Муносибат
Муҳим аст, ки мо нисбат ба ғайримуъминон муносибати дуруст дошта бошем. Дар хотир доред, ки Худованд аксар вақт ба атрофиёнаш ишора мекард, ки Ӯ омадааст наҷот диҳад онҳоеро, ки гумроҳ шуда буданд (Луқо 19:10). Ӯ ба ҷаҳон наомадааст, ки «ҷаҳонро маҳкум кунад; балки то ки ҷаҳон ба воситаи Ӯ наҷот ёбад» (Юҳанно 3:17). Шогирдон муносибати нодуруст доштанд, вақте ки дар Луқо 9:54 аз Худованд пурсиданд: «Оё мехоҳӣ, ки мо фармон диҳем, ки оташ аз осмон фуруд ояд ва онҳоро нест кунад...?» Ба ҳамин монанд, мо метавонем нисбат ба онҳое, ки наҷот наёфтаанд, муносибати доварӣ дошта бошем.
Ҳавворӣ Павлус ба мо хотиррасон кард: «Маро чӣ кор аст, ки онҳоеро низ доварӣ кунам, ки берун аз он ҳастанд? ... Онҳоеро, ки берун аз Худо ҳастанд, Худо доварӣ мекунад» (1 Қӯринтиён 5:12-13). Доварӣ кардани ғайримуъминон ё интизор шудан, ки онҳо мисли имондорон рафтор кунанд, кори мо нест. Мо бояд ба онҳое, ки гумроҳ шудаанд, муносибати меҳрубонона нишон диҳем, дар хотир дошта бошем, ки одамони наҷотнаёфтаро метавон бо рафтори мо ба даст овард (1 Петрус 3:1-2).
Муносибат бо оила
Аввалин оила дар Библия омехтаи имондорон ва ғайримуъминон буд (Ҳастӣ 4:1-5). Дар достони Қобил ва Ҳобил мо мефаҳмем, ки доштани ду волидайни имондор кафолат намедиҳад, ки ҳамаи фарзандон Худовандро пайравӣ кунанд. Ба ин порча нигоҳ карда, мо Ҳобилро мебинем:
Ба Худованд итоат кард ва ба Ӯ хидмат кард, сарфи назар аз он чизе ки бародараш кард.
- Намунаи бародарашро пайравӣ накард ва кори нодурустеро танҳо барои хушнуд кардани бародараш накард.
- Он чизеро, ки медонист, Худованд мехоҳад, ба зимма гирифт, сарфи назар аз мушкилоте, ки бо бародараш ба вуҷуд овард.
- Ин ба Ҳобил хеле гарон афтод, аммо шаҳодати ӯ ҳатто имрӯз ҳам зинда аст.
Муносибати Яъқуб ва Эсов намунаи дигари мушкилот дар оила аст. Ҳарчанд Яъқуб дар ҳаёташ борҳо ноком шуд (Ҳастӣ 27–33), ӯ ба Худо пайравӣ кард. Эсов, бародари калони ӯ, ин корро накард ва дар асл ӯ қасдан ба самти дигар рафт. Ӯ интихоб кард, ки бар зидди Худо равад (Ҳастӣ 28:8-9), ва падари адумиён шуд. Онҳо халқе буданд, ки ба насли Яъқуб, исроилиён, бад муносибат мекарданд (ниг. Абдиё 1).
Яъқуб бо бародараш чӣ гуна муносибат кард? Пас аз он ки ҳарду фарзанддор шуданд ва дубора муттаҳид шуданд, низои ибтидоии онҳо ҳал шуд, аммо мо мефаҳмем, ки Яъқуб оилаи худро бо оилаи Эсов омехта накард. Ба ҷои ин, ӯ ба Суккот рафт, то дар он ҷо зиндагӣ кунад (Ҳастӣ 33:16-17). Дарс ин аст, ки ҳарчанд онҳо аз ҷиҳати ҷисмонӣ хешованд буданд, Яъқуб наметавонист бо Эсов муоширати комил дошта бошад. Онҳо аз ҷиҳати рӯҳонӣ хешованд набуданд.
