Тарси Худованд барои мо чӣ кор мекунад
«Тарси Худованд ибтидои дониш аст; аммо аблаҳон ҳикмат ва таълимро нафрат мекунанд.» —Масалҳо 1:7 KJV
Ҳар қадар бештар меомӯзем, ҳамон қадар бештар рушд мекунем; ва ҳар қадар бештар рушд кунем, ҳамон қадар бештар меомӯзем. Ин ба ҳаёти масеҳӣ дахл дорад, зеро ҳар қадар бештар дар бораи Худо ва нақшаҳои Ӯ барои мо, ки дар Каломи Ӯ дида мешавад, омӯзем, ҳамон қадар бештар аз Ӯ дар ҳайрат мемонем, Ӯро эҳтиром мекунем ва аз Ӯ метарсем. Ин тарси солим ва худотарсӣ ба ҳаёти мо таъсири хеле амиқ мерасонад, моро аз рафтори аблаҳона, ки ба хатар меорад, наҷот медиҳад. Аз Худо натарсидан аблаҳӣ аст. Ин нишонаи ҷаҳолат аст ва ба ғараз, нофармонӣ, беимонӣ ва анархия меорад.
Тарс ҳамчун раванд
Вақте ки Рӯҳи Муқаддас моро аз гуноҳ маҳкум мекунад, мо аз хашми Худо метарсем ва бо тавба ба Ӯ рӯ меорем. Ҳангоми рушди рӯҳонӣ мо бештар аз ин тарси солимро меомӯзем, ки моро водор мекунад, ки дар роҳҳои Ӯ роҳ равем. Ин як раванди омӯзиш аст. «Мардумро ҷамъ кунед,» Худо ба Мусо фармуд, «...то ки бишнаванд, ва омӯзанд, ва аз Худованд Худои худ битарсанд, ва ҳамаи суханони ин шариатҳоро ба ҷо оваранд» (Такрори Шариат 31:12). Худо ба Мусо дастур дод, ки аҳамияти инро ба наслҳои оянда фаҳмонад. Таъсири зиндагии як насл дар тарси худотарсӣ таъсири хеле пурқувват хоҳад дошт: «Ва то ки фарзандони онҳо, ки ҳеҷ чизро намедонистанд, бишнаванд, ва омӯзанд, ки аз Худованд Худои худ битарсанд, то даме ки шумо дар замине, ки шумо аз Урдун мегузаред, то онро соҳиб шавед, зиндагӣ мекунед» (Такрори Шариат 31:13).
Донистани он ки Худо муҳаббат аст, мо шояд ҳайрон шавем, ки чаро бояд аз Ӯ битарсем. Савол додан дар бораи масъалаҳои душвор табиӣ аст. Таълими равшан аз ҷониби пирон ва масеҳиёни ботаҷриба метавонад барои фаҳмиши мо муфид бошад. Барои ин мақсад нависандаи Ибриён байни осмонӣ ва ҷисмонӣ, ва рӯҳонӣ ва табиӣ муқоиса кард. Ӯ навишт: «Мо падарони ҷисми худро доштем, ки моро ислоҳ мекарданд, ва мо ба онҳо эҳтиром мегузоштем: оё мо набояд бештар ба Падари рӯҳҳо итоат кунем ва зиндагӣ кунем? Зеро онҳо дар ҳақиқат моро барои чанд рӯз мувофиқи хоҳиши худ ҷазо медоданд; аммо Ӯ барои фоидаи мо, то ки мо шарики муқаддасии Ӯ бошем» (Ибриён 12:9-10).
Аз сабаби заъфи ҷисми мо ва маккории Шайтон мо майл дорем, ки худро гумроҳ кунем. Аз Худо тарсидан ва ба ислоҳ итоат кардан хирадмандона аст. Ин кор баръало барои некии мост, ҳатто вақте ки мо пурра намедонем, ки он «некӣ» дар назари Худо чист. Танҳо Худо оянда ва хатарҳои моро медонад.
Тарс бо ларзиш
Калимаи «эҳтиром», ки аз ҷониби нависандаи Ибриён истифода шудааст, як ҷанбаи тарс аст. Дар Луғати калимаҳои Аҳди Ҷадид, В. Е. Вайн шарҳ медиҳад, ки истилоҳи аслӣ дар забони англисӣ маъноҳои гуногун дорад, ба монанди эҳтиром, итоат ва қадрдонӣ. Дар Аҳди Қадим мо калимаи эҳтиромро низ «тарс» тарҷумашуда меёбем, бо калимаҳои марбут ба «ларзиш» ва «даҳшат». Чунин пайвастшавӣ комилан дуруст аст.
