Касе, ки бар халқ ҳукмронӣ кунад
Мо наметавонем дар бораи Абиҷайл фаҳмиши амиқ пайдо кунем, бе он ки Довуд ва шахсеро, ки Худо мехост бар халқи Худ ҳукмронӣ кунад, ба назар нагирем. Аз ин рӯ, биёед чанд лаҳзаро барои баррасии баъзе ҳисобҳои таърихӣ дар бораи Довуд ва аҷдодони ӯ, инчунин Писари бузургтари ӯ пеш аз он ки ба Абиҷайл бирасем, сарф кунем.
Довуд интихоби Худо барои халқи Ӯ ҳамчун шоҳе буд, ки ба дили Ӯ мувофиқ буд, пас аз нофармонии Шоул ва рад кардани Шоул аз ҷониби Худо ҳамчун шоҳ (1 Подшоҳон 13:14). Худованд ҳатто дар ҷавонӣ ба Довуд назар дошт ва Ӯ ӯро дар мактаби Худ тавассути як давраи тӯлонии озмоиш ва омӯзиш таълим дод. Вақте ки вақти муносиб фаро расид, Довуд ошкоро ҳамчун шоҳи интихобкардаи Худо эътироф шуд.
Ба қафо нигоҳ карда, Рут, ки бибии Довуд мешуд, мӯобиёнӣ буд (Рут 4:10). Тавассути издивоҷаш бо Маҳлон, писари Элимелех ва Ноомӣ, вай дар бораи Худои Исроил чизе фаҳмид. Ин чӣ тавр рӯй дод?
Шавҳари Ноомӣ Элимелех, ки номаш маънои «Худои ман Подшоҳ аст»-ро дорад, аз қабилаи Яҳудо буд. Аз сабаби қаҳтии шадиде, ки Худованд дар кишвари онҳо иҷозат дода буд, Элимелех ва ҳамсараш Ноомӣ, ки маънои «азизи ман»-ро дорад, тасмим гирифтанд, ки замини Худододаи худро бо ду писари онвақтаи бешавҳари худ тарк кунанд, то дар замини Мӯоб зиндагӣ кунанд (1:1). Қаҳтӣ бояд дар зеҳни онҳо занги ҳушдорро дар бораи ҳикмат ва итоат баланд мекард (Масалҳо 1:20-27; Такрори Шариат 28; 1 Подшоҳон 17-ро баррасӣ кунед), аммо онҳо фикр мекарданд, ки нақшаи онҳо хуб аст, зеро онҳо ният доштанд, ки пас аз беҳтар шудани шароит ба замини Исроил баргарданд. Дар Мӯоб, Элимелех вафот кард (Рут 1:3). Маҳлон ва Килён, ду писари Элимелех ва Ноомӣ, бо занони мӯобиёнӣ издивоҷ карданд, аммо баъд ду писар низ вафот карданд (оятҳои 4-5). Ногаҳон се бевазан якҷоя буданд – яке аз қабилаи Яҳудо ва ду нафар аз замини мӯобиён, халқе, ки бо Исроил хеле наздик буд, аммо на дӯстони хуб. Дар асл, мувофиқи қонуни Мӯсо, издивоҷ байни як нафар аз Исроил ва як нафар аз Мӯоб ҳатто имкон надошт (Такрори Шариат 23:3-6).
Вақте ки Ноомӣ шунид, ки Худованд ба халқи Худ ташриф оварда, ба онҳо дубора нон додааст, вай мехост ба замини Яҳудо баргардад (Рут 1:6-7). Келини ӯ Рут, ки исрор меварзид, ки
«халқи ту халқи ман хоҳад буд, ва Худои ту Худои ман» (ояти 16 ESV), Ноомиро ҳамроҳӣ кард. Ҷолиб он аст, ки шаҳре, ки Ноомӣ аз он омада ва ба он баргашт, Байт-Лаҳм буд, ки маънои «хонаи нон»-ро дорад.
Чаро Байт-Лаҳм муҳим аст? Ин ҷоест, ки Довуд баъдтар таваллуд мешуд (4:13-22; нигаред ба 1 Подшоҳон 16:1-4, 17:12) ва, хеле баъдтар, Писари бузургтари Довуд, Исои Масеҳ (Матто 1–2; Луқо 2). Мувофиқи пешгӯиҳо, Масеҳ бояд дар Байт-Лаҳм таваллуд мешуд ҳамчун Подшоҳи Яҳудиён (нигаред ба Матто 2:1-6; Мико 5:2). Одатан, вақте ки кӯдак дар оилаи шоҳӣ таваллуд мешавад, ӯ шоҳзода таваллуд мешавад ва рӯзе метавонад шоҳ шавад. Аммо, вақте ки Худованд Исо таваллуд шуд, Ӯ Подшоҳи интихобкардаи Худо буд (Ирмиё 23:5) фавран, ҳатто ҳамчун кӯдак.
