Офаринише, ки муҳаббати Худоро нишон медиҳад
Аз офариниш то Тӯфон – Қисми 1 ҶАВОБ БА МУШКИЛИ ШАР
Мо ба як муаммои ҷигсоу менигарем, ки танҳо се қисм дорад. Ин ҳалли осон ба назар мерасад. Се қисми муаммо инҳоянд: Худо ҳама чизро офаридааст; дар ҷаҳон бадӣ вуҷуд дорад; аммо офариниш хеле хуб аст. Биёед бубинем, ки ин қисмҳо чӣ гуна ба ҳам мувофиқат мекунанд.
1. Худо ҳама чизро офаридааст
Қисми аввали ҷигсоу изҳоротест, ки «Худо ҳама чизро офаридааст», ки аз ояти аввали Китоби Муқаддас омадааст: «Дар ибтидо Худо осмон ва заминро офарид» (Ҳастӣ 1:1 NIV). Ӯ Офаридгори бузург аст. Аммо Ӯ аз замони офариниш чӣ кор кардааст?
Баъзеҳо боварӣ доранд, ки Худо пас аз офаридани коинот истироҳат кард ва ба як тамошобини дури офаринише табдил ёфт, ки бе Ӯ вуҷуд дорад. Дигарон идеяи шабеҳ доранд, аммо эътироф мекунанд, ки гуноҳи Одам Худоро водор кард, ки ба кор баргардад ва рисолати наҷотро оғоз кунад. Онҳо фикр мекунанд, ки Худо мехост қафо истад ва тамошо кунад, аммо худро маҷбур кард, ки ба амалиёти минбаъда машғул шавад.
Аммо Китоби Муқаддас чӣ мегӯяд? Исо гуфт: «Падари Ман то ҳол кор мекунад, ва Ман кор мекунам» (Юҳанно 5:17). Ва Павлус навишт: «Ӯ, ки кори некро дар шумо оғоз кардааст, онро ба анҷом мерасонад» (Филиппиён 1:6). Ин оятҳо нишон медиҳанд, ки Худо то ҳол бо ҷаҳони худ наздик аст. Ӯ дур нест; Ӯ ҳама чизро ба таври муфассал медонад. Офариниши Худо як воқеияти ҳозира ва идомаёбанда аст, на танҳо чизе дар гузашта. Кори эҷодии Ӯ ҳанӯз ба анҷом нарасидааст.
Ин ҷанбаи идомаёбандаи кори эҷодии Худо бо якчанд номҳо номида мешавад; дар кори мунтазами нигоҳдории худ – ба монанди нигоҳ доштани сайёраҳо аз бархӯрд бо ҳамдигар ва фиристодани борон ва фаслҳо – Ӯ «Нигоҳдоранда» номида мешавад (Ибриён 1:3). Дар кори худ дар дохили Калисо Ӯ «Наҷотдиҳанда», «Наҷотбахш» ва «Муқаддаскунанда» номида мешавад.
Ин кори охирзамон барои Худо тааҷҷубовар набуд, зеро Ӯ аз вуруди гуноҳ ба ҷаҳон огоҳ буд. Худо маҷбур набуд, ки вазъиятеро, ки аз назорат берун шуда буд, дубора ба даст орад. Ӯ аз аввал медонист, ки чӣ лозим аст ва Ӯ дар ин бора чӣ кор хоҳад кард (Ишаъё 46:10). Ин ба тафсилоти дақиқтарин дар бораи он ки ҳар як шахс дар ҳар ҳолат чӣ кор хоҳад кард, паҳн мешавад (Эфсӯсиён 2:10). Худо кафолат медиҳад, ки нақшаҳои Ӯ на танҳо орзуҳои беҳуда нестанд. Ӯ на танҳо ҳама чизро ба нақша мегирад, балки кафолат медиҳад, ки он ба амал меояд (Румиён 8:28-30).
Худо комилан дар назорат аст ва ҳамеша чунин будааст. Аз ин рӯ, номҳои гуногуни Ӯ дар асл танҳо ҷанбаҳои гуногуни як кори эҷодӣ мебошанд. Офариниш ҳама як аст – аз Ҳастӣ 1:1, «Дар ибтидо», то ҳукми ниҳоии Ваҳй 22:12 – ва Худо бар ҳамаи он Ҳоким аст.
