Ба Марями бокира аз ҷониби фаришта Ҷабраил паёми аҷибе дода шуд: «Рӯҳулқудс бар ту хоҳад омад, ва қудрати Ҳақ Таоло туро фаро хоҳад гирифт; бинобар ин, он Муқаддасе, ки таваллуд хоҳад шуд, Писари Худо номида хоҳад шуд» (Луқо 1:35 NKJV). Чӣ қадар аҷиб аст, берун аз ҳама тафаккури инсонӣ, ки Писари Худо ба инсоният омадааст! Ӯ «фарзанди Худо» номида намешавад, балки «Писари Худо». Ӯ дар ҳақиқат дар инсоният фарзанди Марям буд, зеро «фарзанд» таваллудро дар бар мегирад, аммо ҳамчун Писар, таваллуд ҳеҷ гоҳ дар бар гирифта намешавад. Масеҳ набуд таваллудшуда аз Худо, чунон ки имондорон ҳастанд. Вақте ки Ӯ бо одамон муносибат кард, Ӯ «Писари Худо» номида шуд, зеро Ӯ аз абад муносибати Писарро бо Падар дошт.
«Падар Писарро ҳамчун Наҷотдиҳандаи ҷаҳон фиристод» (1 Юҳанно 4:14). Оё Ӯ пеш аз фиристода шуданаш Писар буд? Албатта, Ӯ буд. Баъзеҳо инро инкор кардаанд ва иддао кардаанд, ки Масеҳ танҳо дар таҷассум Писар шуд. Пас, оё Худо пеш аз фиристодани Писараш Падар набуд? Агар Худо Падар буд, пас комилан пайравӣ мекунад, ки Масеҳ Писар буд. Оё Худо танҳо вақте ки Масеҳ ба ҷаҳон омад, Падар шуд? Не, дар ҳақиқат! Худованд Исо ба ин ба таври возеҳ ва бешубҳа дар Юҳанно 16:28 ҷавоб дод: «Ман аз Падар омадам ва ба ҷаҳон омадаам». Ӯ омадани худро аз Падар аз омаданаш ба ҷаҳон фарқ кард.
Юҳанно 3:16 низ дар ин мавзӯъ возеҳ аст: «Зеро Худо ҷаҳонро чунон дӯст дошт, ки Писари ягонаи Худро дод, то ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, нобуд нашавад, балки ҳаёти ҷовидонӣ дошта бошад». Танҳо беимонии беақлона инро тағйир медиҳад, то бигӯяд: «Ӯ онро дод, ки шуд Писари Ӯ».
Ибораи «ягоназод» танҳо дар навиштаҳои Юҳанно дар ишора ба Худованд Исо истифода мешавад, ҳарчанд он дар Ибриён 11:17 дар бораи писари Иброҳим Исҳоқ истифода шудааст. Ин калима ба таваллуд ишора намекунад, балки «ҷалол аз муносибати беназир буд ва калимаи «зода» ибтидои Писар будани Ӯро дар назар надорад. Он дар ҳақиқат муносибатро нишон медиҳад, аммо онро бояд аз насл, ки ба инсон татбиқ мешавад, фарқ кард» (В. Е. Вайн, Луғати тафсирии калимаҳои Аҳди Ҷадид). Хатои бузурге, ки баъзеҳо мекунанд, ин аст, ки онҳо чунин мешуморанд, ки азбаски дар муносибатҳои инсонӣ писар пас аз падараш меояд, пас Масеҳ ҳамчун Писари Худо бояд Писар шуда бошад. Аммо калимаи «Писар» ҳеҷ гоҳ ба пайдоиш аз чизе ё каси дигар ишора намекунад, чунон ки калимаи «фарзанд» ишора мекунад. Худованд Исо аз абад Писари Падар буд, ки ҷои шараф, ягонагӣ ва муоширати Ӯро бо Падар дар назар дорад. Ва Писар будани Ӯ заминаи писарӣ дар муносибатҳои инсонӣ аст, на баръакс. «Ҳама бояд Писарро эҳтиром кунанд, чунон ки Падарро эҳтиром мекунанд» (Юҳанно 5:23). Мо Падарро ҳамчун Шахси бепоён, доно, ҳамаҷо ҳозир, қудратманд ва абадӣ эҳтиром мекунем. Аз ин рӯ, Писарро низ бояд ҳамин тавр эҳтиром кард. Ӯ аз рӯи табиат Писари Худо аст, аммо имондорон бо фарзандхондӣ писарони Худо мешаванд (Ғалотиён 4:1-7). Онҳо бо таваллуди нав фарзандони Худо мешаванд, ки ҳеҷ гоҳ дар мавриди Худованд Исо набуд, зеро Ӯ нест «Фарзанди Худо». Ӯ аз рӯи табиат Писар аст, албатта на бо фарзандхондӣ.
