«Аммо Худои сулҳ, ки Худованди мо Исоро, Чӯпони бузурги гӯсфандонро, бо қудрати хуни аҳди абадӣ аз мурдагон баргардонд, шуморо дар ҳар кори нек барои иҷрои иродаи Ӯ комил гардонад, дар шумо он чиро, ки дар назди Ӯ ба воситаи Исои Масеҳ писанд аст, ба амал оварад; ки ҷалол то абад бар Ӯ бод. Омин. Аммо аз шумо илтимос мекунам, эй бародарон, каломи насиҳатро таҳаммул кунед, зеро ман ба шумо танҳо бо чанд калима навиштаам» (Ибриён 13:20–22). «Комил» ё «комилият» яке аз калимаҳои калидӣ дар Ибриён аст. Он дар нома 12 маротиба (дар тарҷумаи JND) истифода шудааст ва маънои «мувофиқ барои вазифа ё хидмат»-ро дорад.
Чор маротиба он дар робита ба Худованд Исо истифода шудааст, ҳамеша ба маънои мусбат (Ибриён 2:10; Ибриён 5:9; Ибриён 7:28; Ибриён 9:11 — Ӯ комил шудааст [ё «мувофиқ карда шудааст»], масалан, барои иҷрои коҳинии худ тавассути чизҳое, ки Ӯ азоб кашид);
- Чор маротиба он дар робита ба қонун истифода шудааст, ҳамеша ба маънои манфӣ (Ибриён 7:11, 19; Ибриён 9:9; Ибриён 10:2 — он, масалан, қодир набуд, ки Исроилро барои ҳузури Худо мувофиқ гардонад); ва
- Чор маротиба он дар бораи имондорон истифода шудааст, ҳамеша ба маънои мусбат (Ибриён 10:14, Ибриён 11:40; Ибриён 12:23; Ибриён 13:21).
- Бори охир он дар нома дар робита ба корҳои неки имондорон истифода шудааст, аммо дар ин ҷо гуфта нашудааст, ки имондорони ибрӣ барои ҳар кори нек мувофиқ карда шуда буданд, балки он дар шакли дуо аст, ки Худо онҳоро дар ҳар кори нек мувофиқ гардонад. Ин чӣ гуна ва аз ҷониби кӣ анҷом дода мешавад?
Танҳо Худо — Худои сулҳ — метавонист ин корро анҷом диҳад. Аз ин рӯ, нависанда дуои худро ба Ӯ равона мекунад. Қудрат ва иродаи Ӯ барои ин дар он дида мешавад, ки Ӯ Худованд Исоро аз мурдагон эҳё кард, ки дар ин ҷо ҳамчун Чӯпони бузурги гӯсфандон тавсиф шудааст, Он ки ин ибриёнро якбора аз галаи яҳудӣ ба «чарогоҳҳои сабз» ва «обҳои ором»-и Забур 23 мебарад ва хуни Ӯ онҳоро барои ҷалоли осмонӣ мувофиқ карда буд.
Аммо имондорони ибрӣ низ масъулият доштанд, онҳо бояд «каломи насиҳатро таҳаммул мекарданд». Ин дар бар мегирифт, ки онҳо тамоми таълимоти номаро, «чанд калимае», ки ба онҳо навишта шуда буд, ба назар гиранд ва бар он бо имон амал кунанд.
Пас, ба онҳо чӣ навишта шуда буд? Шояд мухтасар кардани нуктаҳои асосии нома, ки аз он ки Худованд Исо ба мо чӣ гуна муаррифӣ шудааст, оғоз мешавад, арзанда бошад:
Муаррифии Худованд Исо
>Мавқеи хоси Ӯ дар ҷалол дар дасти рости Падар нишастааст, чунон ки дар Забур 110 дар бораи Ӯ пешгӯӣ шудааст (Ибриён 1:3; Ибриён 8:1; Ибриён 10:12; Ибриён 12:2, гарчанде ки дар ҳар як ҳолат таъкид ва ибораҳо каме фарқ мекунанд ва барои омӯзиши дақиқ арзандаанд, то бубинанд, ки чаро ин тавр аст).
Ӯ дар он ҷо ҳамчун «Исо», Номи хоси Ӯ дар нома, яъне ҳамон Марде, ки дар ин ҷо дар рӯи замин буд (Ибриён 2:9; Ибриён 3:1; Ибриён 4:8, Ибриён 6:20, Ибриён 7:22; Ибриён 10:19; Ибриён 12:2, 24; Ибриён 13:12). Коҳинии Ӯ хусусияти асосии нома аст («коҳин/коҳинӣ», «қурбонӣ/қурбонӣ кардан», «қурбонӣ», «хун» ва «маъбад» ҳама калимаҳои хеле барҷаста дар нома мебошанд, ки дар Ибриён бештар аз дигар китобҳои Аҳди Ҷадид истифода шудаанд). Ин коҳинӣ ду ҷанбаи асосӣ дорад: 1. Ӯ моро аз афтидан ҳангоми дар роҳи биёбон буданамон нигоҳ медорад (бобҳои 1–7), ва 2. Ӯ моро дар ҳамду сано ва ибодат дар маъбад роҳнамоӣ мекунад (бобҳои 8–10).
