«Исо ба вай гуфт: «Ба Ман даст нарасон; зеро ки Ман ҳанӯз назди Падари Худ сууд накардаам; лекин назди бародарони Ман бирав ва ба онҳо бигӯ: «Ман назди Падари Худ ва Падари шумо; ва назди Худои Худ ва Худои шумо сууд мекунам» (Юҳанно 20:17) Бародарони ман
Ҳодисае, ки аз он ояти мо гирифта шудааст, бо Марями Маҷдалия дар беруни қабри холӣ, ки ҷасади Худованд Исо дар он хобида буд, оғоз меёбад. Дигар шогирдон ҳама ба хона рафта буданд. Вай дар он ҷо танҳо ёфт мешавад, ки аз ғами худ гиря мекунад, зеро гумон мекард, ки Худованд Исоро, ки ӯро сахт дӯст медошт, абадӣ аз даст додааст. Азбаски мавзӯъе, ки мо баррасӣ мекунем, имтиёз ва баракати олии масеҳиро пеш меорад, мо шояд ҳайрон шавем, ки чаро ин муошират ба зан дода шудааст.
Ман бовар дорам, ки яке аз сабабҳои ин дар он аст, ки дар Марями Маҷдалия мо касеро мебинем, ки аз ҳаёти қаблии худ, вақте ки вай комилан таҳти ҳукмронии девҳо буд, ба таври аҷиб наҷот ёфта буд. Аз ин рӯ, тамоми ҳаёти ӯ аз он лаҳза бо Марди муборак, ки ӯро сахт дӯст медошт, пур шуд.
Агар мо хоҳем, ки аз бузургтарин имтиёзҳои масеҳӣ баҳра барем, пас мо бояд аз ҳама чиз дар ҳаёти худ наҷот ёбем, ки ҷои Масеҳро ишғол кунад. Муҳаббати мо бояд ба Ӯ нигаронида шавад, зеро Ӯ марказест, ки аз он ҳамаи ин баракатҳо ҷорӣ мешаванд.
Шояд донистан ва фаҳмидани ҳамаи таълимоти масеҳият зарур набошад. Агар ин тавр мебуд, бисёре аз мо аз лаззат бурдан аз ин чизҳо маҳрум мешудем. Ин бештар ба муҳаббати мо ба Худованд Исо ва омода будан ба гузоштани ҳама чизи дигар барои Ӯ вобаста аст.
Марям аён аст, ки ба эҳё шудани Худованд Исо аз мурдагон бовар надошт. Вай ҷасади мурдаи Ӯро меҷуст. Ҷаҳони хурди ӯ ногаҳон ҳама хато рафта буд, зеро вай фикр мекард, ки Ӯро абадӣ аз даст додааст. Аммо муҳаббати ӯ ба Ӯ чунон бузург буд, ки вай мехост тамоми шараферо, ки метавонист, ҳатто ба ҷасади Ӯ бахшад.
Ду фариштае, ки яке дар сар ва дигаре дар пойҳо нишаста буданд, дар ҷое ки ҷасади Исо хобида буд, ӯро натарсонданд. Онҳо аз ӯ пурсиданд: «Эй зан, чаро гиря мекунӣ?» Онҳо ашкҳои ӯро медиданд, аммо наметавонистанд ба он чизе, ки дар дили ӯ буд ва боиси ашкҳои ӯ мешуд, дохил шаванд. Вай рӯй гардонд, аз фариштагон тасаллӣ наёфта, Исоро истода дид, аммо Ӯро нашинохт. Ӯ на танҳо ашкҳои ӯро дид, балки саволи Ӯ дили ӯро таҳқиқ кард. «Эй зан, чаро гиря мекунӣ? Киро меҷӯӣ?» Ғами ӯ аз он чизе, ки дилаш гум карда буд, ба вуҷуд омада буд. Мо шояд ҳайрон шавем, ки чаро вай Худовандро нашинохт, зеро, ба ғайр аз захмҳои салиб, ман бовар дорам, ки Ӯ ҳамон тавр менамуд. Аммо беимонӣ аксар вақт чашмҳоро кӯр мекунад. Ин дар бораи он ду нафар, ки ба Эммаус бармегаштанд, низ ҳамин тавр буд; онҳо низ Худовандро вақте ки Ӯ наздик шуд ва бо онҳо рафт, нашинохтанд.
