Муносибатҳои оилавӣ – Нигоҳи масеҳӣ
Муносибатҳо – мавзӯи хеле калон – дар ҳама ҷабҳаҳои ҳаёт, аз ҷумла дар оила, ҳамсоягӣ, мактаб, кор ва муҳити иҷтимоӣ мавҷуданд. Китоби Муқаддас дар ин мавзӯъ бисёр чизҳоро ба мо меомӯзонад, аммо таваҷҷӯҳи ин мақола аз нуқтаи назари имондорон ба муносибатҳои онҳо бо аъзои оилаи имоннаоварда хоҳад буд.
Итоат ба волидон
Худо ҳар яки моро ба ин дунё тавассути як падари заминӣ ва як модари заминӣ овард. Мутаассифона, мо метавонем дар оилае бо танҳо як волидайн ба воя расем. Инчунин имкон дорад, ки дар давраи кӯдакии мо ҳеҷ яке аз волидайн бо мо набошанд. Аммо, Худо ҳанӯз ҳам ҳадди аққал як калонсолро таъмин мекунад, ки дар он солҳо бар мо қудрат дошта бошад. Ҳамчун масеҳиён, нигаронии мо метавонад ин бошад: Агар волидони мо ё калонсоле, ки барои мо масъул аст, ба Худованд Исои Масеҳ имон надошта бошанд, чӣ мешавад? Мо чӣ кор кунем? Чӣ тавр рафтор кунем?
Дар Эфсӯсиён 6:1 ба мо гуфта шудааст: «Эй фарзандон, ба падару модари худ дар Худованд итоат кунед, зеро ин дуруст аст» (NKJV). Ин дастур барои баракати мо ба мо дода шудааст. Он новобаста аз он ки волидони мо имондоранд ё не, татбиқ мешавад, зеро дар муҳити оила мо ҳукмронии Масеҳро меомӯзем. Худо инро тавассути омӯзонидани итоат ба қудрати волидони мо мекунад. Бо ин кор, мо қудрати Худовандро дар ҳаёти худ ҳангоми калонсол шудан дарк хоҳем кард. Итоаткорӣ маънои онро дорад, ки вақте аз мо хоҳиш карда мешавад, ки кореро кунем ё накунем, мо ба дархост сар хам карда, мувофиқи он чизе ки ба мо гуфта шудааст, амал мекунем. Албатта, ин маънои онро дорад, ки дархостҳо ва дастурҳои додаи волидони мо бо муносибати имондорон бо Худованд Исои Масеҳ мухолифат намекунанд.
Агар шахсе аз мо хоҳиш кунад, ки кореро кунем, ки мувофиқи Каломи Худо Худовандро нороҳат мекунад, мо набояд итоат кунем. Аз ин рӯ, Навиштаҳо ибораи «дар Худованд»-ро дар робита бо итоат истифода мебаранд. Масалан, агар волидайн аз мо хоҳиш кунад, ки барои кӯмак ба оила чизеро дуздем, ин Худовандро нороҳат мекунад, зеро дар Каломи Худо ба мо гуфта шудааст, ки дуздӣ накунем (Хуруҷ 20:15). Дар ин ҳолатҳо, «мо бояд ба Худо итоат кунем, на ба одамон» (Аъмол 5:29). Умедворем, ки ҳеҷ кӯдаке аз волидайн талаботи гунаҳкоронаро намешунавад.
Одатан, бо итоат ба волидони худ, мо ба Худованд итоат мекунем. Сабаб дар он аст, ки «ин дуруст аст». Мувофиқи Худо, итоат ба волидони худ дуруст аст. Тавзеҳи иловагӣ лозим нест!
Эҳтиром ба волидон
Дар Эфсӯсиён 6:2-3 мехонем: «‘Падару модари худро эҳтиром кун,’ ки ин аввалин амр бо ваъда аст: ‘то ки ба ту некӣ шавад ва ту дар рӯи замин умри дароз бинӣ.’» Боз ҳам, ин дастур новобаста аз он ки волидони мо имондоранд ё не, тағйир намеёбад. Онҳо таъминоти Худо барои мо ҳангоми ба воя расидани мо мебошанд. Мо бояд онҳоро эҳтиром кунем!