2. Дар ҷаҳон бадӣ вуҷуд дорад
Қисми дуюми муаммо зебо нест. Ин изҳоротест, ки «дар ҷаҳон бадӣ вуҷуд дорад». Павлус онро ба таври графикӣ дар Румиён 1:18-32 тасвир мекунад, ки нишон медиҳад, ки дар ин ҷаҳон бадии даҳшатнок вуҷуд дорад. Мо дар поён хоҳем дид, ки мавҷудияти бадӣ ва азоб дар ҷаҳон барои Худо тааҷҷубовар нест. Дар ҳоле ки Худо офаридгори бадӣ нест, он аз ҷониби Ӯ пешбинӣ шуда буд ва дар ниҳоят ҳадафҳои Ӯро ба даст хоҳад овард.
3. Офариниш хеле хуб аст
Қисми сеюми муаммо изҳоротест, ки «офариниш хеле хуб аст». Ҳастӣ 1:31 онро чунин баён мекунад: «Худо ҳама чизеро, ки офарида буд, дид, ва дар ҳақиқат он хеле хуб буд». Ба таври анъанавӣ, ин оят барои татбиқ ба офариниш пеш аз афтодан ба гуноҳ тафсир шудааст. Аммо имконияти дигаре низ ҳаст, ки он ба ҳама чизе, ки Худо офаридааст, дар тӯли тамоми замон ва фазо паҳн мешавад. Баъд аз ҳама, Худо метавонад ояндаро мисли гузашта бубинад, ва оят мегӯяд, ки «Худо ҳама чизро дид». Аммо дар асл муҳим нест, ки шумо кадом тафсирро татбиқ мекунед; ҳарду ҳангоми кӯшиши мувофиқ кардани қисмҳо як мушкилот доранд.
Пас, инҳо се қисми муаммо мебошанд: 1. Худо тамоми намоишро, аз мусиқии муқаддимавӣ то кредитҳо дар охир офаридааст. 2. Он пур аз бадӣ аст. 3. Ва аммо, Худо мегӯяд, ки он «хеле хуб» аст. Ҳама ба назар чунин мерасад, ки ин қисмҳо наметавонанд ба ҳам мувофиқат кунанд. Он одатан ҳамчун «мушкили бадӣ» номида мешавад, ва ғайримасеҳиён аксар вақт онро ба мо дар ин ё он шакл мепартоянд.
Мо ҳама як версияи онро шунидаем. Аз ҳама маъмул ин аст: «Чӣ тавр Худои меҳрубон метавонад ба одамони бегуноҳ иҷозат диҳад, ки азоб кашанд?» Онҳо ба хулосае меоянд, ки ё Худо вуҷуд надорад, ё Ӯ ба қадри кофӣ тавоно нест, ки кӯмак кунад, ё Ӯ ба қадри кофӣ меҳрубон нест, ки кӯмак кунад. Худо маҳз ба чӣ гунаҳкор аст: набудан, беқувватӣ ё беэътиноӣ?
Ҷавоби маъмултарин дар ду қадами осон меояд. Аввал ин аст: «Ҳамааш аз гуноҳи Одам оғоз шуд, пас ӯро айбдор кунед!» Ин дуруст аст, аммо он ҳама далелҳоро фаро намегирад. Баъд аз ҳама, Худо медонист, ки Одам гуноҳ мекунад, ва ӯро ба ҳар ҳол офарид. Ҳамин чиз ба Шайтон низ дахл дорад. Ин ҷавоб аз савол канорагирӣ мекунад ва инчунин Худоро чунон нишон медиҳад, ки гӯё Ӯ кӯшиш мекунад, ки каси дигарро айбдор кунад. Дуюм ин аст: «Дар охир ҳама чиз хуб мешавад. Рӯзе Худо ҳар ашкро пок хоҳад кард!» Аммо агар Ӯ ҳар ашкро пок кунад, пас чаро дар аввал ба одамон иҷозат диҳад, ки гиря кунанд? Ин танҳо як роҳи дигари гуфтани он аст, ки офариниш «хеле хуб» нест, аз ин рӯ муамморо ҳал намекунад. Ин ҷавоб ба қадри кофӣ хуб нест.
Чаро офариниш хеле хуб аст?