Ин бешубҳа ба мо сухане дорад. Агар мо имон надошта бошем, ки ба он чизе, ки Китоби Муқаддас ба мо мегӯяд, бовар кунем, чӣ тавр мо метавонем аз баракатҳое, ки он мегӯяд, баҳра барем? Худованд Исо дар ҳақиқат аз мурдагон эҳё шудааст ва ҳамчун инсон ба осмон баргаштааст. Аз он ҷо, дар ҳузури Падари Худ, Ӯ шумо ва маро ба муошират бо Худ ва Падари Худ меорад. Чӣ тавр ин метавонад бошад, агар мо бовар накунем, ки Ӯ дар он ҷост?
Худованд Исо на танҳо ашкҳои Марямро дид, балки медонист, ки чаро вай гиря мекунад. Ӯ мехост, ки вай ба Ӯ бигӯяд: «Ҷаноб, агар Ӯро аз ин ҷо бурдаӣ, ба ман бигӯ, ки Ӯро куҷо гузоштаӣ, ва ман Ӯро мебарам». Дар ҷавоби худ Марям он чиро, ки дар дилаш буд, ошкор кард ва Худованд Исо онро қадр кард.
Ман ҳайронам, ки оё мо ягон бор чунин таҷриба доштаем. Оё шумо ягон бор ба Худованд Исо гуфтаед, ки чӣ қадар Ӯро дӯст медоред? Ӯ, албатта, инро медонад, аз ин рӯ, гуфтани чизҳое, ки мо дар назар надорем, бефоида аст. Аммо Ӯ дӯст медорад, ки мо ба Ӯ бигӯем. Агар мо ин корро кунем, мо метавонем мутмаин бошем, ки аз он баракати воқеӣ ҷорӣ хоҳад шуд. Дар фикр кардан дар бораи сухани навбатии Худованд ба вай, ман суханони Ӯро дар Юҳанно 10:3 ба ёд меорам: «ва гӯсфандон овози Ӯро мешунаванд: ва Ӯ гӯсфандони Худро бо ном мехонад ва онҳоро берун мебарад», ва охири ояти 4: «ва гӯсфандон аз паси Ӯ мераванд: зеро ки овози Ӯро медонанд». «Исо ба вай гуфт: «Марям». Истифодаи номи худи ӯ фавран боиси он мегардад, ки Марям Ӯро бишиносад ва вай Ӯро «Раббонӣ» меномад, ки дар асл маънои «Устоди азизи ман»-ро дорад. Чӯпон ба яке аз гӯсфандони худ занг мезанад ва гӯсфанд ба Чӯпон ҷавоб медиҳад, зеро дар байни онҳо муҳаббати мутақобила вуҷуд дошт. Ҳама чиз барои Марям дар он лаҳза тағйир ёфт. Ашкҳои ӯ пок шуданд. Ғами ӯ аз байн рафт! Ӯ зинда буд!
Тасвир кардани шодии имондор, вақте ки ӯ дарк мекунад, ки Исо ҳоло зинда аст, ғайриимкон аст. Ҳарчанд мо наметавонем Ӯро бубинем, Рӯҳи Муқаддас Ӯро ба таври огоҳона ба пеши мо меорад ва дил аз ҳар чизи дигар озод мешавад, то ба Ӯ нигаронида шавад. Аммо Марям дарсҳои дигарро низ бояд меомӯхт. Вай Ӯро нигоҳ медошт. Вай фикр мекард, ки ҳама чиз мисли пеш аз салиб кашида шуданаш хоҳад буд. Аммо Худованд дар ояти 17 мегӯяд: «Ба Ман даст нарасон; зеро ки Ман ҳанӯз назди Падари Худ сууд накардаам». Ӯ дар асл мегуфт: «Марям, ту наметавонӣ Маро мисли пештара дошта бошӣ». Ман суханони Павлусро дар 2 Қӯринтиён 5:16-17 ба ёд меорам: «Аз ин рӯ, аз ин пас мо ҳеҷ касро аз рӯи ҷисм намешиносем: бале, ҳарчанд мо Масеҳро аз рӯи ҷисм медонистем, аммо ҳоло аз ин пас Ӯро дигар намешиносем. Аз ин рӯ, агар касе дар Масеҳ бошад, ӯ махлуқи нав аст: чизҳои кӯҳна гузаштанд; инак, ҳама чиз нав шудааст».
