Ба ҳузури Худо
Дар байни суханони Сулаймон ин насиҳат аз Масалҳо 25:6 омадааст: «Худро дар ҳузури подшоҳ баланд накун». Ин изҳорот огоҳӣ ба одамони худбовар аст, ки мутмаинанд, ки мақом, ҷаззоб ё шахсияти онҳо дар дарбори подшоҳ пазироӣ хоҳад шуд. Ин порча бо тасвири шарм аз маҷбур шудан ба тарк кардани ҳуҷра пас аз вохӯрии ногувор бо оилаи шоҳӣ идома меёбад.
Мо ин мантиқро мефаҳмем. Номуносиб ва дағалӣ мебуд, ки талаб кунем, ки мансабдорони мӯҳтарам ва бошараф вуруди ногаҳонии ҳар шахсеро, ки аз кӯча меояд, қабул кунанд. Аз рӯи таъриф, бузургӣ ва шарофати ҳузури подшоҳ маънои онро дорад, ки ҳеҷ чизи бешарафона иҷозат дода намешавад.
Аммо агар ин дар бораи подшоҳ дуруст бошад, дар бораи Худо то чӣ андоза дурусттар аст? Ва агар ҳузури Худо ин қадар илоҳӣ баланд бошад, кадоме аз мо имкони дидани чеҳраи Ӯро дорем? Ин ҳолат ноумедкунанда ба назар мерасад. Аммо як нависандаи забур гуфт: «Барои ман наздик шудан ба Худо хуб аст» (Забур 73:28 NKJV).
Онҳое, ки Худоро дӯст медоранд, ҳамеша ба ҷалоли Ӯ ҷалб шудаанд, на аз он дур шудаанд. Чӣ тавр ин фикрҳои мухолифро мувофиқ кардан мумкин аст?
Назарсанҷии таърих
Аз нуқтаи назари Худо, таърих аз рӯи сулолаҳо ва империяҳо тақсим намешавад, балки аз рӯи тарзҳои гуногуни муносибати Ӯ бо одамон. Нависандаи Ибриён ба замонҳо ва тарзҳои гуногуне ишора кардааст, ки Худо ба воситаи пайғамбарони худ бо одамон сухан гуфтааст (Ибриён 1:1). Дар тӯли таърих, хоҳ тавассути пайғамбарон ё дигар воситаҳо, Худо даъватҳои гуногунеро пешниҳод кардааст, ки инсонҳоро ба муошират бо Ӯ даъват мекунанд. Албатта, ҳеҷ кас намегӯяд, ки Худо беадолат аст, агар Ӯ шартҳои даъвати Худро муайян кунад, ҳамон тавре ки ҳеҷ кас намегӯяд, ки подшоҳ беадолат аст, вақте ки ӯ муайян мекунад, ки шарафи дарбори ӯ чӣ гуна нигоҳ дошта мешавад. Дар асл, савол дар он нест, ки оё даъвати Худо дуруст аст, балки дар он аст, ки оё мо, ки онро қабул мекунем, аз шарафи даъват шудан ба қадри кофӣ ба ҳайрат омадаем.
Ин даъватҳо қисми давраҳои гуногуни замон мебошанд. Он давраҳо, ки аксар вақт «диспенсацияҳо» номида мешаванд, давраҳое мебошанд, ки Худо бо инсоният ба таври мушаххас муносибат мекард. Масалан, аввалин даъвати Худо ба Одам ва Ҳавво буд. Муносибати онҳо бо Худо танҳо ба қадршиносии Худо асос ёфта буд. Ӯ ҳар як эҳтиёҷотро таъмин карда буд – хона, хӯрок, ҳамроҳӣ ва мақсади бошараф барои фаъолияти ҳаррӯза. Ин аксар вақт ҳамчун давра, ё диспенсацияи бегуноҳӣ, пеш аз он ки гуноҳ ба ҷаҳон ворид шавад, ҳисобида мешавад. Аён аст, ки Одам ва Ҳавво аз сӯҳбати ҳаррӯза бо Худо лаззат мебурданд, зеро вақте ки онҳо Ӯро дар боғ ба сӯи худ меомаданд, онҳо садои Ӯро медонистанд ва овози Ӯро мешинохтанд (Ҳастӣ 3:8).
