Сифати илоҳии МУҲАББАТ
«Муҳаббат кунед, на ҷанг!» шиори зиддифарҳангии амрикоии солҳои 1960 буд, ки аз ҷониби фаъолони зиддиҷангӣ маъмул гардид. Ба ғайр аз оҳангҳои ҷинсии он, идея ин буд, ки мо бояд ҳамаро дӯст дорем, на бо онҳо ҷанг кунем. Ин як назарияи бузург аст, аммо вақте ки он ба озмоиши воқеият гузошта мешавад, ноком мешавад, хусусан агар одамоне, ки мо «дӯст медорем», аз хат гузашта, он чиро, ки мо дорем, барои худ гиранд! Нависандагони сурудҳо дар тӯли солҳо фаровонии «сурудҳои ишқӣ»-ро эҷод кардаанд, ки эҳсосотро барангехта, дар шунавандагон вокуниши ҳамдардӣ ба вуҷуд меоранд. Чӣ чиз дар мавзӯи муҳаббат моро ҳамчун инсон ин қадар сахт ҷалб мекунад? Бо он мо шукуфоӣ мекунем; бе он мо пажмурда мешавем.
Биёед бубинем, ки ҳавворӣ Павлус дар 1 Қӯринтиён 13 дар заминаи ҳаёти масеҳӣ ва муносибати мо бо дигарон дар бораи муҳаббат чӣ гуфтааст. Калимаи «муҳаббат» дар ин боб тарҷума шудааст, калимаи юнонии агапеаст. Он дар 1 Юҳанно 4 дар робита ба Худо ба таври васеъ истифода шудааст, аз ҷумла ибораи «Худо муҳаббат аст» (1 Юҳанно 4:8,16 NIV). Аз ин рӯ, мо метавонем хулоса барорем, ки муҳаббати агапе сифати илоҳӣ дорад.
Бартарии муҳаббат (13:1-3)
Агар ман бо забонҳои одамон ва фариштагон сухан гӯям, вале муҳаббат надошта бошам, ман танҳо як гонги садодиҳанда ё санҷи садодиҳанда мешавам. Агар ман атои нубувват дошта бошам ва ҳама асрор ва ҳама донишро фаҳмам, ва агар ман имоне дошта бошам, ки кӯҳҳоро кӯчонам, вале муҳаббат надошта бошам, ман ҳеҷ чиз нестам. Агар ман ҳама моли худро ба камбағалон диҳам ва ҷисми худро ба оташ супорам, вале муҳаббат надошта бошам, ман ҳеҷ чиз ба даст намеорам.
Ҳаёт, чунон ки мо медонем, хеле «агар» аст ва ин боб бо чор «агар» оғоз меёбад, ки ба се категория тақсим шудаанд. (KJV, NKJV «гарчанде»-ро истифода мебаранд, тарҷумаҳои навтар «агар»-ро истифода мебаранд.) 1 Қӯринтиён 12 ба ягонагии бадани Масеҳ тавассути гуногунии атоҳо дахл дорад. Дар ин ҷо Павлус ба баъзе аз ин атоҳо дар робита ба муҳаббат тамаркуз мекунад.
Қӯринтиён ба забонҳо сухан гуфтан (забонҳо дар 1 Қӯринтиён 14) машғул буданд, фикр мекарданд, ки онҳо нишонаи фаъолияти Рӯҳи Муқаддас дар миёни онҳост. Атои забонҳо дар Пантикост ҳамчун аломат ба ғайриимондорон (Аъмол 2:11; 14:22) дода шуд, то онҳоро ба Масеҳ равона созад. Дар Навиштаҳо, «забонҳо» ҳамеша ба забонҳои гуфторӣ ва маълум ишора мекунанд; онҳо воқеан барои муоширати оқилона буданд. Аммо, хоҳ бо забонҳои экзотикии инсонӣ сухан гӯянд, хоҳ бо забонҳои бонуфузи фариштагон, бе намоиши муҳаббат онҳо танҳо садои бемаънӣ, садои бе муошират, халалҳои озорикунанда ба ҳаёти фикрии мо мебошанд.
