САВОЛ:
Ҳавворӣ кист? Ҳаввориён аз шогирдон чӣ фарқ доранд? Ҳаввориёни Аҳди Ҷадид чӣ гуна ва кай ҳавворӣ шуданд? Дар бораи Павлус чӣ? Оё мо имрӯз ҳаввориён дорем?
ҶАВОБ:
Дар Луқо 6:12-16 мехонем, ки Исо пас аз як шаби дуо «шогирдони Худро назди Худ даъват кард; ва аз онҳо дувоздаҳ нафарро интихоб кард, ки онҳоро ҳавворӣ низ номид». Сипас Дувоздаҳ номбар карда мешаванд. Марқӯс 3:13-19, ки дар бораи ҳамон ҳодиса шарҳ медиҳад, нишонае медиҳад, ки шогирдонро аз ҳаввориён чӣ фарқ мекард. Дувоздаҳ нафар таъин шуданд, «то ки бо Ӯ бошанд ва Ӯ онҳоро барои мавъиза фиристад ва қудрати шифо додани бемориҳо ва рондани девҳоро дошта бошанд».
Пайравони пешво ё муаллими динӣ шогирдони ӯ номида мешуданд. Дар аввали хидмати оммавии худ Исо шогирдони зиёде дошт. Онҳо Ӯро пайравӣ мекарданд, то аз Ӯ омӯзанд. Баъзе аз онҳое, ки Исоро пайравӣ мекарданд, ба он чизе, ки Ӯ таълим медод, воқеан таваҷҷӯҳ доштанд. Дигарон аз кунҷковӣ Ӯро пайравӣ мекарданд, ба умеди дидани мӯъҷиза (Юҳанно 6:2). Боз дигарон аз сабаби ғизое, ки Ӯ ба онҳо медод, пайравӣ мекарданд (6:26). Аммо, вақте ки Ӯ чизҳоеро гуфт, ки ба онҳо маъқул набуд ё намефаҳмиданд, мо инро мехонем: «Бисёре аз шогирдони Ӯ, вақте ки инро шуниданд, гуфтанд: «Ин сухани сахт аст; кӣ онро фаҳмида метавонад?» ва «аз он вақт бисёре аз шогирдони Ӯ ... дигар бо Ӯ роҳ намерафтанд» (6:60,66).
Дувоздаҳ ҳавворӣ
аксар вақт танҳо «Дувоздаҳ» номида мешаванд. Вақте ки бисёриҳо Исоро тарк карданд, Ӯ ба Дувоздаҳ рӯ оварда пурсид, ки оё онҳо низ мехоҳанд раванд. Шимъӯн Петрус аз номи гурӯҳ ҷавоби аҷибе дод, дар ҳоле ки комилан бехабар буд, ки яке аз онҳо Худовандро хиёнат мекунад: «Худовандо, назди кӣ равем? Ту суханони ҳаёти ҷовидонӣ дорӣ. Мо низ имон овардаем ва медонем, ки Ту Масеҳ, Писари Худои зинда ҳастӣ» (Юҳанно 6:67-71). Ин дувоздаҳ нафар бо Исо монданд, то он даме ки Яҳудо ба Ӯ хиёнат кард ва Ӯро дастгир карданд. Сипас ҳамаи онҳо Ӯро тарк карда гурехтанд, Петрус ҳатто се маротиба Ӯро инкор кард.
Пас аз он ки Яҳудо худкушӣ кард ва Худованд эҳё шуд ва ба осмон баргашт, Петрус қайд кард, ки мувофиқи пешгӯӣ, ҷои Яҳудо бояд пур карда шавад. Матиас, ки онҳоро дар давраи хидмати Масеҳ ҳамроҳӣ карда буд, барои пур кардани ин ҷой интихоб шуд. Баъдтар, Худованд Савлуси Тарсусро, ки мо ӯро Павлус медонем, ба сафи ҳаввориён илова кард (Аъмол 26:16). Аммо Павлус, ки ҳамеша аз Дувоздаҳ ҷудо буд, аз ҷониби онҳо ҳамчун дорои хидмати махсуси худ ба халқҳо эътироф шуд (Ғалотиён 2:9), хидмати худи онҳо ба яҳудиён буд. Барнабос, ки муддате бо Павлус кор мекард, низ як бор ҳавворӣ номида мешавад (Аъмол 14:14).
Дар Аъмол 1:22 мебинем, ки рисолати махсуси ҳаввориён шоҳиди эҳёи Масеҳ будан буд. Барои шоҳиди эҳёи Ӯ будан, ҳавворӣ бояд Худовандро дида бошад (1 Қӯринтиён 9:1). Ин, албатта, ғояи ҳаввориёни китобӣ имрӯзро истисно мекунад. Инчунин, Эфсӯсиён 2:20 қайд мекунад, ки Калисо «бар бунёди ҳаввориён ва пайғамбарон сохта шудааст, ки худи Исои Масеҳ санги асосии гӯша аст». Ҳаввориён ва пайғамбарон тӯҳфаи махсуси Масеҳи ба осмон баромада ба Калисо дар марҳилаҳои аввали он буданд. Пайғамбароне, ки дар Эфсӯсиён 2:11-16 зикр шудаанд, пайғамбарони Аҳди Ҷадид мебошанд, зеро Калисо сирре буд, ки дар замонҳои Аҳди Қадим ошкор нашуда буд.
Бунёди Калисо
як бор ва барои ҳама гузошта шудааст. Худо бар ин бунёд месозад, аммо пас аз сохта шудани сохтори болоӣ бунёдгузориро идома намедиҳад. Навиштаҳои ҳаввориён ва пайғамбарон дар Аҳди Ҷадид барои Калисо, дар ҳоле ки он дар рӯи замин аст, асосӣ мебошанд. Мутаассифона, бисёриҳо бар инҳо намесозанд, балки, мисли Еровоам дар Аҳди Қадим (1 Подшоҳон 12:25-33), кӯшиш мекунанд, ки бар намунаҳои худсохти худ бисозанд, ки одатан дар андозае тақлиди он чизест, ки аз Худост.
