Доираи нома бо номаи Эфсӯсиён муқоиса ва муқоиса карда мешавад; ҳолати масеҳиёни Эфсӯс ва Қӯлассиён
Нома ба Қӯлассиён ба масеҳӣ ҳамчун бо Масеҳ эҳёшуда менигарад, аммо на, чунон ки дар нома ба Эфсӯсиён, ҳамчун дар ҷойҳои осмонӣ дар Масеҳ нишаста. Умед барои ӯ дар осмон гузошта шудааст; ӯ бояд муҳаббати худро ба чизҳои боло, на ба чизҳои рӯи замин гузорад. Ӯ бо Масеҳ мурд ва бо Ӯ эҳё шуд, аммо ҳанӯз дар ҷойҳои осмонӣ дар Ӯ нишаста нест. Мо дар он далели он чизеро дорем, ки дигар номаҳо нишон медиҳанд, яъне роҳи мубораке, ки Худои мо дар файзи Худ ҳама чизро ба нафъи онҳое, ки Ӯро дӯст медоранд, табдил медиҳад.
Дар нома ба Эфсӯсиён Рӯҳулқудс маслиҳатҳои Худоро дар бораи калисо — имтиёзҳои онро таҳия карда буд. Масеҳиёни Эфсӯс ҳеҷ чизеро барои сарзаниш кардан надоштанд: аз ин рӯ Рӯҳулқудс метавонист аз фурсате, ки ин рамаи содиқ фароҳам оварда буд, истифода барад, то ҳамаи имтиёзҳоеро, ки Худо барои калисо дар маҷмӯъ, ба шарофати иттиҳоди он бо Исои Масеҳ Сарвари он, инчунин имтиёзҳои инфиродии фарзандони Худо муқаррар карда буд, ошкор созад.
Бо Қӯлассиён чунин набуд. Онҳо то андозае аз ин қисмати муборак дур шуда буданд ва ҳисси иттиҳоди худро бо Сарвари бадан гум карда буданд; ҳадди ақал, агар воқеан чунин набуд, онҳо аз хатар ҳамла карда шуда буданд ва ба таъсири онҳое, ки мехостанд онҳоро аз он дур кунанд ва ба таъсири фалсафа ва яҳудият тобеъ кунанд, дучор буданд, то ки ҳавворӣ маҷбур шуд, ки бо хатар машғул шавад, на танҳо бо имтиёзҳои онҳо. Ин иттиҳод бо Сарвари мо (шукр Худо!) худаш гум шуда наметавонад; аммо ҳамчун ҳақиқат дар калисо, ё аз ҷониби шахсони алоҳида, он метавонад. Мо инро дар калисои рӯзе, ки дар он зиндагӣ мекунем, хеле хуб медонем. Аммо ин ба Рӯҳи Худо имкон медиҳад, ки ҳамаи сарватҳо ва ҳамаи камолотеро, ки дар Сарвар ва дар кори Ӯ мавҷуданд, таҳия кунад, то аъзоёни баданро аз заъфи рӯҳонии худ барқарор кунад, ё онҳоро дар лаззати пурраи амалии иттиҳоди худ бо Масеҳ ва дар қудрати мавқеъе, ки ин иттиҳод барои онҳо ба даст овардааст, нигоҳ дорад. Барои мо ин дастури доимӣ дар бораи сарватҳоест, ки дар Сарвар мавҷуданд.
Агар нома ба Эфсӯсиён имтиёзҳои баданро тасвир кунад, нома ба Қӯлассиён пуррагиеро, ки дар Сарвар аст, ва камоли моро дар Ӯ ошкор мекунад. Ҳамин тавр, дар нома ба Эфсӯсиён калисо пуррагии Ӯст, ки ҳамаро дар ҳама чиз пур мекунад; дар нома ба Қӯлассиён, тамоми пуррагии Худоӣ дар Масеҳ ҷисман сокин аст, ва мо дар Ӯ комилем. Аммо фарқи дигаре низ ҳаст, ки қайд кардани он муҳим аст. Дар нома ба Қӯлассиён мо — ба ғайр аз ибораи «муҳаббат дар Рӯҳ» — ҳеҷ гуна зикри Рӯҳулқудсро намеёбем. Ӯ дар Эфсӯсиён пурра пешниҳод шудааст. Аммо аз тарафи дигар, мо Масеҳро ҳамчун ҳаёти худ хеле пурратар таҳия кардаем, ки дар ҷои худ аҳамияти баробар дорад. Дар Эфсӯсиён мо бештар муқоисаи бутпарастӣ бо имтиёз ва ҳолати масеҳиро дорем. Ташаккули рӯҳ дар монандӣ ба Масеҳ дар Қӯлассиён ба таври васеъ таҳия шудааст. Ин бештар, дар ибораҳои маъруф, Масеҳ дар мост, на мо дар Масеҳ, гарчанде ки инҳоро ҷудо кардан мумкин нест. Фарқи муҳими дигар ин аст, ки дар Эфсӯсиён ягонагии яҳудӣ ва ғайрияҳудӣ дар як бадан ҷои калон дорад. Дар Қӯлассиён танҳо ғайрияҳудиён дар назар дошта шудаанд, гарчанде ки дар робита бо таълимоти бадан. Ин фарқиятҳоро хуб қайд карда, мо метавонем бигӯем, ки ин ду нома дар хислати умумии худ хеле монанданд.
