Бисёриҳо достони Ҷонӣ Эрексонро (ҳоло Ҷонӣ Эрексон Тада) хондаанд. Ҷонӣ бисёр чизҳоро дошт. Вай як навраси ҷолиб, машҳур, варзишгар ва хеле фаъол буд. Вай инчунин масеҳӣ буд. Вай боз чӣ талаб карда метавонист? Аммо ҳаёти Ҷонӣ аз он чизе, ки Худо пешбинӣ карда буд, хеле дур буд. Вай дар китоби худ, Ҷонӣ, навиштааст, ки ҳаёти наврасии ӯ асосан дар атрофи эго ва хоҳишҳои ӯ мегузашт. Пас аз хатми мактаби миёна, Ҷонӣ медонист, ки корҳо байни ӯ ва Худованд беҳтарин нестанд ва ӯ дуо кард, ки Худо коре кунад, то ҳаёти ӯро тағир диҳад, то ӯ барои ҷалоли Худо истифода шавад.
Худо дуои Ҷониро ба таври ғайриоддӣ иҷобат кард. Ӯ ба ӯ иҷозат дод, ки гарданашро дар садамаи ғаввосӣ бишканад ва доимӣ аз истифодаи дастҳо ва пойҳояш маҳрум шавад. Чӣ тавр Ӯ метавонист чунин фоҷиаро иҷозат диҳад? Ҷонӣ пас аз садамааш чанд моҳ бо ин савол мубориза бурд. Сипас ӯ тадриҷан дарк кард, ки Худо дар ҳақиқат мехоҳад ӯро ба худ наздиктар кунад ва ҳаёти ӯро тавассути ин таҷрибаи осебпазир баракат диҳад. Дар асл, Худо Ҷонии “кӯҳна”-ро мешикаст, то Ҷонии “нав” дар Масеҳ метавонад барои дигарон баракат гардад.
Имрӯз, муносибати зебои Ҷонӣ бо Худо аз курсии маъюбии ӯ ба миллионҳо одамон – тавассути расмкашӣ, навиштан, суханронӣ, пахши ҳаррӯзаи радио ва созмони ӯ, ки ба кӯмак ба маъюбон бахшида шудааст, паҳн мешавад. Ҷонӣ, ки дар Масеҳ комилан қаноатманд аст, ҳоло мегӯяд, ки вай дигар ҳеҷ чизро намехоҳад. Вай ҳар як расмеро, ки мекашад (бо маҳорати бениҳоят, қаламро дар даҳонаш нигоҳ дошта) чунин имзо мекунад: “Ҷонӣ, PTL.” Имзои “Худовандро ҳамду сано” шаҳодати доимӣ аст, ки баракат метавонад аз шикастан ояд.
Шикастан
Шикастан пеш аз баракат як принсипи Китоби Муқаддас аст ва Худо дар ҳаёти ҳар яки мо усулҳои гуногуни шикастанро истифода мебарад. Ва усулҳои Ӯ на танҳо ҷисмонӣ; онҳо вобаста ба мушкилот ва нуқтаҳои кӯри ҳар як масеҳии афзоянда фарқ мекунанд. Аз даст додани ногаҳонии кор, ё бори ғайричашмдошти масъулиятҳои номатлуб метавонад як қисми раванди шикастан бошад. Принсипи “шикаста пеш аз баракат” дар Ҳастӣ 32:24-31, аз як ҳодиса дар ҳаёти Яъқуб, хеле драмавӣ таълим дода шудааст.
Шояд каме маълумоти заминавӣ барои ин қисми Каломи Худо муфид бошад. Яъқуб писари Исҳоқ ва набераи патриархи бузург Иброҳим буд.
Вақте ки Яъқуб калон шуд, ӯ ба Худои падаронаш имон овард, аммо ӯ бешубҳа он чизе набуд, ки мо онро “комилан содиқ” меномем. Дар асл, тасвире, ки мо аз Яъқуб аз Китоби Муқаддас мегирем, ин тасвири ҷавонест, ки худхоҳ буд ва ҳамеша ба “рақами як” нигоҳ мекард. Ҳатто вақте ки ӯ наврас буд, ӯ бародараш Эсовро аз ҳуқуқи нахустзодӣ – ҳуқуқҳо ва имтиёзҳои оилавӣ, ки Эсов ҳамчун нахустзод мерос мегирифт, фиреб дод (Ҳастӣ 25:27-34). Сипас чанд сол пас ӯ падари пирашро фиреб дод, то баракати падарӣ, ки ба таври қонунӣ ба дугоники нахустзод, Эсов тааллуқ дошт, ба даст орад (Ҳастӣ 27).
