Имон доштан чӣ маъно дорад?
«Бе имон ба Худо писанд омадан ғайриимкон аст, зеро ҳар кӣ назди Худо меояд, бояд имон дошта бошад, ки Ӯ ҳаст ва Ӯ ба онҳое, ки Ӯро боғайратона меҷӯянд, мукофот медиҳад». Ибриён 11:6 (NKJV)
Мо мошин меронем, ба духтур меравем, дар курсӣ мешинем ва пули худро дар бонкҳое мегузорем, ки аксар вақт «ширкатҳои боэътимод» номида мешаванд. Мо ба мошинҳо, духтурон, курсиҳо ва бонкҳо боварӣ дорем. Ин имон доштан ба ин чизҳо номида мешавад. Аммо имон танҳо дар сурате хуб аст, ки чиз ё шахси боэътимод боэътимод бошад. Баъзеи мо аз баъзе намудҳои мошинҳо ноумед шудаем; мо аз ҷониби духтурон ташхиси нодуруст гирифтаем; курсиҳоямон ногаҳон аз кор мондаанд ва мо дидаем, ки бонкҳо пасандозҳои умри пасандозгузорони худро аз даст додаанд. Аз ин рӯ, мо имонро аз даст медиҳем, зеро ба объекти имони худ эътимод надорем.
Аммо, имони Навиштаҳо ба Худованд Исои Масеҳ аст, ки на танҳо қудрат, балки қобилияти иҷро кардани ваъдаҳои Худро дорад. Каломи Ӯ мутмаин ва устувор аст ва Ӯ ҳақиқатро мегӯяд. Ӯ ҳеҷ гоҳ дурӯғ намегӯяд ва ҳамеша ба Ӯ такя кардан мумкин аст.
Имон мафҳуми калидии Навиштаҳост. Бе он мо Худоро писанд карда наметавонем (Ибриён 11:6). Барои доштани ҳаёти ҷовидонӣ ё абадӣ ба Худованд имон овардан ва ба Ӯ таваккал кардан лозим аст (Юҳанно 3:15). Баъзан мо мегӯем, ки имони мо эътимоди мо ба Худованд ва Каломи Ӯст. Баъзан мо мегӯем, ки имон он чизест, ки мо боварӣ дорем.
Ин чист?
Имон танҳо ба касе ё чизе бовар кардан аст. Имондорон онҳое ҳастанд, ки ба Китоби Муқаддас ва ба Худованди Китоби Муқаддас боварӣ доранд. Беимонон онҳое ҳастанд, ки боварӣ надоранд. Ба ҷои ин, онҳо ба худ ва ба он чизе, ки дуруст мешуморанд, имон меоваранд.
Имон метавонад бузург ё хурд бошад, аммо он бо сахттар бовар кардан бузург намешавад; он вақте бузург мешавад, ки мо ба ваъдаҳои бештаре, ки Худо ба мо додааст, бовар кунем. Вақте ки мо бори аввал наҷот меёбем, мо имон дорем, ки Масеҳ барои гуноҳҳои мо мурд. Вақте ки мо бо Худо роҳ рафтанро оғоз мекунем ва ба Каломи Ӯ назар мекунем, мефаҳмем, ки Ӯ ба мо ваъдаҳои бузург ва гаронбаҳои дигар додааст. Вақте ки мо бештар ва бештар ба ваъдаҳои Ӯ такя мекунем, имони мо меафзояд. Биёед бубинем, ки Навиштаҳо дар бораи имон чӣ мегӯянд.
Аввалан, имон фармуда шудааст. Дар Марқӯс 1:15 Худованд мегӯяд: «Вақт тамом шуд ва Малакути Худо наздик аст. Тавба кунед ва ба Инҷил имон оваред». Тавба кардан ва имон овардан фармуда шудааст, аммо мо то тавба накунем, имон оварда наметавонем.
Одамонро танҳо бо гуфтани он ки онҳо бояд имон оваранд, имон овардан ғайриимкон аст. Аммо ба одамон гуфтан мумкин аст, ки агар онҳо Худоро писанд карданӣ бошанд, бояд имон оваранд. Масалан, мо метавонем ба одамон бигӯем, ки онҳо бояд дар роҳи тӯфон эвакуатсия кунанд. Аммо агар онҳо ба гузоришҳои обу ҳаво бовар накунанд, эҳтимол онҳо эвакуатсия намекунанд. Аз ин рӯ, агар онҳо гӯянд: «Осмон соф аст ва шамол ором аст. Ман ба гузориши обу ҳаво бовар намекунам», мо метавонем бигӯем: «Тӯфон меояд, ба он бовар кунед». Умедворем, ки онҳо гузоришҳои обу ҳаворо худашон тафтиш мекунанд ва далелҳоро тафтиш мекунанд, то фикри онҳо тағйир ёбад (яъне онҳо тавба мекунанд) ва бовар кунанд, ки тӯфон меояд.