Мо аксар вақт худро дар шароите мебинем, ки онҳоро идора карда наметавонем. Кӯдаки масеҳӣ ё наврасе, ки дар оилаи ғайримуъминон зиндагӣ мекунад, ё шавҳар ё зани имондоре, ки бо ҳамсари наҷотнаёфта издивоҷ кардааст, ҳолатҳое нестанд, ки имондор метавонад танҳо тарк кунад. Ба ҷои ин, мо мефаҳмем, ки доштани муносибат ва рафтори дуруст метавонад ба наҷоти ғайримуъминон дар хона оварда расонад (1 Қӯринтиён 7:13-16; 1 Петрус 3:1-2). Худованд дилҳои моро медонад, дуоҳои моро мешунавад ва мехоҳад аъзои оилаи моро наҷот диҳад.
Ҳатто Худованд аъзои оилае дошт, ки дар аввал ба Ӯ пайравӣ накарданд ё ба Ӯ имон наоварданд (Юҳанно 7:5). Дар асл, баъзан онҳо кӯшиш мекарданд, ки омада Ӯро бо зӯрӣ бигиранд, Ӯро тамоман эҳтиром намекарданд (Марқӯс 3:31, 6:4). Дар ҳоле ки Худованд ҳанӯз ҳам ба оилаи ҷисмонии худ ғамхорӣ мекард (Юҳанно 19:27), намунаи Ӯ ба мо нишон медиҳад, ки оилаи рӯҳонии мо муҳимтарин аст (Матто 12:48-50). Худованд ҳамеша ба оилаи заминии худ эҳтиром мегузошт ва дар ниҳоят мо мефаҳмем, ки бародараш Яъқуб пайрави ҳақиқии Ӯ шуд (Ғалотиён 1:19). Биёед намунаи аҷиби Худовандро дар бораи чӣ гуна муносибат кардан ва ғамхорӣ кардан ба оилаи худ пайравӣ кунем. Ӯ онҳоро дӯст медошт, ба онҳо эҳтиром мегузошт, ба онҳо ғамхорӣ мекард ва бо онҳо ростқавл буд; ва онҳо пайравони Ӯ шуданд. Ин бояд моро бо эътимод пур кунад.
Муносибатҳо дар кор
Мо метавонем достони Мардакайро дар китоби Эстер хонем. Ӯ амаки Эстер буд ва ӯро мисли духтари худ тарбия карда буд (Эстер 2:5-7). Эстер баъдтар малика шуд. Мардакай худро дар дарвозаи шоҳ Аҳашверош, шоҳе, ки ба Худо имон надошт, ёфт. Мардакай на бо ихтиёри худ, балки асир гирифта шуда буд ва маҷбур шуд, ки ба салтанати шоҳ Аҳашверош кӯчад (ояти 6). Ҳатто дар ин ҳолат, ӯ дар кораш ба Худованд содиқ буд ва хабар дод, ки баъзе мардон қасди куштани шоҳро доранд (оятҳои 21-23). Дар аввал ӯ барои коре, ки кард, ҳеҷ эътирофе нагирифт.
Мардакайи содиқ худро дар ҳолате ёфт, ки танҳо ӯ ба шоҳзодаи муҳиме бо номи Ҳомон (3:1-5), ки душмани Худо буд, сар хам намекард. Ӯ аз насли Амолеқ тавассути Оҷоҷ (3:1; 1 Самуил 15:8) буд, халқе, ки аз насли набераи Эсов (Ҳастӣ 36:12) буданд. Онҳо ба Худо муқобил буданд ва бар зидди халқи Ӯ меҷангиданд (Хуруҷ 17:8). Чӣ тавр Мардакай метавонист ба касе, ки ба Худо ин қадар душман буд, сар хам кунад? Мардакай омода буд, ки сахт кор кунад ва дастурҳоро иҷро кунад, аммо ӯ ба касе, ки ба Худо муқобил буд, эҳтиром намегузошт. Дар ниҳоят, ростқавлии Мардакай натиҷа дод ва Худо ӯро ба мақоми баланд бо шоҳ бардошт, ҳарчанд ӯ бояд аз замонҳои душвор мегузашт.
Дониёл намунаи аҷиби дигари доштани муносибати дуруст бо ғайримуъминон дар кор аст. Ҳамчун ҷавон Дониёл асир гирифта шуд ва ба Бобил кӯчонида шуд (Дониёл 1:3-6). Ӯ низ дар байни ғайримуъминон дар кишваре буд, ки ба Худо муқобил буд. Пас, ӯ чӣ гуна ин муносибатҳоро идора кард?
