Чӣ тавр метавон дар бораи достони Довуд ва Ҷолӯт, яке аз маъруфтарин триллерҳои Аҳди Қадим, бо аслият навишт? Беҳтар аст, ки танҳо далелҳои аллакай маълумро баррасӣ кунем ва аз қудрати Худо ба як абзори ғайричашмдошт, вақте ки он абзор омодаи истифода шудан аст, бори дигар лаззат барем.
Миллати Исроил дар миёнаи ҳукмронии 40-солаи Шоул, аввалин подшоҳи худ, қарор дорад, ки дар аввал марди Худо барои ин кор ба назар мерасид, аммо ҳаёти шахсӣ ва ҳукмронии ӯ ҳоло ба таври назаррас бад шудааст. Рӯҳи Худо ӯро тарк кардааст – зеро Шоул ирода ва қудрати Худоро рад кард – ва «рӯҳи бад аз Худованд ӯро азоб медод» (1 Самуил 15:26; 16:1,14). Подшоҳи ҷанговари як замон машҳур ба гарави тарсу таҳдидҳои пурғавғои як мард, ҳарчанд бузургҷусса бошад ҳам, табдил ёфтааст. Ва тамоми Исроил бо ӯ метарсад.
На ин ки Ҷолӯт таҳдиди даҳшатнок нест. Барои дарк кардани андозаи ин бузургҷусса, ду ҷавони аз ҷиҳати математикӣ ҳушёр дар омӯзиши Китоби Муқаддаси мо ҳисоб карданд, ки Ҷолӯт бо баландии нӯҳ фут нӯҳ дюйм метавонист 850-900 фунт вазн дошта бошад. Ба ин зиреҳи 125 фунтӣ, сари найзаи 15 фунтӣ ва вазни номаълуми кулоҳи биринҷӣ ва найзаи ӯро (танҳо инҳо эҳтимол аз Довуд вазнинтар буданд) илова кунед, ва шумо беш аз ним тонна мошини ҷангии воқеан тарсонандаро доред! Дар тӯли 40 рӯз ин даҳшати бутпарастӣ Исроилро масхара ва терроризм мекард (1 Самуил 17:16).
Кадом «бузургҷуссаҳо»-и тарсонанда, ки ба назар мағлубнашавандаанд – рӯҳонӣ, ахлоқӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, шахсӣ – ҳаёти шуморо таҳдид мекунанд? Назари инсонии мо ба мушкилоти мо ба назар мерасад, ки байни ду ифрот тағйир меёбад: ё ман метавонам инро худам ҳал кунам; ё ин қадар бузург аст, ки ман ҳеҷ гоҳ онро ҳал карда наметавонам. Ваҳм! Вақте ки воқеият ошкор мешавад, вокуниши аввал – худбоварӣ/аз ҳад зиёд боварӣ – моро ба дуюмӣ боз мегузорад. Аммо ваҳм, ноумедӣ, тарс ё ноумедӣ низ вокунишҳои масеҳӣ нестанд. Худои мо қодир аст.
Довуд эҳтимол дар миёнаи наврасӣ қарор дорад. Ӯ боғайрат ва вазифашинос, «чанд гӯсфанди худро дар биёбон» (17:28) бо чӯпони дигари боэътимод мегузорад; ва ба падараш итоат карда, бо лавозимот барои се бародараш, ки сарбоз буданд, ба майдони ҷанг рафт (17:17-19). Чӣ тавре ки бародарони калонӣ мекунанд, калонтарин, Элиаб, пайдо шудани бародари хурдиашро масхара мекунад; аммо таваҷҷӯҳи Довуд ба Ҷолӯт – он бузургҷуссаи филистии ғуррон ва девона аст. Дар ҳоле ки исроилиён «аз ӯ бо тарси зиёд гурехтанд» (17:24), Довуди наврас вазъиятро ба таври оқилона арзёбӣ мекунад, ки ҳеҷ кас дар Исроил накардааст: «Ин фалиштии номахтун кист, ки лашкарҳои Худои зиндаро даъват кунад?» (17:26).
