Боғи Адан
«Худованд Худо дар шарқи Адан боғе шинонд ва дар он ҷо одамеро, ки офарида буд, гузошт». —Ҳастӣ 2:8 NKJV
Аввалин боғ дар Навиштаҳо дар оғози китоби Ҳастӣ ёфт мешавад: боғи Адан, яъне боғи Лаззат. Худо ин боғро шинонд ва он хислати Ӯро гирифт. Ӯ Одамро, ки аз хоки замин офарида буд (ояти 7), дар ин боғ гузошт ва ба ӯ масъулияти нигоҳубин ва ҳифзи онро дод.
Ба Одам, аввалин инсон, нақши сарвари ин офариниши зебо — бе айб — бо имтиёзи хӯрдани меваи ҳамаи дарахтони боғ дода шуд. Ягона дарахте, ки ӯ набояд меваи онро мехӯрд, дарахти дониши неку бад буд, «зеро дар рӯзе, ки аз он бихӯрӣ, ҳатман хоҳӣ мурд» (ояти 17).
Одам танҳо буд ва Худо медонист, ки ин хуб нест. Аз ин рӯ, ба таври беназир, Ӯ занеро офарид ва ӯро назди Одам овард, ки гуфт: «Ин акнун устухони устухонҳои ман ва гӯшти гӯшти ман аст; вай Зан номида шавад, зеро аз Мард гирифта шудааст» (ояти 23). Акнун ӯ ҳамсаре дошт — як илова — то дар ҳама баракатҳо зери дасти неки Худо шарик бошад.
Вақте ки Худо ба ҳамаи он чизе ки офарида буд, назар кард, дид, ки ҳама чиз хеле хуб аст ва дар рӯзи ҳафтум аз тамоми кори худ истироҳат кард. Сарфи назар аз ҳама харобиҳое, ки ҳоло дар ҷаҳони мо вуҷуд дорад, мо то ҳол бо чашмони худ мӯъҷизаҳои офариниши бузурги Худоро мебинем. Дар чанд боби хеле ҷолиб дар китоби Аюб, мо дар бораи бузургии Худо ва қудрат ва ҳикмати Ӯ дар офариниш мехонем. Ин аст танҳо каме аз он чизе ки мо дар он ҷо меёбем: «Ту куҷо будӣ, вақте ки Ман асосҳои заминро гузоштам? ... Асосҳои он ба чӣ баста шуда буданд? Ё кӣ санги кунҷи онро гузошт, вақте ки ситораҳои субҳ якҷоя суруд хонданд ва ҳамаи писарони Худо аз шодӣ фарёд заданд?» (38:4,6-7). Албатта, мо метавонем суханони Забур 19:1-ро такрор кунем, ки мегӯяд: «Осмонҳо ҷалоли Худоро эълон мекунанд; ва фалак кори дасти Ӯро нишон медиҳад». Мо дар ҳузури бузургӣ ва ҷалоли Ӯ чӣ қадар ночиз ҳастем, аммо он ба мо ошкор шудааст, то ки мо ибодат ва парастиш кунем.
Замин сайёрае буд, ки Худо барои зисти инсон омода ва тайёр карда буд; он як андешаи баъдӣ набуд. Пеш аз оғози замон, дар машваратҳои Худо ин андеша дар дили Ӯ ташаккул ёфт. Ӯ гуфт: «Биёед инсонро ба сурати Худ, мувофиқи шабоҳати Худ бисозем; бигзор онҳо бар моҳиёни баҳр, бар паррандагони ҳаво ва бар чорво, бар тамоми замин ва бар ҳар хазандае, ки бар замин мехазад, ҳукмронӣ кунанд» (Ҳастӣ 1:26). Ӯ онҳоро марду зан офарид ва онҳоро баракат дод, гуфт: «Насл кунед ва афзун шавед; заминро пур кунед ва онро тасхир кунед; бар моҳиёни баҳр, бар паррандагони ҳаво ва бар ҳар мавҷудоти зиндае, ки бар замин ҳаракат мекунад, ҳукмронӣ кунед» (ояти 28). Одам ва Ҳавво дар ҳақиқат баракат ёфта буданд, ки дар ин боғи зебои Лаззат зиндагӣ мекарданд. Онҳо якдигарро дӯст медоштанд ва ҳар чизи хубро якҷоя лаззат мебурданд. Моҳи асали онҳо оғоз ёфта буд!