Эҳтиром ба волидон итоат ба онҳоро дар бар мегирад, аммо ин на танҳо итоат ба он чизе ки онҳо талаб мекунанд. Дар ҷаҳон, кӯдакон ба волидон беэҳтиромӣ мекунанд. Онҳо дар бораи падару модари худ бад гап мезананд. Кӯдакон волидони худро зери шубҳа мегузоранд ва онҳо ба қудрати онҳо муқобилат мекунанд ва онро нодида мегиранд. Имондор набояд дар бораи волидони худ бад гап занад. Ба ҷои ин, имондорон бояд дар бораи волидони худ баланд гап зананд ва ба онҳо эҳтиром гузоранд. Барои нишон додани эҳтиром, имондорон набояд ба волидони худ «ҷавоб гардонанд».
Аҳамият диҳед, ки ба мо сабаби эҳтиром кардани волидони мо дода шудааст. Худо барои мо ваъдае дорад, агар мо ба амри Ӯ итоат кунем: корҳо барои мо хуб мешаванд ва мо метавонем бо умри дароз баракат ёбем. Чӣ қадар аҷиб аст, ки Худо итоат ва эҳтироми моро ба волидони мо, новобаста аз он ки онҳо имондоранд ё имоннаоварда, баракат медиҳад.
Кӯмак ба волидон
Ҳангоми калонсол шудан, мо бояд ба волидони худ кӯмак кунем. Масалан, вақте ки писар ё духтар тавассути шуғл пул кор мекунад, онҳо метавонанд ба волидайн дар эҳтиёҷоти молиявӣ кӯмак расонанд. Худованд таълимоти нодурусти роҳбарияти рӯҳонии замони худро сарзаниш кард: фарисиён таълим медоданд, ки ваъдаи додани он чизе ки мо дорем ба Худо дар оянда масъулияти кӯмак ба волидонро ҳоло аз байн мебарад. Худованди мо гуфт, ки ин рад кардани амрҳои Худост, ба фарисиён гуфт: «Пас шумо дигар ба ӯ иҷозат намедиҳед, ки барои падараш ё модараш коре кунад» (Марқӯс 7:12).
Вақте ки ҳавворӣ Павлус Тимотиюсро дастур дод, ба ӯ гуфт, ки фарзандон бояд дар пиронсолӣ волидони худро дастгирӣ кунанд. Дар 1 Тимотиюс 5:4 мехонем: «Аммо агар ягон бевазан фарзандон ё наберагон дошта бошад, бигзор онҳо аввал дар хона парҳезгорӣ карданро ёд гиранд ва ба волидони худ ҷуброн кунанд; зеро ин дар назди Худо нек ва мақбул аст.» Оила аз ҷониби Худо ҳамчун аввалин манбаъ барои кӯмак ба эҳтиёҷоти волидони пиронсол таъмин карда шудааст. Калисо набояд бо ин эҳтиёҷот пеш аз баррасии кӯмаки оилавӣ сарборӣ шавад. Фарзандон ва наберагон ба онҳое, ки онҳоро ба дунё овардаанд, тарбия кардаанд, ба эҳтиёҷоти онҳо ғамхорӣ кардаанд ва онҳоро дӯст доштаанд, қарздоранд. Вақте ки фарзандон масъулияти нигоҳубини волидони пиронсоли худро қабул мекунанд, онҳо Худоро хушнуд мекунанд. Боз ҳам, ин дастур новобаста аз он ки волидон имондоранд ё имоннаоварда, тағйир намеёбад.
Волидони зӯровар
Фарзандони имондор агар бо волидони зӯровар зиндагӣ кунанд, чӣ кор кунанд? Мутаассифона, ин ҳолат барои баъзеҳо вуҷуд дошта метавонад. Донистани он ки мо бояд ба волидони худ итоат кунем ва онҳоро эҳтиром кунем, чӣ тавр мо дар чунин ҳолат зинда мемонем? Ин хоҳиши Худо нест, ки кӯдак ё ягон шахс мавриди зӯроварӣ қарор гирад. Мо инро дар ҷаҳон дар бисёр оилаҳое мебинем, ки ба Худованд имон надоранд, аммо зӯроварӣ ҳатто дар оилаҳои масеҳӣ низ рух медиҳад.