Кунҷковӣ ва бебокии Довуд ба зудӣ ӯро ба таваҷҷӯҳи Шоул, ки чунон рӯҳафтода шудааст, меорад, ки омода аст ба як наврас иҷозат диҳад, ки сарнавишти миллатро дар муборизаи як ба як бо ҳаюлои нимтонна ҳал кунад. Ман фикри Шоулро дар ин ҷо намефаҳмам, аммо аён аст, ки ин дар бораи Шоул нест. Ин дар бораи Худованд Худо ва писарест, ки аллакай дар таҷрибаи худ аз Худо бештар аз Шоул мард аст.
Ин писарест, ки дар танҳоӣ рӯзҳо ва шабҳо гӯсфандони падарашро нигоҳубин карда, дар бораи худ ва Худои худ дарсҳои ҳаётӣ омӯхтааст.
Худованд чӯпони ман аст... ҳатто... аз водиҳои сояи марг ҳам наметарсам, зеро Ту бо ман ҳастӣ (Забур 23:1,4). Ӯ, ки ҷавони амалӣ буд, дар он рӯзҳо ва шабҳои дароз бо ягона силоҳи худ – фалахмони боэътимодаш – боғайратона машқ мекард, гоҳ-гоҳ бар зидди ҳадафҳои зиндаи даррандаҳои пинҳонӣ.
Бешубҳа, ӯ арфаи худро низ машқ мекард, шабона гӯсфандони худро бо балладаҳои шеърии ситоишӣ, ки аз дилаш ва таҷрибаҳои наздикаш бо Худои худ ҷорӣ мешуданд, навозиш мекард. Худоро шукр, ки ӯ ин қадар сурудҳоро ҳамчун забур нигоҳ дошт. Ин наврас, танҳо бо Ӯ ва гӯсфандон, чӣ қадар умқи наздикӣ ва дониши Худоро ба даст овард, дар ҳоле ки бародаронаш ӯро нафрат мекарданд ва ба корҳои «муҳимтар»-и бародарони калонӣ машғул буданд.
Чӣ қадар вақт, вақте ки мо дар «замонҳои паст»-и худ – стресс, танҳоӣ, васваса ё ҳисси қадр нашудан – қарор дорем, онҳоро ҳамчун имконият барои омӯхтан ва рушд кардан дар муносибати шахсии худ бо Худои худ истифода мебарем? Инҳо одатан замонҳое мебошанд, ки Ӯ барои амиқтар кардани наздикии мо бо Ӯ ва мустаҳкам кардан ва омода кардани мо барои ҷангҳои оянда тарҳрезӣ кардааст – ҳарчанд мо инро аксар вақт то дертар намебинем.
Вақте ки гӯсфандони ӯро шер ё хирс таҳдид мекард, ин ҷавони бебоқ дар он водиҳои сояи марг, байни дарранда ва сайд истода, таҳдидро бо дастони холӣ аз байн бурд. Ин дафъа шер ва хирс як ҷанговари бузургҷуссае мебошанд, ки ба Худои Довуд бештар аз он ҳайвонҳо эҳтиром надоранд. Ва ӯ низ бояд аз байн бурда шавад. Довуд метавонад ин корро кунад. Албатта, на бо қувваи худ. Ӯ бо Худо роҳ меравад; ӯ бо Худо зиндагӣ мекунад; Худои ӯ ӯро истифода хоҳад кард ва наҷот хоҳад дод, зеро ин душмани Довуд нест, на Исроил. Ҷолӯт душмани Худост.