Нубувват сухан гуфтан аз ақли Худост, хоҳ ҳақиқати абадии ошкоршуда бошад, хоҳ хидмати саривақтӣ барои лаҳза. Баъзе қӯринтиён дар нубувват истеъдод доштанд. Фаҳмидани асрор ва дониши умумӣ хислатҳое буданд, ки қӯринтиён онҳоро хеле қадр мекарданд, ки ҳам бо «сухан» ва ҳам «дониш» (1 Қӯринтиён 1:5) сарфароз буданд.
Имон моҳияти ҳаёти масеҳӣ ва намоиши воқеияти он аст. Бе имон мо наметавонем ба Худо наздик шавем, аз ҷониби Ӯ қабул шавем ё Ӯро хушнуд созем (Ибриён 11:1-6). Исо таълим дод, ки имони кофӣ метавонад кӯҳро кӯчонад (Матто 17:20).
Ин аст як назари дигар ба ин хислатҳо: нубувват ба ақли Худо дахл дорад; асрор ба зеҳни Худо; дониш ба ҳақиқати Худо; ва имон ба қудрати Худо. Таваҷҷӯҳ кунед, ки дар 1 Қӯринтиён 13:2 Павлус мегӯяд «ҳама асрор ва ҳама дониш ва ... имоне, ки кӯҳҳоро кӯчонад» – ба ибораи дигар, ин атоҳо ба таври комил! Аммо ҳатто дар ин ҳолат, Павлус мегӯяд, ки бе муҳаббат «ман ҳеҷ чиз нестам.»
Ҳукуматҳо дар саросари ҷаҳон барномаҳои ғизоӣ барои камбағалони худ доранд – аксар вақт қисми асосии буҷетҳои миллӣ. Инчунин бисёр вазоратҳо ба таъмини ғизо барои гуруснагон дар кишварҳои мухталиф бахшида шудаанд. Инҳо аз ҷониби ҳадяҳои ихтиёрӣ дастгирӣ карда мешаванд. Исо гуфт, ки «камбағалонро ҳамеша бо худ доред» (Марқӯс 14:7).
Дар Қонуни Аҳди Қадим барои камбағалон чораҳо андешида шуда буданд. Деҳқонон бояд як қисми ҳосилро дар кунҷҳои киштзорҳои худ барои ҷамъоварии камбағалон мегузоштанд (Ибодат 23:22). Исроил як ҷомеаи оилавӣ буд ва ҳама бояд ба хешовандони худ ғамхорӣ мекарданд. Додани он чи ман дорам барои ниёзҳои дигарон мувофиқи Қонун қобили таҳсин аст; додани ҳама он чи ман дорам, бузург аст, аз Қонун берун аст; ва додани ҳаёти ман худ дар шаҳодат қурбонии ниҳоӣ аст. Аммо Павлус менависад, ки бе муҳаббат, «ман ҳеҷ чиз ба даст намеорам.» Асосан Павлус ба мо мегӯяд, ки муҳаббат бояд ин атоҳои гуногунро ҳамроҳӣ кунад; додани онҳо бе муҳаббат сард ва бемаънӣ аст – он «ҳеҷ чиз» аст.
Иҷрои муҳаббат (13:4-7)
Муҳаббат сабрнок аст, муҳаббат меҳрубон аст. Он ҳасад намебарад, он фахр намекунад, он мағрур нест. Он дағал нест, он худхоҳ нест, он ба осонӣ хашмгин намешавад, он сабти хатоҳоро нигоҳ намедорад. Муҳаббат аз бадӣ лаззат намебарад, балки аз ҳақиқат шод мешавад. Он ҳамеша муҳофизат мекунад, ҳамеша бовар мекунад, ҳамеша умед дорад, ҳамеша истодагарӣ мекунад.