Дар Дониёл 1 ӯ омода буд, ки бо шоҳзодаи хоҷагон сӯҳбат кунад ва ба ӯ бигӯяд, ки ӯ намехоҳад хӯроки онҳоро бихӯрад. Ин на танҳо аз он сабаб буд, ки ӯ онро дӯст намедошт, балки аз он сабаб буд, ки он бар зидди қонуни Худо буд. Ӯ пеш аз ба миён омадани ин ҳолат қарор дода буд, ки кори дурустро анҷом медиҳад. Ин як принсипи муҳим аст. Мо бояд эътиқодҳои худро муқаррар кунем, то вақте ки озмоишҳо фаро мерасанд, мо аллакай омода бошем.
Дониёл ба хоҷа мавъиза накард; ӯ танҳо хоҳиш кард, ки хӯрокро нахӯрад. Худованд садоқати Дониёлро бо додани илтифот ба ӯ бо хоҷа мукофотонид. Мо аз Дониёл меомӯзем, ки ба эътиқодҳое, ки Худованд ба мо додааст, содиқ бошем, фурӯтан бошем ва дар сӯҳбатҳои худ ҳикмат истифода барем. Дониёл даҳ маротиба беҳтар аз дигарон ёфт шуд, аммо мо намефаҳмем, ки Дониёл худро баланд бардошт. Ӯ кори худро содиқона анҷом дод. Дониёл омода буд, ки сухан гӯяд ва ба касе, ки бар ӯ салоҳият дошт, чизе бигӯяд. Оё мо омодаем, ки сухан гӯем ва бигӯем, ки мо кореро карда наметавонем, зеро он бар зидди Каломи Худо аст?
Дониёл дар муҳити кории худ ҳамчун шахсе маълум буд, ки рӯҳи аъло дошт. Одамони атроф ӯро ҳамчун шахсе тавсиф мекарданд, ки нур, ҳикмат ва фаҳмиш дошт (5:11-12). Ҷаҳон ба ҳар яки мо дар кор таваҷҷӯҳ мекунад ва амалҳои мо баланд сухан мегӯянд!
Дар Дониёл 6 мо достони маъруфи Дониёлро дар чоҳи шерон дорем. Дониёл дар кор дар мақоми баланд буд, аммо ҳамкорони ғайримуъмини ӯ ба ӯ ҳасад мебурданд. Онҳо кӯшиш карданд, ки дар кори ӯ чизе нодуруст пайдо кунанд, аммо натавонистанд (оятҳои 4-5). Онҳо фаҳмиданд, ки ягона роҳи пайдо кардани чизе нодуруст дар ӯ ин аст, ки он ба садоқати ӯ ба Худо алоқаманд бошад. Аз ин рӯ, онҳо нақшае таҳия карданд, ки шоҳ Доро қонунеро имзо кунад, ки ҳеҷ кас наметавонад ба ғайр аз шоҳ ба касе дуо кунад; ҳамаи онҳое, ки ба таври дигар дуо мекарданд, ба чоҳи шерон партофта мешуданд. Вақте ки Дониёл фаҳмид, ки чӣ шудааст, ӯ воҳима накард, эътиқод ё рафтори худро тағир надод. Дониёл кореро кард, ки ҳамеша мекард: ӯ ба хонааш рафт ва аз тирезаҳои кушода ба Худо дуо кард (оятҳои 10-11). Садоқати ӯ ба Худованд барои ӯ аз ҳар гуна тарси инсон арзишмандтар буд. Дар ин намуна мо намефаҳмем, ки Дониёл бо касе дар бораи вазъияти худ сӯҳбат мекунад. Ӯ кӯшиш накард, ки аз ҷониби шоҳ наҷот ёбад; ӯ кӯшиш накард, ки мубориза барад. Дониёл ҳатто шарҳ надод, ки чаро барои ӯ дуо кардан муҳим буд. Ӯ танҳо дуо кард ва кореро кард, ки дуруст буд.