Аммо баъд овози дигаре онҳоро бовар кунонд, ки ба Худо бовар кардан мумкин нест. Вақте ки Шайтон пешниҳод кард, ки Худо чизеро аз онҳо пинҳон мекунад, ҳам Ҳавво ва ҳам Одам некии Худоро нодида гирифтанд ва ба ҷои он ба васваса дода шуданд.
Азбаски Худо одилона аст, ин гуноҳ ба муносибати қадршиносӣ зарари доимӣ расонд. Аммо азбаски Худо нек аст; Ӯ даъвати наверо пешниҳод кард. Фосила дар муносибати Ӯ бо инсоният метавонад бо қурбонии муносиб пур карда шавад: ҳайвоне, ки ҳаёти он барои онҳое, ки бояд доварӣ шаванд, ивазкунанда мегардад. Аз ин рӯ, Худо Худаш пӯстҳои ҳайвонотро барои пӯшонидани Одам ва Ҳавво истифода бурд ва ин амал барои наздикшавии инсоният ба Худо намуна, ё намуна гардид.
Ин дарс бояд ба фарзандони Одам ва Ҳавво шарҳ дода шуда бошад, зеро писари дуюми онҳо Ҳобил қурбонии ҳайвонӣ овард, ки Худо қабул кард. Аммо, писари калонии онҳо Қобил танҳо қурбонии ҳосили худро овард, ки қабул нашуд; аммо Худо равшан нишон дод, ки Қобил метавонад боз қурбонии дигаре оварда, дар назари Худо илтифот пайдо кунад (4:7). Қобил ин даъватро рад кард ва куштори бародараш умқи шароратро ошкор кард, ки ҳоло монеае дар муносибати инсоният бо Худо буд. Дере нагузашта, инсоният ба онҳое, ки номи Худовандро мехонданд ва онҳое, ки намехонданд (ояти 26) – яъне онҳое, ки ба сӯи Худо даст дароз мекарданд ва онҳое, ки Ӯро нодида мегирифтанд, тақсим шуд. Ин давра ҳамчун диспенсацияи виҷдон, даврае ҳисобида мешавад, ки ҳама одамон ҳар яке вокуниши худро ба Худо муайян мекарданд.
Зиндагии худмарказ ҳамеша ҷолиб ба назар мерасад ва бо мурури замон виҷдони инсоният ба меъёрҳои Худо бештар ва бештар бепарво шуд. Дере нагузашта Худо бо тӯфони бузург бар тамоми замин доварӣ овард ва танҳо оилаи Нӯҳро наҷот дод. Аммо, арзиши қурбонӣ аҳамияти худро нигоҳ дошт. Пас аз паст шудани обҳои тӯфон, оилаи Нӯҳ аз киштӣ, ки онҳоро наҷот дода буд, берун омаданд ва Нӯҳ ба Худо қурбонӣ кард. Худо ин қурбониро ҳамчун посухи ширин ба меҳрубонии Ӯ дар нигоҳ доштани ҳаёт қадр кард. Дар он вақт Ӯ ҳукумати инсониро ҳамчун воситаи нишон додани дуруст ва нодуруст таъсис дод.
