Кӯдакон бояд дида ва шунида шаванд
«Кӯдакон бояд дида шаванд, на шунида шаванд» ибораест, ки солҳо боз вуҷуд дорад. Он аксар вақт чунон иқтибос оварда мешавад, ки гӯё ояте дар Библия бошад, ҳатто аз ҷониби онҳое, ки медонанд, ки он Навишта нест. Мақсади ин ибора нек аст ва ҳамчун кӯшиши тобеъ кардани кӯдакони бетартиб, ки пурғавғо ва халалдоркунандаанд, гуфта мешавад. Аммо ба ҳадди аксар расонидан ва татбиқ кардани ин ибора ҳамчун қоида барои ҳамаи кӯдакон дар ҳама давру замонҳо аз меъёри Навишта дур хоҳад буд.
Библия таълим медиҳад, ки Худо метавонад бо кӯдакон муошират кунад ва муошират мекунад ва Ӯ метавонад тавассути кӯдакон кор кунад ва кор мекунад. Дар асл, дар иртибот ба кӯдакони худотарс, ибораи «Кӯдакон бояд шунида ва дида шаванд» аз муқобили он хеле библиявӣ аст! Биёед ривояти маъруфи муоширати Худо бо кӯдаки хурдсол, Самуилро дар 1 Самуил 3, ки дар зер оварда шудааст, дида бароем.
1 Самуил 3 Писарбача Самуил дар ҳузури Худованд дар назди Элӣ хидмат мекард. Дар он рӯзҳо каломи Худованд кам буд; бинишҳо зиёд набуданд. Як шаб Элӣ, ки чашмонаш чунон заиф шуда буданд, ки базӯр медид, дар ҷои маъмулии худ хобида буд. Чароғи Худо ҳанӯз хомӯш нашуда буд, ва Самуил дар маъбади Худованд, ки сандуқи Худо буд, хобида буд. Он гоҳ Худованд Самуилро даъват кард. Самуил ҷавоб дод: «Инак ман». Ва ӯ ба назди Элӣ давид ва гуфт: «Инак ман; ту маро даъват кардӣ». Аммо Элӣ гуфт: «Ман даъват накардам; баргард ва хоб рав». Пас ӯ рафт ва хобид. Боз Худованд даъват кард: «Самуил!» Ва Самуил бархост ва ба назди Элӣ рафт ва гуфт: «Инак ман; ту маро даъват кардӣ». «Писарам», гуфт Элӣ, «ман даъват накардам; баргард ва хоб рав». Ҳоло Самуил ҳанӯз Худовандро намешинохт: Каломи Худованд ҳанӯз ба ӯ ошкор нашуда буд. Худованд Самуилро бори сеюм даъват кард, ва Самуил бархост ва ба назди Элӣ рафт ва гуфт: «Инак ман; ту маро даъват кардӣ». Он гоҳ Элӣ фаҳмид, ки Худованд писарбачаро даъват мекунад. Пас Элӣ ба Самуил гуфт: «Бирав ва хоб рав, ва агар Ӯ туро даъват кунад, бигӯ: “Бигӯ, Худованд, зеро бандаи ту гӯш мекунад”». Пас Самуил рафт ва дар ҷои худ хобид. Худованд омад ва дар он ҷо истод, ва мисли дигар вақтҳо даъват кард: «Самуил! Самуил!» Он гоҳ Самуил гуфт: «Бигӯ, зеро бандаи ту гӯш мекунад». Ва Худованд ба Самуил гуфт: «Инак, ман дар Исроил коре мекунам, ки гӯши ҳар касеро, ки онро мешунавад, ба ларза меорад. Дар он вақт ман бар зидди Элӣ ҳама чизеро, ки бар зидди оилаи ӯ гуфтам, аз аввал то охир иҷро мекунам. Зеро ман ба ӯ гуфтам, ки оилаи ӯро абадӣ доварӣ мекунам аз сабаби гуноҳе, ки ӯ медонист; писаронаш худро нафратовар карданд, ва ӯ натавонист онҳоро