Дар боби 1 шаҳодати Дониёл суханони ӯ буд; ин дафъа шаҳодати ӯ амалҳои ӯ буд. Амалҳои ӯ баланд сухан мегуфтанд. Дар асл, онҳо чунон баланд сухан мегуфтанд, ки шоҳ баробари баровардани Дониёл муттаҳимкунандагон ва оилаҳои онҳоро ба чоҳи шерон партофт. Аммо достон дар ин ҷо ба охир намерасад. Шоҳ сипас изҳороти оммавӣ дод, ки Худои Дониёл Худои зинда аст ва Ӯ наҷотдиҳанда ва раҳокунанда аст (Дониёл 6:25-28). Чӣ изҳороти аҷибе! Ин изҳорот аз ҳар коре, ки Дониёл карда метавонист, болотар буд. Садоқати Дониёл дар дуо ва доштани шаҳодати оммавӣ боиси эътирофи Худованд аз ҷониби шоҳ ва шаҳодат додан ба кишвари худ дар бораи Худо гардид.
Содиқ будан дар кори худ ва дар айни замон риоя кардани принсипҳои Худо боиси баракат мегардад, ҳарчанд дар ин роҳ мушкилот ва озмоишҳои зиёде метавонанд бошанд. Мо ҳатто метавонем худро дар чоҳи шерон ҳис кунем! Мисли Дониёл, Худованд метавонад моро низ наҷот диҳад.
Муносибат бо ҳамсоягон
Худованд ба мо намунаи кӣ ва чӣ будани ҳамсояро дар Луқо 10:25-37 дод. Ин достон аксар вақт ҳамчун «Сомарии нек» номида мешавад. Дар ин ҳикоя Исо нишон дод, ки ҳамсоя будан ба назди онҳое омаданро дар бар мегирад, ки осеб дидаанд ва бо хоҳиши шифо ёфтани онҳо ба онҳо ғамхорӣ кардан. Мо бояд ба назди онҳое оем, ки гумроҳ шудаанд ва бо мақсади наҷоти онҳо ба онҳо ғамхорӣ кунем, зеро мо хоҳиши Худоро барои ҳамсоягони худ медонем, ки онҳо наҷот ёбанд (1 Тимотиюс 2:3-4).
Ҳамсоягони мо моро хеле хуб мешиносанд. Онҳо мебинанд, ки мо чӣ гуна сӯҳбат мекунем, чӣ гуна вақти худро мегузаронем ва оё мо мунтазам бо дигар имондорон вохӯрӣ мекунем ё не. Аксар вақт, маҳз бо амалҳои мо мо метавонем ба онҳо воқеан кӯмак кунем ё монеъ шавем.
Лут намунаи мардест, ки ҳамсоягони худро ноком кард. Мисли Мардакай ва Дониёл, Лут дар дарвозаи шаҳри худ нишаста буд ва шахси масъул дар ҷомеа буд (Эстер 3:2; Дониёл 2:49; Ҳастӣ 19:1). Аммо, байни Лут ва дуи дигар фарқияти калон вуҷуд дошт. Дониёл ва Мардакай ҳамчун асир ба кишварҳои нави худ бурда шуданд ва сипас ба Худованд содиқона хидмат карданд, ки Ӯ онҳоро дар он ҷо гузошт. Лут интихоб кард ки ба шаҳри бад рафта зиндагӣ кунад, зеро ӯ он чизеро, ки ин минтақа пешниҳод мекард, мехост. Ӯ барои мо тасвири имондорест, ки чизҳои ҷаҳонро дӯст медорад ва мехоҳад аз онҳо лаззат барад, аммо ҳанӯз ҳам мехоҳад ба Худо тааллуқ дошта бошад.
