Асрлар Давомида Худои Таъолонинг Шоҳлиги
“Шоҳ,” “султон,” “император” ёки “суверен” каби сўзларни эшитганингизда хаёлингизга нима келади? Бу сўзлар ҳукмдор ёки муайян мамлакат ёки халқ устидан ҳокимиятга эга бўлган шахс маъносида кенг тарқалган.
Муқаддас Китобда “Худои Таъолонинг шоҳлиги” ибораси ҳокимият ва ҳукмронлик билан боғлиқ. У ерда биз Худои Таъолонинг икки хил тарзда ҳукмронлик қилганини кўрамиз. Биринчиси, Худои Таъолонинг ҳамма нарса устидан мутлақ ҳокимиятини кўрсатади. Яратувчи сифатида У тарих давомидаги барча воқеаларни назорат қилади ва охир-оқибат ҳамма нарса Унинг иродасини ёки маслаҳатини бажариш учун биргаликда ишлайди. У Ўз махлуқотларига ўз иродаларини маълум чегараларда амалга оширишга имкон беради, аммо Унинг мутлақ назорати бор. Иккинчиси, Худои Таъолонинг Ўз фуқаролари устидан тўғридан-тўғри бошқарувини кўрсатади. Бу “теократия” деб аталади, “тео” Худои Таъолони, “кратия” эса “ҳукмронлик”ни англатади. Аксинча, “демократия” “халқ ҳукмронлиги”ни англатади. Биз Муқаддас Китобда Худои Таъолонинг теократик ҳукмронлигининг етти босқичини кузатишимиз мумкин. Уларни бирга кўриб чиқайлик.
1-босқич: Одам Ато Боғда
Муқаддас Китобнинг биринчи бобларида биз Худои Таъолонинг инсониятни яратгани ва уларни “Серфарзанд бўлинглар, кўпайинглар, ер юзини тўлдиринглар ва уни бўйсундиринглар, денгиз балиқлари устидан, осмон қушлари устидан ва ер юзида ҳаракат қиладиган ҳар бир тирик жонзот устидан ҳукмронлик қилинглар” (Ибтидо 1:28 ESV) деб баракалагани ҳақида ўқиймиз. Худои Таъолонинг теократик ҳукмронлигининг биринчи босқичи Адан боғида пайдо бўлди, у ерда Худои Таъоло Одам Атони Ўз вакили сифатида бутун яратилган нарсалар устидан ҳукмронлик қилиш учун қўйди. Афсуски, бу биринчи ҳукмдор, Одам Ато, Худои Таъолога итоатсизлик қилганида муваффақиятсизликка учради ва яратилган нарсалар устидан ҳукмронлигини йўқотди (Ибтидо 3). Шундан сўнг Худои Таъоло келажакда келадиган бошқа бир Ҳукмдорнинг Одам Ато йўқотган нарсани тиклаши ҳақида ваъда берди (15-оят).
2-босқич: Тўфондан Кейин Нуҳ
Нуҳнинг ҳикоясида биз янги бир бошланишни кўрамиз, унинг давридаги тўфон у ва унинг оиласидан ташқари барча инсониятни йўқ қилганидан кейин. Худои Таъоло Нуҳни бошқа махлуқотлар устидан ҳукмдор қилди (9:2-4) ва унга қотилларни жазолаш ваколатини берди (5-6-оятлар). Аммо, Нуҳ ўзини бошқаришда муваффақиятсизликка учради ва у “маст бўлиб, чодирида яланғоч ётди” (21-оят). Ундан кейин кўплаб ҳукмдорлар келди, ва уларнинг шоҳликлари адолатсизлик ва зўравонлик билан булғанган эди. Инсоният Ҳаввога ваъда қилинган ўша мукаммал Ҳукмдорни соғинишда давом этди.
3-босқич: Исроил Фарзандлари
Инсоният Худои Таъолодан узоқлашганида, У Ўз ҳокимиятини бир халқ орқали намоён этишга қарор қилди, Ўз теократик ҳукмронлигини ўша миллат устидан ўрнатиб (Чиқиш 15:18). Худои Таъоло Иброҳимда Исроил фарзандларини танлади (Ибтидо 12; 21:12). Улар Мисрда қул бўлганларида, У уларни қулликдан Ўз қўшини бўлиш учун қутқарди (Қонунлар 7:6-8га қаранг), улардан Канъон еридан гуноҳни йўқ қилиш учун фойдаланди. Шунинг учун биз ўша қулларнинг “Исроил қўшини” (14:19) бўлгани ҳақида ўқиймиз. Ўз Шоҳи сифатида, Худои Таъоло уларга ҳаётларини бошқариш учун қонун берди ва У уларга Ўзининг улар орасида яшаши учун чодир қуришни буюрди.
