Луғати ман калимаи «дӯст»-ро ба таври зерин муайян мекунад: «Касе, ки бо муҳаббат ё эҳтиром ба дигаре пайваст аст; шинос; касе, ки душман нест; касе, ки чизеро (масалан, хайрияро) дастгирӣ ё тарғиб мекунад». Исо дар бораи дӯстӣ чунин гуфт: «Муҳаббати бузургтар аз ин касе надорад, ки ҷони худро барои дӯстони худ фидо кунад. Шумо дӯстони Ман ҳастед, агар ҳар он чиро, ки Ман ба шумо фармон медиҳам, иҷро кунед. Ман дигар шуморо хизматгор намехонам, зеро хизматгор намедонад, ки хоҷааш чӣ кор мекунад; аммо Ман шуморо дӯст хондаам, зеро ҳама чизеро, ки аз Падари Худ шунидам, ба шумо маълум кардам» (Юҳанно 15:13-15 NKJV). Луғат ба мо маънои (таърифи) калимаи «дӯст»-ро медиҳад, дар ҳоле ки Исо ба мо маънои (татбиқи) онро медиҳад.
Исо худро дӯсти ниҳоӣ барои мо, ки душманони Ӯ будем, исбот кард. Чӣ тавр? Ӯ мурд, то мо зиндагӣ кунем (Румиён 5:8). Агар мо рӯйхати бисёр хислатҳои дӯсти ҳақиқиро тартиб диҳем, мо метавонистем имконоти зиёдеро пайдо кунем, аммо ҳамаи мо ба ин хислатҳои муҳим розӣ мешудем: муҳаббат, садоқат, ростқавлӣ, ӯҳдадорӣ ва дастрасӣ.
Дар Аҳди Қадим, Юнотон ва Довуд намунаҳои дӯстони ҳақиқӣ мебошанд (1 Подшоҳон 18:1-4; 2 Подшоҳон 1:25-26). Дар Аҳди Ҷадид, Худованд Исо намунаи дӯсти ҳақиқӣ аст. Бисёре аз мо дӯстони хуб дорем, ва Худо онҳоро ба мо додааст. Аммо агар мо дӯстии воқеӣ ва дӯстии ҳақиқиро хоҳем, Масеҳ дӯсти ниҳоӣ аст. Ӯ «дӯстест, ки аз бародар наздиктар аст» (Масалҳо 18:24).
Дӯстиҳо дар Аҳди Қадим
Худо дӯстиро ба мо ҳамчун тӯҳфа додааст. Бо ҳикмати бепоёни Худ, Ӯ медонист, ки мо барои бовар кардан ба дӯстон ниёз дорем. Бале, мо Ӯро дорем, аммо Ӯ ба мо дӯстонеро низ додааст, ки Ӯ метавонад онҳоро барои тасаллӣ додани мо истифода барад. Китоби Муқаддас ба мо намунаҳои зиёди дӯстиҳои аҷибро медиҳад.
Дар Хуруҷ 33:11, мо мехонем, ки «Худованд бо Мусо рӯ ба рӯ сухан гуфт, чунон ки одам бо дӯсти худ сухан мегӯяд». Дӯстон наздиканд; онҳо аксар вақт бо мо вақт мегузаронанд, рӯ ба рӯ сӯҳбат мекунанд. Мусо имтиёзи дӯсти Худованд номида шуданро дошт. Оё муносибати мо бо Худо чунон аст, ки Ӯ метавонад моро дӯсти Худ хонад?
Вақте ки шоҳ Довуд аз ҷониби Абшолӯм сарнагун шуд, Ҳушай ба дастгирии ӯ омад: «Ва чунин шуд, ки вақте Довуд ба қуллаи кӯҳ, ки дар он ҷо Худоро ибодат мекард, расид – Ҳушайи Аркӣ бо либоси дарида ва хок бар сараш ба пешвози ӯ омад» (2 Подшоҳон 15:32). Дӯстони ҳақиқӣ якдигарро тасаллӣ медиҳанд ва дастгирӣ мекунанд. Онҳо вақте ки мо мотам мегирем, мотам мегиранд. Довуд ӯро бовар кунонд, ки ӯ дар Ерусалим муфидтар аст, «Пас, Ҳушай, дӯсти Довуд, ба шаҳр рафт. Ва Абшолӯм ба Ерусалим омад» (2 Подшоҳон 15:37).