Хислатҳои муҳаббат дар оятҳои 4-7 фурӯтанӣ ва ғамхории беғаразона ва қурбонӣ барои некӯаҳволии дигарон мебошанд. Вақте ки шумо «Масеҳ»-ро ба ҷои ҳар як калимаи «муҳаббат» мегузоред, шумо тасвири дақиқи муҳаббатро дар амал ба даст меоред. Барои дидани он ки шумо дар ин оятҳо чӣ гуна баҳо медиҳед, номи худро ба ҷои «муҳаббат» дар ин порча гузоред. Ин фурӯтанкунанда аст!
Доимии муҳаббат (13:8-10)
Муҳаббат ҳеҷ гоҳ ноком намешавад. Аммо дар он ҷое ки нубувватҳо ҳастанд, онҳо қатъ мешаванд; дар он ҷое ки забонҳо ҳастанд, онҳо хомӯш мешаванд; дар он ҷое ки дониш ҳаст, он аз байн меравад. Зеро мо қисман медонем ва қисман нубувват мекунем, аммо вақте ки комилият меояд, нокомилӣ аз байн меравад.
Вақте ки ман ба наздикӣ сафар мекардам, маҷбур шудам, ки аз сабаби сохтмон роҳҳои ноҳамворро таҳаммул кунам. Чӣ қадар хушҳол будам, ки аломатеро дидам, ки мегуфт: «Сохтмони роҳ ба итмом расид.» Камтар аз 50 мил баъд аломати дигар мегуфт: «Сохтмони роҳ дар пеш аст.» Ман хулоса кардам, ки сохтмони роҳ ҳеҷ гоҳ ба итмом намерасад, то даме ки роҳҳо истифода мешаванд!
Ҳеҷ чиз дар ин зиндагӣ доимӣ нест; ҳама чиз дер ё зуд ба таъмир ниёз дорад. Объектҳои физикӣ кӯҳна мешаванд ва то дараҷаи бесамарӣ бад мешаванд. Пешрафти тиббӣ пайваста соҳаҳои нави нодониро ошкор мекунад. «Ҳақиқати» илмӣ дар давраҳои муқаррарӣ худро иваз мекунад, зеро олимон бештар ва бештар кашф мекунанд. Усулҳои иҷтимоӣ ва психологӣ бо ҳар насл тағйир меёбанд. Технология бо суръати баланд навсозӣ мешавад ва мафҳумҳо ва абзорҳоеро, ки танҳо дирӯз муосир буданд, кӯҳна мекунад.
Аммо муҳаббат чӣ? Он ҳеҷ гоҳ ноком намешавад, ҳеҷ гоҳ кӯҳна намешавад, ҳеҷ гоҳ аз мӯд намебарояд, ҳеҷ гоҳ бесамар намешавад – на дар ин зиндагӣ ва на дар оянда. Муҳаббат ҳеҷ гоҳ ноком намешавад. Он абадӣ аст! Ҷовидонӣ! «Худо муҳаббат аст» ва «муҳаббат аз Худо меояд» (1 Юҳанно 4:8,7).
Нубувватҳо (сухан гуфтан аз ақли Худо), дар муқоиса, ноком хоҳанд шуд. Маънои ин феъл «нобуд шудан, аз байн рафтан, барҳам хӯрдан, бекор шудан ё бекор мондан, бекор кардан» аст. Вақте меояд, ки нубувватҳо дигар лозим нахоҳанд шуд ва истифода нахоҳанд шуд. Онҳо роҳи худро тай карда, ба итмом мерасанд. Ин дар бораи муҳаббат чунин нест.
Забонҳо (атои сухан гуфтан бо забонҳои хориҷӣ, ки ба сухангӯ номаълуманд) қатъ мешаванд. Вақте меояд, ки онҳо истифода нахоҳанд шуд. Азбаски онҳо ҳамчун аломат ба ғайриимондорон ҳангоми омадани Рӯҳи Муқаддас дода шуда буданд (Аъмол 2:4 – ба яҳудиён; Аъмол 10:44-46 – ба ғайрияҳудиён; ва Аъмол 19:6 – ба шогирдони Юҳанно), бисёре аз масеҳиён ҳис мекунанд, ки онҳо аллакай қатъ шудаанд, ки ҳадафи худро ба даст овардаанд. Аммо муҳаббат идома дорад.