боздорад. Аз ин рӯ, ман ба хонаи Элӣ қасам хӯрдам: “Гуноҳи хонаи Элӣ ҳеҷ гоҳ бо қурбонӣ ё ҳадия кафорат нахоҳад шуд”». Самуил то субҳ хобид ва сипас дарҳои хонаи Худовандро кушод. Ӯ аз гуфтани биниш ба Элӣ метарсид, аммо Элӣ ӯро даъват кард ва гуфт: «Самуил, писарам». Самуил ҷавоб дод: «Инак ман». «Ӯ ба ту чӣ гуфт?» пурсид Элӣ. «Онро аз ман пинҳон накун. Худо бо ту муносибат кунад, ҳатто агар хеле сахт бошад, агар ту аз ман чизеро, ки Ӯ ба ту гуфт, пинҳон кунӣ». Пас Самуил ҳама чизро ба ӯ гуфт, ва чизеро аз ӯ пинҳон накард. Он гоҳ Элӣ гуфт: «Ӯ Худованд аст; бигзор Ӯ он чиро, ки дар назари Ӯ нек аст, кунад». Худованд бо Самуил буд, вақте ки ӯ калон шуд, ва ӯ ҳеҷ яке аз суханони худро ба замин нагузошт. Ва тамоми Исроил аз Дан то Беэр-Шева эътироф карданд, ки Самуил ҳамчун пайғамбари Худованд тасдиқ шудааст. Худованд дар Шило зоҳир шуданро идома дод, ва дар он ҷо Ӯ худро ба Самуил тавассути каломи худ ошкор кард.
Самуил барои мо намунаи Худост. Дар ин порча мо даъвати Худовандро ба Самуил ба вазифа ва хидмати пайғамбарӣ дорем. Пайғамбар, аз рӯи таъриф, касест, ки аз ҷониби Худо ба мардум сухан мегӯяд, дар муқоиса бо коҳин, ки аз ҷониби мардум ба Худо сухан мегӯяд. Самуил аксар вақт «охирин довар ва аввалин пайғамбар дар Исроил» номида шудааст. Пеш аз замони Самуил пайғамбарони зиёде буданд, ё мардоне, ки аз ҷониби Худо ба мардуми Исроил сухан мегуфтанд. Масалан, Худо Иброҳимро пайғамбар номид (Ҳастӣ 20:17). Аммо вазифаи пайғамбарӣ пеш аз замони Самуил таъсис наёфта буд.
Самуил аз ҷониби Худо ба вазифаи пайғамбарӣ даъват шуд ва анъанаи бузурги пайғамбаронро дар Исроил оғоз кард. Ӯ пуле байни замони доварон ва замони пайғамбарон буд. Ду оят дар Аъмол ба Самуил ҳамчун шахсияти гузариш ишора мекунанд. Вақте ки Павлус таърихи Исроилро ба яҳудиёни Антиохияи Писидия нақл мекард, гуфт: «Баъд аз ин, Худо ба онҳо доваронро то замони Самуил пайғамбар дод» (Аъмол 13:20). Ва вақте ки Петрус ба издиҳом дар минтақаи маъбад пас аз шифо ёфтани марди маъюб сухан гуфт, гуфт: «Дар ҳақиқат, ҳамаи пайғамбарон аз Самуил сар карда, ҳар қадаре ки сухан гуфтаанд, ин рӯзҳоро пешгӯӣ кардаанд» (Аъмол 3:24).
Пас Самуил оғози анъанаи бузурги пайғамбарӣ дар Исроил буд, ва дар ин ҷо дар 1 Самуил 3 мо даъвати расмии ӯро аз ҷониби Худованд ба вазифаи пайғамбарӣ дорем. Боби мазкур бо гуфтани «Дар он рӯзҳо каломи Худованд кам буд» оғоз меёбад. Дар замони доварон шароити ахлоқӣ ва рӯҳонӣ дар Исроил чунон бад буд, ки мардум ба шунидани Худованд ва Каломи Ӯ кушода набуданд. Ҳанно ва Рут намояндагони боқимондаи худотарс дар Исроил буданд, ки дар он рӯзҳо шумораашон кам буд.