Ман дар тӯли солҳои мавъизаи Инҷил фаҳмидам, ки онҳое, ки мегӯянд, ки ба Худованд имон оварда наметавонанд, мушкилоте доранд, ки бо Худо розӣ нестанд. Ман метавонам ба онҳо бигӯям, ки имон оваранд, аммо онҳо ҳеҷ гоҳ ба Худованд таваккал карда наметавонанд, то даме ки ин мушкилотро ҳал накунанд. Онҳо метавонанд фикр кунанд, ки аъмоли нек ё таъмид бояд онҳоро наҷот диҳад. Онҳо метавонанд фикр кунанд, ки Худо ба ҳама раҳмдил хоҳад буд, аз ин рӯ онҳо хавотир шудан лозим нест. Онҳо метавонанд фикр кунанд, ки барои гуноҳ ҷазои абадии воқеӣ вуҷуд надорад. Дар баъзе ҳолатҳо, онҳо намехоҳанд ба Худованд ва меъёрҳои ахлоқии Ӯ итоат кунанд. Мушкилот ҳар чӣ бошад, то даме ки шахс ба Худо дар бораи ин масъала бовар накунад, онҳо бовар карда наметавонанд, ки Масеҳ барои гуноҳҳои онҳо мурд.
Дуюм, имон хислати доимии шахс аст. Ин чизе нест, ки мо имрӯз дуруст қарор медиҳем, аммо фардо метавонем фикри худро тағйир диҳем. Ин метавонад дар бораи эътимоди мо ба мошин, духтур ё бонк дуруст бошад, аммо ин дар бораи эътимод ё таваккали мо ба Худованд, агар он воқеан имони библиявӣ бошад, дуруст буда наметавонад.
Мо бояд дар хотир дорем, ки бовар кардан он чизе нест, ки ваъдаҳои Худоро боэътимод мегардонад. Онҳо боэътимоданд, хоҳ мо ба онҳо бовар кунем ё на. Аммо вақте ки мо ба ваъдаҳо бовар мекунем, онҳо дар ҳаёти мо самаранок мешаванд. Бовар кардани ман, ки ду ва ду ба чор баробар аст, далелест, ки ман дар мактаб омӯхтам. Ҳамаи боварӣ дар ҷаҳон ду ва дуро ба панҷ баробар намекунад. Азбаски ман ба далели он ки ду ва ду ба чор баробар аст, эътимоди комил дорам, ман ин ҳақиқатро ҳангоми мувозинат кардани дафтарчаи чекӣ истифода мебарам. Ман ҳатто дар бораи он ки оё ин дуруст аст, фикр намекунам, зеро он ҳоло як қисми системаи эътиқоди ман аст. Ба ҳамин монанд, ман мутмаинам, ки Масеҳ барои гуноҳҳои ман мурд, ва ҳарчанд ман метавонам далелҳоро аз беимонон баръакс бишнавам, ман ҳеҷ гоҳ мутмаин нахоҳам шуд, ки Масеҳ барои ман намурдааст. Ин як қисми системаи эътиқоди доимии ман аст. Азбаски имон ба Худованд хислати доимии имондор аст, ман мутмаинам, ки вақте ки ман наҷот ёфтам, ман то абад наҷот ёфтам. На танҳо наҷот ва имони ман ба он чизе, ки Худо барои ман кардааст, асос ёфтааст, на ба он чизе, ки ман барои Худо кардаам, балки ҳақиқати он чизе, ки Худо кардааст, ҳеҷ гоҳ тағйир намеёбад.
Сеюм, имон кори Худост, ки Ӯ аз мо талаб мекунад, аммо он кори адолат нест. Дар Юҳанно 6:28-29 аз Худованд пурсиданд: «Чӣ кор кунем, то корҳои Худоро ба ҷо оварем?» Ҷавоби Ӯ ин буд: «Ин кори Худост, ки ба Он ки Ӯ фиристод, имон оваред». Аммо, наҷот «кори адолат» нест (Тит 3:5). Ҳеҷ коре нест, ки мо барои сазовори наҷот шудан карда тавонем. Ҳеҷ коре, ки мо мекунем, моро одилона намегардонад. Аммо мо метавонем кӯшиш кунем, ки дохил шавем ва метавонем Навиштаҳоро тафтиш кунем, то бубинем, ки оё ин чизҳо ҳамин тавр аст (Аъмол 17:11).