Дар 1 Подшоҳон 4:5 мо дар бораи «Забуд писари Нотон, коҳин ва дӯсти шоҳ» мехонем. Дӯстӣ мартаба надорад. Сулаймон, шоҳи тавоно, Забуд, коҳини рӯҳонӣ, дӯсти ӯ буд. Ҳатто одамони тавоно ба дӯстон ниёз доранд. Мо ба дӯстони аз ҷиҳати рӯҳонӣ баркамол ниёз дорем.
Масалҳо 17:17 ба мо мегӯяд, ки «дӯст ҳамеша дӯст медорад». Мо бисёр хислатҳои дӯстии ҳақиқиро дар муносибати байни Юнотон ва Довуд мебинем. Дар 1 Подшоҳон 18:1-4, ҷонҳои онҳо «пайваст» буданд; ин дар бораи наздикӣ сухан меронад. Муҳаббати ҳақиқӣ вуҷуд дошт; Юнотон «ӯро мисли ҷони худ дӯст медошт». Қурбонӣ вуҷуд дошт; Юнотон «либосеро, ки бар ӯ буд, кашид ва ба Довуд дод». Ғайр аз ин, мо мехонем, ки чӣ тавр Юнотон ҷасорат дошт, ки Довудро аз даъвоҳои беадолатонаи Шоул, падару шоҳи ӯ, ҳимоя кунад (1 Подшоҳон 19:1-6). Дӯстӣ он чиро, ки дуруст аст, иҷро мекунад. Кош дӯстиҳои бештаре мисли дӯстии Довуд ва Юнотон мебуд.
Масалҳо 27:6 чунин мегӯяд: «Ҷароҳатҳои дӯст содиқанд, аммо бӯсаҳои душман фиребандаанд». Дӯст ба мо ҳақиқатро барои манфиати худамон мегӯяд, ҳатто агар он ба мо ва ба ӯ дард оварад. Дӯстони ҳақиқӣ моро барои шифо додани мо захмӣ мекунанд. Оё мо чунин дӯстон дорем? Мо ба онҳо ниёз дорем.
Огоҳӣ аз дӯстони бехудо
Худованд намехоҳад, ки мо аз дӯстони бехудо таъсир гирем. Агар мо дӯстоне дошта бошем, ки Масеҳро ҳамчун Наҷотдиҳандаи худ намешиносанд, мо бояд онҳоро барои Ӯ таъсир расонем. Дар 2 Подшоҳон 13:1-22 мо дар бораи таҷовузи Тамар мехонем. Навиштаҳо равшананд, ки Амнон, бародари нимсолаи Тамар, аз ҷониби дӯсташ Юнодоб таъсир гирифта буд (13:3-5). Юнодоб хеле маккор буд ва ӯ нақшаеро таҳия кард, ки хоҳиши Амнонро қонеъ кард, аммо боиси шарми Тамар гардид. Амнон беҳтар медонист, аммо ба дӯсташ гӯш дод ва ба ҳар ҳол ба ӯ таҷовуз кард. Мо ҳеҷ гоҳ набояд ба маслиҳати бехудоёни беимон гӯш диҳем. Забур 1:1-2 мегӯяд: «Хушо касе, ки ба маслиҳати бехудоён роҳ намеравад, ва дар роҳи гунаҳкорон намеистад, ва дар курсии масхаракунандагон наменишинад, балки лаззати ӯ дар шариати Худованд аст, ва дар шариати Ӯ шабу рӯз мулоҳиза мекунад».