Дониш «аз байн меравад.» Ин ҳамон калимаест, ки қаблан дар бораи нубувватҳо истифода шуда буд. Дониш дигар ба ин тариқ лозим нахоҳад шуд ва ба охир мерасад. Аммо муҳаббат боқӣ мемонад. Дониш ва нубувват ҳоло нопурра, қисман мебошанд. Дар ин саҳна мо пайваста дар фикрҳо ва дониши Худо бой мешавем, зеро Ӯ худро ва мақсадҳои худро ба мо каме-каме ошкор мекунад, мувофиқи қобилияти маҳдуди мо барои азхуд кардан ва фаҳмидани онҳо.
Аммо, вақте меояд (дар асл абадият, ки аслан вақт нест!), ки пуррагӣ ва комилият ба вуҷуд меояд. Мо ба ҳолати абадии худ дохил мешавем ва пурра баркамол мешавем – мисли Ӯ (1 Юҳанно 3:2). Дониш ва фаҳмиши нопурра ва қисмии Худо, ки тадриҷан тавассути Писари Ӯ Исои Масеҳ ошкор шудааст, бо пуррагӣ ва комилият иваз карда мешавад. Дар ин соҳаҳо дигар маҳдудиятҳои инсонӣ нахоҳанд буд – онҳо барҳам дода мешаванд, қатъ карда мешаванд, аз байн бурда мешаванд.
Бартарии муҳаббат (13:11-13)
Вақте ки ман кӯдак будам, мисли кӯдак сухан мегуфтам, мисли кӯдак фикр мекардам, мисли кӯдак мулоҳиза мерондам. Вақте ки ман мард шудам, роҳҳои кӯдаконаро паси сар кардам. Ҳоло мо танҳо инъикоси ночизеро дар оина мебинем; он гоҳ рӯ ба рӯ хоҳем дид. Ҳоло ман қисман медонам; он гоҳ пурра хоҳам донист, чунон ки ман пурра дониста шудаам. Ва ҳоло ин се боқӣ мемонанд: имон, умед ва муҳаббат. Аммо бузургтарини инҳо муҳаббат аст.
Ин боб бо тасвирҳои ин пешрафт аз як ҳолат ба ҳолати дигар ба итмом мерасад. Одамон кӯдаконро аз сабаби рафторҳои ҷолиб ва вобастагии онҳо ба калонсолон дӯст медоранд. Дидани онҳо шавқовар аст, хусусан вақте ки онҳо дар давраи кӯдакӣ калон мешаванд, ҳамеша меомӯзанд ва донишҳои нави худро татбиқ мекунанд. Баъзан мо кӯдакеро мебинем, ки рушди ӯ дар сатҳи муайян қатъ мешавад. Чӣ қадар ғамгин! Дар ҳоле ки рафтори кӯдакона дар кӯдак зебост, дар калонсол чандон хандовар нест. Баъзе модарон мегӯянд: «Кош фарзанди ман ҳамеша чунин мемонд!» Аммо агар ин тавр мебуд, онҳо ноумед мешуданд.
Худо низ аз фарзандони худ интизор аст, ки калон шаванд. Мо бояд пайваста «дар файз ва дониши Худованди мо ва Наҷотдиҳандаи мо Исои Масеҳ афзоиш ёбем» (2 Петрус 3:18). Мо бояд дар сухан, фаҳмиш ва фикри худ аз кӯдакон ба калонсолон пешрафт кунем. Мо бояд роҳҳои кӯдаконаи худро вақте ки аз онҳо гузаштаем, тарк кунем. Ин пешрафти моро аз ҳолати қисман ҳозира ба ҳолати пурра дар оянда тасвир мекунад. Мисоли дигар муқоисаи дидани тасвири касе «нопурра ... дар оина» ва дидани он шахс рӯ ба рӯ «бо равшании комил» аст. Мо аз як монандӣ ба воқеияти равшан мегузарем. Ин гузариш аз қисман ба пурра аст. Мисоли ниҳоӣ дониши маҳдуд дар муқоиса бо дониши пурраест, ки танҳо аз Худо меояд. Ман он гоҳ хоҳам донист, чунон ки Ӯ маро ҳоло медонад. Дар сатҳи инсонӣ мо мебинем, ки ҳар як кӯдак мувофиқи ҳикмат ва донише, ки дорад, амал мекунад. Аммо ӯ пайваста ҳам ҳикмат ва ҳам донишро ҷамъ мекунад ва амалҳои ӯ бо мурури замон зеҳни бештар пайдо мекунанд. Дар ин зиндагӣ мо ҳеҷ гоҳ ба дониш ё ҳикмати пурра ноил нахоҳем шуд. Аммо ҳолати абадии мо моро ба комилият ва мукаммалӣ меорад!