Ниҳоят, имон тӯҳфа аст. Дар Эфсӯсиён 2:8 Павлус навишт: «Зеро ки шумо ба василаи имон ба файз наҷот ёфтаед, ва ин аз шумо нест; ин атои Худост». Баъзеҳо фикр мекунанд, ки имон ва танҳо имон ато дар ин оят аст, аммо ман пешниҳод мекунам, ки наҷот ба василаи файз тавассути имон ҳама дар ато дохил карда шудааст. Дар 1 Қӯринтиён 13, имон барои кӯчонидани кӯҳҳо бешубҳа атои файз аст, ки на ҳама доранд. Ҳарчанд ин боб бо имони наҷотбахш сару кор надорад, он бо имон ба ваъдаҳои Худо сару кор дорад, ва дар ин ҷо имон ато аст.
Пас, имон ҷанбаҳои зиёд дорад ва имони моро дар қуттие гузоштан мумкин нест, ки тарзи кори Худоро дар ҳаёти одамон маҳдуд кунад.
Он чӣ гуна ба даст оварда мешавад?
Бисёр одамон кӯшиш мекунанд, ки имонро ҳамчун формула, қарор ё дуо пешниҳод кунанд. Доктринаи библиявӣ ин аст, ки ҳеҷ формулае ғайр аз зарурати тавба кардан барои имон овардан вуҷуд надорад. Имон аз гӯш кардани Худо ва Каломи Ӯ меояд. Юҳанно 5:24 Исоро чунин мегӯяд: «Ба ростӣ, ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар кӣ каломи Маро мешунавад ва ба Он ки Маро фиристод, имон меоварад, ҳаёти ҷовидонӣ дорад ва ба доварӣ намеояд, балки аз марг ба ҳаёт гузаштааст». Ва Румиён 10:17 ба мо мегӯяд, ки «имон аз шунидан меояд, ва шунидан аз каломи Худо». Юҳанно Инҷили худро навишт, то мо ба Худованд эътимод дошта бошем ва имон оварем: «Ин чизҳо навишта шудаанд, то шумо имон оваред, ки Исо Масеҳ, Писари Худост, ва бо имон овардан шумо дар номи Ӯ ҳаёт дошта бошед» (Юҳанно 20:31). Сипас ӯ номаи аввалини худро навишт, то онҳое, ки онро мехонанд, бидонанд, ки онҳо ҳаёти ҷовидонӣ доранд (1 Юҳанно 5:13). Агар мо надонем, ки ҳаёти ҷовидонӣ дорем, пас мо воқеан ба Масеҳ таваккал накардаем ё ба номи Писари Худо имон наовардаем.
Мушоҳида, ақл ва мантиқ ҳама дар он иштирок доранд. Рӯҳи Муқаддас Каломи Худоро барои ба вуҷуд овардани мӯъҷизае истифода мебарад, ки таваллуди нав номида мешавад. Рӯҳ ва Калом дар офариниш дар Ҳастӣ якҷоя кор мекарданд (Ҳастӣ 1:1-2; Юҳанно 1:1-2,14), ва онҳо дар таваллуди нав якҷоя кор мекунанд.
Имон қарорро дар бар мегирад, аммо имон худи қарор нест. Имон метавонад бо дуо ифода шавад, аммо дуо ҳатман имон нест. Сардори румӣ дар Аъмол 10 дуо кард, аммо ӯ ба ҳар ҳол ба имон ба Худованд Исо барои наҷот ёфтан ниёз дошт. Баъзе одамон аз Худо хоҳиш мекунанд, ки онҳоро наҷот диҳад ва онҳоро бубахшад, аммо пас аз марги Худованд дар салиб, ин ҳеҷ гоҳ дар Аъмол ё Номаҳо анҷом дода нашудааст. Хоҳиш кардани тӯҳфае, ки аллакай пешниҳод шудааст, зарур ба назар намерасад. Дуои шукргузорӣ барои тӯҳфа метавонад маънои бештар дошта бошад. Ба ҳамин монанд, Масеҳ ба мо бахшиш ва оштӣ пешниҳод кардааст. Мо набояд онро талаб кунем, балки бояд ба он бовар кунем ва ба анҷом ёфтани кори наҷотбахши Ӯ таваккал кунем.