Аммо дар файзи худ, Худо Самуилро ҳамчун сухангӯи худ бархезонд, то замони пайғамбаронро оғоз кунад. Дар охири боби 3 мо ба дидани тағирот аз рӯзҳои торики доварон ва гардиш ба самти дуруст барои Исроил оғоз мекунем: «Тамоми Исроил аз Дан то Беэр-Шева эътироф карданд, ки Самуил ҳамчун пайғамбар аз Худованд тасдиқ шудааст». Ва «Худованд худро ба Самуил тавассути каломи худ ошкор кард, ва каломи Самуил ба тамоми Исроил расид» (3:20-21).
Дар синни ҷавонӣ Самуил ба зиндагӣ дар хаймаи муқаддас омад, ва ӯ кӯдакии худро дар хидмат дар ҳузури Худованд бо саркоҳин Элӣ ҳамчун роҳнамо ва мураббии худ гузаронд. Элӣ ду писари калонсол дошт, Ҳофнӣ ва Финеҳас, ки ҳамчун коҳинон дар хаймаи муқаддас хидмат мекарданд. Дар 1 Самуил 2:12-25 мо мефаҳмем, ки ҳарчанд ин мардон коҳинон буданд, онҳо «мардони шарир буданд; онҳо ба Худованд эҳтиром надоштанд».
Онҳо барои худ гӯшти беҳтаринро аз қурбониҳое, ки ба Худованд оварда мешуданд, дуздиданд, ва онҳо бо заноне, ки барои хидмат дар даромадгоҳи хаймаи муқаддас меомаданд, ба зино машғул буданд.
Аммо, ҳарчанд Самуил дар миёни рафтори нангини ин ду марди бад калон шуд, «писарбача Самуил дар қад ва дар файз бо Худованд ва бо мардум афзоиш ёфт» (2:26).
Самуил эҳтимол аз 12-солагӣ зиёд набуд, вақте ки даъвати Худо ба ӯ омад. Ӯ ба қадри кофӣ калон буд, ки «дарҳои хонаи Худованд» ё хаймаи муқаддасро, ки дар ин вақт дар Шило ҷойгир буд, «кушояд» (3:15). Муҳим аст, ки Худо Самуилро вақте ки ӯ кӯдак буд, даъват кард, ва ин далел барои мо чанд дарс дорад.
Худо метавонад бо кӯдакон муошират кунад.
Самуил ҳанӯз писарбачаи ҷавон буд, зеро 1 Самуил 3:7 ба мо мегӯяд, ки «Самуил ҳанӯз Худовандро намешинохт; каломи Худованд ҳанӯз ба ӯ ошкор нашуда буд». Дар ин вақт Самуил ҳанӯз Худовандро шахсан намешинохт. Ҳарчанд ӯ ба Худованд итоат мекард ва хидмат мекард, ӯ ҳанӯз Худовандро тавассути муошират ва ҳамбастагии шахсӣ «намешинохт». Аммо ин қариб буд, ки тағир ёбад, зеро Худованд қарор буд бо Самуил сухан гӯяд ва ба ӯ паёми муҳимро расонад.
Як шаб дер, пеш аз он ки чароғдони хаймаи муқаддас хомӯш шавад, Самуил шунид, ки Худованд номи ӯро даъват мекунад, аммо ӯ нафаҳмид, ки ин Худованд аст, ки «Самуил, Самуил» мегӯяд. Такрори номи ӯ нишон медод, ки ин як масъалаи муҳим аст. Самуил фикр кард, ки ин Элӣ аст, ки ӯро даъват мекунад, ва ба назди саркоҳин давид. Аммо Элӣ гуфт: «Ман туро даъват накардам, Самуил. Баргард ва хоб рав!»
Вақте ки ин сенария бори сеюм такрор шуд, Элӣ дарк кард, ки ин Худост, ки Самуилро даъват мекунад, аз ин рӯ ба Самуил маслиҳат дод, ки бигӯяд: «Бигӯ, Худованд, зеро бандаи ту гӯш мекунад». Ва дар ҳақиқат, Худованд боз даъват кард, ва Самуил чунон ки ба ӯ гуфта шуда буд, ҷавоб дод. Он гоҳ Худованд бо Самуил сухан гуфт ва нақшаҳои худро барои аз вазифаи саркоҳинӣ барканор кардани Элӣ ошкор кард. Оё Самуил ба қадри кофӣ калон буд, ки чунин хабарро қабул кунад? Бале, Худо медонист, ки ӯ буд!