Аммо ин баракатҳо зуд аз даст рафтанд. Шояд Одам ва ҳамсараш вақти зиёдеро дар назди он дарахти мамнӯъ истода, ба он нигоҳ карда, ҳайрон буданд, ки чаро Худо меваи онро аз онҳо боздоштааст. Мор, Шайтон, низ дар боғ буд. Ӯ ба зан наздик шуд ва аввалин суханони ӯ инҳо буданд: «Оё Худо дар ҳақиқат гуфтааст...?» (3:1). Дар ҳақиқат суханони хатарнок! Ин суханон дар зеҳни ӯ шубҳа андохтанд, суханони Худоро зери суол бурданд ва гӯшҳо ва дили ӯ барои гӯш кардани овози Шайтон, на овози Худо, кушода шуданд. Эҳтиёт бошед, хонандаи азиз, зеро Шайтон имрӯз ҳам ҳамин тактикаро истифода мебарад, кӯшиш мекунад, ки моро водор созад, ки суханони Худоро нодида гирем ва ба ҷои он ба овози бисёре, ки дар атрофи мо ҳастанд, гӯш диҳем. Дар боғи Адан, ҳам Одам ва ҳам Ҳавво ба Худованд Худо бо хӯрдани меваи мамнӯъ итоат накарданд; чашмони онҳо кушода шуданд ва онҳо донистанд, ки урён ҳастанд (ояти 7).
Садои Худованд Худо, ки дар боғ дар сардии рӯз қадам мезад, бояд ба Одам ва Ҳавво шодӣ меовард, аммо акнун онҳо метарсиданд ва дар байни дарахтон пинҳон шуданд. Дарахтони зебое, ки Худованд Худо барои лаззати онҳо дода буд, акнун онҳо ҳамчун ҷои пинҳонӣ истифода мебурданд. Ӯ фарёд зад: «Ту куҷоӣ?» (ояти 9), ва онҳо аз пинҳонгоҳи худ баромаданд, комилан урён дар назди Худое, ки ба Ӯ гуноҳ карда буданд, истоданд. Худо пурсид: «Оё аз дарахте хӯрдӣ, ки Ман ба ту фармуда будам, ки нахӯрӣ?» Одам ба таври ғайримустақим Худоро айбдор кард: «Зане, ки Ту ба ман додӣ, вай аз дарахт ба ман дод, ва ман хӯрдам». Зан гуфт: «Мор маро фиреб дод, ва ман хӯрдам» (оятҳои 11-13). Таъсири ин нофармонӣ фаврӣ ва дарозмуддат буд, зеро мо мехонем: «Аз ин рӯ, чунон ки ба воситаи як мард гуноҳ ба ҷаҳон даромад, ва марг ба воситаи гуноҳ, ва ба ин тариқ марг ба ҳамаи одамон паҳн шуд, зеро ҳама гуноҳ карданд» (Румиён 5:12). Сипас Худованд Худо барои пӯшонидани Одам ва Ҳавво либосҳои пӯстӣ сохт. Ҳайвонеро куштан лозим буд ва хун рехтан лозим буд, то ин пӯшишро барои онҳо созад. Ин бешубҳа моро ба 1 Петрус 1:19 ишора мекунад, ки дар он ҷо ба мо хотиррасон мешавад, ки мо «бо хуни гаронбаҳои Масеҳ, чун баррае беайб ва бедоғ» наҷот ёфтаем.
Одам ва Ҳавво аз он боғи зебо ронда шуданд, то заҳмат кашанд ва аз ғизои замини лаънатшуда бихӯранд. Боғи Адан дигар ҷои лаззат набуд, балки ба ҷои ғамгинии беандоза табдил ёфта буд. Ҷавоби Худо чӣ хоҳад буд? Ҷавоби Ӯ ба мо дар боғи дигар меояд — боғи Ҷатсамонӣ.