«Имон моҳияти чизҳоест, ки умед дорем, далели чизҳоест, ки дида намешаванд» (Ибриён 11:1). Имон ба Худо ва ваъдаҳои Ӯ часпидан аст, бовар кардан ба он ки Ӯ он чиро, ки мегӯяд, иҷро хоҳад кард. Имон пурра худро ба Худо супурдан аст, дарк кардан, ки Ӯ метавонад аз мо беҳтар ғамхорӣ кунад. Имон ба он чиро, ки дида наметавонад, бовар мекунад. Агар ба ман ёрии тиббӣ лозим бошад, имон ба ман имкон медиҳад, ки ба духтур бовар кунам, ки ба ниёзи ман ғамхорӣ кунад, бовар кунам, ки ӯ медонад, ки чӣ тавр ба ман беҳтар аз он ки ман ба худам кӯмак карда метавонам, кӯмак кунад.
Умед кафолати он чизест, ки ҳанӯз меояд. Умед моро ба истодагарӣ илҳом мебахшад, бо донистани он ки чизи беҳтаре дар пеш аст. Умед метавонад моро бар зидди ҳама мушкилот нигоҳ дорад. Агар духтур ба ман гӯяд, ки поям шикастааст, ин метавонад маро рӯҳафтода кунад. Ташхис умедро илҳом намебахшад. Аммо агар ӯ ба ман гӯяд, ки бо кӯшиш ман метавонам дар шаш моҳ дубора роҳ равам, ин ба ман чизе медиҳад, ки барои он зиндагӣ кунам ва ба сӯи он кор кунам. Имон, умед ва муҳаббат ҳама дар ин замони ҳозира боқӣ мемонанд. Имон ва умед вақте ки мо ба ҳолати абадии худ мерасем, иҷро хоҳанд шуд. Ноаён дида мешавад ва интизориҳои ояндаи мо амалӣ хоҳанд шуд.
Дар осмон, имон ва умед дигар лозим нахоҳанд шуд; онҳо мақсади худро иҷро кардаанд. Аммо муҳаббат чӣ? Он пайванди абадӣ аст, ки моро дар тамоми абадият муттаҳид хоҳад кард. Он ҳеҷ гоҳ ба итмом намерасад, ҳеҷ гоҳ иваз намешавад. Он фазои осмон, моҳияти худи Худо хоҳад буд, ки моро ҳангоми ибодат ва лаззат бурдан аз Ӯ ва Наҷотдиҳандаи мо, Худованд Исои Масеҳ – ҳамеша бо ҳамаи дигар имондорон фаро мегирад.
Мақсади 1 Қӯринтиён 13 на он аст, ки истифодаи атоҳоро рӯҳафтода созад, балки истифодаи онҳоро дар муҳаббати амалӣ ғарқ кунад. Муҳаббат он чизест, ки онҳоро самаранок ва муфид мегардонад (Эфсӯсиён 4:15-16). Чӣ баракатест, ки ин муҳаббатро ҳоло дарк кунем – ҳоло аз муҳаббати Худо лаззат барем, ин муҳаббатро ба Худо ва ба якдигар баргардонем. Вақте ки мо ин корро мекунем, мо ҳоло ҳам дар заминаи осмон ҳастем!
