Яъқуб мо Исроилро дорем, ки аз замини ваъда ронда шудааст, аз ҷониби Худо нигоҳ дошта шудааст, то баъдтар аз он баҳра барад. Бо вуҷуди ин, ман боварӣ дорам, ки дар издивоҷҳои ӯ мо Худовандро дорем, ки дар ҳоле ки Исроилро (Роҳел) дӯст медорад, аммо аввал халқҳо ё калисоро қабул кардааст, ва сипас яҳудиёнро.
Хулосаи бобҳои 22-25: Қурбонӣ ва эҳёи Масеҳ дар Исҳоқ нишон дода шудааст
Ин мавзӯъҳо моро ба охири боби 25 мебаранд — қурбонӣ ва эҳёи Масеҳ, даъвати калисо дар тасвири Ревекка, ва интихоби Исроил, хурдӣ ба ваъда ва баракат дар замин. Дар мавриди нуқтаи аввал, ваъдаҳо дар Исҳоқ, ки дар рӯи замин зиндагӣ мекард, муқаррар шуда буданд, чунон ки дар шахсияти Масеҳ буданд. Дар он ҷо Иброҳим бояд ҳама чизро бо эътимоди комил ва мутлақ ба Худо даст мекашид, ва онҳоро, бо Исҳоқ, ба дасти Худо месупурд. Ҳамин тавр Масеҳ низ кард: ҳама чиз дар робита бо ваъдаҳо дар Исроил аз они Ӯ буд. Ӯ ҳама чизро дар салиб даст кашид, то онро дар эҳё аз Падари Худ қабул кунад. Дар ин ҷо қайд кунед, ки ҳеҷ қурбонии шахсӣ ҳеҷ гоҳ бе заминаи нави муносибат бо Худо дар файз сурат намегирад; зеро Худо он чизеро медиҳад, ки моро дар қурбонӣ дастгирӣ мекунад, ки барои лаззат бурдан аз чизи қурбонӣ лозим набуд. Худо дар Исҳоқ ваъдаҳо дода буд; аммо барои эътимод ба Худо бо Исҳоқи қурбонӣ, эҳё бояд маълум бошад; ва ҳамин тавр Иброҳим эътимод дошт, ки Худо ӯро аз мурдагон эҳё хоҳад кард. Зеро Худо наметавонист дар ваъдаҳои Худ ноком шавад.
Ваъдаи баракати оилаҳои замин ба як Насл, Исҳоқ, маҳдуд карда шудааст
Дар Нома ба Ғалатиён аҳамияти ин қисми навишта баррасӣ мешавад. Ман дар ин ҷо танҳо қайд мекунам, ки ваъдае, ки ба Иброҳим дода шуда буд (Ҳастӣ 12) дар ин ҷо ба як насли қурбонӣ ва эҳёшуда, Исҳоқ, маҳдуд карда шудааст. Ваъдаҳои дигар ба насли сершумор мисли ситораҳои осмон (худ як ваъда) буданд; аммо ваъдаи баракати оилаҳои замин аввал танҳо ба Иброҳим дода шуда буд (Ҳастӣ 22). Аз ин рӯ, Ҳаввори Павлус дар бораи як насл сухан меронад. Ваъда дар ҷои дигар ба Иброҳим гуфта нашудааст. Он ба насли эҳёшуда тасдиқ карда шудааст. Дар охири боб, ба ғайр аз насли умумии халқҳо, пайдоиши Ревекка баён шудааст.
Соро аз саҳна меравад, то барои Ревекка, калисо дар тасвир, ҷой кунад
Дар Ҳастӣ 23, чунон ки гуфтем, зарфи ваъда, Соро аз саҳна меравад, то барои Ревекка, арӯси писар, ҷой кунад; аммо бо он, дар ҳоле ки Иброҳим дар замин ҳеҷ қисмате надорад ва бояд қабри худро бихарад, ӯ гарави мутмаин дорад, ки баъдтар онро хоҳад дошт. Ӯ мурдагони худро дар он ҷо дафн мекунад.
Ва акнун арӯси ворис бояд ҷустуҷӯ карда шавад. Аввалан, қайд кунед, ки вай нишонаҳои файзро мегирад; сипас, ҳамчун арӯсшаванда, тӯҳфаҳо. Вай иродаи худро ба воситаи файз нишон медиҳад ва аз ҷониби Элиъозор дар танҳоӣ аз биёбон гузаронида мешавад, хонаи падарашро тарк карда, ҳама чизро бо Исҳоқ соҳиб шавад, ки падараш ҳама чизро ба ӯ додааст. Мо дар ин ҷо калисоро дар тасвир комилан дорем: Исҳоқ, ки марди эҳёшуда аст — байни марди ваъда, Иброҳим, ва Яъқуб, вақте ки Исроил, халқи заминӣ, ба саҳна меояд — набояд ба ҳеҷ ваҷҳ ба кишвари табиат баргардад, ки аз он занаш даъват карда мешуд. Ӯ танҳо марди осмонӣ аст. Ревекка бояд ба назди ӯ биравад. Бо ӯ дар пеши назараш, сафари ӯ баракат ёфт; ӯ як бор аз фикри вай берун шуд, вай бегонае буд, ки ҳама чизро тарк карда буд, то бехона ва бенасиб барои ҳеҷ чиз бошад. Калисо чунин аст. Аммо баргаштан маънои даст кашидан аз Исҳоқро дошт.