Боғи Ҷатсамонӣ
«Вақте ки Исо ин суханонро гуфт, бо шогирдонаш аз наҳри Кидрон гузашт, ки дар он ҷо боғе буд, ки Ӯ ва шогирдонаш ба он даромаданд. Ва Яҳудо, ки Ӯро хиёнат кард, низ он ҷойро медонист; зеро Исо аксар вақт дар он ҷо бо шогирдонаш вомехӯрд». —Юҳанно 18:1-2
«Он гоҳ Исо бо онҳо ба ҷое омад, ки Ҷатсамонӣ ном дошт... ва Ӯ ба ғамгин шудан ва сахт изтироб кашидан оғоз кард». —Матто 26:36-37
Боғи Ҷатсамонӣ дар ҳаёти Худованди мо Исо ҷои хеле махсус дорад. Дар пуррагии замон Ӯ аз баландӣҳои ҷалол ба ин замин ҳамчун Фиристодаи Падар фуруд омад. Ин Хизматгори фурӯтан гуфт: «Ман иродаи Худро намеҷӯям, балки иродаи Падареро, ки маро фиристодааст» (Юҳанно 5:30). Ӯ дар ин ҷаҳон боғи Лаззатро наёфт, чунон ки Одам ёфт. Ба ҷои ин, гуноҳ ва марг даромада буданд ва ҳама чиз дар ҳолати харобӣ буд. Мо Румиён 5:12-ро ба ёд меорем: «Ба воситаи як мард гуноҳ ба ҷаҳон даромад, ва марг ба воситаи гуноҳ, ва ба ин тариқ марг ба ҳамаи одамон паҳн шуд, зеро ҳама гуноҳ карданд». Исо аз ниёзҳое, ки дар ҳар тараф аён буданд, огоҳ буд ва мо мехонем, ки Ӯ беморонро шифо дод, лангонро роҳгардон кард ва ба кӯрон биноӣ бахшид. Ҳаёти Ӯ ҳаёте буд, ки дар итоаткорӣ ва комилият ба ҷалоли Худо ва Падари Ӯ зиндагӣ мекард, аммо Ӯ танҳо барои қонеъ кардани ин ниёзҳо наомада буд. Ҳаёти комили Ӯ наметавонист моро наҷот диҳад. Ӯ омад, то гуноҳро бо қурбонии Худ аз байн барад (Ибриён 9:26), то корҳои иблисро нобуд созад (2:14), ва то ки ба воситаи марги Ӯ гуноҳкорон наҷот ёбанд. Дони гандум бояд ба замин афтад ва бимирад. «Ба ростӣ, ба ростӣ ба шумо мегӯям, агар дони гандум ба замин наафтад ва намирад, танҳо мемонад; аммо агар бимирад, бисёр дон ҳосил мекунад» (Юҳанно 12:24). Исо он дони гандум буд ва Ӯ бояд мемурд. Ӯ ягона касе буд, ки ҳам сазовор ва ҳам хоҳишманд ёфт шуд.
Вақте ки вақти Фисҳ наздик шуд, Исо ва шогирдонаш ба ҷое омаданд, ки Ӯ барои хӯрдани он таъин карда буд. Ӯ гуфт: «Бо хоҳиши шадид хостам, ки ин Фисҳро бо шумо пеш аз азоб кашиданам бихӯрам» (Луқо 22:15). Пас аз анҷоми зиёфати Фисҳ, Исо бо шогирдон ба кӯҳи Зайтун рафт, ки дар он ҷо боғи Ҷатсамонӣ мавҷуд аст. Ин ҷое буд, ки Исо ва шогирдонаш онро хуб медонистанд, зеро Ӯ аксар вақт барои дуо гуфтан ба он ҷо меомад. Ин аст каме аз ҳикояи библиявӣ: «Он гоҳ онҳо ба ҷое омаданд, ки Ҷатсамонӣ ном дошт; ва Ӯ ба шогирдонаш гуфт: «Дар ин ҷо нишинед, дар ҳоле ки ман дуо мекунам». Ва Ӯ Петрус, Яъқуб ва Юҳанноро бо худ гирифт, ва Ӯ ба изтироб ва сахт ғамгин шудан оғоз кард. Он гоҳ Ӯ ба онҳо гуфт: «Ҷони ман то ба ҳадди марг ғамгин аст. Дар ин ҷо бимонед ва назорат кунед» (Марқӯс 14:32-34). Исо шогирдонашро дар он ҷо гузошт ва каме дуртар рафт. Ӯ танҳо бо Падари Худ буд, вақте ки Ӯ ҷони Худро дар дуо рехт, ба рӯи Худ афтод ва гуфт: «Эй Падари Ман, агар имконпазир бошад, бигзор ин коса аз Ман дур шавад; аммо, на чунон ки Ман мехоҳам, балки чунон ки Ту мехоҳӣ» (Матто 26:39). Се маротиба ин дуо дар азоби ҷони Ӯ такрор шуд, аз ин коса дар комилияти табиати муқаддаси Ӯ канорагирӣ кард, аммо онро баробар ҳамчун Инсони комил ва вобаста қабул кард.