Бисёр воизони Инҷил ба одамон гуфтанро дӯст медоранд чӣ тавр имон овардан. Аммо аз нуқтаи назари Китоби Муқаддас, мо ба одамон мегӯем чиро ё ба кӣ имон овардан ва сипас ба Рӯҳи Муқаддас иҷозат медиҳем, ки Каломи Худоро барои маҳкум кардани онҳо аз гуноҳҳояшон ва ба Худованд рӯ овардани онҳо истифода барад, то онҳо ба Ӯ таваккал кунанд. Вақте ки ман бо шахсе кор мекунам, ки бо ин масъалаи имон мубориза мебарад, ман аксар вақт бо онҳо як порчаи Навиштаҳоро мехонам ва сипас аз онҳо мепурсам, ки оё ин порча дуруст аст, на ин ки аз онҳо мепурсам, ки оё онҳо ба он бовар доранд. Ман фаҳмидам, ки аксарияти мо дар бовар кардан ба он чизе, ки мутмаинем, дуруст аст, мушкилӣ надорем.
Оё онро гум кардан мумкин аст?
Имони наҷотбахшро гум кардан мумкин нест, зеро он ба он чизе, ки Худо барои мо кардааст, асос ёфтааст, на ба он чизе, ки мо барои Худо кардаем. Имон ба одамонро гум кардан мумкин аст, зеро одамон нобоваранд. Имон ба амалҳои ғайрибиблиявиро гум кардан мумкин аст, зеро мо метавонем ба чизҳое такя карда бошем, ки дуруст набуданд. Баъзе ваъдаҳои Худо шартӣ мебошанд, ва аз ин рӯ, имон ба он ки Худо моро аз ҳолатҳое, ки итоатро талаб мекунанд, наҷот медиҳад, агар мо итоаткор набошем, гум шуда метавонад. Аммо имон ба кори анҷомёфтаи Масеҳро гум кардан мумкин нест.
Барои нигоҳ доштани имони худ мо бояд бо объекти имони худ – Худованд Исои Масеҳ машғул бошем. Мо бо Ӯ бо мулоҳиза дар бораи Каломи Ӯ, бо дуо ва бо муошират бо дигарон, ки Ӯро дӯст медоранд, машғул мешавем.
Вақтҳое ҳастанд, ки Шайтон ба мо ҳамла мекунад. Дар Эфсӯсиён 6:13-18, вақте ки ӯ ҳамла мекунад, «рӯзи бад» номида мешавад ва силоҳҳои ҳамлаи ӯ «тирҳои оташин» номида мешаванд. Тирҳои оташини ӯ шубҳаҳое мебошанд, ки ӯ дар зеҳни мо мегузорад. Муҳофизати мо гирифтани «сипари имон» аст, ки ҳамаи зиреҳҳои дигарро муҳофизат мекунад ва дар пеши сарбоз нигоҳ дошта мешавад. Сипари имон сипари бовар кардан нест, балки сипари он чизест, ки мо бовар дорем. Мо бояд Китоби Муқаддасро ба қадри кофӣ донем, то вақте ки Шайтон дар зеҳни мо шубҳаҳоро ба вуҷуд меорад, мо метавонем ба ӯ ва ба худамон ваъдаҳоеро, ки Худо дар Каломи худ додааст, хотиррасон кунем.
Одатан, Шайтон ба мо ҳамла мекунад, вақте ки мо коре кардаем, ки медонем масеҳӣ набояд кунад. Он гоҳ Шайтон мегӯяд: «Бубин, ту баъд аз ҳама масеҳӣ нестӣ». Ин вақтест, ки мо бояд кореро кунем, ки 1 Юҳанно 1:9 ба мо мегӯяд: «Агар мо гуноҳҳои худро иқрор кунем, Ӯ содиқ ва одилона аст, ки гуноҳҳои моро бубахшад ва моро аз ҳар гуна беадолатӣ пок кунад». Ин моро дубора наҷот намедиҳад, балки шодӣ ва муоширати моро бо Худованд барқарор мекунад. Номаи аввалини Юҳанно бо мақсади кӯмак ба мо дар нигоҳ доштани муоширати мо бо Худованд ва бо якдигар, ва то ки «шодии мо пурра бошад» (1 Юҳанно 1:3-4) навишта шудааст. Агар мо ба Худованд итоат кунем, агар мо гуноҳҳои худро иқрор кунем, агар мо худро бо Худованд ва ваъдаҳои Ӯ машғул кунем, ва агар мо бо дигар масеҳиёне, ки бо Худованд роҳ мераванд, муошират кунем, имони мо ба Ӯ ҳеҷ гоҳ набояд ларзад.
Хулоса
Имон ба Худованд Исо барои ҳама дастрас аст ва барои наҷот зарур аст. Имон ба эҳсосот ё ҳиссиёт асос наёфтааст, балки ба ҳақиқати Каломи Худо асос ёфтааст. Вақте ки мо ба Худованд Исои Масеҳ ва Каломи Ӯ имон дорем, ҳаёти мо бар Санге сохта мешавад, ки онро тӯфонҳои ҳаёт ё шубҳаҳои Шайтон хароб карда наметавонанд (Матто 7:24-25).
