Фаҳмидани кори Наҳемё: Аз нав сохтани деворҳои Ерусалим

Фаҳмидани кори Наҳемё

Барои фаҳмидани оқибатҳои рӯҳонии достони Наҳемё, мо бояд ин мардро ба таърихи Исроил ҷойгир кунем. Дуюми Вақоеънома 36 афтодани Ерусалимро ба дасти душман тасвир мекунад. Тақрибан 600 пеш аз милод Худо ба халқи Худ, яҳудиён, иҷозат дод, ки аз ҷониби бобилиён асир гирифта шаванд, зеро онҳо иродаи Ӯро рад карда, ошкоро ба фармонҳои Ӯ итоат накарданд (2 Вақоеънома 36:14). Ин ба онҳо доварӣ, харобӣ ва ғуломиро овард, ва «ҳеҷ илоҷе набуд» (2 Вақоеънома 36:15-19). Онҳо сабри Худоро тамом карда буданд ва акнун муҳаббати Ӯ бар зидди онҳо кор мекард. Суханони Ӯ дар бораи доварии наздик, ки аз ҷониби пайғамбарон расонида шуда буданд, иҷро шуданд (Ирмиё 25:8-11).

Инҳо фикрҳои ҷиддӣ барои халқи Худо имрӯз мебошанд. Мо ҳеҷ гоҳ набояд ба зоҳиран мулоим будани Худои худ такя кунем. Мо ҳеҷ гоҳ набояд гуноҳро сабук қабул кунем. Дар ниҳоят, хашми одилонаи Худо бо ҳама рафтори гунаҳкор, аз ҷумла рафтори мо, муносибат хоҳад кард.

Наҳемё яке аз насли ин асирон буд. Ӯ дар хидмати шоҳӣ дар Бобил ба шоҳи Форс Артаксеркс буд. Худо форсҳоро барои аз байн бурдани бобилиён барои ваҳшиёнаи бераҳмонаи онҳо истифода бурд. Худо метавонад ҳар касро барои расидан ба мақсадҳои Худ истифода барад. Гарчанде ки Наҳемё ҳанӯз намедонист, Худо ба ӯ ҷои наздик ба шоҳро дод, то Ӯ метавонад онро барои овардани наҷот ва навсозӣ ба халқи харобшудаи Худ истифода барад. Ӯ ҳеҷ гоҳ ваъдаҳои Худро фаромӯш намекунад (Ирмиё 25:12-14). Худои Довар низ Наҷотдиҳанда аст. Ӯ халқи Худро дар ҷое ҷойгир мекунад, ки Ӯ метавонад онҳоро истифода барад. Бо дарназардошти ин замина, биёед кори Наҳемёро ба худамон имрӯз татбиқ кунем.

Бор

Як гурӯҳ одамон буданд, ки вазъияти атрофи Ерусалимро медонистанд. Онҳо наҷотёфтагон буданд (Наҳемё 1:3), ки оғози аз нав сохтанро дар замони Куруш ва Эзро дида буданд (Эзро 1:1; 3:1-3; 3:10-11; 4:24; 6:14-16). Маъбад ба итмом расида буд ва то андозае истифода мешуд, аммо деворҳои муҳофизатии шаҳр хароб буданд. Гарчанде ки мо дар бораи ин боқимонда, ки гоҳ-гоҳ аз Шушан ба Ерусалим «ба хона» мерафтанд, зиёд намедонем, мо медонем, ки гузорише, ки Ҳанонӣ ба Наҳемё нақл кард, ин марди рӯҳониро дар ҳузури Худо барои чандин рӯз шикаст (Наҳемё 1:4).

Наҳемё намунаи хуби касест, ки мехоҳад иродаи Худоро барои ҷой ва халқи муайян бидонад. Ӯ аз нодонӣ қаноатманд набуд, худро то ҳадди имкон огоҳ кард (1:2) ва он чизеро, ки буд, бо он чизе, ки бояд мебуд, муқоиса кард. Шаҳре, ки бояд ҷалоли Худоро эълон мекард, хароб шуда буд (1:3). Вақте ки ӯ вақтро бо Худо дар бораи деворҳои харобшуда сӯҳбат мекард, бори ӯ «он чизе ки Худои ман дар дили ман барои Ерусалим гузошта буд» гардид (2:12).