Марям Масеҳро «аз рӯи ҷисм» медонист ва мехост, ки Ӯро ҳамон тавр дошта бошад, аммо «ҳама чиз нав шуда буд». Ӯ акнун дар эҳё буд; ҳама чизе, ки бо чизҳои пас аз ҷисм алоқаманд буд, дар марги Ӯ ба охир расида буд. Аммо тартиби нави чизҳо дар эҳё оғоз ёфта буд. Дар он соҳаи ҳаёт мо акнун метавонем Масеҳро бишносем. Мо наметавонем бо Масеҳ, чунон ки Ӯ дар ин ҷо ҳамчун инсон буд, муносибат дошта бошем. Он тартиби инсоният, ки Ӯ ба он омад ва дар мо таҳти гуноҳ ва марг буд, дар марги Ӯ хотима ёфт. Аммо эҳёи Ӯ соҳаи офариниши навро боз кард ва дар он ҳаёт мо ҳоло ва барои абадӣ бо Ӯ дар муносибат ҳастем. Гуноҳ ва марг ҳеҷ гоҳ бар он ҳаёт қудрат нахоҳанд дошт, зеро он ҳаёти Худост.
Ӯ қариб буд, ки ба назди Падари Худ баргардад, ба он ҷое, ки Ӯ ҳамеша дар абадият пеш аз он ки ба ин ҷо ҳамчун инсон омад, дошт. Дар Юҳанно 17, бо Падари Худ сухан ронда, Ӯ мегӯяд: «Ман Туро дар замин ҷалол додам: Ман кореро, ки Ту ба Ман додӣ, ба анҷом расондам. Ва акнун, эй Падар, Ту Маро бо худат бо ҷалоле, ки Ман пеш аз офариниши ҷаҳон бо Ту доштам, ҷалол деҳ». Калимаҳои «бо Ту» дар асл «дар паҳлӯи Ту» мебошанд ва ба он мавқеи бо Падар будан ишора мекунанд. Ӯ талаб мекунад, ки дар он ҷо баргардонида шавад, аммо ҳоло ҳамчун инсон. Марям, албатта, инро намедонист ва намефаҳмид. Аммо муҳаббати ӯ ба Ӯ қариб буд, ки ӯро ба баракати амиқе, ки Ӯ қариб буд ба ӯ ва ба шогирдонаш расонад, биёрад. «Назди бародарони Ман бирав ва ба онҳо бигӯ: «Ман назди Падари Худ ва Падари шумо; ва назди Худои Худ ва Худои шумо сууд мекунам».
Худованд Исо ҳеҷ гоҳ пеш аз ин шогирдони Худро «бародарони Ман» нагуфта буд. Онҳо аз рӯи ҷисм бародарон буданд, зеро ҳамаашон аслан аз Иброҳим буданд.