Ин ҷавобҳо ба қадри кофӣ хуб нестанд, зеро мо ба саволи нодуруст ҷавоб медиҳем. Шояд савол ин нест, ки «Чаро дар ҷаҳон бадӣ вуҷуд дорад?» балки «Чаро Худо мегӯяд, ки «Ин хеле хуб аст»?» Шояд мо бояд ба қисми сеюми муаммо бодиққаттар назар кунем. Гуфтани он ки чизе хуб аст, чӣ маъно дорад? Мо ба як хуб хӯрок, як хуб дӯст, ва як хуб зарба барои гол ишора мекунем. Барои он ки чизе «хуб» бошад, он бояд ба ҳадафи пешбинишудаи худ мувофиқат кунад, кореро, ки барои он пешбинӣ шудааст, иҷро кунад ва натиҷаи дилхоҳро ба даст орад.
Чаро баъзе одамон мегӯянд, ки офариниш нест «хеле хуб»? Оё онҳо дар асл намегӯянд, ки офариниш он чизеро, ки онҳо мехоҳанд, иҷро намекунад? Оё онҳо ин фарзияро намекунанд, ки агар чизе ба ҳадафҳои онҳо мувофиқат накунад, агар он чизеро, ки онҳо мехоҳанд, иҷро накунад, пас он «хуб нест»? Тамоми коиноти офаридашуда дар пеши онҳост, аммо азбаски як қисми хурд барои қонеъ кардани талаботи онҳо мувофиқат намекунад, онҳо мегӯянд, ки он хуб нест. Оё ин каме мағрурӣ нест?
Шояд офариниш барои қонеъ кардани талаботи каси дигар ташкил шуда буд. Шояд ин кас онро чунин ташкил кардааст, зеро ин кас тавонотар ва хирадмандтар аст. Шояд Худо онро барои қонеъ кардани ҳадафҳои худ ташкил кардааст!
Пас, вақте ки Худо офариниши анҷомёфтаи худро «хеле хуб» меномад, Ӯ дар назар дорад, ки он кореро, ки Ӯ пешбинӣ кардааст, иҷро хоҳад кард, хоҳ мо махлуқоти гунаҳкор бо Ӯ розӣ бошем ё на. Вақте ки Ӯ офарид, оё танҳо барои хушбахт кардани мо буд? Ё дар фикри Ӯ чизи муҳимтаре буд? Бисёре аз масеҳиён танҳо тахмин мекунанд, ки Ӯ ҷаҳонро барои манфиати мо офаридааст. Баъд аз ҳама, оё Ӯ ба Одам ва Ҳавво нагуфт, ки «бар замин ҳукмронӣ кунед»? Оё Ӯ инчунин нагуфт: «Ман ба шумо ҳар гиёҳеро, ки тухм медиҳад, ва ҳар дарахтро медиҳам»? Замин тӯҳфаи Худо ба мост.
Худо моро дӯст медорад, ва Ӯ ҷаҳонро барои мо офарид. Аммо чаро Ӯ моро офарид? Мо қисми офариниш ҳастем, на ҳадафи он! Агар мо хоҳем, ки дар драмаи бузурги офариниш дар маркази саҳна бошем, агар мо хоҳем, ки ҳама чиз барои мо мувофиқат кунад, пас мо бояд ҷои худро дар қатори Шайтон гирем, зеро ӯ ҳамин хоҳишро дошт – аммо ӯ аввал дар он ҷо буд.
Сабаби асосии офариниши Худо аз одамон хеле бузургтар аст! Офариниш аз ҷониби Худо, барои Худо ва дар бораи Худост. Мо қисми ҷашн ҳастем, аммо мо сабаби он нестем. Сабаби асосии офариниш эълон кардани ҷалоли Худост (Забур 19:1; 106:7-8; Ишаъё 43:7; 60:21; Ҳизқиёл 36:22; Эфсӯсиён 1:4-14). Худо офарид, то хислати худро нишон диҳад ва ҷалоли худро ошкор созад. Ҳама ҳадафҳои дигар тобеъ мебошанд.