Ҳакимон аз Шарқ аз ҷониби Худо ба Исроил роҳнамоӣ шуданд, зеро онҳо «ситораи» «Подшоҳи Яҳудиён»-ро дида буданд (Матто 2:2). Эътиқоди имонии онҳо онҳоро ба масофаи дур ба Ерусалим овард (ояти 1), ва ситора пас аз онҳо пеш рафт, то ин падидаи махсуси Худододаи нур бар ҷое, ки кӯдак буд, истод (ояти 9).
Ба он чизе, ки мо дар оянда мехонем, диққат диҳед,
«онҳо аз шодии бузург хеле шод шуданд. Ва ба хона даромада, кӯдакро бо модараш Марям диданд, ва зону зада, Ӯро ибодат карданд. Сипас, ганҷҳои худро кушода, ба Ӯ тӯҳфаҳо, тилло ва ладан ва муррро пешкаш карданд» (оятҳои 10-11). Ҳар як калима дар ин хулоса аз маъно бой аст ва дар бораи ҳар яки онҳо бисёр чизҳоро гуфтан мумкин аст: кушодан, онҳо, ганҷҳо, онҳо, пешкаш карданд, Ӯро, тӯҳфаҳо, тилло, ва, ладан, ва, мурр.
Ин мардон киҳо буданд? Пешниҳод шудааст, ки онҳо эҳтимол аз роҳи хеле дур бо мақсади эҳтиром кардани Подшоҳи навзод бо тӯҳфаҳои худ омадаанд. Ин мардон пешнамоиш ё намунаи он буданд, ки чӣ тавр миллатҳои дурдаст дар ҳазораи ояндаи сулҳ ҳайатҳоро барои ибодат дар Ерусалим мефиристанд, вақте ки Исроил дар амният зиндагӣ хоҳад кард (Закарё 14:11,16). Ин ибодат дар давоми Иди хаймаҳо ё Суккот баргузор мешавад (ояти 16). Ҳама ба Худованди лашкарҳо тобеъ хоҳанд буд, ба Ӯ дар ибодат ҷавоб хоҳанд дод ва барои хидмати Ӯ муқаддас хоҳанд шуд (оятҳои 20-21). Чӣ рӯзе хоҳад буд!
Касе, ки бо ҳокими халқи Худо бошад
Акнун биёед ба Абиҷайл баргардем. Номи ӯ маънои «падари ман тавоно аст» ё «падари ман шодмон аст»-ро дорад. Мо дар бораи заминаи ӯ бисёр намедонем, зеро мо танҳо гузоришро дар 1 Подшоҳон 25 дорем, вақте ки Абиҷайл Довудро дар як давраи нисбатан пурғусса барои ӯ вохӯрд.
Пас аз он ки Довуд Ҷолёт (1 Подшоҳон 17)-ро шикаст дод, мо мехонем, ки Йӯнотон, писари Шоул – шоҳзодаи тоҷдор, ки бояд вориси Шоул мебуд – бо Довуд аҳди махсус баст. Довуд бо куштани Ҷолёт ҳаёти Йӯнотонро наҷот дода буд. Мувофиқи ваъда, Довуд бояд бо духтари калонии Шоул издивоҷ мекард, аммо вай ба ҷои ӯ ба каси дигар дода шуд. Дар ниҳоят, Довуд бо хоҳари хурдии ӯ издивоҷ кард, аммо вай аз ҷониби падараш аз ӯ гирифта шуд, вақте ки ӯ ба таъқиби Довуд оғоз кард. Дар тӯли чанд соли пастиву баландӣ, Шоул борҳо кӯшиш кард, ки Довуд, домоди худ ва беҳтарин афсари артиши худро бикушад, сарфи назар аз он ки Довуд Шоулро чанд маротиба наҷот дода буд.
Дар ниҳоят Довуд ва мардони ӯ ба биёбони Фарон гурехтанд (1 Подшоҳон 25:1). Дар он ҷо онҳо хизматгорони Нобол, як деҳқони сарватмандро, ки аз Колеб насли ӯ буд, муҳофизат карданд. Онҳо инчунин ба рамаи калони гӯсфандони Нобол ғамхорӣ мекарданд. Пас аз чанде Довуд чанд нафар аз хизматгорони худро фиристод, то аз Нобол каме дастгирӣ пурсанд. Довуд шунида буд, ки Нобол гӯсфандони худро мебурид, ки ин одатан вақти хубе барои хоҳиши илтифот буд. Ба ҷои ин, Нобол мардони Довудро таҳқир кард ва онҳоро дасти холӣ баргардонд, дар ҳоле ки худи Нобол мисли шоҳ зиёфат мекард. Аммо, Довуд қасос мехост!
