Тасвири зеботарин ва мукаммалтаринро ҳавворӣ Павлус аз масеҳиёни Тассалуникӣ кашидааст. Хусусиятҳои хоси онҳо ба таври муассиртарин ба мо пешниҳод шудаанд. Ақл дарҳол таассуротеро қабул мекунад, ки суханони ӯ мехоҳанд баён кунанд: «Худашон дар бораи мо нишон медиҳанд, — мегӯяд ӯ, — ки чӣ гуна мо ба назди шумо омадем, ва чӣ тавр шумо аз бутҳо ба Худо рӯй овардед, то Худои зинда ва ҳақиқиро ибодат кунед; ва Писари Ӯро аз осмон интизор шавед, ки Ӯро аз мурдагон эҳё кард, яъне Исо, ки моро аз хашми оянда наҷот дод». Бо чӣ равшании ҷасур ва таъсирбахш симои ин масеҳиёни аввалия дар заминаи торики бутпарастии атроф бо чанд зарбаи қалами илоҳӣ ба таври возеҳ тасвир шудааст. Дар гуноҳ ғарқ шуда, ба нафсонияти гуногун ва нафратовар хидмат мекарданд, дар ҳоле ки «ба бутҳои безабон кашонида шуда буданд», ҳавворӣ бо Инҷили файзи Худо ба миёни онҳо омада буд. Ӯ ба онҳо дар бораи Исо Писари Худо нақл карда буд. Ба гӯшҳои онҳо ӯ достони аҷиби он ҳаёти муҳаббатро рехта буд, ки дар салиб ба охир расида буд, ҳамчун қурбонии кафорат барои гуноҳи инсон. Ба ҷонҳои ҳайроншудаи онҳо ӯ арзиш ва самаранокии он хунро шарҳ дода буд, ки ба воситаи он мо наҷот дорем, «бахшиши гуноҳҳои мо». Ӯ ба онҳо эълон карда буд, ки чӣ тавр ин Исо пас аз мурдан ва дафн шудан, аз мурдагон аз ҷониби Худои зинда эҳё шуда буд, ва чӣ тавр, пас аз эҳё шуданаш дар рӯи замин аз ҷониби шоҳидони зиёд дида шудан, Ӯ ба осмон бардошта шуда, дар дасти рости Худо нишаста буд.
Ӯ ба онҳо таълим дода буд, ки агар онҳо «бо даҳон ин Худованд Исои Масеҳро эътироф кунанд ва дар дилҳои худ имон оваранд, ки Худо Ӯро аз мурдагон эҳё кардааст», онҳо аз тӯфони наздики доварии илоҳӣ наҷот хоҳанд ёфт, ки ӯ тасдиқ кард, ки қариб аст ҷаҳонро фаро гирад. Аммо ӯ ба онҳо итминон дод, ки пеш аз он ки ин тӯфон бо энергияи даҳшатнок ва харобиовараш сар занад, Писари Худо боз хоҳад омад ва ҳамаи онҳоеро, ки ба Ӯ имон овардаанд, дар ҷалол ба худ қабул хоҳад кард. Ҳамин тавр ҳавворӣ ба онҳо мавъиза карда буд, ва ҳамин тавр онҳо имон оварда буданд. «Барои ҳамин сабаб, — мегӯяд ӯ, — мо беист ба Худо шукр мегӯем, зеро вақте ки шумо аз мо шунидед, онро на ҳамчун каломи одамон, балки, чунон ки дар ҳақиқат аст, каломи Худо қабул кардед, ки дар шумо, ки имон доред, низ самаранок амал мекунад».
Ӯ ба онҳо системаи мураккаби расму оинҳоро, ки риояи қонунро шарти баракат медонист, наоварда буд. Ӯ ба онҳо нақшаи моҳирона сохташудаи наҷот ё нақшаи муфассали теологияро, ки онҳо бояд каме-каме қабул мекарданд ва ба воситаи он наҷот меёфтанд, таълим надода буд. Ҳатто камтар аз ин, ӯ ба миёни онҳо наомада буд, то онҳоро маданӣ кунад ва дар ахлоқи беҳтар таълим диҳад, ки ба воситаи он ҳолати заминии кунунии онҳо беҳтар шавад ва ба шарофати баъзе тағйироти ахлоқӣ дар худашон «умеди хоксоронаи наҷот»-ро дошта бошанд, вақте ки онҳо дигар дар рӯи замин истода наметавонистанд.
Не, бидуни ҳеҷ яке аз ин гуна чизҳо, ва дар муқоиса бо бисёре аз он чизҳое, ки дар замони мо ҳукмфармост, ӯ ба онҳо ҳақиқати Шахсеро оварда буд, ки дар осмон дар дасти рости Худо зиндагӣ мекунад ва як вақт дар рӯи замин барои гуноҳкорон мурда буд. Ин Шахс ва кори Ӯ, бо эълони бозгашти зуди Ӯ барои баракат додани онҳое, ки ба Ӯ имон овардаанд ва доварӣ кардани онҳое, ки имон наовардаанд, маҷмӯи ва моҳияти мавъизаи ҳавворӣ ба ин бутпарастони бечора ва торик буд. Бо ин Инҷили мубораки файзи Худо ӯ натавонист, ки ҳақиқатҳои доварии абадиро, ки аз он ҳеҷ гурезе набуд, ба ҷуз бо имони оддӣ ба Исо Писари Худо, ба таври ҷиддӣ ва содиқона эълон кунад.