Суханони Худованд Исо дар боло метавонанд ба суханони Ӯ дар Юҳанно 14:28, ки дар он ҷо мехонем: «Падари Ман аз Ман бузургтар аст», мухолиф ба назар расанд. Ӯ дар бораи шахсан бузургтар будани Падар сухан намегуфт, балки дар бораи он ки Ӯ ҳамчун Писар ҷойгоҳеро ишғол карда буд, ки он вақт дар инсоният дар рӯи замин намоён буд, таҳти ҳокимияти Падар. Дар он ҷо, Ӯ инчунин дар бораи ба Падар баргаштанаш сухан гуфт.
Юҳанно дар бораи он ки Масеҳ дар ҷалоли илоҳияти худ кист, бисёр сухан гуфт. Ин дар Юҳанно 1:18 ба таври зебо дида мешавад. «Ҳеҷ кас Худоро ҳеҷ гоҳ надидааст. Писари ягоназод, ки дар оғӯши Падар аст, Ӯро ошкор кардааст». Оё Ӯ пеш аз омаданаш ба ҷаҳон дар оғӯши Падар буд? Албатта, табиати Ӯ ҳамеша дар оғӯши Падар будан буд. Бо чунин муносибати наздик бо Падар дар тамоми абадияти гузашта, Ӯ комилан қобилият дошт, ки Ӯро ошкор кунад.
Юҳанно дар бораи Масеҳ ҳамчун «Калом» пеш аз он ки дар бораи Ӯ ҳамчун «Писар» сухан гӯяд, сухан гуфт. «Дар ибтидо Калом буд, ва Калом бо Худо буд, ва Калом Худо буд. Ӯ дар ибтидо бо Худо буд» (оятҳои 1-2). Ҳамон тавре ки баъзеҳо ҷуръат кардаанд, ки Масеҳро пеш аз омаданаш ба ҷаҳон Писари Худо буданашро инкор кунанд, ҳамон тавре ки онҳое ҳастанд, ки далерона иддао мекунанд, ки Масеҳ вақте ки ба ҷаҳон омад, Калом шуд. Ин таҳқири ошкоро ба Навиштаҳо ва ба худи Худованд аст.
Дар асл, Калом ибтидо надошт. Ӯ «дар ибтидо» буд, пеш аз он ки замон, чунон ки мо медонем, вуҷуд дошт. Ӯ дар он ҷо буд. Ба ибораи дигар, Ӯ як абадӣ шахс аст. Ӯ «бо Худо» буд, яъне Ӯ як фарқкунанда шахс аст. «Ва Калом Худо буд». Ӯ як илоҳӣ шахс аст. Зиёда аз ин, «Ӯ дар ибтидо бо Худо буд. Ӯ як шахси абадӣ фарқкунанда. Ҳамчун «Калом», Масеҳ ифодаи комили ҳамаи фикрҳои Худо аст. Ҳамчун «Писар» Ӯ дар оғӯши Падар аст, Шахсе, ки дар Ӯ дили Падар комилан зоҳир мешавад.
Шаҳодати Аҳди Қадим
Ҳарчанд Агур худро «аз ҳар инсон беақлтар» гуфт (Масалҳо 30:2), ӯ дар ояти 4 саволҳое дод, ки бояд зеҳни ҳар исроилиро амиқан ба ҳаяҷон меовард: «Кӣ ба осмон баромада, ё фуромадааст? Кӣ бодро дар муштҳои худ ҷамъ кардааст? Кӣ обро дар либос бастааст? Кӣ ҳамаи ақсои заминро барпо кардааст? Номи Ӯ чист, ва номи Писари Ӯ чист, агар донӣ?»
Аммо биёед дар хотир дорем, ки ин Навиштаҳост ва аз ин рӯ Худо ин саволҳоро аз мо мепурсад. Мо бо ҷалоли бузурги Офаридгор рӯ ба рӯ мешавем, пас аз мо пурсида мешавад: «Номи Ӯ чист, ва номи Писари Ӯ чист, агар донӣ». Ӯ напурсид: «Чӣ хоҳад буд номи Шахсе, ки дар оянда Писари Худо мешавад?» балки: «Чӣ аст номи Ӯ, ва номи Писари Ӯ чист? Оё Масеҳ дар замони навиштани Агур Писари Худо буд? Комилан! Аз ин яқинӣ гурезе нест.