Дар ин лаҳза Эсов чунон хашмгин буд, ки ӯ тасмим гирифт, ки Яъқубро баробари мурдани падарашон, Исҳоқ, бикушад. Азбаски Яъқуб дар мубориза бо Эсов имконият надошт (Ҳастӣ 25:27), ӯ хонаро тарк кард. Яъқуби фиребгар, маккор, найрангбоз дар фирор буд! Аммо Худо бо ин фирорӣ корро тамом накарда буд. Яъқуб дарсҳои зиёдеро бояд меомӯхт, аммо ӯ дар ниҳоят ба марди имон табдил меёфт, ки Худо мехост ӯ бошад (Ибриён 11:21). Худо ҳеҷ гоҳ аз ҳеҷ яке аз фарзандонаш даст намекашад. Мо метавонем мутмаин бошем, ки сарфи назар аз роҳҳои худхоҳона ва “ман аввал” будани мо, Худованд дар паси парда кор мекунад. Ӯ пайваста дилҳои мағрури моро мебурад. Ӯ мехоҳад моро шиканад ва моро барои баракат боз кунад (Забур 51:17; Филиппиён 1:6).
Яъқуб чандсад милро байни худ ва Эсов гузошт. Ӯ ба замини хешовандони модараш рафт ва дар он ҷо 20 сол зиндагӣ кард. Ӯ издивоҷ кард ва оилаи калонро оғоз кард. (Писарони ӯ баъдтар сардорони 12 қабилаи Исроил шуданд.) Дар тӯли ин 20 соли тӯлонӣ, Яъқуб “он чиро, ки кошта буд, дарав кард.” Худо ӯро дар ин кишвари дур таълим дод ва интизом кард.
Бешубҳа, тасодуфӣ набуд, ки Яъқуб маҷбур шуд, ки ҳуқуқҳои нахустзодро бо маҷбур шудан ба издивоҷ бо Лиёҳ эҳтиром карданро омӯзад (Ҳастӣ 29). Тасодуфӣ набуд, ки падарарӯси Яъқуб, Лабан, мисли худи Яъқуб маккор ва худхоҳ буд. Борҳо ва борҳо, онҳо бо ҳамдигар мубориза мебурданд ва кӯшиш мекарданд, ки якдигарро худхоҳона фиреб диҳанд (Ҳастӣ 28-31). Аммо Худо ҳамаи ин ҳолатҳоро барои шикастани Яъқуб ва омода кардани ӯ барои баракат истифода бурд. Чӣ қадар Худованд моро бо одамон ва ҳолатҳое, ки моро ба таври нодуруст хашмгин мекунанд, тамос мегирад! Ин яке аз усулҳоест, ки Ӯ барои аз байн бурдани кунҷҳои ноҳамвори мо истифода мебарад. Шумо тахтаи ноҳамворро бо пахта ҳамвор намекунед – шумо абразив истифода мебаред!
Дар Ҳастӣ 32 Яъқуб ниҳоят ба хона баргашт. Дар роҳ, ӯ хабар гирифт, ки Эсов бо 400 мард бо ӯ вохӯрданӣ аст. Яъқуб тарсид ва барои ҳаёташ дуо кард! Ӯ ҳизби худро барои бехатарӣ ба ду тақсим кард ва сипас аксари онҳоро бо тӯҳфаҳо барои ором кардани Эсов пеш фиристод. Ӯ ҳатто оилаи худро дар пеши худ ҳамчун як қисми буфер байни худ ва бародараш гузошт. Шояд Яъқуби ҳанӯз маккор нақша дошт, ки агар дид, ки Эсов тӯҳфаҳоро қабул намекунад ё ба оилааш раҳм намекунад, гурезад ва ҷони худро наҷот диҳад.
Тағйирот
Вақте ки Яъқуб он шаб танҳо интизор буд, марде ба хаймаи ӯ омад ва бо ӯ гуштин гирифт. Чӣ гуфта шуд ё чӣ тавр “мубориза” воқеан оғоз шуд, мо намедонем, аммо мо медонем, ки рақиби Яъқуб марди оддӣ набуд. Ҳушаъ 12:4 нишон медиҳад, ки бегона “фариштаи” Худо буд. Дар асл, Ҳастӣ 32:30 ишора мекунад, ки ин меҳмони осмонӣ шояд Писари Худои пеш аз таҷассум буд, ки муваққатан намуди мардро гирифтааст (Ҳастӣ 18). Худо бо Яъқуб гуштин гирифт!
Яъқуб аллакай дарсҳои зиёдеро омӯхта буд, аммо, мисли ҳамаи мо, ҳанӯз роҳи дарозро дар пеш дошт. То он даме, ки Яъқуб аз роҳҳои худхоҳона ва найрангбозонаи худ комилан шикаста нашуд, ӯ наметавонист дар муносибаташ бо Худо пеш равад. Аз ин рӯ, Худо бо ӯ танҳо вохӯрд ва бо ӯ як ба як гуштин гирифт. Чӣ дарсе барои мо! Оё Худо бо шумо гуштин мегирад, зеро дар баъзе соҳаҳои ҳаёти шумо, ки бояд шикаста шаванд, мушкилот ҳаст? Дар бораи итоат ба ҳокимият чӣ? Дар бораи афзалиятҳо чӣ? Дар бораи иродаи Худо барои ҳаёти шумо чӣ?