Онҳо дар бораи он чизе, ки онҳоро ҳамчун гуноҳкорон интизор буд, дар ҳеҷ номуайянӣ намонда буданд, ва онҳо комилан итминон доштанд, бар асоси қудрати каломи Худо, аз баракате, ки онҳо ҳоло ҳамчун имондорон ба Исо доштанд, ки аз он пурра баҳра хоҳанд бурд, вақте ки Ӯ меояд, ки онҳо Ӯро интизор буданд. Онҳо дар бораи наҷоти худ ҳеҷ шакке надоштанд, зеро онҳо ҳамон Исоро интизор буданд, ки бо кори худ барои онҳо дар салиб, аллакай «онҳоро аз хашми оянда наҷот дода буд». Як вақт, дар баробари ҳамаи дигарон, онҳо «ба марг таъин шуда буданд, ва баъд аз он доварӣ», аммо ҳоло онҳо метавонистанд бигӯянд: «Худо моро барои хашм таъин накардааст, балки барои ба даст овардани наҷот ба воситаи Худованди мо Исои Масеҳ».
Онҳо умуман ба марг наменигаристанд, ҳарчанд ки бо марг метавонистанд бо Худованд бошанд. Онҳо на ба марг ва на ба доварӣ наменигаристанд. Онҳо Писари Худоро аз осмон интизор буданд, ҳамчун Касе, ки метавонад дар замони зиндагии онҳо биёяд, ва аз ин рӯ онҳо метавонистанд бигӯянд, ки дар бораи онҳое, ки ҳамчун имондорон ба Исо мурдаанд, фикр карда: «мо, ки зиндаем ва то омадани Худованд боқӣ мемонем, ба онҳое, ки хобанд, пеш нахоҳем рафт. Зеро Худованд худаш аз осмон бо фарёд, бо овози сарфаришта, ва бо карнаи Худо фуруд хоҳад омад, ва мурдагон дар Масеҳ аввал эҳё хоҳанд шуд; пас мо, ки зиндаем ва боқӣ мемонем, бо онҳо дар абрҳо рабуда хоҳем шуд, то Худовандро дар ҳаво пешвоз гирем; ва ҳамин тавр мо ҳамеша бо Худованд хоҳем буд». Ин интизории омадани Исо ва бурдани онҳо ба осмон буд, ки ин масеҳиёни Тассалуникиро тавсиф мекард, ва ин, бештар аз он ки онҳо бутпарастӣро бас карда буданд, буд, ки ҷаҳони атроф дар бораи онҳо ин қадар гап мезад. Одамон он вақт, мисли ҳозира, тағйироти дин ва ахлоқро мефаҳманд, аммо интизор шудан ва орзу кардани омадани Касе, ки онҳоро аз замин ба осмон барад, ҳамсоягони онҳо намефаҳмиданд.
Ҳатто дини яҳудиён дар бораи чунин чизе сухан нагуфта буд, ҳарчанд онҳо интизори омадани Масеҳ буданд, мувофиқи баъзе пешгӯиҳое, ки китобҳои онҳо дар бораи он сухан мегуфтанд, ва онҳоро дар рӯи замин бо наҷот додани онҳо аз ҳамаи душманонашон баракат медоданд, аммо омадани Касе аз осмон барои бурдани пайравонаш ба осмон воқеан таълимоти аҷиб ва нав буд. Аммо, ин таълимоте буд, ки ба тассалуникиён таълим дода шуд, ва ин таълимотест, ки тамоми Аҳди Ҷадид таълим медиҳад, ҳамчун умеди дурусти имондорон ҳоло дар Худованд Исо.
Ҳеҷ чиз ба мисли ин интизории «Писари Худо аз осмон» дар бораи он ки дил дар куҷост, нақл намекунад. Имоне, ки ин унсури намоён ва хосро надорад, ба таври дуруст масеҳӣ нест, ва ҳавворӣ эътирофи масеҳиятро бидуни ин умед ба ин тариқ муқоиса мекунад: «Зеро ки муоширати мо дар осмон аст, ки аз он ҷо низ мо Наҷотдиҳанда, Худованд Исои Масеҳро интизорем, ки ҷисми пасти моро тағйир хоҳад дод, то он ба ҷисми ҷалолии Ӯ монанд шавад, мувофиқи амале, ки Ӯ қодир аст ҳама чизро ба худ тобеъ кунад». Худованд ато кунад, ки ҳамаи мо дар ин умеди муборак шодӣ кунем, ва дар пеши ҷаҳон мавқеи «интизоршавандагон»-ро ба таври равшан қабул кунем.