Дар ин лаҳза, бисёриҳо мегӯянд: «Чӣ тавр офаринише, ки дар он бадӣ вуҷуд дорад, ҷалоли Худоро нишон медиҳад? Оё он бе бадӣ инро беҳтар намекард? Ин маъно надорад». Сипас онҳо ба хулосае меоянд, ки офариниш хуб нест. Аммо онҳо ба он чунон менигаранд, ки гӯё он барои тасаллои онҳо пешбинӣ шудааст, на барои ҷалоли Худо. Онҳо ба офариниш аз поён менигаранд. Барои доштани нуқтаи назари Худо, мо бояд ба он аз боло нигоҳ кунем. Мо бояд хислати Худоро, ки ба мо ошкор шудааст, дар хотир дорем. Пеш аз ҳама, Худо муҳаббат аст. Барои оғози фаҳмидани Худо, мо бояд аз ин ҷо оғоз кунем: Чӣ тавр Худои меҳрубон метавонад азобро аз гуноҳ ва бадӣ таҳаммул кунад?
Агар гуноҳ ва бадӣ намебуд, табиати Худо ҳанӯз ҳам меҳрубон ва қурбонӣ мебуд. Ҳеҷ чиз наметавонад хислати Худоро тағйир диҳад. Аммо танҳо дар ҷаҳони афтода он метавонист зоҳир шавад. Танҳо дар ҷаҳони афтода метавонистанд одамони наҷотёфта бошанд, ки муҳаббати Наҷотдиҳандаи худро барои онҳо ситоиш кунанд. Ӯ метавонист ҷаҳонеро офарад, ки ба гуноҳ наафтад, аммо Ӯ дидаю дониста ин ҷаҳонро офарид – ҷаҳоне, ки дар он Писари Ӯ барои мо азоб мекашид ва мемурд – барои манфиати мо, на Ӯ! Мо, ки Ӯ моро наҷот додааст, аз донистани андозаи муҳаббати Ӯ ба мо хеле беҳтар ҳастем!
Бале, бегуноҳон дар ин ҷаҳон азоб мекашанд. Чӣ тавр Масеҳи бегуноҳ метавонад барои мо салибро азоб кашад? Ҳар дард, ғам ва талафоте, ки касе то ҳол кашидааст, Худо низ кашидааст. Ҷалоли Худо маҳз ҳамин муҳаббат аст – чунон бузург, ки Масеҳ барои онҳое, ки Ӯро шиканҷа мекунанд, азоб мекашад ва барои онҳое, ки Ӯро мекушанд, мемирад, зеро Ӯ онҳоеро, ки Ӯро нафрат доранд, дӯст медорад.
Ин ҷаҳон, ки дар он одамони бегуноҳ азоб мекашанд, инчунин ҷаҳонест, ки дар он Худои бегуноҳ худаш азоб мекашад. Ва ин ҷаҳонест, ки дар он мо одамони ношоиста метавонем муҳаббати Худоро ба тавре донем, ки ҳатто фариштагон тасаввур карда наметавонанд.
Ҳама чизро якҷоя кардан
Дар аввал, мушкили бадӣ ба назар чунин мерасад, ки мухолифати мустақим ба суханони Худост: «Ин хеле хуб буд». Аммо ин танҳо як мушкилот аст, агар мо фаромӯш кунем, ки чаро Худо офариниши худро дар аввал офарид. Худо дар ин ҷо нест, ки моро аз Ӯ ҷудо хушбахт кунад. Ӯ дар ин ҷост, то ҷалоли худро нишон диҳад. Бузургтарин шодӣ, хушбахтӣ ва қаноатмандие, ки ҳар махлуқ метавонад донад, ин аст, ки яке аз роҳҳое бошад, ки дар он ҷалоли Худо нишон дода мешавад.
Павлус инро барои мо дуо мекунад: «То ки Худо ба шумо, мувофиқи сарвати ҷалоли худ, ато кунад, ки ба воситаи Рӯҳи Ӯ дар инсони ботинӣ бо қувват тақвият ёбед; то ки Масеҳ ба воситаи имон дар дилҳои шумо сокин шавад; ва то ки шумо, ки дар муҳаббат реша давонда ва асос ёфтаед, тавонед бо ҳамаи муқаддасон фаҳмед, ки паҳнӣ ва дарозӣ ва умқ ва баландӣ чист – то ки муҳаббати Масеҳро, ки аз дониш болотар аст, донед; то ки шумо аз тамоми пуррагии Худо пур шавед. Акнун ба Ӯ, ки қодир аст аз ҳама чизе, ки мо мепурсем ё фикр мекунем, бениҳоят фаровонтар кор кунад, мувофиқи қуввате, ки дар мо кор мекунад, ба Ӯ дар Калисо ба воситаи Исои Масеҳ ба ҳама наслҳо то абад ва абад ҷалол бод. Омин» (Эфсӯсиён 3:16-21 NKJV). Диққат диҳед, ки Павлус ҷалоли Худоро бо баракати мо мепайвандад. Худо ҷалол дода мешавад, ва мо баракат меёбем. Бузургтарин баракати мо инчунин бузургтарин нишондиҳандаи хислати Худост.