Мо намунаи он чизеро дорем, ки дар ҳаёти Довуд бо муносибати ӯ бо шоҳ Шоул чӣ кор кунем. Ин шоҳ Довудро дар зери қудрати падарии худ гирифт, вақте ки Довуд танҳо як ҷавон буд. Дар муддати кӯтоҳ, шоҳ Шоул Довудро бо шубҳа дид. Ба дараҷае расид, ки Шоул мехост ба Довуд ҷисман зарар расонад. Дар 1 Подшоҳон 18:11 мехонем, ки Шоул ба Довуд найза партофт, дар ҳоле ки Довуд кӯшиш мекард, ки рӯҳи халалдоршудаи шоҳро бо мусиқӣ ором кунад. Аммо Худованд ба Довуд иҷозат надод, ки зарар бинад, ва мо мефаҳмем, ки Довуд «ду маротиба аз ҳузури [Шоул] гурехт».
Ҳангоми хондани минбаъда мо ҳикмати Довудро дар он мебинем, ки чӣ тавр ӯ бо зӯроварии шоҳ Шоул муносибат кард. Ӯ ҷои зисташро иваз кард ва миқдори муносибатҳои худро бо ӯ кам кард. Довуд дар коре, ки кард, бо ҳикмат амал кард ва кӯмак ва ҳузури Худовандро эҳсос кард. Ӯ инчунин дар дӯстии худ бо Йӯнотон, писари Шоул, тасаллӣ ёфт. Аз сабаби ин дӯстӣ, Йӯнотон Довудро дар бораи нақшаҳои Шоул барои зарар расонидан ба ӯ огоҳ кард. Довуд ҳеҷ гоҳ қасос нагирифт. Ҳатто вақте ки имконият пайдо шуд, Довуд аз зарар расонидан ба Шоул худдорӣ кард.
Мо мефаҳмем, ки на ҳама метавонанд аз зӯроварӣ ба тавре ки Довуд наҷот ёфт, наҷот ёбанд. Имрӯз метавонанд роҳҳои дигари бартараф кардани зӯроварӣ вуҷуд дошта бошанд, ба монанди дахолати оилаи васеъ. Бобо ё бибӣ, амак ё амма баъзан метавонанд дахолат кунанд ва кӯмак расонанд. Барномаҳои ҳукуматӣ дар бисёр кишварҳо низ метавонанд кӯмак расонанд. Дар хотир доред, ки хоҳиши Худо нест, ки кӯдак дар хонаи зӯроварии ҷисмонӣ бошад.
Бародарон ва хоҳарон
Шояд шумо як бародар ё хоҳар, ё бисёр бародарон ва хоҳарон дошта бошед, ки имондор нестанд. Чӣ тавр мо бояд бо онҳо ҳангоми ба воя расидан дар як оила зиндагӣ кунем? Мо дар Библия намунаи аҷибе дорем, ки дар ҳаёти Юсуф дар китоби Ҳастӣ оварда шудааст. Ӯ дуюмин писари хурдии 12 писар ва ҳадди аққал як духтар буд. Бародарони ӯ ба Юсуф ҳасад мебурданд ва мехостанд аз ӯ халос шаванд, зеро падарашон бо ӯ ба таври махсус муносибат мекард. Мо метавонем амалҳои онҳоро ба ҳолатҳое татбиқ кунем, ки мо метавонем бо бародарон ё хоҳарони имоннаоварда дучор шавем.
Юсуф ба бародарони худ таваҷҷӯҳ дошт, ва падараш ба Юсуф дастур дод: «Лутфан, бирав ва бубин, ки бародаронат ва рамаҳо чӣ ҳол доранд, ва ба ман хабар биёр» (Ҳастӣ 37:14). Юсуф ба падараш итоат кард, аммо ӯ маҷбур шуд, ки бародарони худро ҷустуҷӯ кунад, зеро онҳо аз хона хеле дуртар рафта буданд. Бо вуҷуди ин, Юсуф содиқ буд ва то пайдо кардани онҳо ба ҷустуҷӯи онҳо идома дод. Мо низ бояд ба бародарон ва хоҳарони худ ғамхорӣ кунем, ба онҳо таваҷҷӯҳ дошта бошем ва ба онҳо кӯмак кунем, ки Худованд Исоро ҳамчун Наҷотдиҳандаи худ пайдо кунанд ва ба ӯ имон оваранд. Ба осонӣ даст накашед, зеро он метавонад вақт ва кӯшиши бештар аз он чизе ки дар аввал интизор буд, талаб кунад.