Худо дили Наҳемёро шикаст, то Ӯ метавонад ӯро истифода барад. Маънои номи ӯ, «Худо тасаллӣ ёфт», дуруст исбот шуд. Ин тезшавии саривақтии ҳиссиёти рӯҳонии ӯ ба қувваи пешбарандаи кори ҳаёти ӯ табдил ёфт. Ҳар қадар ки ӯ ба худ иҷозат дод, ки аз ҷониби Худо шикаста шавад, биниши ӯ равшантар мегардид. Арзиш ҳисоб карда шуд ва Наҳемё омода буд, ки нархи иҷрои кори Худоро пардохт кунад.

Имони ҷасур

Наҳемё таъиноти шоҳии худро ба шоҳ барои кори сахти меҳнатӣ дар хонаи аҷдодии худ қурбон кард. Ӯ ҳанӯз 800 мил дуртар аз деворҳои харобшудаи Ерусалим буд, аммо аз нав сохтан вақте оғоз ёфт, ки ӯ дар дили худ қарор дод, ки ин корро кунад. Мо дар бораи ӯ мехонем, ки дуо мекард ва Худоро мешунид, ки мегӯяд: «Онҳоро аз он ҷо ҷамъ кунед ва ба ҷое, ки ман интихоб кардаам, биёред» (1:9). Оё мо ба даъвати Худо итоат мекунем?

Наҳемё ниёзеро дид. Ӯ аввал дар бораи он ба Худо муроҷиат кард ва сипас худро барои қонеъ кардани он дастрас кард. Ӯ ҳамчун соқӣ идома дод ва ба вақти Худо интизор шуд, дар ҳоле ки ҳанӯз бори Худоро мебардошт. Интизорӣ аксар вақт роҳи Худо барои оғози кори Худ аст. Интизорӣ ба Худо ҳеҷ коре накардан нест! Соқии шоҳӣ аз ҷониби шоҳ мушоҳида мешуд, ки ӯро ростқавл ва меҳнатдӯст медид. Наҳемё эҳтиром ва эътимод пайдо мекард.

Пас аз моҳҳо бардоштани ин бор, Худо «ғамгинии дил»-и хуб назоратшавандаи Наҳемёро (2:1-2) ба назари шоҳ овард. Наҳемё дар танҳоӣ рӯза мегирифт (Матто 6:16-18) ва Худо акнун ӯро бо имконияти як умр мукофотонид. Вақте ки шоҳ аз ӯ се савол пурсид: «Чаро? ... Чӣ? ... Чӣ тавр?» (Наҳемё 2:2,4,6) ӯ ҷавобҳоро аллакай омода карда буд – аммо ҳанӯз «хеле метарсид» (2:2). Аммо, ӯ имони бузурги худро бо пурсидани ҳам аз Худо ва ҳам аз шоҳ барои дастгирии зиёрат барои аз нав сохтани деворҳои Ерусалим нишон дод (2:3-5).

Дар тарсидан ҳеҷ чизи ғайрирӯҳонӣ нест. Вақте ки Худо кор мекунад, одамон аксар вақт метарсанд – ҳатто халқи Худо (Хуруҷ 3:6; 1 Вақоеънома 13:12; Луқо 2:10; Марқӯс 16:6). Наҳемё сухан гуфт, бовар дошт, ки Худо роҳро барои иҷрои бори Худододи ӯ боз хоҳад кард. Дуо ва омодагии ӯ якҷоя кор карданд, то «дасти файзбахши Худо бар (ӯ ва) шоҳ ҳамаи дархостҳои ӯро иҷро кард» (2:8). Бо номаҳои ваколат ва бо маводи хоме, ки ба ӯ лозим буд, Наҳемё рисолати Худоро барои ҳаёти худ оғоз кард.

Кори Худо

Ӯ кори хуби худро ва тамоми амниятеро, ки он ба ӯ меовард, тарк кард ва ба Ерусалим сафар кард. Пас аз як мушоҳидаи шабонаи деворҳои харобшуда, бори ӯ ҳанӯз сирри байни ӯ ва Худо буд. Аммо ҳеҷ гоҳ потенсиали мардеро, ки машварати Худо дар дилаш аст, кам накунед. Дар харобаҳои Ерусалим яҳудиёни зиёде зиндагӣ мекарданд, аммо танҳо Наҳемё бори аз нав сохтанро аз Худо гирифта буд. Ӯ арзишро ҳисоб карда буд, имконоти худро баррасӣ карда буд ва танҳо бо Худо машварат карда буд.