Мо метавонем бо Худо бо роҳҳои гуногун рӯ ба рӯ шавем. Таҷрибаи шахсии ман ҳамчун ҷавон ин буд, ки рӯзе аз аблаҳии худам дар хатари ҷиддӣ қарор доштам. Баъдтар як хонуми азизи пиронсоли масеҳӣ, ки ман ӯро ба маҷлисҳои ҷамъомад мебурдам, аз ман пурсид, ки оё ман дар вақти муайян дар хатар будам. Ин як зарбаи сахт буд, ки Худо ин хонуми азизи пиронсолро водор мекард, ки дар ҳар вақти рӯз ё шаб барои ман ё барои ягон муқаддасони азизи Ӯ дуо кунад. Ман дар ҳақиқат аз тарс пур шудам, ки Худо маро ин қадар наздик назорат мекард. Ин таҷриба ҳеҷ гоҳ аз фикрҳои ман дур нашудааст.
Мо ин ҷанбаи тарсро мебинем, вақте ки ҳавворӣ Юҳанно диди Худованди эҳёшударо дошт, ки қариб буд калисоҳо, Исроил ва ҷаҳонро доварӣ кунад. Юҳанно, эҳтимолан бо тарс ва ларзиш навишт: «Ва чун Ӯро дидам, мисли мурда ба пойҳои Ӯ афтодам. Ва Ӯ дасти рости Худро бар ман гузошта, ба ман гуфт: «Натарс; Ман Аввал ва Охир ҳастам» (Ваҳй 1:17). Мусо низ, вақте ки Худо ӯро аз буттаи сӯзон даъват кард, «рӯи худро пинҳон кард; зеро аз нигоҳ кардан ба Худо метарсид» (Хуруҷ 3:6).
Мо метавонем баъзе аз эҳсосотеро, ки иштирокчиён дар ин ҳикояҳои равшани халқи Худо эҳсос кардаанд, дарк кунем. Ин яке аз мӯъҷизаҳои Китоби Муқаддас аст: Он на танҳо барои он навишта шудааст, ки мо танҳо аз рӯи калимаҳо амал кунем; балки мо эҳсосот ва ҳиссиёти онҳоеро, ки тасвир шудаанд, низ мебинем ва ҳис мекунем.
Тарси Худо ва итоаткорӣ
Дар ин лаҳза мо метавонем мушоҳида кунем, ки чӣ тавр тарси худотарсӣ метавонад итоатро дар душвортарин ҳолатҳо ҳавасманд кунад. Иброҳим «дӯсти Худо» буд (Яъқуб 2:23), аммо Худо ӯро аз баъзе озмоишҳо ва санҷишҳои хеле ҷиддӣ ва душвор гузаронд. Як мисоли ин вақтест, ки Худо ба ӯ дастур дод, ки Исҳоқ, писари ягонаи худро, ба кӯҳи Мориё барад ва дар он ҷо ҳамчун қурбонии сӯзон пешниҳод кунад. Вақте ки Фариштаи Худованд дасти ӯро боздошт ва ӯро ба қӯчқори дар бутта гирифторшуда равона кард, Ӯ ба Иброҳим гуфт: «Зеро акнун медонам, ки ту аз Худо метарсӣ» (Ҳастӣ 22:12).
Дар ин достони Иброҳим ва Исҳоқ мо интизом ва озмоишро мебинем, ки Худо моро аз он мегузаронад, то ки мо мисли Писари Ӯ, Худованд Исо, гардем. Ҳангоми рушд ба мо масъулияти бештар дода мешавад ва сипас мо озмуда мешавем. Мо медонем, ки ҳикмати ҳақиқӣ пайравӣ аз дастурҳои Худост – бо имон роҳ рафтан, на бо дидан, зеро «имон аз шунидан меояд, ва шунидан аз каломи Худо» (Румиён 10:17). Ҳамин тавр, мо ба фаҳмиши равшантари бузургии даҳшатнок ва тарсноки қудрат, адолат, доварӣ ва адолати Худо мерасем.
Ҳангоми афзоиши фаҳмиши мо, мо ба амалӣ кардани он чизе, ки омӯхтаем, даъват карда мешавем. Дар ҳақиқат, мо наметавонем омӯзем, агар аллакай хоҳиши ақлро надошта бошем. «Агар касе хоҳиши Ӯро ба ҷо оварад, вай доктринаро хоҳад донист» (Юҳанно 7:17). Ҳикмати ҳақиқӣ вақте пайдо мешавад, ки мо ҷасорат пайдо кунем ва ҳавасмандӣ дошта бошем, ки иродаи Худоро барои худ амалӣ созем. Аксар вақт мо дар ин кор ноком мешавем, аммо Худо меҳрубон аст ва бо мо сабру тоқат мекунад, ба мо тавба ва имкониятҳои бештар барои хидмат ба Ӯ медиҳад.