Албатта, ҷаҳони комиле, ки ҳеҷ гоҳ ба гуноҳ наафтад, хеле гуворо мебуд. Ин навъи чизест, ки ҳатто бутпарастон орзу мекунанд. Аммо он аз умеде, ки Масеҳ ба мо медиҳад, камтар аст. Аз нуқтаи назари Худо, он умқи муҳаббати Ӯро нишон намедод. Ва аз нуқтаи назари мо, мо ҳеҷ гоҳ шавқу шӯри шадид ва андозаи он муҳаббатро намедонистем.
Шумо кадомашро афзалтар медонед? Азобҳои Масеҳ ва инчунин ҳаёти эҳёшудаи Ӯро мубодила кунед, ё онҳоро мубодила накунед? Павлус афзалияти худро равшан мекунад: «Зеро ман чунин мешуморам, ки азобҳои ин замони ҳозира ба ҷалоле, ки дар мо ошкор хоҳад шуд, муқоиса кардан арзанда нест» (Румиён 8:18). Диққат диҳед, ки ӯ намегӯяд ҷалоле, ки ба мо ошкор хоҳад шуд, балки «дар» мо. Ҷалоли Худо ва баракати мо як ва якхелаанд.
Дар ҷаҳони Худо зиндагӣ кардан
Аввалан, биёед ба муҳаббат ва ҳикмати Худованди худ боварӣ дошта бошем. Вақте ки ғайримасеҳиён саволи «мушкили бадӣ»-ро ба мо мепартоянд – Худоро ба бемуҳаббатӣ ё бесалоҳиятӣ айбдор мекунанд – дар хотир доред, ки онҳо аз рӯи далели худашон маҳкум шудаанд. Ҳама азобҳои ҷаҳонро Писари Худо кашидааст – на барои манфиати худ, балки барои нишон додани муҳаббати худ ба мо. Агар айбдоркунандагони мо ба ин гӯш диҳанд, мо метавонем онҳоро ба Масеҳ роҳнамоӣ кунем; аммо агар не, дар хотир доред, ки ин айбдоркунии бардурӯғ танҳо як айбдоркунии дигар дар таърихи тӯлонии айбдоркуниҳои бардурӯғ алайҳи Худованди мост.
Дуюм, биёед дар фурӯтанӣ тақвият ёбем – қуввати дуҷониба. Фурӯтанӣ ин нест, ки худро беарзиш ҳисоб кунем, балки арзёбии воқеии худ дошта бошем. Аз як тараф, мо бояд қабул кунем, ки мо маркази офариниш нестем – Худост. Мо барои хидмат ба Ӯ офарида шудаем, на барои он ки Ӯ ба мо хидмат кунад. Аз тарафи дигар, ин Писари Худои Қодир, Худованди лашкарҳо ва Подшоҳи подшоҳон, дар шакли Хизматгор омад, то барои мо бимирад – чунон ки Ӯ барои ҳама бародарон ва хоҳарон дар оилаи худ кард. Ӯ Худо дар ҷисм аст, ва мо танҳо кирмҳо ҳастем (Айюб 25:6). Аммо Худо кирмҳоро дӯст медорад ва моро писарон ва духтарони худ месозад!
Ва сеюм, биёед кореро, ки барои он офарида шудаем, иҷро кунем – Худовандро бо тамоми дил, тамоми ақл, тамоми ҷон ва тамоми қуввати худ ситоиш кунем. Бо иҷрои ҳама чизе, ки барои он офарида шудаем, мо ба ҳама чизе, ки барои он офарида шудаем, табдил хоҳем ёфт.