Чанд нафаре, ки деворҳоро бо Наҳемё тафтиш карданд, ҳанӯз аз нақшаи ӯ огоҳ набуданд (Наҳемё 2:12). Ӯ ба онҳо ниёзро нишон дод, ба Худо бовар кард, ки онҳоро даъват кунад, то бори ӯро мубодила кунанд. Мақомоти маҳаллӣ ҳанӯз ҷалб нашуда буданд (2:16). Танҳо пас аз интихоби як гурӯҳи коргарони бори гарон нақша ошкор шуд. Шикастани кори Худо метавонад ба харобӣ оварда расонад. Созандаи оқил бо Худо мувофиқат мекунад (Румиён 13:1-5).

Калимаи «тафтиш» (2:13,15) истилоҳи тиббӣ барои тафтиши захм барои муайян кардани дараҷаи зарар аст. Дар ин раванд Худо дар дилҳои гурӯҳи Наҳемё кор мекард, то онҳо метавонанд мисли ӯ нигарон шаванд. Нигаронӣ ба ӯҳдадорӣ оварда мерасонад. Мо мебинем, ки пешво ниёзро нишон медиҳад ва бо он шинос мешавад: «Шумо мушкилотеро, ки мо дар он ҳастем ... харобаҳо ... бо оташ сӯхтаанд» (2:17). Вақте ки ӯ онҳоро ба кор бо худ даъват кард, ҷавоби онҳо ин буд: «Биёед аз нав сохтанро оғоз кунем» (2:18). Мардони Худо, ки воситаҳои Ӯро барои иҷрои кори Ӯ истифода мебаранд, ҳеҷ гоҳ аз ҷониби онҳое, ки «масхара ва тамасхур карданд» (2:19) парешон намешаванд. Ягона суханоне, ки муҳиманд, суханони Худо ва пешвоёни таъиншудаи Ӯ мебошанд.

Сохтмон бо дигарон

«Биёед, аз нав созем,» ӯ даъват кард (2:17). «Биёед аз нав сохтанро оғоз кунем,» онҳо ҷавоб доданд (2:18). «Мо (бандагони Худо) аз нав сохтанро оғоз хоҳем кард» (2:20). Дар посух ба дуо, Худо ба Наҳемё бор, як гурӯҳи созандагон ва ҷасорат дода буд. Боби сеюм кори аз нав сохтанро ҷамъбаст мекунад.

Кори Худо бисёр одамонро дар бисёр корҳои сахт ҷалб кард. Онҳое, ки фикр мекунанд, ки азбаски Худо кор мекунад, мо ҳеҷ коре кардан лозим нест, бояд аз ин боб бисёр чизҳоро омӯзанд. Худо деворҳои Ерусалимро бо арақи қувваи кории халқи Худ аз нав месохт. Калимаҳои сохтмон чилу ду маротиба дар сию ду оят пайдо мешаванд. Ва як гурӯҳи дигари калимаҳо ба мо мегӯянд, ки барои аз нав созандагон «дар паҳлӯи» ҳамдигар кор кардан то чӣ андоза муҳим буд. Ҳар гуна холигӣ дар девор тамоми кори дигаронро беарзиш мегардонд. Ман дар ин шарҳе дар бораи иштирок дар калисои маҳаллӣ мебинам, ки «дар муҳаббат худсозӣ мекунад, зеро ҳар як қисм кори худро мекунад» (Эфсӯсиён 4:11-12,16). Таҳти роҳбарии Худо масъулиятҳо тавассути хизматгорони Ӯ тақсим карда мешаванд.

Фикри дигари муҳим ин аст, ки ҳар як аз нав созанда «дар пеши ... дар паҳлӯи ... дар назди хонаи худ» кор мекунад (3:23). Ҳар кори Худо бояд аз хона оғоз шавад ва аз он ҷо берун равад. Дӯст доштани ҳамсояи мо бо маънои «дар паҳлӯи» ин калима оғоз мешавад. Мо бояд аз нав сохтанро дар кӯча, хобгоҳи коллеҷ, офис, корхона ё ҳуҷраи зиндон – дар ҳар ҷое ки Худо моро ҷойгир кардааст, оғоз кунем.