Забур 2, ки доварии халқҳоро дар назар дорад, суханони Худованд Исоро пешгӯӣ мекунад: «Ман фармонро эълон хоҳам кард: ХУДОВАНД ба Ман гуфтааст: «Ту Писари Ман ҳастӣ, имрӯз Ман туро зодаам»» (ояти 7). Ибораи «Ту Писари Ман ҳастӣ» комилан танҳо дар бузургии танҳоӣ қарор дорад. Ӯ Писари Худо аст, зеро Ӯ Худо аст. Ин ба ҷалоли шахсии Ӯ ишора мекунад, ки аз абад дуруст аст. Аммо, «Имрӯз Ман туро зодаам» пайғамбарона аст, ки ба мӯъҷизаи таҷассуми Ӯ ишора мекунад. Баъзеҳо ба ин эътироз кардаанд, ки Масеҳ ҳамчун Писар тавассути таҷассум зода шудааст. Аммо Навиштаҳо намегӯянд: «Ман туро зодаам, то Писари Ман шавӣ». Агар чунин чизе дар назар дошта мешуд, пас зоиш аввал зикр мешуд, аммо ин тавр нест. Бузургии шахсияти Ӯ аввал зикр мешавад, пас далели зода шудани Ӯ, ки албатта дар инсоният аст.
Забур 2 инчунин дар оятҳои 10-12 дарси дигари арзишмандро барои мо илова мекунад, ки дар он ҷо мехонем: «Пас, эй подшоҳон, доно бошед; эй доварони замин, таълим гиред. Худовандро бо тарс хидмат кунед, ва бо ларзиш шодӣ кунед. Писарро бибӯсед, мабодо Ӯ хашмгин шавад, ва шумо дар роҳ нобуд шавед, вақте ки хашми Ӯ каме аланга гирад. Хушо ҳамаи онҳое, ки ба Ӯ таваккал мекунанд». Ҳарчанд забур доварии рӯзҳои охирро пешгӯӣ мекунад, аммо ин оятҳо насиҳатест ба подшоҳон ва доварон ҳоло, чунон ки дар замони навиштани он буд. Дар он вақт ба онҳо гуфта шуд, ки «Писарро бибӯсанд», ки ин хеле пеш аз он буд, ки Ӯ дар инсоният «зода» шуд. Инчунин, «Хушо ҳамаи онҳое, ки ба Ӯ таваккал мекунанд» (ояти 12). Забурнавис инро бешубҳа навиштааст, то мардумро дар он вақт ташвиқ кунад, ки ба Писар таваккал кунанд, ки ин роҳи «бӯсидани Писар» хоҳад буд.
Шаҳодати дигари зеботарин ба муносибати Падар ва Писар дар Масалҳо 8:22-36 ёфт мешавад, ки бо ин суханон оғоз меёбад: «Худованд маро дар ибтидои роҳи худ, пеш аз корҳои қадимии худ, соҳиб буд. Ман аз абад, аз ибтидо, пеш аз он ки замин вуҷуд дошт, барпо шудаам» (оятҳои 22-23). Баъдтар, дар оятҳои 30-31, мехонем: «Он гоҳ Ман дар паҳлӯи Ӯ ҳамчун устои ҳунарманд будам; ва Ман ҳар рӯз шодии Ӯ будам, ҳамеша дар назди Ӯ шодӣ мекардам, дар ҷаҳони ободи Ӯ шодӣ мекардам, ва шодии Ман бо писарони одамон буд». Ҳикмат дар ин ҷо ба таври возеҳ шахсият дода шудааст, ва ин шахс наметавонад ғайр аз Худованд Исо, Писари Падар бошад, чунон ки 1 Қӯринтиён 1:24 шаҳодат медиҳад: «Масеҳ қудрати Худо ва ҳикмати Худо». Чӣ қадар чизҳоро мо аз даст медиҳем, агар мо дарк накунем, ки Писар дар асрҳои гузашта ҳамеша «шодии Ӯ [Падар] буд, ҳамеша дар назди Ӯ шодӣ мекард» (Масалҳо 8:30). Ин муносибат байни Падар ва Писар бояд дилҳои моро амиқан шод гардонад ва шодии ҳозираи моро дар «муошират… бо Падар ва Писари Ӯ Исои Масеҳ» (1 Юҳанно 1:3) ташвиқ кунад. Инчунин, қайд кунед, ки ҳатто дар асрҳои гузашта «шодии Писар бо писарони одамон буд» (Масалҳо 8:31), зеро ҳеҷ гоҳ замоне набуд, ки Падар ва Писар баракати абадии имондоронро дар назар надошта бошанд.
