Калимаҳои «тамаъкорӣ» ва «ҳасад» барои тарҷумаи як калимаи юнонӣ истифода мешаванд, плеонексия, ки маънои «хоҳиши доштани бештар»-ро дорад. Мувофиқи В. Е. Вайн дар китоби худ Луғати тафсирии калимаҳои Аҳди Ҷадид, он «ҳамеша ба маънои бад» истифода мешавад. Ба ибораи дигар, ин гуноҳи маъмулист.
Амри даҳум мегӯяд: «Ба хонаи ҳамсояи худ ҳасад набар. Ба зани ҳамсояи худ, ё ғуломи ӯ ё канизи ӯ, гови ӯ ё хари ӯ, ё ҳар чизе, ки ба ҳамсояи ту тааллуқ дорад, ҳасад набар» (Хуруҷ 20:17 NIV). Чунин ба назар мерасад, ки ҳасадро дар робита ба хоҳиши доштани чизи мушаххасе, ки ба каси дигар тааллуқ дорад, муайян мекунад. Аз сабаби ибораи мушаххаси ин амр, бисёр одамон намедонанд, ки онҳо ҳасад мебаранд. Аммо тамаъкорӣ, ҳасад ва хоҳиши бештар инчунин хоҳиши қудрат, мавқеъ, эҳтиром, пул ва дигар чизҳои таъсирбахшро дар бар мегирад. Ин ҷустуҷӯи умумии «бештар» маҳсули табиати гунаҳкори мост ва гуноҳи «бутпарастӣ» аст (Қӯлассиён 3:5; Эфсӯсиён 5:5). Ин ба хидмат кардани худои дурӯғин монанд аст, зеро он хоҳиши моро барои бештар дар ҳамон сатҳ, ё ҳатто пеш аз, хоҳиши мо барои хидмат ба Худои ҳақиқӣ мегузорад. Азбаски Навиштаҳо ҳасад ё тамаъкориро сахт маҳкум мекунанд, мо бояд онро дар ҳаёти худ эътироф кунем ва бо он мубориза барем.
Ифрот дар қонеъ кардани хоҳишҳо
Мо аксар вақт худро фиреб медиҳем, ки чизеро, ки мехоҳем, ҳамчун чизе, ки ба мо «лозим» аст, меномем. Ангезаи аслии эҳсосе, ки мо онро «эҳтиёҷ» меномем, аксар вақт хоҳиши баландшавии равонӣ, шодии ҷисмонии ба даст овардани чизест, ки мо махсусан мехоҳем ё орзу мекунем. Ба даст овардани он чизе, ки мо «мехоҳем», бештар аз ба даст овардани худи чиз аст. Рекламадиҳандагон аз заъфи мо истифода бурда, таблиғҳоро тавре тарҳрезӣ мекунанд, ки мо бештар аз он чизе, ки воқеан ба мо лозим аст, мехоҳем.
Ба мо шояд мошин лозим бошад, аммо чӣ гуна мошин? Фурӯшанда ва таблиғот кӯшиш мекунанд, ки моро ба харидани он чизе, ки ба мо воқеан лозим нест, балки он чизе, ки ба мо мақоми бештар медиҳад, дар ҳоле ки ба онҳо фоидаи бештар медиҳад, водор кунанд. Системаи тиҷоратӣ аз хоҳиши гунаҳкори мо барои «касе будан» кор мекунад. Ҳикмати ҷаҳон мегӯяд: «Мошини беҳтар аз ҳамсояи худ ронед!»
Ба ҳамин монанд, ба мо паноҳгоҳ лозим аст ва дуруст аст, ки соҳиби хона будан метавонад моро аз фоидае, ки соҳибхона аз иҷора мегирад, наҷот диҳад, аммо бо пардохти фоиз бештар аз иҷора чизе сарфа намешавад! Одамон аксар вақт қарздор мешаванд, зеро онҳо бештар аз он чизе, ки ба онҳо лозим аст, мехоҳанд – хонаи калонтар дар маҳаллаи зеботар. Забур моро ҳушдор медиҳад: «Аз он ки марде сарватманд мешавад, аз он ки шукӯҳи хонаи ӯ меафзояд, тарсу ҳарос накун» (Забур 49:16). Эҳтиёт бошед, ки ба як агенти амволи ғайриманқул иҷозат надиҳед, ки «хоҳиши бештар»-и шуморо барои ғулом кардани шумо тавассути харидани хонаи бештар аз он чизе, ки ба шумо лозим аст, бо пардохтҳое, ки шумо наметавонед пардохт кунед, истифода барад.