Шояд аз сабаби нотавонии худ, Шоул исрор мекунад, ки Довуд зиреҳи ҷангии ӯро истифода барад. Довуд онро месанҷад, аммо ба зудӣ онро бениҳоят вазнин меёбад. Ин бори гарон танҳо писарро ба ҳалокат мерасонд. Ин таҷҳизоти муҳофизатӣ Шоулро аз шикасти комили рӯҳонӣ ва ахлоқӣ наҷот надода буд; чӣ тавр он метавонист Довудро наҷот диҳад? Ӯ муҳофизати беҳтареро ёфта буд:
Худованд нур ва наҷоти ман аст – аз кӣ битарсам? Худованд паноҳгоҳи ҳаёти ман аст – аз кӣ ҳарос дошта бошам? Вақте ки мардони бад бар зидди ман пеш меоянд, то гӯшти маро бихӯранд, вақте ки душманонам ва рақибонам ба ман ҳамла мекунанд, онҳо пешпо хӯрда, меафтанд. Ҳарчанд лашкаре маро муҳосира кунад, дили ман нахоҳад тарсид; ҳарчанд ҷанг бар зидди ман сар занад, ҳатто он гоҳ ман боварӣ хоҳам дошт. Як чиз аз Худованд мехоҳам, ин аст он чизе ки меҷӯям: ки тамоми рӯзҳои ҳаётам дар хонаи Худованд зиндагӣ кунам, то ба зебоии Худованд нигоҳ кунам ва Ӯро дар маъбадаш ҷӯям. Зеро дар рӯзи мусибат Ӯ маро дар масканаш бехатар нигоҳ медорад; Ӯ маро дар паноҳгоҳи хаймаи худ пинҳон мекунад ва маро бар санге баланд мегузорад. Он гоҳ сари ман бар душманоне, ки маро иҳота кардаанд, баланд хоҳад шуд; дар хаймаи Ӯ бо шодӣ қурбонӣ хоҳам кард; ман суруд хоҳам хонд ва барои Худованд мусиқӣ хоҳам навохт (Забур 27:1-6).
Довуд бо силоҳи оддӣ, вале функсионалӣ ва муассири худ мусаллаҳ шуда, «зуд ба сӯи хатти ҷанг давид» (17:48). Фалиштӣ ӯро бераҳмона масхара мекунад (аммо Довуд ба масхара аз бародаронаш одат кардааст) ва бо хашм ҳама гуна шиканҷа ва таҳқири даҳшатнокро таҳдид мекунад, Довудро бо худоёни нотавонаш лаънат мекунад. Довуд оромона ва бо итминон ҷавоб медиҳад: «Ман бар зидди ту ба номи Худованд Қодири Мутлақ, Худои лашкарҳои Исроил, ки ту ӯро даъват кардаӣ, меоям» (17:45).
На Довуд ва на Исроил таҳдид карда намешаванд. Ин бузургҷуссаи бутпараст Худои Қодири Мутлақи осмонро даъват мекунад! Ва Худои Қодири Мутлақ ба зудӣ ҷавоб хоҳад дод. Азбаски ба истилоҳ «пешвои» қувваҳои заминии ӯ, Шоул, тарсончак ва аз ҷиҳати рӯҳонӣ нотавон аст, Худо омода аст, ки як чӯпони наврасро барои аз байн бурдани ин мушкилот истифода барад. Ин андозаи лашкари шумо ё қаҳрамони шумо нест, балки андозаи имони шумо ва сифати муносибати шумо бо Худост, ки ҷангро ҳал мекунад. Ӯ ҳамеша пирӯз мешавад. Бо ӯ роҳ равед, ва шумо ҳамеша пирӯз мешавед.
Як бор шунидам, ки як сухангӯ дар бораи ин саҳна шарҳ дод: Вақте ки Довуд ба сӯи ҷанг медавид, ҳамаи онҳое, ки тамошо мекарданд (ҳам исроилиён ва ҳам фалиштиён) фикр мекарданд, ки ӯ дар муқоиса бо бузургҷусса чӣ қадар хурд аст, дар ҳоле ки Довуд фикр мекард, ки бузургҷусса дар муқоиса бо Худои ӯ чӣ қадар хурд аст! Ин ҳама масъалаи назар аст.