Худо инчунин дар китоби Яъқуб ба мо огоҳӣ медиҳад, ки бо ҷаҳон дӯстӣ накунем: «Пас, ҳар кӣ хоҳад дӯсти ҷаҳон бошад, худро душмани Худо месозад» (Яъқуб 4:4). Худо намехоҳад, ки мо бо ин ҷаҳон дӯстӣ кунем, зеро он як системаи фасодзада аст. Мо набояд принсипҳои дунявиро пайравӣ кунем, ҳарчанд дӯстони дунявии мо моро ба ин кор ташвиқ кунанд. Системаи ҷаҳон аз ҷониби Шайтон идора мешавад.
Дӯстиҳо дар Аҳди Ҷадид
Дар Аҳди Ҷадид намунаҳои зиёди дӯстӣ мавҷуданд, аммо хотирмонтарин дӯстиҳо онҳое буданд, ки Худованд Исои Масеҳ ва онҳое, ки Ӯ бо онҳо дӯстӣ мекард, дар бар мегирифтанд. Масалан, Ӯ дӯсти Марям, Марто ва Лаъзор буд (Юҳанно 12:1-3; Луқо 10:38-42). Ӯ дар хонаи онҳо вақт мегузаронд ва онҳо аз дӯстии Ӯ хеле манфиат гирифтанд. Ӯ ба онҳо таълим дод ва онҳоро дӯст медошт. Ӯ онҳоро дар замонҳои душвор тасаллӣ дод.
Ӯ бо боҷгирон ва гунаҳкорон дӯстӣ кард, то онҳоро ба Худо биёрад (Матто 11:19). Ӯ дӯстии Худро ба шогирдонаш эълон кард: «Шумо дӯстони Ман ҳастед, агар ҳар он чиро, ки Ман ба шумо фармон медиҳам, иҷро кунед. Ман дигар шуморо хизматгор намехонам, зеро хизматгор намедонад, ки хоҷааш чӣ кор мекунад, аммо Ман шуморо дӯст хондаам, зеро ҳама чизеро, ки аз Падари Худ шунидам, ба шумо маълум кардам» (Юҳанно 15:14-15). Ҳамчун шогирдон имрӯз мо низ даъват шудаем, ки фармонҳои Ӯро риоя кунем. Ин бояд шодии мо бошад, ки онҳоро риоя кунем, зеро ҳама чизеро, ки Ӯ барои мо кардааст!
Дӯстон асрорро мубодила мекунанд, ва Худованд асрори хонаи Падарро бо мо мубодила кардааст. Дар Каломи Худ Ӯ инчунин ба мо асрори рӯйдодҳои ояндаро ошкор мекунад. Ӯ ҳатто ба мо дар бораи ҳаёти мушаххасе, ки Ӯ мехоҳад ҳар яки мо барои Ӯ зиндагӣ кунем, мегӯяд.
Ҷозеф М. Скривен дуруст буд, вақте ки ӯ суруди «Чӣ дӯсте дорем мо дар Исо»-ро навишт – яке аз бузургтарин сурудҳои ҳама давру замонҳо. Исо дар давраи хидмати заминии худ дӯсти меҳрубон барои мардуми зиёд буд (Матто 9:35). Ӯ ба онҳо таълим дод, онҳоро ғизо дод, онҳоро шифо дод, онҳоро тасаллӣ дод ва бисёриҳоро аз мурдагон эҳё кард.
Исо Наҷотдиҳанда-Дӯстест, ки мурд, то мо зиндагӣ кунем. Ӯ гуфт: «Муҳаббати бузургтар аз ин касе надорад, ки ҷони худро барои дӯстони худ фидо кунад». Дар қувваҳои мусаллаҳ ин қурбонии ниҳоӣ номида мешавад. Дар ҳоле ки сарбозон дар чунин ҳолатҳои берун аз назорати худ қарор мегиранд, Худованд Исо ихтиёран ҷони худро на танҳо барои дӯстони худ, балки барои душманони худ низ дод. Чӣ дӯсте дорем мо дар Исо! «Одаме, ки дӯстон дорад, бояд худаш дӯстона бошад, аммо дӯсте ҳаст, ки аз бародар наздиктар аст» (Масалҳо 18:24). Исо ҳамон дӯст аст!