Ҳасад дар муҳити калисо
Биёед мисли Диотреф набошем (3 Юҳанно 9-10). Ӯ аз нақши муҳим дар калисо қаноатманд набуд; ӯ бояд бештар медошт; ӯ бояд «аввал мебуд». Ӯ хоҳиши эҳсоси қудратро дар иҷрои корҳо ба таври худ дошт, аз ин рӯ, ӯ қудратро барои тасмим гирифтан, ки кӣ қабул карда мешавад ва кӣ «аз калисо хориҷ карда мешавад», ғасб кард.
Онҳое, ки чӯпонон (пасторҳо) ҳастанд, бояд «ба хидмат майл дошта бошанд» (1 Петрус 5:1-3), мисли Чӯпони Сарвар, ки ба мо бо намунаи худ нишон медиҳад, ки «он ки ҳукмронӣ мекунад (бояд) мисли он ки хидмат мекунад» бошад (Луқо 22:26). Ба пешвоёни калисо ҳушдор дода мешавад, ки аз роҳбарӣ бо «намуна будан барои рама» қаноатманд бошанд, на бо «ҳукмронӣ бар онҳое, ки ба нигоҳубини онҳо супурда шудаанд» (1 Петрус 5:1-3). Мутаассифона, мисолҳои зиёди одамон дар калисоҳо мавҷуданд, ки қудрати бештар мехоҳанд.
Онҳое, ки тӯҳфаи таълим доранд, метавонанд «бо даҳони худ садоқатро» ба Худованд баён кунанд, дар ҳоле ки дар айни замон «дилҳои онҳо ба фоидаи ноодилона тамаъкоранд» (Ҳизқиёл 33:31), аз ин рӯ, онҳо ба «таълим додани он чизе, ки набояд таълим диҳанд ... ба хотири фоидаи ноҳалол» машғул мешаванд (Тит 1:11).
Тамаъкорӣ ҳамчун манбаи бадӣ
Навиштаҳо ба мо мегӯянд, ки «шаҳвати бештар» метавонад моро «ба ҳар гуна нопокӣ» водор кунад (Эфсӯсиён 4:19). Масалан, хоҳиши ҳаяҷони бештар аз шарики ҷинсӣ метавонад ба зино ва хиёнат оварда расонад, ва хоҳиши лаззати баланд метавонад ба истифодаи маводи мухаддир ва машрубот, ва эҳтимолан ба нашъамандӣ оварда расонад. Хоҳиши пули бештар ва он чизе, ки он метавонад харад, метавонад ба ҷиноятҳои дуздӣ, қаллобӣ ва тасарруф оварда расонад. «Муҳаббати пул решаи ҳама гуна бадӣ аст» (1 Тимотиюс 6:10). Хоҳиши қудрат ё эҳтироми бештар аксар вақт ба рафтори ғайриахлоқӣ ё ҳатто ҷиноӣ оварда мерасонад. Ба мо даъват карда мешавад, ки ҳар гуна бадиро таҳлил кунем ва худамон бубинем, ки он аз хоҳиши доштани бештар бармеояд.
Чаро хоҳиши бештар бадӣ аст?
Баъзеҳо метавонанд бигӯянд: «Ман ба касе зарар намерасонам», аммо онҳо зарар мерасонанд. Тамаъкорӣ ба шахс, ба атрофиёнаш ва ба ҷомеа дар маҷмӯъ зарар мерасонад. Масалан, Руди Баум, муҳаррири Chemical & Engineering News навишт, ки саволи «Ба шумо чӣ қадар чиз лозим аст?» «саволи бунёдӣ дар маркази бӯҳрони кунунии иқтисодии ҷаҳонӣ аст, ки иқтисодиёти тамоми ҷаҳонро хароб мекунад». Ӯ гуфт, ки дар ниҳоят «ифрот дар истеъмол дар ҷаҳони пешрафта» ба «ҷаҳони рӯ ба инкишоф» паҳн шуд ва бо суръат идома ёфт. Ниҳоят, «тӯфони иқтисодии миқёси тасаввурнашаванда», ки он ба вуҷуд овард, «бар истеъмолкунандагони тамоми ҷаҳон фурӯ рехт». Ҳамин тариқ, тамаъкории баъзеҳо ба ҳама зарар расонд.