Худо метавонад бо кӯдакон муошират кунад – ҳатто дар бораи мавзӯъҳои ногувор. Баъзе масеҳиён аз сухан гуфтан бо кӯдакон дар бораи дӯзах метарсанд, масалан, аммо кӯдакон метавонанд Каломи Худоро дар бораи дӯзах фаҳманд. Дар асл, Худо метавонад таълимоти дӯзахро барои сухан гуфтан бо кӯдакон ва овардани онҳо ба Исои Масеҳ барои наҷот истифода барад. Баъзе кӯдакон дар бораи Библия ва ҳақиқатҳои он фаҳмишҳое доранд, ки ҳатто хатмкунандагони мактаби Библия ба осонӣ намебинанд! Кӯдакон метавонанд ба Каломи Худо кушода бошанд ва вақте ки Худо сухан мегӯяд, гӯш кунанд – аксар вақт аз калонсолон осонтар. Худо метавонад бо кӯдакон муошират кунад!
Худо метавонад тавассути кӯдакон кор кунад.
Баъзе одамон мегӯянд, ки коре, ки Худо ба Самуил дод, кори кӯдак набуд. Чаро Худо Самуили ҷавонро интихоб кард, то ба саркоҳин Элӣ дар бораи ҳукме, ки бар оилаи ӯ меомад, хабар диҳад? Чаро не? Худо метавонад тавассути кӯдакон кор кунад.
Самуил бояд аз фаъолиятҳои гуноҳкоронаи писарони Элӣ, Ҳофнӣ ва Финеҳас огоҳ мебуд, зеро рафтори гуноҳкоронаи онҳо дар ҳамон хаймаи муқаддас, ки Самуил зиндагӣ мекард, сурат мегирифт. Ҳарчанд Элӣ аз амалҳои шариронаи онҳо огоҳ буд, ӯ барои боздоштани гуноҳи онҳо ё аз вазифаҳояшон дар хонаи Худованд барканор кардани онҳо коре накард.
Дар 1 Самуил 2 мо мефаҳмем, ки марди Худо бо паёме аз Худованд ба Элӣ омад. Марди Худо Элиро барои эҳтиром кардани писаронаш бештар аз эҳтиром кардани Худованд бо идомаи иҷозат додани Ҳофнӣ ва Финеҳас ба олуда кардани хонаи Худо бо шарорати худ маҳкум кард. Илова бар ин, марди Худо ҳукми Худовандро бар насли Элӣ ва коҳинӣ аз сабаби нокомиҳои оилавии ӯ эълон кард (1 Самуил 2:27-36).
Самуил эҳтимол дар бораи огоҳӣ аз марди Худо медонист, ва ҷони ҷавони ӯ бояд ғамгин мебуд, ки Элӣ ҳанӯз барои ислоҳи ин вазъияти даҳшатнок коре накард. Ҳофнӣ ва Финеҳас аз вазифа барканор нашуданд, ва онҳо ба ошкоро амалҳои шариронаи худро идома доданд!
Худо интихоб кард, ки тавассути Самуил кор кунад, то паёми ниҳоии ҳукмро ба Элӣ расонад. Ин кори осон ё гуворо барои кӯдак набуд. Пас аз он ки ӯ паёмро аз Худованд гирифт, «Самуил то субҳ хобид; ӯ аз гуфтани биниш ба Элӣ метарсид» (3:15). Аммо, дар зери пурсиши боэътимоди Элӣ, Самуил ҳама чизеро, ки Худованд ба ӯ гуфта буд, ошкор кард. Элӣ фурӯтанона ба паёми ҳукм аз Худованд итоат кард, аммо мутаассифона ӯ ҳанӯз барои боздоштани гуноҳҳои ошкоро ва ғайриахлоқии писаронаш коре накард.
Чӣ тавре ки Худо тавассути Самуили ҷавон дар рӯзҳои Аҳди Қадим кор мекард, ҳамон тавр Худо метавонад имрӯз тавассути кӯдакон кор кунад. Дар бисёр оилаҳо Худо кӯдаконро барои овардани тамоми оила ба наҷот истифода кардааст. Волидони масеҳӣ дар натиҷаи ғайрати фарзандони худотарси худ ба Худованд наздиктар шудаанд.
