Лавиён 23:9-17; Лавиён 24:5-7.
Мўъминнинг мавқеига нисбатан баъзи тушунмовчиликлар мавжуд бўлгани учун, биз баъзи ўқувчиларимизни ҳақиқатда мустаҳкамлаш умидида, уни қисқача кўриб чиқишни таклиф қиламиз.
Биринчидан, мўъминнинг мавқеи Римликларга 5:2 да топиладими? У ерда имон орқали оқлангани, Раббимиз Исо Масиҳ орқали Худо билан тинчликка эга бўлгани, Масиҳ орқали Худонинг марҳаматидан ҳозирги завқланишга олиб келингани ва Унинг шон-шарафи умидида шодлангани аниқ айтилган; лекин буларнинг барчаси — кўрсатилган баракалар қанчалик улкан бўлмасин — мўъминнинг мавқеини кўрсатадими?
Агар шундай бўлса — чунки ҳозиргача мўъмин Масиҳ билан бирга ўлмаган; биз айтмоқчимизки, мактубнинг таълимотида ҳозиргача — у ҳали ҳам танада бўлиши мумкин эди; чунки ҳозиргача фақат гуноҳлар, айбдорлик масаласи ҳал қилинган. Иброҳим биз билан бир хил оқланган эди ва гарчи бир хил баракаларга эга бўлмаган бўлса ҳам, унинг мавқеи ўхшаш бўларди, у ҳам танада бўлгани учун ўхшаш. Фарқ, биз тушунамиз, унинг баракаларининг хусусиятида бўларди. Бу ёзувда мўъминнинг ҳуқуқий мавқеини, ёки аниқроқ айтганда, Худо Ўз инояти билан Раббимиз Исо Масиҳнинг ўлими ва тирилиши натижасида уни ҳуқуқий жиҳатдан олиб келган мавқеини кўрамиз; лекин биз буни бизга мавқеимиз ҳақиқатини беради деб қабул қила олмаймиз.
Икки ёзув бу мавзуда жуда аниқ гапиради деб ўйлаймиз. Раббимиз Ўз шогирдларига шундай дейди: «Ўша куни Мен Отамда, сизлар Менда, Мен эса сизларда эканимни билиб оласизлар» (Юҳанно 14:20). Ҳаворий Павлус ёзади: «Сизлар эса танада эмас, балки Руҳдасизлар, агар Худонинг Руҳи сизларда яшаса. Агар кимда Масиҳнинг Руҳи бўлмаса, у Уники эмас» (Римликларга 8:9).
Энди аниқки, Раббимиз Тасалли берувчи, Муқаддас Руҳ келганидан кейинги вақт ҳақида гапирмоқда, У Ўз халқи билан абадий қоладиган, улар билан яшайдиган ва уларнинг ичида бўладиган Зот. У яна қўшимча қилади: «Мен сизларни етим қолдирмайман: Мен сизларнинг олдингизга келаман. Яна бир оз вақт ўтади, дунё Мени бошқа кўрмайди; лекин сизлар Мени кўрасизлар: чунки Мен яшайман, сизлар ҳам яшайсизлар». Шунда У: «Ўша куни сизлар билиб оласизлар», ва ҳоказо дейди. Бу, албатта, Масиҳийликдир — Муқаддас Руҳ ер юзида ва мўъминнинг ичида яшайди, ва бу орқали мўъмин Масиҳнинг мавқеини тушуна олади, У Ўз Отасида, мўъмин Масиҳда, ва Масиҳ мўъминда. Шундай қилиб, Римликларга 8 да учта боғлиқ нарса бор — бизнинг Масиҳда бўлишимиз, Муқаддас Руҳнинг бизда яшаши ва Масиҳнинг Ўзи бизда (1, 9, 10-оятлар). Ва тўққизинчи оятда ҳаворий танада бўлишни Руҳда бўлиш билан аниқ қарама-қарши қўяди, иккинчиси Худонинг Руҳи бизда яшаши билан шартланган. Шунинг учун, агар Худо билан тинчликка эга бўлган ҳар бир мўъминнинг ичида Руҳ яшаса ва ҳар бир шундай киши «Масиҳда» бўлса, бизнинг мавқеимиз фақат шу сўзлар билан ифодаланади деган хулосага келишга мажбурмиз.
Ҳаворий томонидан келтирилган қарама-қаршиликка кўра, ҳар бир имонсиз «танада» ва ҳар бир мўъмин «Руҳда»; шунингдек, биринчи оятга кўра «Масиҳда». (Биз бу ерда ифодаларнинг аниқ кучини кўриб чиқмаймиз.) «Масиҳда» деганда, биз Худо томонидан Муқаддас Руҳ билан муҳрланган ҳар бир мўъминнинг мавқеини тушунамиз. Бу муборак ҳақиқатга кириш ва ундан завқланиш учун тажриба ва амалий ҳолат кераклиги — Худо бизни энди Одамда, танада эмас, балки Масиҳда кўриши — Римликларга 7 нинг Римликларга 6 ва 8 га нисбатан мавқеидан кўринади; лекин бу бутунлай бошқа масала.