Аммо инсоният дере нагузашта бар зидди Худо муттаҳид шуд (11:4), ва Худо онҳоро ба миллатҳои гуногун пароканда кард. Ин миллатҳо бутҳо сохтанд ва ҳама гуна ҳайвонот ва мавҷудотро ибодат карданд. Сипас Худо оилаи Иброҳимро интихоб кард ва бо онҳо муносибати беназир ваъда дод. Вақте ки ин оила дар тӯли асрҳо ба миллати Исроил – мардуми яҳудӣ – афзоиш ёфт, Худо барои онҳо воситаи махсуси наздикшавиро таъсис дод. Ин хеле муфассал буд! Синфи махсуси коҳинон дар хайма (ва баъдтар маъбад) хидмат мекарданд, ки мувофиқи мушаххасоти хеле муфассал сохта шуда буд. Қурбониҳо, рӯзҳои ид ва ҳатто либоси коҳинӣ ба амалиёте маҳдуд буданд, ки дастурҳои Худоро дақиқ риоя мекарданд. Дар муҳимтарин маросими солона, Рӯзи кафорат, танҳо як шахсияти танҳо, саркоҳин, хуни як намуди мушаххаси қурбониро ба як минтақаи пӯшида меовард, ки дар тамоми боқимондаи сол ҳеҷ кас ба он дохил намешуд (Ибодат 16).
Ин давраи муносибати Худо бо одамон, давраи шариат, то ҳол маҳдудтарин ба назар мерасад. Ин бешубҳа дуруст аст, ки системаи яҳудӣ аз қонунҳо, фармонҳо ва аҳком пур буд. Аммо Худо дар ин давраи замон дур набуд! Мусо гуфт: «Кадом миллати бузурге ҳаст, ки Худо ба он ин қадар наздик бошад, чунон ки Худованд Худои мо ба мо наздик аст, барои ҳар сабабе, ки мо Ӯро даъват кунем?» (Такрори Шариат 4:7). Далели он ки Худо қавми Худро даъват кард, ки ба воситаи қурбониҳо ва идҳо ба Ӯ наздик шаванд, ифодаи зебои таваҷҷӯҳи Ӯ ба онҳост.
Нақшаи Худо ошкор мешавад
Бо вуҷуди ин, мо наметавонем маҳдудиятҳоеро, ки аз ҷониби синфи коҳинон, танҳо як саркоҳин, қурбониҳои мушаххас ва ғайра ба вуҷуд омадаанд, нодида гирем. Ин маҳдудиятҳо роҳи Худо барои таъкид кардани он буданд, ки ҳанӯз имконияти лаззат бурдан аз эътимоди озод ва бемаҳдуд дар ҳузури Ӯ вуҷуд надошт. Чунон ки Ибриён мегӯяд, Рӯҳулқудс дар ин давраи замон равшан нишон медод, ки «роҳи дохил шудан ба Қудси Қудс ҳанӯз ошкор нашуда буд» (Ибриён 9:8). «Қудси Қудс» ба минтақаи пӯшидае ишора мекунад, ки танҳо саркоҳин метавонист соле як маротиба ба он дохил шавад. Он ҳамчун макони ҳузури Худо ҳисобида мешуд (ниг. Ибодат 16:2). Бо дохил кардани ибораи «ҳанӯз не», ин оят ошкор мекунад, ки ҳамеша нияти Худо буд, ки ин роҳро хеле васеътар аз он ки дар системаи яҳудӣ буд, боз кунад.
Ин вуруди бемаҳдуд ниҳоят тавассути марги наҷотбахш ва қурбонии Исои Масеҳ ба амал омад. Дар лаҳзаи марги Ӯ, дар ҳоле ки замин меларзид, пардаи ғафсе, ки даромадгоҳро ба он ҷои пӯшида, «Қудси Қудс» мебаст, аз боло то поён ба ду қисм дарида шуд (Матто 27:51). Гӯё Худо Худаш монеаеро, ки наздикшавии инсониятро бозмедошт, аз байн мебурд; ва дар ҳақиқат Ӯ буд!