Наҳемё 3 инчунин ба мо мегӯяд, ки кори аз нав сохтанро «коҳинон ... заргарон, атрсозон ... ва тоҷирон» анҷом доданд (3:28-32). Ҳеҷ кас наметавонист бигӯяд: «Ин маҳорати ман нест» ё «Ман наметавонам тиҷорати худро тарк кунам.» Чанд ҳоким, писарони ҳокимон ва пешвоёни ҷомеа – ба монанди Борух, ки қисмати деворро «бо ғайрат таъмир кард» (3:3-17) – ҳамчун намунаи онҳое, ки нақши наверо барои Худо ба ӯҳда гирифтанд, зикр шуданд. Мутаассифона, баъзе «ашрофон» худро аз назорат болотар медонистанд. Онҳо барои аз нав сохтан хатарнок буданд, зеро онҳо «китфҳои худро ба кор намегузоштанд» (3:5). Онҳо мартабаи инсониро аз хидмат барои Худо болотар гузоштанд.

Девори Ерусалим як кӯшиши воқеии ҷомеа буд, ки аксарият хуб якҷоя кор мекарданд. Баъзеҳо кӯҳнаро аз нав сохтанд, дар ҳоле ки дигарон аз сифр нав сохтанд. Ин метавонад барои калисоҳои мо имрӯз намуна бошад. Чаро ё ҳама «кӯҳна» ё ҳама «нав» бошад, вақте ки бо каме эҳтиёт, «ҳарду» метавонанд якҷоя хидмат кунанд?

Мубориза бо мухолифат

Дар боби чорум мухолифати қаблан зикршуда (2:10,19) васеъ карда мешавад. Шайтон одамонро дар берун ва дохили қувваи корӣ барои монеъ шудан ба кори Худо истифода бурд. Ӯ ҳатто Наҷотдиҳандаи моро дар оғози ҳаёти наҷотбахши Ӯ дар рӯи замин васваса кард (Матто 4:1-11). Вақте ки ӯ ҳамла мекунад, дар хотир доред, ки Рӯҳи Муқаддас ва Каломи Худо силоҳҳои муҳофизатӣ ва ҳамлаи мо дар муборизаи рӯҳонӣ мебошанд (Эфсӯсиён 6:10-18). Ман барои Наҳемё чанд муборизаро мебинам.

Инсонӣ бар илоҳӣ:

Дар аввал, Санбаллат ва Тӯбиё дар бораи шоҳ ба таври инсонӣ фикр мекарданд, дар ҳоле ки дил ва ақли Наҳемё ба Худои илоҳӣ ва соҳибихтиёр нигаронида шуда буд (2:19-20). Хизматгорони Худо бояд Худоро равшан дар маркази таваҷҷӯҳ нигоҳ доранд (Ибриён 12:2-3). Ҷаҳон чизҳоро аз Худо дигар мебинад.

Масхара кардан бар аз нав сохтан:

Муқовимати дуюм ба масхара асос ёфта буд (4:1-6). Он чизе ки Санбаллат ва Тӯбиё шуниданд, дуруст буд; ҷавоби гарми онҳо нишон дод, ки хоҳишҳои онҳо аз ҷониби кори Худо зери шубҳа қарор гирифтаанд. Онҳо дар бораи Наҳемё, гурӯҳи ӯ ва кори онҳо суханони таҳқиромез гуфтанд. Онҳо мехостанд таваҷҷӯҳи Наҳемёро аз Худо дур кунанд ва ба чизҳои дигар равона кунанд. Аммо коргарони Худо бояд муносибати Масеҳро дошта бошанд: Ӯ «Худро ҳеҷ чиз накард» ва «худро фурӯтан кард» (Филиппиён 2:5-8). Ба мо огоҳӣ дода шудааст, ки таъқибро интизор шавем (Матто 5:10; Румиён 8:35-37). Ҷавоби Наҳемё дуо кардан ва идома додани аз нав сохтан сарфи назар аз мухолифат буд (Наҳемё 4:4-6).