Пас аз он ки Юсуф бародарони худро ёфт, онҳо бо ӯ бад муносибат карданд. Ӯро бо зӯрӣ гирифта, ҳамчун ғулом ба гурӯҳи одамоне фурӯхтанд, ки аз Ҷилъод ба Миср сафар мекарданд. Чунин менамуд, ки Юсуф дигар ҳеҷ гоҳ падару бародарони худро нахоҳад дид. Шумо ва ман шояд фикр кунем, ки Юсуф ҳеҷ гоҳ онҳоро барои коре, ки бо ӯ карданд, намебахшид.
Бисёр солҳо пас, пас аз он ки Худо Юсуфро аз ғуломӣ ва зиндон наҷот дод, ӯ бародарони худро боз тавассути ҳолатҳое дид, ки Худо фармуда буд. Юсуф ба бародарони худ гуфт: «Ман Юсуф, бародари шумо ҳастам, ки шумо маро ба Миср фурӯхтед. Аммо ҳоло, аз ин рӯ, ғамгин нашавед ва аз худ хашмгин нашавед, ки шумо маро ба ин ҷо фурӯхтед; зеро Худо маро пеш аз шумо фиристод, то ҳаётро нигоҳ дорад. Зеро ин ду сол қаҳтӣ дар замин буд, ва ҳанӯз панҷ сол ҳаст, ки дар он на шудгор ва на дарав нахоҳад буд. Ва Худо маро пеш аз шумо фиристод, то насли шуморо дар замин нигоҳ дорад, ва ҷони шуморо бо наҷоти бузург наҷот диҳад. Пас, ҳоло шумо набудед, ки маро ба ин ҷо фиристодед, балки Худо; ва Ӯ маро барои Фиръавн падар, ва ҳокими тамоми хонаи ӯ, ва ҳукмрон дар тамоми замини Миср гардонид» (Ҳастӣ 45:4-8). Мо аз суханони Юсуф мебинем, ки ӯ фаҳмид, ки чаро Худо ба ӯ иҷозат дод, ки аз чунин мушкилот гузарад, ҳатто аз дасти бародарони худ. Аз суханони меҳрубононаи ӯ, мо метавонем бигӯем, ки ӯ бародарони худро бахшида буд.
Ин боз як роҳест, ки мо Худовандро дар ҳолати оилавӣ, ки бародарон ё хоҳарони мо метавонанд имоннаоварда бошанд, хушнуд мекунем. Мо бояд омода бошем, ки онҳоро вақте ки онҳо корҳое мекунанд ё мегӯянд, ки ба мо зарар мерасонанд, бубахшем.
Муносибатҳои издивоҷ
Муносибати шахси имондор, ки ба издивоҷ дохил мешавад, аз Навиштаҳо хеле равшан аст. Аввалан, Библия таълим медиҳад, ки имондор бояд танҳо бо як шахс, ки аз ҷинси муқобил аст, издивоҷ кунад: «Аз ин рӯ, мард падару модари худро тарк карда, ба зани худ пайваст мешавад, ва онҳо як ҷисм хоҳанд шуд» (Ҳастӣ 2:24).
Имондор бояд танҳо бо имондори дигар издивоҷ кунад. Дар 2 Қӯринтиён 6:14 мехонем: «Бо имоннаовардаҳо ба як юғ набандед.» Баъзан имондорон бо имоннаовардаҳо муносибат мекунанд, ва пас аз муддате онҳо мехоҳанд бо онҳо издивоҷ кунанд. Онҳо мегӯянд, ки дар ин бора дуо кардаанд ва ҳис мекунанд, ки Худованд онҳоро ба издивоҷ бо имоннаоварда роҳнамоӣ мекунад. Ин тарзи фикрронӣ нодуруст аст. Худованд ҳеҷ гоҳ моро ба коре, ки мухолифи иродаи ошкоршудаи Ӯ дар Каломи Ӯст, роҳнамоӣ намекунад. Дар асл, дар ин масъалаи мушаххас дуо кардан лозим нест; итоат ба он чизе ки Худо аллакай дар Каломи Ӯ дастур додааст, лозим аст!