Одамон метавонанд ба худ бо роҳҳои дигар аз хоҳиши бештар зарар расонанд, ва корти кредитӣ як воситаи муфид барои расонидани дарди зиёд аст. Вақте ки одамон бештар аз он чизе, ки метавонанд пардохт кунанд, мехоҳанд, корти кредитӣ ба таври ҷодугарӣ онро ҳал мекунад! Аммо, аз сабаби тарзи танзими меъёрҳои фоизӣ, одамон метавонанд ба осонӣ худро дар ҳолате пайдо кунанд, ки аксари пардохтҳои онҳо, агар на ҳама, ба фоиз меравад, ва онҳо дар дом мемонанд. Онҳо ғулом шудаанд, ки барои ширкати корти кредитӣ кор мекунанд.
Фикрҳои инсон аз фикрҳои Худо фарқ мекунанд
Дар ҳоле ки дуруст аст, ки шӯҳратпарастии бебозгашт барои ба даст овардани қудрат ва сарвати бештар маҳсули табиати гунаҳкор аст, тахмин кардан, ки шахси сарватманд ва пурқудрат сарват ва мавқеи худро ба таври гунаҳкорона ба даст овардааст, «гумони бад» хоҳад буд (1 Тимотиюс 6:4). Навиштаҳо мегӯянд: «Дастҳои боғайрат сарват меоранд» (Масалҳо 10:4), ва «Худо ба мард сарват, дороӣ ва шараф медиҳад» (Воиз 6:2). Агар Худо ба як масеҳӣ қобилияти дидани он ки чӣ гуна хидмати муайян ба дигарон баракат мебахшад, ё қобилияти идора кардани тиҷоратро дода бошад, сарват, дороӣ ва шарафе, ки аз ин кӯшишҳо ба даст меояд, аз ҷониби Худо дода шудааст.
Худо ба мо масъулият медиҳад, ки оилаҳои худ ва нафақаи худро таъмин кунем. Касе, ки оилаи «наздики худ ...»-ро таъмин намекунад, «аз кофир бадтар аст» (1 Тимотиюс 5:8). Ба мо инчунин гуфта шудааст, ки «ба назди мӯрча бирав ... роҳҳои онро мулоҳиза кун ва доно бош» (Масалҳо 6:6). Мӯрча барои замоне, ки дигар наметавонад ҷамъ кунад, таъмин мекунад, ва мо низ бояд барои нафақа ё беморӣ таъмин кунем. Масали Исо дар бораи марди сарватманде, ки дар анборҳои худ захира мекунад, дар бораи таъмини нафақа нест, ва таълим додани он ки ин тавр аст, хато хоҳад буд! Худованд таълим медиҳад, ки он ба «ҳар касе, ки барои худ чизҳоро захира мекунад, аммо дар назди Худо сарватманд нест» дахл дорад (Луқо 12:21). Аз ин рӯ, вақте ки мо ба пасандоз ва сармоягузорӣ машғулем, мо бояд аз худ бипурсем: «Оё ман ҳам дар назди Худо сарватмандам?»
Дигар чизҳое, ки бояд ба назар гирифт
Сулаймон «бештар»-ро пайгирӣ кард ва ӯ барои манфиати мо шаҳодат дод, ки шахсе, ки ин корро мекунад, «ба кори худ поёне нахоҳад ёфт ... (зеро он) бемаънӣ аст – кори бадбахтона» (Воиз 4:8). Худо аз мо мепурсад: «Чаро ... меҳнати худро ба он чизе, ки қаноат намекунад, сарф мекунед?» (Ишаъё 55:2), ва Ӯ ба мо мегӯяд, ки «аввал Малакути Ӯ ва адолати Ӯро ҷӯед», ба Ӯ бовар карда, ки ниёзҳои моро таъмин мекунад (Матто 6:33).
Оё мо дарк мекунем, ки «тамаъкорӣ ... бутпарастӣ аст»? (Қӯлассиён 3:5). Эфсӯсиён 5:5 мегӯяд: «Зеро шумо метавонед мутмаин бошед: Ҳеҷ каси бадахлоқ, нопок ё тамаъкор – чунин мард бутпараст аст – дар Малакути Масеҳ ва Худо мерос надорад».
Аз ҷониби Алан Ҳ. Кросби»