Ин калимаи «бародарон» дар Навиштаҳо барои ифодаи шахсоне истифода мешавад, ки ҳама аз як насл ё авлод мебошанд. Фаҳмидани ин хеле муҳим аст, агар мо хоҳем, ки Худованд Исо чӣ маъно дошт, вақте ки Ӯ шогирдони Худро «бародарони Ман» номид. Мо аллакай дидем, ки дар эҳё Ӯ офариниши навро оғоз мекунад. «Насл», ки аз он ин насли нав ба вуҷуд омадааст, худи Ӯ дар ҳаёти эҳё аст. Шумо суханони Ӯро дар Юҳанно 12:24 ба ёд меоред: «Ба ростӣ, ба ростӣ ба шумо мегӯям: агар донаи гандум ба замин наафтад ва намирад, танҳо мемонад; аммо агар бимирад, меваи бисёр меорад». Ҳамчун инсон дар ин ҷо Худованд Исо танҳо буд. Асосан аз сабаби камолоти бегуноҳии Ӯ. Аммо ҳатто шогирдони Ӯ Ӯро нодуруст фаҳмиданд. Ҳеҷ кадоме аз онҳо наметавонист ба азобҳои Ӯ дар боғи Ҷатсамонӣ дохил шавад. Дар асл, дар ниҳоят ҳамаи онҳо Ӯро тарк карда гурехтанд. Дар салиб, вақте ки «гуноҳҳои моро дар ҷисми худ бардошт», Ӯ ҳатто аз ҷониби Худои худ тарк карда мешавад. Суханони Ӯ: «Худои Ман, Худои Ман, чаро Маро тарк кардӣ?» нишон медиҳанд, ки Ӯ чӣ қадар комилан танҳо буд. Ӯ мемирад ва дар қабр гузошта мешавад. Аммо Ӯ дубора эҳё мешавад. Павлус дар 1 Қӯринтиён 15:23 мегӯяд: «Масеҳ нахустмева; баъд онҳое, ки аз Масеҳанд». Суруди Т. Вилли мегӯяд:
Ту танҳо будӣ, то мисли донаи гаронбаҳо,
Дар марг хобидӣ, аммо дубора эҳё шудӣ;
Ва дар ҳаёти эҳёшудаи Ту, лашкари бешумор «ҳама як» ҳастанд
Бо Ту, шодӣ ва ифтихори Ту.
Шодии Марям аз ёфтани Ӯ зинда бо шодии Ӯ муқоиса карда намешуд. Ӯ шогирдони Худро ба муносибати нав меовард. Ӯ ҳамеша дар он муносибат бо Падари Худ буд, аммо Ӯ ҳоло он муносибатро бо худ тақсим мекард ва қариб буд, ки ба онҳо ҳаётро барои лаззат бурдан аз он муносибати нав ато кунад. Ин дар бораи ҳар як имондор имрӯз дуруст аст. Вақте ки Худованд Исо ба Никодим дар Юҳанно 3:7 гуфт: «Шумо бояд аз нав таваллуд шавед», Ӯ дар асл мегуфт, ки табиати кӯҳна қодир нест, ки чизе аз Худо қабул кунад. Гуноҳ моро хароб кардааст ва танҳо бо кори Рӯҳи Худо мо метавонем аз Худо баракат гирем. Аз ин рӯ, Худо бо мо дар таваллуди нав аз нав оғоз мекунад. Ин ба мо табиати наве медиҳад, ки қодир аст ба Худо ҷавоб диҳад. Аз ин рӯ, мо дар Юҳанно 1:12-13 мехонем: «Аммо ба ҳар кӣ Ӯро қабул кард, ба онҳо қудрат дод, ки фарзандони Худо шаванд, яъне ба онҳое, ки ба исми Ӯ имон оварданд: ки на аз хун, на аз иродаи ҷисм, на аз иродаи инсон, балки аз Худо таваллуд шуданд». Ин оятҳо ба таври возеҳ нишон медиҳанд, ки сабаби имон овардани ҳар яки мо ба Худованд Исо аз кори Худо ба воситаи Рӯҳи Ӯ дар таваллуди нав буд.