Иттифоқи бадӣ бар муҳофизати хуб:

Муқовимати сеюм бо иттифоқи бадӣ буд, ки «кӯшиш мекард, ки мушкилот эҷод кунад ... ва корро қатъ кунад» (4:7-11). Гарчанде ки мухолифат аз ҳад зиёд ба назар мерасид, Наҳемё бо дуо кардан ва гузоштани посбон ҷавоб дод. Ин набудани имон набуд, балки ақли солим буд, ки коргаронро рӯҳбаланд мекард. Онҳо тасмим гирифтанд, ки корҳоро дар дасти Худо нигоҳ доранд ва дастҳои худро барои кори Ӯ истифода баранд.

Таҳдидҳои инсонӣ бар кафолати Худо:

Муқовимати чорум аз таҳдидҳои бештар рӯҳафтодакунанда омад (4:11-23). Дар посух, Наҳемё ба коргарон гуфт: «Худовандро, ки бузург ва даҳшатнок аст, дар хотир доред» (4:14). Бо таваҷҷӯҳи қатъӣ ба Худо, мардум чораҳои эҳтиётӣ андешиданд ва кори худро идома доданд (4:16-18). Агар кор қатъ мешуд, шайтон пирӯз мешуд. Паёмҳои ҳаяҷонбахши Наҳемё ва намунаи шахсии ӯ ба гурӯҳи ӯ эътимод бахшиданд (4:19-23).

Созиш бар эътимод:

Муқовимати панҷум вақте рух дод, ки Санбаллат ва ҳамроҳонаш ба Наҳемё нақшаи алтернативӣ пешниҳод карданд: «Биёед, вохӯрем» (6:2). Аммо Наҳемё дид, ки «онҳо барои зарар расонидан ба ман нақша мекашиданд» (6:2). Яке аз бузургтарин нишонаҳои камолот дар роҳбарӣ қобилияти гуфтани «Не» аст. Мисли оби қатрагӣ, мухолифат дар кӯшиши маҷбур кардани Наҳемё ба созиш идома дошт. Овозаҳои муболиғаомез тавассути номаи кушода паҳн шуданд (6:7). Коргарон ҳадафи душман шуданд, зеро Наҳемёро мағлуб кардан ғайриимкон буд. Ӯ аз Худои доно хоҳиш кард, ки «дастҳои маро қавӣ гардонад» (6:9). Ӯ медонист, ки қудрат ва ваколати воқеӣ дар куҷост.

Тарс бар имон:

Муқовимати ниҳоӣ (6:10-14) як алтернативаи рӯҳонӣ буд: «Биёед дар хонаи Худо вохӯрем ... зеро одамон барои куштани ту меоянд» (6:10). Ҳаёти ӯ дар хатар буд, аммо фаҳмиши рӯҳонӣ ӯро водор кард, ки ин пайғамбарии дурӯғ аст (6:12-13). Ӯ медонист, ки Худо метавонад тавассути пайғамбар сухан гӯяд, аммо ӯ инчунин медонист, ки на ҳар пайғамбарӣ аз Худост (6:14; 1 Юҳанно 4:1). Дуои иҷобатшуда ва донистани он ки Худо дар кор буд, ба Наҳемё ва гурӯҳи ӯ имкон дод, ки корро «дар панҷоҳу ду рӯз» ба итмом расонанд (6:15-16). Беҳтарин роҳи мағлуб кардани душман ин аст, ки пайваста кор кунед, то корро ба анҷом расонед.

Дидани натиҷаҳо

Девор шаҳодате ба Худо буд, ки ҳатто аз ҷониби миллатҳои атроф дида ва эҳтиром карда мешуд: «Вақте ки душманони мо дар бораи ин шуниданд, ҳамаи миллатҳои атроф тарсиданд ва худбоварии худро аз даст доданд, зеро онҳо дарк карданд, ки ин кор бо кӯмаки Худо анҷом дода шудааст» (6:16). Мисли Павлус баъдтар, Наҳемё ва аз нав созандагони девор метавонистанд бигӯянд: «Ман боз ҳам бо хушнудӣ бештар дар бораи заифии худ фахр хоҳам кард, то қудрати Масеҳ бар ман қарор гирад ... Ба хотири Масеҳ, ман аз заифиҳо, аз таҳқирҳо, аз душвориҳо, аз таъқиботҳо, аз мушкилотҳо лаззат мебарам. Зеро вақте ки ман заифам, пас ман қавӣ ҳастам» (2 Қӯринтиён 12:9-10).