Савол ин аст: «Аз кӣ метарсем – аз Худо ё аз ҷаҳон?» Албатта, «тарси инсон дом меорад» (Масалҳо 29:25). Ишаъё ба мо маслиҳати дуруст дод, вақте ки навишт: «Худованд лашкарҳоро муқаддас кунед; ва бигзор Ӯ тарси шумо бошад, ва бигзор Ӯ даҳшати шумо бошад» (Ишаъё 8:13).
Тарси Худованд ва ҷаҳон
Мо дар бораи тарси Худованд асосан дар заминаи масеҳӣ фикр кардем. Майдони хеле васеътаре мавҷуд аст, ки чӣ тавр ин метавонад ба манфиати ҷаҳон кор кунад. Инчунин, набудани тарси Худованд ба зарари ҷаҳон кор мекунад, дар ниҳоят ба худи нобудии ин системаи ҷаҳонӣ, ки Шайтон бар он ҳукмронӣ мекунад.
Тамоми ҷаҳон дар бадкор аст (ниг. 1 Юҳанно 5:19). Аз ин рӯ, эҳтимоли бештар дорад, ки сокинони ин ҷаҳон ва системаи ҷаҳонӣ Худоро нафрат кунанд, на аз Ӯ битарсанд. Худованд Исо ба бародарони худ гуфт: «Ҷаҳон наметавонад шуморо нафрат кунад; аммо Маро нафрат мекунад, зеро Ман дар бораи он шаҳодат медиҳам, ки аъмоли он бад аст» (Юҳанно 7:7). Иброҳим инро пас аз ҳодисаи нангин дид, вақте ки ӯ инкор кард, ки Соро зани ӯст. Ӯ худро баҳона кард ва гуфт: «Зеро ман фикр кардам, ки албатта тарси Худо дар ин ҷо нест; ва онҳо маро ба хотири занам мекушанд» (Ҳастӣ 20:11). Мо аз ҳисоботи Китоби Муқаддас дар бораи замони Иброҳим мебинем, ки Ховари Миёна дар ҳолати анархӣ ва беқонунӣ буд. Ҷангҳои зуд-зуд байни миллатҳо дар Навиштаҳо ва ҳисоботи дунявӣ хуб ҳуҷҷатгузорӣ шудаанд.
Мо метавонем бо боварӣ баҳс кунем, ки тарси Худованд ҷомеаи устувор ва осоиштаро ба вуҷуд меорад. Набудани он ба халалдоршавӣ, анархия ва беқонунӣ меорад – маҳз вазъияти ҷаҳонӣ дар ин замон, бо танҳо интизории бадтар шудани шароит. Шахсияти ҳикмат ҳушдор дод, ки «тарси Худованд нафрат кардан аз бадӣ аст.» Сипас ӯ эълон кард: «Ба воситаи ман подшоҳон ҳукмронӣ мекунанд, ва шоҳзодагон адолатро фармон медиҳанд» (Масалҳо 8:13,15). Дар ин ҷо мо боз мебинем, ки ҳикмат бо тарси Худованд алоқаманд аст.
Нишон додани он ки чӣ тавр тарси Худо метавонад дар ҷомеа ислоҳкунанда бошад, мо мебинем, ки Наҳемё ашрофон ва дигаронро барои гирифтани рибо аз мардум ва ба таври дигар истисмор кардани онҳо сарзаниш кард. Вақте ки мардум аз беадолатии сарватмандон ва тавоноён ба ӯ шикоят карданд, ӯ навишт: «Ва ман хеле хашмгин шудам, вақте ки фарёди онҳо ва ин суханонро шунидам. Сипас ман бо худ машварат кардам, ва ашрофон ва ҳокимонро сарзаниш кардам, ва ба онҳо гуфтам: «Шумо рибо мегиред, ҳар яке аз бародари худ. Ва ман як ҷамъомади бузургро бар зидди онҳо ташкил додам ... Инчунин гуфтам: «Ин коре, ки мекунед, хуб нест: оё шумо набояд дар тарси Худои мо роҳ равед ... аммо ман ин тавр накардам, аз сабаби тарси Худо» (Наҳемё 5:6-9,15).
Ба таври возеҳ, он чизе, ки лозим буд, як ҳокими қавӣ ва дастгирии мардумӣ барои қонунгузории одилона буд, ки қонун ба таври қатъӣ иҷро мешуд. Беқонунӣ ривоҷ хоҳад ёфт, аммо вақте ки одамон аз тарси Худованд ҳавасманд мешаванд, чизҳо метавонанд тағйир ёбанд. Тарси Худованд як ислоҳкунандаи пурқувват бар зидди анархия аст ва аз ривоҷ ёфтани бадӣ пешгирӣ мекунад – хоҳ дар дилҳои мо, ҷамъомадҳо ё миллатҳо.