Таваллуди нав ба мо табиати наве медиҳад, ки ба Худо ҷавоб медиҳад, аммо бо имон овардан ба Писар мо ҳаёти ҷовидонӣ мегирем. Ин ду чиз фарқкунанда, вале ба ҳам зич алоқаманданд. Пас, бо доштани табиати нав ва ҳаёти нав мо метавонем ба муносибати наве дохил шавем, ки Худованд Исо бо шодӣ моро ба он меорад, бо донистани Падари Ӯ ҳамчун Падари мо ва Худои Ӯ ҳамчун Худои мо. Аз ин рӯ, Ӯ шогирдони Худро «бародарони ман» меномад. Ба ин ҷамъият Ӯ бо шодӣ Падарро ошкор мекунад ва номи Ӯро маълум месозад. Ӯ дар Юҳанно 17:6 мегӯяд: «Ман номи Туро ба мардоне, ки Ту аз ҷаҳон ба Ман додӣ, ошкор кардам», ва боз дар ояти 8: «Зеро ки Ман ба онҳо суханонеро, ки Ту ба Ман додӣ, додам; ва онҳо онҳоро қабул карданд». Ниҳоят, дар охири он боб Ӯ мегӯяд: «Ва Ман номи Туро ба онҳо эълон кардам ва эълон хоҳам кард: то ки муҳаббате, ки Ту Маро дӯст доштӣ, дар онҳо бошад ва Ман дар онҳо». Аз ин рӯ, дониши номи Падар он чизест, ки ба воситаи он мо ба лаззат бурдан аз он муҳаббате, ки ҳамеша дар абадият байни Падар ва Писар вуҷуд дошт, мерасем.
Ҷанбаи ҳозираи «Бародарони ман»
«Зеро ҳам Ӯ, ки муқаддас мекунад, ва ҳам онҳое, ки муқаддас шудаанд, ҳама як ҳастанд; аз ин рӯ, Ӯ аз онҳо шарм намедорад, ки онҳоро бародарон номад, гуфта: «Ман номи Туро ба бародарони Худ эълон хоҳам кард, дар миёни калисо Туро ҳамду сано хоҳам гуфт». Ибораи «ҳама як» боз маънои онро дорад, ки онҳо ҳама аз як насл ҳастанд, аз ин рӯ Худованд аз мо шарм намедорад. Балки Ӯ бо шодӣ моро дар ҷавоб ба Падари Худ роҳнамоӣ мекунад. Ин оят дар асл иқтибос аз Забур 22 аст, ки дар он азобҳои шадиди Худованд Исо аз сабаби бардоштани гуноҳи мо тасвир шудааст. Дар ояти 21-и Забур, Ӯ мегӯяд: «Ту Маро аз шохҳои якшохҳо шунидӣ», ё аз ҷои «мехкӯбкунӣ», ишора ба марги салиб. Фавран Ӯ мегӯяд: «Ман номи Туро ба бародарони Худ эълон хоҳам кард». Сипас Ӯ мавқеи роҳбарии суруди ҳамду саноро ба Падари Худ мегирад.
Шумо ва ман метавонем ба ин ҳамроҳ шавем, зеро мо Падари Ӯро ҳамчун Падари худ медонем. Ман бовар дорам, ки ин бузургтарин шодии Худованд Исо аст, ки роҳнамоии худаш дар ибодати ҷавобӣ ба Падари Худ аст. Масъалаи сурудхонӣ барои имондорон хеле муҳим аст. Мо метавонем инро аз се ҷиҳат баррасӣ кунем. Мо метавонем дар бораи Худованд Исо ва он чи Ӯ барои мо кардааст, суруд хонем. Сипас мо метавонем ба Худованд Исо дар ҳамду сано ва шукргузорӣ барои он чи Ӯ барои мо кардааст, суруд хонем. Аммо ман бовар дорам, ки бузургтарин имтиёз сурудхонӣ бо Худованд Исо аст. Шумо шояд пай баред, ки дар Забур 22 ҷавоб ба Худо дар доираҳои торафт васеътар паҳн мешавад, то он даме ки тамоми офариниши Худоро пур мекунад. Аммо мавзӯи ҳамду сано бо худи Худованд оғоз меёбад ва сипас аз ҷониби онҳое, ки ба Ӯ наздиктарин ва азизтарин ҳастанд, «Бародарони ман». Насли Яъқуб, яъне яҳудиён, низ онро қабул мекунанд ва сипас ниҳоят дар ояти 27: «Ҳамаи ақсои ҷаҳон ба ёд хоҳанд овард ва ба Худованд рӯй хоҳанд овард: ва ҳамаи қабилаҳои халқҳо дар пеши Ту ибодат хоҳанд кард». Аз ин рӯ, ман фикр мекунам, ки шумо метавонед фаҳмед, ки чаро ин бузургтарин имтиёз ва баракатест, ки мо метавонем аз он баҳра барем. Масеҳ мавзӯъ ва маркази он аст. Ин бузургтарин шодии Ӯст.