Муносибати имондор бо имоннаоварда, ки ба издивоҷ мебарад, ҳеҷ гоҳ набояд ба он нуқта расида бошад, зеро шахси дигар аз аввал имондор набуд. Агар издивоҷ сурат гирад, Худо нороҳат хоҳад шуд. Чунин издивоҷ баракати Худоро надорад. Бале, Худо бо раҳмат метавонад ҳамсари имоннаовардаро наҷот диҳад; аммо аксар вақт, имондор аз Худованд дур мешавад ва ҳамсари имоннаоварда ҳеҷ гоҳ масеҳӣ намешавад. Аз итоат накардан ба иродаи Худованд дар ин масъала ғамҳои зиёд ба миён меоянд.
Издивоҷ карда, сипас наҷот ёфта
Дар бораи ҳолате чӣ гуфтан мумкин аст, ки касе, ки аллакай издивоҷ кардааст, пас аз издивоҷ масеҳӣ мешавад ва ҳамсараш имоннаоварда боқӣ мемонад? Навиштаҳо ин масъаларо низ баррасӣ мекунанд. Дар рӯзҳои аввали Калисо бисёр одамон худро дар чунин ҳолат ёфтанд; оё онҳо бояд ҳамсари имоннаовардаи худро тарк кунанд ё бо онҳо бимонанд?
Аз Каломи Худо мефаҳмем, ки иродаи Худованд ин аст, ки ҳамсари имондор бо ҳамсари имоннаоварда бимонад, то даме ки имоннаоварда омода аст бо онҳо издивоҷ кунад. «Агар ягон бародар зане дошта бошад, ки имон надорад, ва ӯ омода аст бо ӯ зиндагӣ кунад, бигзор ӯро талоқ надиҳад. Ва зане, ки шавҳаре дорад, ки имон надорад, агар ӯ омода аст бо ӯ зиндагӣ кунад, бигзор ӯро талоқ надиҳад» (1 Қӯринтиён 7:12-13).
Худованд се сабаби асосиро барои боқӣ мондан дар издивоҷ бо имоннаоварда дар ин ҳолати мушаххас, ки дар 1 Қӯринтиён 7:14-16 оварда шудааст, дод. Дар ин порча гуфта шудааст: «Зеро шавҳари имоннаоварда аз ҷониби зан муқаддас мешавад, ва зани имоннаоварда аз ҷониби шавҳар муқаддас мешавад; вагарна фарзандони шумо нопок мебуданд, аммо ҳоло онҳо муқаддасанд. Аммо агар имоннаоварда равад, бигзор равад; бародар ё хоҳар дар чунин ҳолатҳо зери ғуломӣ нест. Аммо Худо моро ба сулҳ даъват кардааст. Зеро чӣ тавр медонӣ, эй зан, ки оё шавҳари худро наҷот медиҳӣ? Ё чӣ тавр медонӣ, эй шавҳар, ки оё зани худро наҷот медиҳӣ.»
Сабаби аввалини боқӣ мондан дар издивоҷ баракатест, ки ҳамсари имондор бар ҳамсари имоннаоварда дорад. Имони яке дар ин умр барои ҳамсари имоннаоварда фазои беназир фароҳам меорад. Худо ҳамсари имоннаовардаро ба таври муваққатӣ баракат медиҳад ва нигоҳубин мекунад, зеро ӯ дар давраи якҷоя буданашон бо ҳамсари имондор издивоҷ кардааст. Дуюм, фарзандони онҳо аз сабаби ҳамсари имондор дар ҳолати илтифоти Худо қарор мегиранд. Ҳамсари имондор набояд хавотир шавад, ки ҳамсари имоннаоварда метавонад фарзандони онҳоро олуда кунад. Худо баракати худро ваъда додааст. Сеюм, боқӣ мондан дар издивоҷ, ҳамсари имондор метавонад аз ҷониби Худо барои роҳнамоӣ кардани ӯ ба имон ба Масеҳ истифода шавад. Чӣ қадар аҷиб аст, вақте ки ин рӯй медиҳад, ва чӣ қадар шодӣ! Ин нуқтаи охирин дар 1 Петрус 3:1-2 таъкид шудааст: «Занон, ба ҳамин монанд, ба шавҳарони худ итоат кунед, то ки агар баъзеҳо ба калом итоат накунанд ҳам, онҳо бе калом, бо рафтори занони худ, вақте ки рафтори поки шуморо бо тарсу ҳарос мушоҳида мекунанд, ба даст оварда шаванд.»