Мавзӯи муттаҳидкунандаи Аҳди Ҷадид ин аст, ки Исои Масеҳ роҳи наздикшавӣ ба Худоро боз кардааст. Ба воситаи Ӯ мо метавонем бо ҷасорат ба тахти файзи Худо наздик шавем; мо ба Худо ба воситаи Ӯмеоем, ва мо ба Худо ҳамду сано мегӯем ба воситаи Ӯ! Нависандаи Навиштаҷот бо шодӣ эълон кард: «Биёед бо итминони комил наздик шавем!» (Ибриён 10:22, ниг. Ибриён 4:16, Ибриён 7:25, Ибриён 13:15).
Имрӯз, дар давраи файз, мо даъват шудаем, ки ба Худо бо тамоми зебоӣ ва арзиши шахсият ва кори Исо наздик шавем. Вақте ки мо ба Худо дар ин асос наздик мешавем, дигар ҳеҷ гоҳ тарсе нахоҳад буд, ки мо шояд онро нодуруст иҷро кунем, зеро Исо аллакай ҳама чизро хуб иҷро кардааст.
Ба қафо нигоҳ кардан
Ин назарсанҷии мухтасари таърих чанд умумият, ё меъёрҳоро, дар ҳар давраи замон таъкид мекунад. Аввалан, ҳарчанд замони ҳозираи мо давраи файз ҳисобида мешавад, дар асл ҳар давра ҳамеша ба файз ва саховатмандии даъвати Худо вобаста буд. Кӣ интизор мебурд, ки ба дарборҳои шоҳонаи Ӯ даъват шавад? Кӣ метавонист талаб кунад, ки ба рӯйхати меҳмонони Худо дохил шавад? Агар мо ростқавл бошем, медонем, ки мо дар беҳтарин ҳолат инсонҳои заиф ва дар бадтарин ҳолат мухолифони воқеии меъёрҳои ахлоқии Худо ҳастем. Аммо Худое, ки на танҳо кӯҳҳо, каньонҳо ва ғуруби офтобро, балки галактикаҳоро низ офаридааст, ҳамон Касест, ки моро бо шодӣ ба муошират бо Худаш даъват мекунад. Ҳар як наздикшавӣ ба Худо ҳамеша ба файзи Ӯ вобаста хоҳад буд.
Гузашта аз ин, ҳар як наздикшавӣ ба посухи имон вобаста аст. Ин танҳо маънои онро дорад, ки мо даъвати Худоро шунида, бовар дорем, ки Ӯ он чизеро, ки гуфт, дар назар дошт. Мо ба суханони Ӯ бовар мекунем, ба меъёрҳои Ӯ эҳтиром мегузорем ва ҳуқуқи Ӯро барои муайян кардани роҳи наздикшавӣ эътироф мекунем. Агар Ӯ аз мо хоҳиш кунад, ки ба дархости Ӯ мувофиқат кунем, оё Ӯ хато мекунад? Як вақт Ӯ қурбонӣ талаб кард, ва онҳое, ки онро оварданд, бо лаззат бурдан аз ҳузури Ӯ бо онҳо баракат ёфтанд. Дар замони мо Ӯ қурбонии Худро, Наҷотдиҳанда Исоро, таъмин кардааст, ва онҳое, ки дар асоси ин қурбонӣ меоянд, метавонанд аз муносибати ҳаррӯзаи сулҳ бо Худо лаззат баранд.
Дар замони Одам ва Ҳавво, Худо барои одамоне, ки аз гуноҳи худ шарм медоштанд, даъват мекард. Ҳарчанд Ӯ наметавонист нокомиро нодида гирад, Ӯ метавонист нокомиро бо файзи Худаш бартараф кунад. Имрӯз Ӯ ҳанӯз ҳам даъват мекунад! Дар ҷое ки гуноҳ фаровон буд, файзи Худо фаровон шуд ва фосилаи бузургро байни мо ва Худаш пур кард. Ҳоло, ба воситаи Исои Масеҳ, ҳар як шахс метавонад бо ҷасорат ва эътимод ба ҳузури Худо дастрасӣ дошта бошад.