Исроил фарзандлари Мусо, Ёшуа ва ундан кейин яшаган оқсоқоллар даврида Худои Таъолога хизмат қилдилар (Ҳакамлар 2:7). Аммо, улар ҳакамлар даврида йўлдан оғишни бошладилар, тобора ёмонлашиб, Худои Таъолонинг шоҳлигини рад этиб, шоҳ талаб қилгунларича. Улар Самуилга шундай дедилар: “Энди бизга барча халқлар каби бизни бошқариш учун шоҳ тайинла” (1 Шоҳлар 8:5). Халқнинг талабига жавобан, Худои Таъоло Ўз пайғамбари Самуилга шундай деди: “Халқнинг айтганларининг ҳаммасига қулоқ сол, чунки улар сени эмас, балки Мени ўзларига шоҳ бўлишимни рад этдилар” (7-оят). Натижада, Худои Таъоло уларга ўз истакларига кўра бир кишини, Шоулни шоҳ қилиб берди. Шоул кейинчалик муваффақиятсизлиги туфайли рад этилди (Ҳаворийлар 13:21-22).
4-босқич: Довуднинг Шоҳлиги
Худои Таъолонинг бошидан режаси Шоҳнинг Яҳудо қабиласидан келиши эди (1 Солномалар 5:2; Ибтидо 49:10). Шунга кўра, У Ўз халқига Довудни шоҳ қилиб берди, Худои Таъолонинг шоҳлигининг янги босқичини бошлаш учун. Довуд ва унинг авлодлари ҳукмронлиги даврида биз “Эгамизнинг шоҳлиги” (1 Солномалар 28:5) ва “Эгамизнинг тахти” (29:23) ҳақида ўқиймиз, чунки Худои Таъоло ўша шоҳлар орқали ҳукмронлик қиларди. Довуд буни шундай деганида англади: “Эй Эгамиз, буюклик, қудрат, шон-шараф, ғалаба ва улуғворлик Сеникидир, чунки осмонда ва ерда бўлган ҳамма нарса Сеникидир. Шоҳлик Сеникидир, эй Эгамиз, ва Сен ҳамма нарсадан устун бўлиб юксалтирилгансан. Бойлик ва шон-шараф Сендан келади, ва Сен ҳамма нарса устидан ҳукмронлик қиласан. Сенинг қўлингда қудрат ва куч бор, ва Сенинг қўлингда ҳамма нарсани буюк қилиш ва куч бериш бор” (11-12-оятлар).
Бу босқичда, Сулаймон ҳукмронлигининг дастлабки йиллари Эгамиз Исонинг келажакдаги шоҳлигининг хира бир тасвири эди. Аммо, Довуднинг ўғли Сулаймондан бошлаб, биз шоҳларда бирин-кетин муваффақиятсизликни кўрамиз, токи Худои Таъоло халқни Бобил асирлиги орқали жазоламагунча.
5-босқич: Исо, Яҳудийлар Шоҳи
Янги Аҳднинг очилиш ояти Шоҳни Унинг шажарасини ўрнатиш орқали эълон қилади: “Исо Масиҳнинг, Довуд ўғли, Иброҳим ўғлининг шажара китоби” (Матто 1:1). Матто одатда “Шоҳнинг Инжили” деб аталади, чунки у Эгамиз Исонинг шоҳлигининг турли жиҳатларини қамраб олади. Биз Унинг шажараси (Матто 1), Унинг туғилиши учун пайдо бўлган махсус юлдуз (Матто 2) ва шоҳликни эълон қилган Унинг йўлбошчиси: Яҳё чўмдирувчи (Матто 3:2) ҳақида ўқиймиз. Ҳақиқий Шоҳ сифатида, Исо Муқаддас Руҳ томонидан мойланган эди (16-17-оятлар), Қадимги Аҳддаги шоҳлар каби мой билан эмас.
Тоғдаги Ваъзда, Эгамиз Исо шоҳлик принципларини ваъз қилди (Матто 5–7). Кейинчалик, Унинг шогирдлари шоҳликнинг хушхабарини тарқатдилар (10:5-7). Эгамиз, шунингдек, касаллик, табиат, жинлар ва ҳатто ўлим устидан Ўз устунлигини тасдиқлаш учун кўплаб мўъжизалар кўрсатди, бу Унинг Қадимги Аҳдда ваъда қилинган Шоҳ эканини тасдиқлади (Ишаё 35:5-6, 42:6-7).