Кори Рӯҳи Муқаддас
Баъд, дар кори Рӯҳи Муқаддас, ки дар Элиъозор тасвир шудааст, эътимоди комил ба Худо. Ӯ мепурсад ва ҷавоб мегирад, аммо он бояд комилан мувофиқи калом (дар ин ҷо Иброҳим) бошад: «Оё вай аз хешовандон аст?» Баъд, вақте ки баракат маълум мешавад, шукргузорӣ пеш аз шодӣ меояд; ва баъд, бахшидани комил ва истисноӣ ба хидмате, ки ӯ бояд иҷро мекард. Ӯ то даме ки рисолати худро нагӯяд, намехӯрад, ва баъд ҳеҷ дудилагӣ нест: ӯ як кор дорад ва дигар ҳеҷ чиз. Кош бо ҳамаи онҳое, ки аз Масеҳ ҳастанд, чунин мебуд! Элиъозор ӯро ба назди Исҳоқ мебарад, ки берун рафта буд ва ба пешвози ӯ меояд; ва дар он ҷо, барои тасаллии писар, вай Соро, зарфи ваъдаро, дар ҷои боз ҳам беҳтари зани вориси эҳёшуда иваз мекунад.
Давраи анҷомёфтаи Иброҳим; Исҳоқ вориси ҳама чиз
Давраи Иброҳим ба охир расид. Ваъдаҳо ба калисое, ки бо файз даъват шудааст, ҷой додаанд. Аммо ҳамаи онҳое, ки аз ӯ сарчашма мегиранд, дар сабти Худо ҷой доранд; аммо Исҳоқ вориси ҳама чиз аст, гарчанде ки Исмоил бузург аст ва шоҳзодагон дар пеши ӯ ҳастанд.
Эсов ва Яъқуб: хислат ва сарчашмаи рафтори онҳо
Ҳастӣ 25:19 то андозае саҳнаи наверо оғоз мекунад. Мо аз назари кӯтоҳ ба чизҳои осмонӣ дар Исҳоқ, ба чизҳои заминӣ ва яҳудӣ дар Яъқуб баргаштаем. Аз зани бефарзанд — зеро ҳама чиз бояд файз ва қудрати илоҳӣ бошад — ду нафар ба вуҷуд меоянд, ки дар онҳо интихоб, на танҳо дар файзи даъват, балки дар ҳокимият ва дар муқоиса бо корҳо, зоҳир мешавад. Мо нияти Худоро ба Ревекка ошкоршуда дорем, аммо аз таърих танҳо он қадар дорем, ки хислат ва сарчашмаи рафторро дар Эсов ва Яъқуб медиҳад. Дар Яъқуб табиатан ҳеҷ чизи ҷолибе набуд; аммо Эсов атои Худоро нафрат кард; доварии ӯ дар бораи он чизе ки арзишманд буд, аз худ сарчашма мегирифт. Ӯ беэҳтиром буд; гарчанде ки Худо дар машваратҳои махфии Худ, баракатро дар Яъқуб муқаррар карда буд. Эсов ба ҷуз аз фоидаи заминии ато, ва ҳеҷ чиз аз Атокунанда ё муносибат бо Ӯро намедид. Чизҳои ҳозира ӯро идора мекарданд, лаззати ҳозираи худи ӯ; ва ваъдаи Худо дигар аҳамияте надошт. Яъқуб, ҳарчанд роҳи ба даст овардани он бад буд, ваъдаро барои худи он қадр мекард; чизҳои ҳозираро, чизҳои камбағалро, бешубҳа, аммо ба қадри кофӣ барои идора кардани дили Эсов, барои ба даст овардани он, даст кашид. Дар ин мо танҳо муаррифии хислати ду писарро дорем. Муносибатҳои Худо бо онҳо баъдтар хоҳанд омад, зеро таърихи Исҳоқ ҳоло танҳо оғоз меёбад. Ӯ дар ин ҷо вориси таъиншудаи ҷаҳон аст, аммо бояд ҳамчун чунин ворис, қисмати муносиби Исроилро дар замин дошта бошад. Ҳастӣ 24, дар тасвир, таърихи махфии калисоро дар робита бо вориси эҳёшуда дод.