Дар 2 Петрус 2:6-8 мо мефаҳмем, ки Лут одил буд ва аз сӯҳбатҳои нангини атрофаш «ташвиш» ё «изтироб» мекашид. Аммо, вақте ки мо достони даҳшатноки Ҳастӣ 19-ро дар бораи ду фариштае, ки барои наҷот додани Лут аз Садӯм ва Ғамӯра омадаанд, мехонем, мо ӯро ҳамчун шахси одил намешиносем. Ҳаёти ӯ дар берун ба ҳаёти ӯ дар дарун мувофиқат намекард. Вақте ки мардони шаҳр мехостанд бадӣ кунанд, Лут низ бадиро пешниҳод кард ва дар корҳои бад шарик буд (оятҳои 6-8; 2 Юҳанно 11-ро баррасӣ кунед). Вақте ки Лут кӯшиш кард, ки ба домодҳояш бигӯяд, ки онҳо бояд шаҳрро тарк кунанд, зеро он нобуд мешавад, онҳо ба ӯ бо беимонӣ хандиданд; ҳатто занаш ба қафо нигоҳ кард ва ба сутун намак табдил ёфт. Лут ва ду духтараш танҳо онҳое буданд, ки фирор карданд, аммо ҳатто духтаронаш ҳеҷ нишонае надоданд, ки ба Худо имон доранд. Ҳеҷ нишонае нест, ки Лут ба ҳамсоягони худ дар Садӯм ва Ғамӯра тамоман кӯмак карда бошад. Дар асл, тарзи зиндагии ӯ ба назар мерасад, ки ба онҳо зарар расонидааст. Онҳо ӯро ҷиддӣ нагирифтанд. Оё мо ба ҳамсоягони худ таъсири мусбати рӯҳонӣ дорем? Оё одамони атрофи мо аз ҳаёти мо таъсир дидаанд? Лут шояд ҳамсояи хуби дунявӣ буд, аммо на ҳамсояе мисли Дониёл ё Мардакай, ки шаҳодатҳои содиқона доданд ва барои кӯмак ба наҷот додани атрофиёнашон истифода шуданд.
Ҳамчун имондорон ба мо насиҳат дода мешавад, ки худро «аз ҷаҳон беайб» нигоҳ дорем (Яъқуб 1:27). Мо набояд як доғ дошта бошем. Мисли Дониёл, ҷаҳон набояд чизеро пайдо кунад, ки дар бораи он моро айбдор кунад, ба ғайр аз муносибати мо бо Худованд. Мо бояд нуре бошем, ки ҷаҳон онро бубинад (Матто 5:14).
Дуркас (Аъмол 9:36-43) намунаи хуби касест, ки барои ҳамсоягонаш нур буд. Онҳо дар бораи ӯ медонистанд ва муҳаббати ӯро тавассути коре, ки ӯ барои онҳо мекард, эҳсос карда буданд. Ҳаёт ва хидмати ӯ боиси имон овардани бисёриҳо ба Худованд гардид (ояти 42).
Хулоса
Мо бояд бо атрофиёни худ муносибате дошта бошем, ки нишон диҳад, ки мо ба Худованд тааллуқ дорем. Сӯҳбати мо бояд хуб бошад (Эфсӯсиён 4:29). Мо бояд онҳоеро, ки моро таъқиб мекунанд, баракат диҳем (Румиён 12:14) ва кӯшиш кунем, ки бо атрофиёни худ сулҳ дошта бошем (ояти 18). Мо бояд ба онҳое, ки вомехӯрем, муҳаббат нишон диҳем (Юҳанно 13:34). Дар Қӯлассиён 4:5-6 мо мефаҳмем, ки ба мо ҳикмати Худованд лозим аст, то бидонем, ки чӣ гуна бо ғайримуъминон муошират кунем ва аз имкониятҳое, ки Ӯ ба мо медиҳад, истифода барем. Мо намедонем, ки бо онҳо чанд имконият хоҳем дошт. Инчунин, сухани мо бояд меҳрубонона бошад, на оташро аз осмон даъват кардан (Луқо 9:54)! Тавре ки дар аввал ба мо хотиррасон карда шуд, мо набояд бо ғайримуъминон нобаробар ҳамкорӣ кунем. Мо набояд худро ба юғе – мисли Лут – гузорем, ки дар он худро дар ҳолате мебинем, ки корҳоеро мекунем, ки ҷонҳои моро ташвиш медиҳанд.
Ҳангоми муошират бо оила, ҳамкорон ё ҳамсоягони ғайримуъмини худ, мо бояд дуо кунем ва аз Худованд хоҳиш кунем, ки ба мо кӯмак кунад, ки «ҳамеша омода бошем, ки ба ҳар касе, ки мепурсад ... сабаби умедеро, ки дар мост, ҷавоб диҳем» (1 Петрус 3:15). Дуо кунед, ки суханон ва амалҳои мо барои онҳо нур бошанд ва онҳо низ Худованд Исоро ҳамчун Наҷотдиҳандаи худ бишносанд. Тавассути ин, дар осмон шодӣ хоҳад буд (Луқо 15:7).