Мусобиқаи гуштингирӣ дар чанд дақиқа тамом нашуд – он тамоми шаб давом кард. Худо метавонист ба осонӣ моро мағлуб кунад, аммо Ӯ моро “нобуд” намекунад ё иродаи моро вайрон намекунад. Ба ҷои ин, Ӯ бо сабр бо мо гуштин мегирад, то моро шиканад. Наздики субҳ, Худованд ба Яъқуб як “ҳаракат” кард, ки зоҳиран ба буғуми тӯб ва косаи рони Яъқуб дард овард. Ин як нигоҳдории ғайриқонунӣ набуд, балки танҳо “дасти Худо” дар як минтақаи муҳим буд. Оё Худованд шуморо ба ин тариқ “даст” задааст? “Дасти Худо” дар аввал метавонад дардовар бошад, аммо он як қисми раванди шикастан аст, ки ба баракати бештар дар ҳаёти шумо оварда мерасонад.
Яъқуб акнун дигар гуштин гирифта наметавонист – ӯ танҳо метавонист ба Худо часпад. Ниҳоят ӯ бечорагӣ, заифӣ ва вобастагии худро дарк кард. Акнун ӯ ҳатто аз Эсов гурехта наметавонист. Ягона умеди ӯ ин буд, ки истодагарӣ кунад ва аз Худованд баракат талаб кунад. Чӣ тағироте дар ҳаёти Яъқуб! Ҳар яки мо бояд ба ин нуқта бирасем. Баъзан ин соҳаи бузургтарин қувват ё қобилияти табиии мост, ки Худо бояд “даст” занад, то моро водор созад, ки ба Ӯ такя кунем. Худованд мегӯяд: “Қуввати Ман дар заифӣ комил мешавад” (2 Қӯринтиён 12:9).
Баракат
Чизи навбатие, ки мо мехонем, ин аст, ки Худованд аз Яъқуб номашро пурсид. Чаро? Пеш аз он ки Яъқуб баракат ёбад, ӯ бояд ба воқеияти он чизе, ки дар ҳақиқат буд, иқрор мешуд: “фиребгар”. Ин маънои “Яъқуб” аст – ва чӣ қадар хуб он ҳаёти ӯро дар фиреб ва найрангбозӣ барои ба даст овардани он чизе, ки аз дигарон мехост, тавсиф мекард. Бо гуфтани номаш ба Худо, Яъқуб ошкоро гуноҳи худро эътироф кард. Эътирофи гуноҳи мо як қисми раванди шикастан аст. Пеш аз он ки Худо ҳаёти моро бо баракатҳои худ пур кунад, мо бояд ба нокомиҳои гузаштаи худ иқрор шавем. Ин хоксоркунанда, аммо зарур аст.
Доғи номи кӯҳна бардошта шуд ва ба Яъқуб номи нав, Исроил дода шуд. Дар бораи маънои дақиқи номи “Исроил” баъзе саволҳо мавҷуданд, аммо аз контексти Ҳастӣ 32:28 ва инчунин Ҳушаъ 12:3-4 ба назар мерасад, ки он маънои “он ки бо Худо мубориза мебарад ё истодагарӣ мекунад” дорад. Чӣ тағироте – аз “фиребгар” ба “он ки бо Худо истодагарӣ мекунад”. Таваҷҷӯҳ кунед, ки ин оят илова мекунад, ки Яъқуб бо Худо ғолиб омад. Ин, албатта, маънои онро надорад, ки Яъқуб дар мусобиқаи гуштингирӣ ғолиб омад, балки ӯ шикастро дарк кард ва ба ягона манбаи умеди худ часпид. Раванди шикастан дар ҳаёти Яъқуб мӯъҷиза кард ва он то ҳол дар ҳаёти имондорон имрӯз низ чунин мекунад.
Яъқуб кӯшиш кард, ки бегонаро водор созад, ки худро бо гуфтани номаш ошкор кунад, аммо муваффақ нашуд. Яъқуб ҳанӯз роҳи дарозро дар пеш дошт, то Худованд худро ба Яъқуб ошкор кунад, чунон ки Ӯ бо бобои боимони Яъқуб, Иброҳим карда буд. (Барои ин марҳила дар ҳаёти Яъқуб ҳамчун имондор ба Ҳастӣ 35:1-15 нигаред.) Аммо ҳоло раванди шикастан баракат овард ва дарк кард, ки худи Худо ба ҳаёти ӯ даст задааст (Ҳастӣ 32:29-30).
Назаре, ки мо аз Яъқуб дар Ҳастӣ 32:30-31 дорем, як тасвири зебои рӯҳонии масеҳии афзоянда аст, ки раванди шикастанро аз сар гузаронидааст ва ғолиб омадааст:
Пас Яъқуб он ҷойро Фануил номид, зеро гуфт: «Ман Худоро рӯ ба рӯ дидам, вале ҷонам наҷот ёфт». Вақте ки ӯ аз Фануил гузашт, офтоб бар ӯ тулӯъ кард ва ӯ аз ронаш ланг мезад. (Ҳастӣ 32:30-31) Офтоб бар он касе, ки тамоми шаб гуштин гирифтааст, медурахшад. Ӯ пешрафт мекунад, аммо бо лангии доимӣ ҳамчун ёдрас. Ин як имондорест, ки шикастааст, аммо баракат ёфтааст.