Яна бир нарсани қайд этиш керак. «Масиҳда» атамаси Римликларга мактубида 2 Коринфликларга 5 ва Эфесликларга мактубларидаги каби бир хил кучга эга эмас; лекин у ҳар бир жойда мактубнинг ўзига хос таълимотига мувофиқ тушунтирилиши керак.
Масалан, Эфесликларга 2:6 даги «Масиҳда» сўзи, шубҳасиз, Масиҳ билан бирликни англатади; лекин буни Римликларга 8:1 ёки, аслида, Юҳанно 14:20 ҳақида айтиш қийин. Бошқа бир киши айтганидек, бу охирги парча ҳақида гапирганда (биз хотирадан иқтибос келтирамиз, лекин, бизнингча, тўғри), «Бу бирлик эмас, балки табиат ва ҳаёт, ва бизнинг ўша табиат ва ҳаётдаги ўрнимиз». Худди шундай, Худонинг адолати Римликларга 3 да 2 Коринфликларга 5:21 дагидан фарқли кучга эга.
Римликларга мактубида бу «имон келтирганларнинг барчасига» тегишли, ва бу ҳам имон келтирганлар турган жойда; лекин 2 Коринфликларга 5 да биз Масиҳда Худонинг адолатига айлантирилганмиз, У турган жойда. Яна, агар мўъминнинг мавқеи Римликларга 5:2 да топилса, Масиҳнинг Худонинг ўнг томонида эгаллаган ўрнининг нисбий аҳамияти йўқолади.
Барча ҳурмат билан айтиш керакки, Исо Масиҳ, абадий Ўғил бўлса ҳам, Худонинг шон-шарафидадир. Ва айнан У ерда инсон сифатида бўлгани учун, бу бизнинг ҳам ўрнимиздир, Худонинг ажойиб иноятида, Унинг абадий режаларига кўра. Масиҳийликни Масиҳнинг инсон сифатида улуғлангани ҳақиқатини тан олишдан ташқари тушуниб бўлмайди дейиш муболаға эмас. Бу дарҳол мўъминнинг мавқеи масаласини ҳал қилади. Айнан шу сабабли, у Масиҳ турган жойдаги «Масиҳда» деган мавқедан паст бўлиши мумкин эмас. Бу мўъминнинг ҳозирги мавқеи; вақти келиб у бу мавқега мослашади, чунки Худо бизни Ўз Ўғлининг суратига мослашишга олдиндан белгилаган, токи У кўп биродарлар орасида тўнғич бўлсин.
Шундай қилиб, мўъминлар сифатидаги мавқеимиз фақат «Масиҳда» деган атама билан ифодаланиши мумкинлигини кўрганимиздан сўнг, биз мўъминнинг мавқеи доимо унинг масъулиятининг ўлчови эканлигини эркин тан оламиз, ҳаттоки талаб қиламиз.
Лекин руҳнинг тўғри ҳолати ҳеч қачон масъулият учун курашиш орқали пайдо бўлмайди.
Бу тиклайдиган ва мустаҳкамлайдиган иноятдир, ва иноят қанчалик тўлиқ тушунилса ва ундан завқланилса, мўъминнинг юриши унинг мавқеига шунчалик мукаммал мос келади. Ўз мавқеини билиш тўғри юриш учун шартдир; лекин, агар мавқеи маълум бўлса ҳам, мўъминнинг кўзлари ўзида бўлса, ҳолат ҳеч қачон тўғри бўлмайди. Шунинг учун, «Масиҳда» ҳолат ёки шарт, мавқе эмас деган даъвонинг хавфи мўъминнинг ўзи билан банд бўлишида ва унинг натижасидаги (доимо фойдасиз, чунки у ўз томонидан кучни тахмин қилади) руҳнинг тўғри ҳолатига эришишга бўлган ҳаракатларидадир. Натижа фақат қонунийликдир.
Хулоса қилиб айтганда, икки нарсани қайд этиш керак. Масиҳнинг биз учун қилган иши орқали биз янги мавқега келтирилганмиз. Биз ҳукм остида эдик, лекин Унинг қурбонлиги туфайли биз ҳозир Худонинг доимий марҳаматида турамиз. Ўзининг барча нарсасида гуноҳларимиз туфайли бизга қарши бўлган Худо, ҳозир қимматбаҳо қоннинг самарадорлиги туфайли биз учундир. Лекин бу ҳаммаси эмас.
Хочда Худо бизнинг қилган ишларимиз билан бирга, бизнинг ким эканлигимиз билан ҳам шуғулланди. Биз Масиҳ билан бирга хочга михланганмиз, ва шу билан гуноҳ танада қораланган. (Галатияликларга 2; Римликларга 8.) Лекин агар хоч биринчи инсоннинг масъулиятдаги тарихини ёпса, Масиҳ тирилишда иккинчи инсоннинг ўрнини эгаллади; ва, натижада, ҳар бир мўъмин Масиҳнинг ўлими ва тирилиши орқали Худо олдида янги ўринга келтирилган. Энди бу янги ўрин, яъни «Масиҳда» (ҳозир Одамда эмас) бизнинг мавқеимизни ифодалайди.