Ҷанбаи ояндаи «Бародарон»
Дар Румиён 8:29 омадааст: «Зеро онҳоеро, ки Ӯ пеш аз ин дониста буд, Ӯ ҳамчунин пешбинӣ кард, ки ба сурати Писари Ӯ мувофиқ шаванд, то ки Ӯ дар миёни бародарони бисёр нахустзода бошад». Ин моро ба абадият, ба мақсади Худо пеш аз бунёди ин ҷаҳон бармегардонад. Он гоҳ «бародарони бисёр», ки ба Худованд Исо имон меоварданд, барои ҷойгоҳе бо Писари маҳбуби Худо муайян карда шуданд. Ва на танҳо ҷойгоҳ дода шуд, балки ҳамчунин ба сурати Ӯ мувофиқ карда шаванд, яъне ба худи Ӯ бо ҷисми ҷалолнок монанд карда шаванд. Ҳамин тавр, он ҷамъияти бузург, ки аз ҳар як муқаддаси Худо аз Пантикост то рабудашавӣ иборат аст, ташкил меёбад, ки Худованд Исоро иҳота хоҳанд кард, то ки Ӯ дар он саҳнаи ҷалолнок ҷойгоҳи аввалиндараҷа дошта бошад. Калимаи «нахустзода» дар Китоби Муқаддас истилоҳи рутба аст; онро метавон «сардор» ё «шоҳзода» тарҷума кард.
Тарзе, ки Худо инро ба амал меорад, дар ояти 30 шарҳ дода шудааст: «Ғайр аз ин, онҳоеро, ки Ӯ пешбинӣ кард, Ӯ ҳамчунин даъват кард: ва онҳоеро, ки Ӯ даъват кард, Ӯ ҳамчунин сафед кард: ва онҳоеро, ки Ӯ сафед кард, Ӯ ҳамчунин ҷалол дод». Мо аз он чизе, ки Худо пеш аз вуҷуди ҷаҳон қасд карда буд, ба он чизе, ки Ӯ мақсади Худро ба анҷом расонидааст, гузаштем. Ҳама чиз дар ин ду оят он чизест, ки Худо мекунад. Он ба масъулияти мо ҳеҷ рабте надорад. Агар дошт, пас имкони нокомӣ вуҷуд дошт. Аммо ин ҳеҷ гоҳ ноком нахоҳад шуд, зеро ин Худост, ки онро мекунад. Онҳоеро, ки Ӯ муайян кард, Ӯ ба воситаи Инҷил даъват кард. Онҳоеро, ки ба воситаи амали таваллуди нав имон оварданд, Ӯ ба воситаи марг ва эҳёи Писари Худ сафед кард. Ҳар яки инҳо дар ниҳоят ҷалол дода мешаванд ва дар осмон ба Писари Ӯ монанд карда мешаванд. Дар он саҳнаи ҷалолнок Худованд Исо олӣ хоҳад буд. Суханони суруди Ҷ.Н. Дарби онро ҷамъбаст мекунанд:
На танҳо мо, балки ҳамаи дӯстдоштагони Ту, комил
Дар ҷалол дар гирди Ту бо шодӣ вомехӯранд,
Ҳама мисли Ту, барои ҷалоли Ту мисли Ту, Худованд,
Мақсади олӣ аз ҳама, аз ҷониби ҳама ибодатшаванда.
Он гоҳ, низ, хоҳиши Худованд Исо дар суханони Ӯ ба Падари Худ, пеш аз он ки Ӯ ба салиб рафт, иҷро хоҳад шуд: «Падар, Ман мехоҳам, ки онҳое, ки Ту ба Ман додӣ, низ бо Ман дар он ҷое, ки Ман ҳастам, бошанд; то ки ҷалоли Маро, ки Ту ба Ман додӣ, бубинанд: зеро ки Ту Маро пеш аз бунёди ҷаҳон дӯст доштӣ» (Юҳанно 17:24).