Дар ин саҳнаи Ҷатсамонӣ, мо танҳо як назари хурде ба он чизе дорем, ки барои ҷони муқаддас ва комили Ӯ гуноҳ шудан — гуноҳҳои моро ба худ гирифтан ва аз ҷониби Худо тарк карда шудан, вақте ки хашми Худо бар Ӯ рехта шуд, чӣ маъно дошт. Ӯ, Писари мубораки Худо, ба ҷои мо азоб мекашид. Роҳи дигаре барои наҷот ёфтани гуноҳкорон набуд. Вақте ки мо ба ин саҳна бо дилҳои ибодаткунанда менигарем, мебинем, ки Ӯ косаро аз дасти Падар мегирад ва мегӯяд: «Оё Ман косаеро, ки Падарам ба Ман додааст, нанӯшам?» (Юҳанно 18:11).
Шогирдон бояд бо Ӯ назорат мекарданд; ба ҷои ин онҳо хоб рафтанд. Агар мо сабти илҳомбахши Инҷилҳоро дар бораи ин вақт, ки Исо танҳо бо Падар буд, намедоштем, ҳеҷ гоҳ намедонистем, ки Исо, Марди ғамҳо, дар боғи Ҷатсамонӣ аз чӣ гузаштааст. Ғамҳои Ҷатсамонӣ дар Ибриён 5:7 зикр шудаанд: «Ӯ дуоҳо ва илтиҷоҳоро бо фарёдҳои шадид ва ашк ба Ӯ, ки қодир буд Ӯро аз марг наҷот диҳад, пешниҳод карда буд ва ба сабаби тарс аз Худо шунида шуд». Худо дар ҳақиқат метавонист Ӯро аз марг наҷот диҳад, аммо Ӯ ин корро намекард, зеро вақти он расида буд, ки дони гандум бояд ба замин афтад ва бимирад; вагарна танҳо мемонд. Масеҳ танҳо намемонд. Муҳаббати Ӯ Ӯро маҷбур кард — муҳаббати Ӯ ба Падари Худ ва ба мо. Ӯ бояд кореро, ки Падар ба Ӯ дода буд, ба анҷом мерасонд; ва вақте ки кор дар салиб ба анҷом расид, Худо бо эҳёи Ӯ аз мурдагон ҷавоб дод.
Пас аз дуоҳои азобдиҳандаи худ дар боғ, Исо ба назди шогирдонаш баргашт. Ҳангоме ки Ӯ бо онҳо сухан мегуфт, издиҳоме бо Яҳудо омаданд, ки онҳоро ба ҷое, ки Исо дуо мекард, роҳнамоӣ мекард. Яҳудо он ҷойро хеле хуб медонист ва акнун ӯ наздик шуд, то Исоро бо бӯса хиёнат кунад. «Ҳатто дӯсти наздики ман, ки ба ӯ боварӣ доштам, ки нони маро мехӯрд, пошнаи худро бар зидди ман бардоштааст» (Забур 41:9). Исо, ки ҳама чизеро, ки бар Ӯ меомад, медонист, бо сулҳи комил ба пеш рафт, то иродаи Падарро иҷро кунад. Дар хомӯшӣ Ӯ ба бераҳмии сарбозон, ки Ӯро ба Ҷолҷота бурданд, ки дар он ҷо Ӯро салиб заданд, таслим шуд.
Мо каме ба боғи Ҷатсамонӣ назар кардем. Ин саҳнаи муқаддас мавзӯи баҳс нест; он сабаб мешавад, ки мо ба зону афтем, вақте ки Ӯро дар он ҷо мебинем, дуо мекунад, назорат мекунад, азоб мекашад ва ин косаи талхро бо хоҳиши худ аз дасти Падари Худ мегирад. «Ӯро, ки гуноҳро намедонист, барои мо гуноҳ кард, то ки мо дар Ӯ адолати Худо шавем» (2 Қӯринтиён 5:21). Наҷотдиҳандаи азиз! Худованди аҷиб!