Волидон бо фарзандони имоннаоварда
Чӣ тавр волидони масеҳӣ бояд фарзандони худро тарбия кунанд, ҳарчанд фарзандони онҳо ба Худованд Исо имон надошта бошанд? Равшан аст, ки волидон бояд муҳити оилавиеро фароҳам оранд, ки дар он фарзандон Инҷилро бишнаванд ва имконият дошта бошанд, ки Худованд Исоро ҳамчун Наҷотдиҳандаи худ бишносанд. Масалҳо 22:6 мегӯяд: «Кӯдакро дар роҳе, ки бояд биравад, тарбия кун, ва вақте ки пир шавад, аз он дур нахоҳад шуд.» Чӣ қадар паёми аҷибе ба волидон. Бо содиқ будан, фарзандони мо метавонанд бифаҳманд, ки мо Худовандро чӣ қадар дӯст медорем ва аз Ӯ метарсем, ки дар онҳо хоҳиши ҳамин корро ба вуҷуд меорад. Бо гузашти солҳо, фарзандон метавонанд дар имони худ афзоиш ёбанд ва Худовандро устуворона пайравӣ кунанд. Онҳо Худовандро ҳатто вақте ки пир мешаванд, пайравӣ хоҳанд кард, ки воқеияти имони худро нишон медиҳанд.
Дар Эфсӯсиён 6:4, Павлус як сухани огоҳкунанда дод: «... ва шумо, падарон, фарзандони худро ба хашм наоваред, балки онҳоро дар тарбия ва насиҳати Худованд тарбия кунед.» Бисёре аз фарзандони имоннаоварда ба воя мерасанд, ки бар зидди волидони сахтгир ва бераҳм исён мекунанд, ва онҳо аз Худованд рӯй мегардонанд. Бо гузоштани талаботи ғайривоқеӣ ба фарзандони худ ё ҷазо додани онҳо бештар аз он чизе ки лозим аст, мо метавонем фарзандони худро ба хашм, ғазаб ва кина ангезем. Ин ҳолати ғамангез аст. Фарзандон ноумед мешаванд ва боварӣ ҳосил мекунанд, ки онҳо наметавонанд интизориҳо ва талаботи баланди волидони худро қонеъ гардонанд. Ин пас ба соҳаи рӯҳонӣ мегузарад ва метавонад боиси он гардад, ки кӯдак аз имон ба Масеҳ лағжад.
Хулоса
Дар ин мавзӯи муҳим бисёр чизҳои дигарро гуфтан мумкин аст. Бигзор фикрҳои мубодилашуда ба мо дар роҳ кӯмак кунанд ва моро водор созанд, ки Навиштаҳои Муқаддасро барои омӯхтани бештар ҷустуҷӯ кунем.
Муносибатҳои мо бо имоннаовардаҳо дар дохили оила моро барои муносибатҳои мо берун аз он муҳит омода мекунанд. Мо ҳар ҳафта бо бисёр одамони имоннаоварда вохӯрда, муошират мекунем – баъзеҳо метавонанд дар ҷое бошанд, ки мо ба мактаб ё кор меравем, ва дигарон метавонанд вохӯрии кӯтоҳе дар лаҳзаи ғайричашмдошт бошанд. Новобаста аз он ки чӣ тавр мо муошират мекунем, бигзор ҳамеша дар хотир дошта бошем, ки ҳамчун имондорон мо сафирони Масеҳ ҳастем (2 Қӯринтиён 5:20). Мо бояд бигзорем, ки нури мо дурахшад, то имоннаовардаҳо Масеҳро дар мо бубинанд (Филиппиён 2:15), ки метавонад ба баракат ва наҷоти онҳо оварда расонад.