- Ин се хусусият, ки ба Худованд Исо тааллуқ доранд, ба тамоми нома хислат мебахшанд ва интизориҳо ва умедҳои имондорони ибриро аз замин ба осмон интиқол медиҳанд. Таълимоти нома бузургӣ ва бартарии Ӯро бар ҳама чизе, ки онҳо дар зери қонун медонистанд, таъкид мекунад.
Унсурҳои асосӣ ва истилоҳоти калидӣ
Асосҳои Аҳди Қадим
Нома бар се қисмати асосии Аҳди Қадим асос ёфтааст, гарчанде ки тақрибан 40 иқтибоси мустақим аз Аҳди Қадим бо бисёр ишораҳои дигар мавҷуданд:
Забур 110,
- Қурбониҳои левитӣ, ва
- Рӯзи кафорат.
- Дигар калимаҳои калидӣ
Дигар калимаҳо ё ибораҳои калидӣ иборатанд аз:
«Беҳтар» (14 маротиба истифода шудааст — Ибриён 1:4; Ибриён 6:9; Ибриён 7:7, 19; Ибриён 8:6 (x2); Ибриён 9:11, 23; Ибриён 10:34; Ибриён 11:16, 35, 40; Ибриён 12:24),
- «Аълотар» (чор маротиба истифода шудааст — Ибриён 1:4; Ибриён 3:3 [гарчанде ки дар он ҷо бо ин калимаҳо тарҷума нашудааст]; Ибриён 8:6; Ибриён 11:4),
- «Бузург» (16 маротиба истифода шудааст — Ибриён 1:3; Ибриён 2:3; Ибриён 3:3; Ибриён 4:14; Ибриён 6:13, 16; Ибриён 7:4; Ибриён 8:1, 11; Ибриён 10:21, 35; Ибриён 11:24, 26; Ибриён 12:1, 3; Ибриён 13:20),
- «Мо дорем…» (нӯҳ маротиба истифода шудааст — Ибриён 4:15; Ибриён 6:19; Ибриён 8:1; Ибриён 10:10; Ибриён 12:9; Ибриён 13:10, 14, 18),
- «Абадӣ» (шаш маротиба истифода шудааст — Ибриён 5:9; Ибриён 6:2; Ибриён 9:12, 14, 15; Ибриён 13:20),
- «Як бор» (11 маротиба истифода шудааст — Ибриён 6:4; Ибриён 7:27; Ибриён 9:7, 12, 26, 27, 28; Ибриён 10:2, 10; Ибриён 12:26, 27),
- «Дигар не» (шаш маротиба истифода шудааст — Ибриён 8:12; Ибриён 10:2, 17, 18, 26; Ибриён 12:19), инчунин
- «Комил» ё «Комилият» (12 маротиба истифода шудааст — Ибриён 2:10, Ибриён 5:9 (Ибриён 5:14); (Ибриён 6:1); Ибриён 7:11, 19, 28; Ибриён 9:9, 11; Ибриён 10:1, 14; Ибриён 11:40; (Ибриён 12:2), Ибриён 12:23; Ибриён 13:21).
- Бо пайгирии ин ишораҳо, дида мешавад, ки таълим асосан тавассути муқоиса анҷом дода мешавад, зеро ҳар чизе, ки Худованд овардааст, беҳтар ва баландтар аз он чизест, ки онҳо дар зери қонун одат карда буданд.
Агар имондорони ибрӣ ин таълимотро ба назар гирифта, бар он амал мекарданд, пас онҳо барои ҳар кори нек мувофиқ мешуданд, корҳое, ки қонун талаб мекард, аммо қудрати иҷрои онҳоро намедод, корҳое, ки танҳо бо имон, бар принсипи файз (шояд калимаи дигари калидӣ, ки ҳашт маротиба зикр шудааст — Ибриён 2:9; Ибриён 4:16 (x2); Ибриён 10:29; Ибриён 12:15, 28; Ибриён 13:9, 25) — ва на қонун — анҷом дода мешаванд.
На танҳо имондорони ибрӣ ба чунин калимаҳои насиҳат ниёз доштанд, зеро мо низ майл дорем, ки корҳоро бар принсипи қонун анҷом диҳем, корҳое, ки на тавассути Рӯҳ, балки тавассути ҷисм, бо қудрати худамон (агар мо ягон дошта бошем!) анҷом дода мешаванд. Мо низ бояд дар бораи таълимоти ин номаи гаронбаҳо мулоҳиза кунем ва ба Худо дуо кунем, ки Ӯ иродаи Худро дар мо ба амал оварад, то мо низ дар ҳар кори нек мувофиқ шавем, Худо «дар [мо] он чиро, ки дар назди Ӯ ба воситаи Исои Масеҳ писанд аст, ба амал оварад; ки ҷалол то абад бар Ӯ бод.»