Баъзеҳо эътироз кардаанд, ки Масалҳо 8 наметавонад ба Писари Худо ишора кунад, балки танҳо ба ҳикмат ҳамчун принсип, зеро дар боби 8:1-3 ва 9:1-6 дар бораи ҳикмат ҳамчун «вай» сухан меравад. Аммо, дар боби 8:22-36 ин тавр нест, зеро ҳикмат дар он ҷо ҳамчун шахс сухан мегӯяд (ниг. ояти 12). Вақте ки дар бораи «вай» сухан меравад, таваҷҷӯҳ ба кори субъективии ҳикмат дар одамон аст, аммо дар Масалҳо 8:22-36 мавзӯъ азхудкунӣ ё фаҳмиши мо аз ҳикмат нест, балки ҳикмат ба таври объективӣ дар як шахс, новобаста аз он ки чӣ гуна ба мо таъсир мерасонад. Ин шахс танҳо Писари Худо буда метавонад. Ӯ дар ин ҳолат ҳатто ҳамчун намунаи ҳикмат дида намешавад, зеро мо ҳеҷ гоҳ наметавонем чунин намунаро пайравӣ кунем. Баръакс, Ӯ ҳамчун Объекти муҳаббат ва ибодати содиқонаи мо пешниҳод карда мешавад. Бигзор чунин як порчаи Навиштаҳо аз ин рӯ ибодати моро ба Падар ва Писар амиқтар гардонад.
Ниҳоят, мо метавонем аз ҳақиқате, ки дар дуои Худованд Исо ба Падараш дар Юҳанно 17:24 эълон шудааст, шодӣ кунем: «Падар, Ман мехоҳам, ки онҳое низ, ки Ту ба Ман додӣ, бо Ман бошанд, дар он ҷое ки Ман ҳастам, то ҷалоли Маро, ки Ту ба Ман додӣ, бубинанд; зеро Ту Маро пеш аз бунёди ҷаҳон дӯст доштӣ». Писар бо Худо ҳамчун Падари худ сухан гуфт, ва ҳамчун Падар, Худо Писари Худро ҳатто пеш аз бунёди ҷаҳон дӯст дошт. Чӣ қадар комил ин бо порчаҳои гуногуне, ки мо дар ин мақолаи кӯтоҳ баррасӣ кардем, мувофиқат мекунад.
Зебоии муносибати абадии муҳаббат байни Падар ва Писар бешубҳа барои он пешбинӣ шудааст, ки моро дар ибодат ва парастиш дар назди Ӯ ба ҳаракат оварад.
—Аз Лесли М. Грант, мутобиқшуда.
Забони инсонӣ барои ифодаи муносибатҳои инсонӣ ва чизҳо дар доираи тасаввурот ва ғояҳои инсонӣ мувофиқ аст. Аз ин рӯ, он барои тавсифи муносиби мавҷудияти илоҳии Худои абадӣ ва муносибати офариданашуда, ки бояд аслан бидуни ибтидо ё интиҳо байни се шахси Худои Сегона вуҷуд дошта бошад, нокифоя аст. Ибораҳое, ки Худо барои ошкор кардани ин чизҳои илоҳӣ истифода кардааст, бояд бо забони инсонӣ баён шаванд, ки мо инсонҳо майл дорем онҳоро таҳриф ва таҳриф кунем, бо хондани ғояҳои инсонии худ ба онҳо.
Аммо Худо дар некии мутлақи худ нисбат ба мо дар ин заъфи табиии мо омадааст. Бо додани изҳороти илоҳии худ дар бораи худ, Ӯ моро ба қувваҳои тафаккури худамон барои тахмин задан дар бораи он чизе ки Ӯ гуфтааст, нагузоштааст. Ба ҷои ин, Ӯ моро шарики табиати илоҳии худ гардонидааст, ки қобилияти дарк кардани чизҳои ошкоршудаи илоҳиро дорад. Ва Ӯ Рӯҳулқудси худро ба мо додааст, то дар мо зиндагӣ кунад, то Каломи Ӯро тафсир кунад ва фаҳмиши нави моро дар бораи маънои ҳақиқии онҳо равшан созад. Ин як неъмати бузург аст, аммо танҳо вақте ки мо ба фаҳмиши худамон такя намекунем ва иродаи итоаткор ва дили омӯзанда дорем, Ӯ метавонад моро ба тамоми ҳақиқат роҳнамоӣ кунад (Юҳанно 7:17; Масалҳо 3:5-6; 1 Қӯринтиён 2:10,12,14; Юҳанно 16:13). —Э. С. Ҳадли, мутобиқшуда аз «Писари Абадӣ»