Шоҳликни ўрнатиш учун муҳим шартлар халқнинг эшитиши ва тавба қилиши эди (Матто 3:1-12, 4:17,23, 10:5-7, 11:12-14). Тавба қилиш ўрнига, яҳудий раҳбарлари Эгамиз Исони Баал-Забул орқали жинларни ҳайдаб чиқаришда айбладилар (12:24), ва бу уларни Муқаддас Руҳга қарши гапиришнинг кечирилмас гуноҳи остига қўйди (32-оят). Бу уларнинг Исони Шоҳ сифатида рад этишларининг якуний эълони эди.
6-босқич: Яширин Шоҳлик
Яҳудийлар ўз Шоҳларини рад этганларидан сўнг, Эгамиз Ўз шогирдларига “осмон шоҳлиги сирларини” эълон қилди (Матто 13:11). Эгамиз Матто 13да айтган масаллар бизга Унинг бугунги шоҳлигининг яхши тасвирларини беради. Бу масаллардан биз Шоҳнинг кўринарли тарзда мавжуд эмаслигини, аммо Унинг фуқаролари ҳали ҳам Унга эргашаётганини хулоса қилишимиз мумкин (28:18-20).
Бу шоҳликнинг доираси бутун дунёдир, Исроил халқи билан чекланган эмас. Шунинг учун биз Эгамизнинг масаллардан бирини тушунтиришида “майдон дунёдир” (13:38) деб ўқиймиз. Бундан ташқари, шоҳликнинг бу босқичи Худои Таъолонинг узоқ сабр-тоқати билан тавсифланади, шунинг учун биз шоҳликдаги ёмонлик ва ёмон иш қилувчилар ҳақида ўқиймиз (24,30-33-оятлар).
Черков ва Худои Таъолонинг шоҳлиги ўртасидаги фарқга эътибор беринг. Худои Таъолонинг шоҳлиги ўзининг ҳозирги яширин босқичида Исони Эгамиз деб даъво қиладиган ҳар бир кишини, ҳатто ҳақиқий имонли бўлмаганларни ҳам ўз ичига олади. Бу ўзини масиҳий деб даъво қиладиган ҳар бир кишини, шу жумладан ёмон иш қилувчиларни ҳам ўз ичига олади. Бошқа томондан, ҳақиқий Черков фақат ҳақиқий имонлиларни ўз ичига олади – уларнинг ҳаётлари Исонинг ўз Эгамиз эканини тасдиқлайди. Биз Черков Худои Таъолонинг шоҳлигининг бир қисми деб айтишимиз мумкин, аммо Худои Таъолонинг шоҳлиги ҳақиқий Худои Таъолонинг Черковида бўлмаган бошқаларни ҳам ўз ичига олади.
7-босқич: Ҳақиқий Шоҳлик
Бу келажакдаги босқич бўлиб, Исо дунё устидан ҳукмронлик қилиш ва Худои Таъолонинг бошидан режасида бўлган ҳақиқий теократик ҳукмронликни ўрнатиш учун келади. Унинг шоҳлиги бутун ер юзи учун қийинчилик давридан олдин келади (Матто 24–25).
Худои Таъолонинг Севимли Ўғлининг Шоҳлиги
Биз ҳаммамиз шайтонга қул бўлиб туғиламиз ва унинг ҳукмронлиги остида яшаймиз. Имон билан келиб, Эгамиз Исога ишонганимизда, ҳаворий ёзган нарсадан баҳраманд бўламиз:
У бизни зулмат ҳукмронлигидан қутқарди ва Ўз севимли Ўғлининг шоҳлигига ўтказди (Колосаликлар 1:13). Сиз бу ўзгаришни фуқаролик ўзгариши ёки яхшироқ ҳаётга ўзгариш деб аташингиз мумкин. Сиз бу ўзгаришни бошдан кечирдингизми? Агар йўқ бўлса, ҳозир вақт бор, кеч бўлмасдан.
Никодимнинг Исога айтган “Сен Худои Таъолодан келган муаллимсан” деган сўзларида у шоҳликни кўрмагани ва Эгамизнинг ким эканини, Унинг Шоҳ эканини ҳақиқатан ҳам билмаганининг исботи бор. Худои Таъолонинг шоҳлиги бор эди, аммо у уни кўрмади, шунинг учун Эгамиз унга Худои Таъолонинг шоҳлигида иштирок этиши ёки ҳатто уни кўриши учун зарур бўлган нарсани айтди:
Агар кимдир қайта туғилмаса, у Худои Таъолонинг шоҳлигини кўра олмайди
ва,
Агар кимдир сувдан ва Руҳдан туғилмаса, у Худои Таъолонинг шоҳлигига кира олмайди (Юҳанно 3:3,5 JND).
—Ҳендрик Л. Ҳейкооп, “Юҳанно 3” (мослаштирилган)