Вақте ки Довуд ва 400 нафар аз мардони ӯ, бо шамшерҳои худ омода, ба сӯи Нобол мерафтанд, Абиҷайл, ҳамсари Нобол, бо онҳо вохӯрд. Вай дар бораи вазъият аз ҷониби яке аз ҷавонони Нобол, ки аз ҷониби Довуд муҳофизат шуда буд, огоҳ карда шуда буд. Абиҷайл зуд рафт, то ба Довуд, ки ӯро борҳо «хоҷаи ман» меномид, он чизеро, ки ӯ бояд аз шавҳараш мегирифт, биёрад. Ин саривақтӣ буд, зеро дар акси ҳол ҳамаи онҳое, ки бо Нобол алоқаманд буданд, кушта мешуданд ва Довуд ба рехтани хуни бегуноҳ гунаҳкор мешуд. Фаҳмиши хирадмандона ва амали зуди Абиҷайл аз ин пешгирӣ карда буд. Бо фаҳмиши хуби худ, Абиҷайл вазъияти Довудро пурра дарк кард ва ӯро эҳтиром кард, дар ҳоле ки шавҳараш ӯро таҳқир карда буд. Худованд Ноболро тақрибан даҳ рӯз пас доварӣ кард ва ҷони ӯро гирифт.
Пас аз чанде Довуд аз бевазани ҷавон, ки «зебо» буд (25:3), хоҳиш кард, ки бо ӯ издивоҷ кунад. Мо мехонем, ки вай «шитоб кард» (25:42). Садоқат ва муҳаббати ӯ ба Довуд намунавӣ буд. Вай дар давраи ҳукмронии шоҳ Шоул фаҳмиши дуруст дошт ва ӯ дарк кард, ки Худо каси дигарро барои ҳукмронӣ бар халқи Худ дар назар дорад. Вай медонист, ки Худо Довудро интихоб кардааст ва вай аз иқрор кардани ин наметарсид, ҳарчанд шавҳари аввалаш ӯро таҳқир карда буд.
Бо имони худ ва дар садоқати худ ба Довуд, Абиҷайл омода буд, ки рӯзҳои душворро бо ӯ мубодила кунад, дар ҳоле ки ӯ таъқиб мешуд. Бигзор мо аз намунаи Абиҷайл пайравӣ кунем ва ба Худованди мо Исо низ ҳамин тавр содиқ бошем… то даме ки Ӯ биёяд!2
Мо дар бораи зани дигаре, ки Довуд аллакай ҳамсари худ дошт, Аҳиноам аз Изреил, бисёр намедонем, аммо вай низ дар давраи таъқиби Шоул ба ӯ содиқ буд. Ҳам Аҳиноам ва ҳам Абиҷайл барои мо намунаи садоқат ва муҳаббат ба Худованд мебошанд. Бигзор мо дар даврае, ки Худованд Исо аз ҷониби халқи заминии худ – яҳудиён – ва инчунин аз ҷониби бисёре аз масеҳиёни эътирофкунанда рад карда мешавад, ба Ӯ часпида бошем.
Шоул ба таъқиби Довуд идома дод, аммо Худованд ӯро борҳо наҷот дод. Аммо, рӯзе Довуд фикр кард, ки Шоул ӯро мегирад (1 Подшоҳон 27:1), аз ин рӯ Довуд тасмим гирифт, ки ба назди фалиштиён равад ва паноҳгоҳ пайдо кунад, зеро медонист, ки Шоул дар он ҷо ба ӯ зарар расонида наметавонад (ояти 2).
Дар он рӯзҳо, дар ҳоле ки Довуд ва мардони ӯ ба халқи дигар, амалеқиён, ҳамла мекарданд, амалеқиён ба шаҳри Зиқлоғ, ки Довуд дар он ҷо паноҳгоҳ ёфта буд, ҳамла карданд. Онҳо ҳамаи занон ва кӯдаконро гирифтанд (30:1-5), аз ҷумла Аҳиноам ва Абиҷайл. Дар тангии худ, Довуд аз Худованд роҳнамоӣ ва кӯмак пурсид ва гирифт. Ҳангоми таъқиб, хизматгори як амалеқӣ ёфт шуд. Ӯ бемор шуда буд ва аз ҷониби хоҷааш партофта шуда буд. Довуд ба хизматгор меҳрубонӣ нишон дод ва, тавассути мӯъҷизаи бузург ва бо кӯмаки ин ҷавон, ки Худо тавассути ғамхории Довуд ӯро шифо дод, Довуд тавонист ҳамаи асиронро наҷот диҳад. Худованд бар онҳо назорат мекард. Файзи аҷиб!
Шоул ба таназзули худ идома дод. Аммо Худо ба Довуд, шавҳари нави Абиҷайл, бо роҳҳои гуногун кӯмак кард, зеро Довуд аз Ӯ кӯмак хост. Шоҳ Шоул, ки бо фалиштиён ҷанг мекард, бо як фолбин машварат кард ва сипас дар ҷанг худкушӣ кард. Чӣ фарқияте байни ин ду мард! Мисли Довуд, бигзор мо ба Худованд таваккал кунем. Бигзор мо дар тангии худ ба Ӯ, ва танҳо ба Ӯ, фарёд занем.
ЭЗОҲҲО
- Ин калимаи мушаххаси «хеле» – сфодра дар матни юнонии транслитератсияшуда – ҳафт маротиба дар Матто (2:10, 17:6,23, 18:31, 19:25, 26:22, 27:54) пайдо мешавад.
- Ман ҳамаи хонандагонро ташвиқ мекунам, ки тамоми боби 1 Подшоҳон 25-ро хонанд.