Дар бисёр синфхонаҳо Худо тавассути кӯдакон кор кардааст, то чизҳоеро ба мисли фалсафаи дунявӣ ва назарияи эволютсия рад кунад. Ва Ӯ ҳоло тавассути онҳо кор мекунад, то мухолифатро ба намоиши оммавии Даҳ Аҳком, ҳуқуқи доштан ва хондани Библия дар мактаб, дуо гуфтан дар мактабҳо ва таълими тарҳи оқилона дар офариниш рад кунад. Худо метавонад тавассути кӯдакон кор кунад!
«Бигӯ, Худованд, зеро бандаи ту гӯш мекунад».
Элӣ ба Самуил маслиҳати хуб дод. Ӯ ба Самуил гуфт, ки бигӯяд: «Бигӯ, Худованд, зеро бандаи ту гӯш мекунад». Ӯ набояд аз Худованд хоҳишҳои дилаш ё кӯмак дар ҳалли мушкилоташро талаб мекард. Не, Самуил бояд мегуфт: «Бигӯ, Худованд, зеро бандаи ту гӯш мекунад». Калимаи ибрӣ барои «гӯш кардан» дар ин ҷо маънои «шунидан бо мақсади итоат кардан»-ро дорад.
Оё шумо ягон бор ин дуоро кардаед? Аксар вақт мо дуо мекунем, ки Худованд мушкилоти моро ҳал кунад ё ниёзҳои моро қонеъ гардонад, дар баробари ҳамду сано ва шукргузории мо. Ин аҷиб аст, аммо дар бораи омодагии мо барои гӯш кардани он чизе, ки Худо аз мо талаб мекунад – ва омодагии мо барои итоат кардан – ҳатто вақте ки он чизе, ки Ӯ аз мо талаб мекунад, душвор ё ногувор аст, чӣ? Ин саволи душвор аст, ҳамин тавр не? Оё шумо ягон бор дуо кардаед: «Бигӯ, Худованд, зеро бандаи ту гӯш мекунад»?
Кӯдаконро ба рушди истеъдодҳояшон ташвиқ кунед.
Навишта таълим медиҳад, ки аксари тӯҳфаҳои рӯҳонӣ дар вақти наҷот дода мешаванд, аммо онҳо бояд бо истифода рушд кунанд (2 Тимотиюс 1:6). Азбаски бисёр одамон дар кӯдакӣ ба имон меоянд, имондорони баркамол бояд тӯҳфаҳои рӯҳониеро, ки Худо ба ин имондорони ҷавон додааст, эътироф кунанд ва рушди онҳоро ташвиқ кунанд. Инро метавон тавассути додани имкониятҳо ба кӯдакон барои хидмат ба Худованд ва сухан гуфтан аз номи Ӯ анҷом дод.
Кӯдакон метавонанд ҳамчун як қисми бисёр гурӯҳҳои хидматӣ дохил карда шаванд. Кӯдакони калонсол метавонанд дар синфҳои мактаби якшанбеи кӯдакони хурдсол ёрдамчии муаллимон бошанд ва метавонанд дар хидмати мусиқӣ дохил карда шаванд. Ҳатто кӯдакони хурдсол метавонанд дар меҳмоннавозӣ дар хонаҳои худ кӯмак кунанд. Ба кӯдакон бояд роҳҳои эҷодӣ ва масеҳӣ барои мубодилаи имони худ дар муҳити дунявӣ омӯзонида шаванд. Ва вақте ки кӯдакон тӯҳфаҳои рӯҳонии худро ба таври мусбат истифода мебаранд, имондорони калонсол бояд қайд кунанд ва ба онҳо барои дида ва шунида шудан ташаккур гӯянд! Ҳамин тавр онҳо барои рушди минбаъдаи тӯҳфаҳои худ дар хидмат ба Худованд ҳавасманд хоҳанд шуд.
Кӯдаконро ба рушди тӯҳфаҳои рӯҳонии худ ташвиқ кунед! Калисо баракат хоҳад ёфт ва Худованд хушнуд хоҳад шуд.