Довуд ба таҳдидҳои даҳшатноки Ҷолӯт бо тавсифи ба ҳамин андоза даҳшатнок, вале комилан мустақим ва дақиқи он чизе, ки ӯ бо ин душман хоҳад кард, ҷавоб медиҳад, ки Худои ӯ дар лаҳзаҳо ба дасти ӯ хоҳад дод. Ин танҳо як таҳдид нест; ин ифодаи эътимоди ӯ ба Худоест, ки ӯ мешиносад ва бо ӯ ба ҷанг меравад – Худое, ки дар ниҳоят, ҳадафи аслии душман аст.
Дасти Довуд, ки хуб машқ карда буд, як сангро мепартояд (ҳарчанд ӯ ҳанӯз чаҳор санги дигар дар даст дорад). Нишони ӯ дақиқ аст. Аммо, муҳимтар аз ҳама, дили ӯ рост аст ва Худое, ки дар он дил зиндагӣ мекунад, мушакро ба ҳадафаш роҳнамоӣ мекунад. Садҳо фунт зиреҳ бефоидаанд, танҳо барои он ки бузургҷуссаи саркашро бо вазни бештар ба замин афтонад, зери таъсири як санги ҳамвор ба як дюйм мураббаъ пешонии бемуҳофизат. Довуд силоҳи дигаре надорад, аммо шамшери Ҷолӯт дар ғилофаш истифоданашуда боқӣ мемонад. Аз ин рӯ, ваъда дода буд, ки сари бузургҷуссаро мегирад, ӯ аз шамшери бузургҷусса барои анҷом додани кор истифода мебарад.
Душманони «бузургҷусса»-и мо аксар вақт даҳшатнок ва ба назар мағлубнашавандаанд, аммо Худо заъфҳои онҳоро медонад. Эътимоди мо ба Худо ва итоати мо ба Ӯ онҳоро ба таври қатъӣ мағлуб хоҳад кард, баъзан бо беҳтарин силоҳи худашон.
Як чӯпони наврас, ки ба Худои Қодири Мутлақ эътимод дорад ва бартарии Ӯро аз ҳама чиз бештар мехоҳад, беш аз қодир аст, ки бар мушкилтарин рақиб пирӯз ояд. Рӯҳи Худованд, ки Шоулро вақте ки ӯ Худоро тарк кард, тарк карда буд, ҳоло бо Довуд аст, ки бо Худои худ роҳ меравад ва ба Ӯ такя мекунад. Ҳамин тавр, ин қудрати мутлақ аст, на нотавонии инсонӣ, ки бо душман мубориза мебарад.
Ҳузур ва қудрати ғайритабиии Худо имрӯз аз они мост, вақте ки мо бо Ӯ роҳ меравем ва ба Ӯ итоат мекунем ва бо Ӯ бо душман рӯ ба рӯ мешавем.
Лашкари рӯҳафтодаи Исроил фавран аз пирӯзии ҳайратангез эҳё шуд ва фалиштиёни душманро таъқиб кард ва дар ниҳоят онҳоро нобуд кард. Вафодории як писар ба Худои худ ва шуҷоати натиҷабахши ӯ тамоми миллатро тағйир дод.
Дар ҳоле ки Исроил аз душман мегурехт, Довуд бо душман рӯ ба рӯ шуд ва бо ӯ мубориза бурд, ки дар натиҷа миллати душман аз исроилиёни эҳёшуда гурехт! Худо бешубҳа роҳи худро дорад!
Пас, худро дар зери дасти пурқудрати Худо фурӯтан созед, то Ӯ шуморо дар вақти муносиб баланд бардорад. Ҳамаи ташвишҳои худро бар Ӯ партоед, зеро Ӯ ба шумо ғамхорӣ мекунад. Худро назорат кунед ва ҳушёр бошед. Душмани шумо иблис мисли шери ғуррон дар атроф мегардад ва касеро меҷӯяд, ки фурӯ барад. Ба ӯ муқобилат кунед, дар имон устувор истода (1 Петрус 5:6-9).
Дар ҳамаи инҳо мо ба воситаи Ӯ, ки моро дӯст дошт, беш аз пирӯз ҳастем (Румиён 8:37).
