Дар ҷаҳони варзиш, рақобат баъзан байни ду дастаи тамоман номувофиқ ба амал меояд. Агар як даста аз ҳар ҷиҳат хеле бартарӣ дошта бошад, дигаре метавонад пеш аз оғози бозӣ рӯҳафтода шавад. Баъзе бозигарони рӯҳафтода метавонанд қарор кунанд, ки барои ин чорабинӣ тамоми кӯшиши худро кардан арзанда нест. Чаро танҳо аз бохт халос нашавем ва ба хона барои истироҳат наравем?
Ин сенария то андозае ба фазои атрофи номаи дуюми Павлус ба Тимотиюс монанд аст. Сабабҳои зиёде барои изтироб ва рӯҳафтодагии Тимотиюс вуҷуд дошт. Аммо, Павлус мехост мутмаин бошад, ки Тимотиюс ба мисли он варзишгарони ноумед нахоҳад шуд. Худованд тағйир наёфта буд! Номаи ҳаяҷонбахши Павлус бояд имрӯз имондорони рӯҳафтодаро рӯҳбаланд кунад, ҳамон тавре ки барои тақвияти «писари маҳбубаш» Тимотиюс пешбинӣ шуда буд (2 Тимотиюс 1:2 NKJV).
Мушкилот воқеӣ аст
Номаи қаблии Павлус дар замоне омада буд, ки Тимотиюс фаъолият ва масъулият дошт. Пас аз озод шудани Павлус аз зиндон, онҳо зоҳиран якҷоя сафар карданд. Сипас, Павлус пас аз гузоштани Тимотиюс дар Эфсӯс, ба ӯ бо маслиҳатҳои минбаъда навишт. Тимотиюс дар он вақт корҳои зиёде дошт! Дар кори Худованд фаъолона иштирок кардан метавонад ҳаяҷонбахш бошад, ҳатто агар мушкилот вуҷуд дошта бошанд.
Аммо ҳоло Павлус боз дар зиндон буд ва интизор буд, ки ба зудӣ ба қатл расонида мешавад. Хизмати Тимотиюс дар Эфсӯс зоҳиран душвор буд, зеро бисёре аз масеҳиён ба донистани ҳақиқат бештар бепарво мешуданд. Ғайр аз ин, ҷомеа дар маҷмӯъ бештар худхоҳ ва ба Масеҳ мухолиф мешуд. Тимотиюс ба ғамгинӣ (1:4), бефаъолиятӣ барои Худованд (1:6) ва хиҷолат аз зиндонии Павлус (1:8) гирифтор буд.
Оё масеҳиёни имрӯза ба ҳамин чизҳо гирифтор нестанд? Мо метавонем аз набудани натиҷаҳои намоён ғамгин шавем, аз идомаи кори қаблии худ барои Худованд тарсем, ё аз он ки масеҳӣ номида мешавем, шарм дорем, вақте ки дигарон ба назар мерасад, ки ба Масеҳ ниёз надоранд. Вонамуд кардан, ки ин монеаҳо воқеӣ нестанд, бефоида хоҳад буд. Аммо, имондорон ташвиқ карда мешаванд, ки сарфи назар аз душвориҳо имонро нигоҳ доранд.
Дар хотир доред, ки Павлус, бо роҳнамоии Рӯҳи Худо, медонист, ки ҳар як вазъият чӣ талаб мекунад. Ӯ ин дафъа номаи дигари услуби «Тимотиюси якум» нанавишт, ки бисёр дастурҳои қатъӣ ва мустақимро барои ҳаёти масеҳӣ медиҳад. Ба ҷои ин, Павлус ин номаи дуюмро барои эҳёи худи Тимотиюс навишт (гарчанде ки таълимоти равшани масеҳӣ низ албатта мавҷуд аст). Каломи Худо имрӯз ҳам барои мо ҳамон қадар бой аст. Мо метавонем маҳз он чизеро, ки ба мо лозим аст, пайдо кунем. Барои ёдраскуниҳои ҳаяҷонбахш дар бораи мубориза барои имон, 1 Тимотиюсро хонед. Вақте ки мо худро шикаста ва рӯҳафтода ҳис мекунем, мо бояд 2 Тимотиюсро хонем. Ва дар хотир доред, ки Худо ҳарду номаро илҳом бахшидааст ва омода аст, ки моро дар он ҷое, ки ҳастем, пешвоз гирад.
Идома диҳед
Ибораи «идома диҳед» яке аз роҳҳои ҷамъбасти 2 Тимотиюс аст. Павлус мехоҳад, ки Тимотиюс барои Худованд истодагарӣ кунад. Барои ин, ӯ аввал ба Тимотиюс асоси рӯҳониеро, ки дар ҳаёти ӯ гузошта шуда буд, ёдоварӣ мекунад: модар ва бибии Тимотиюс таъсироти худотарс доштанд (1:5); ӯ аз ҷавонӣ Навиштаҳоро медонист (3:15); ӯ тавассути роҳнамоии Павлус дар имон устувор шуда буд (1:6, 13); ӯ таълимоти Павлусро медонист ва истодагарии ӯро, инчунин садоқати Худовандро дида буд (3:10-11); Худо Тимотиюсро барои хидмате, ки ӯ мекард, аз ҷиҳати рӯҳонӣ боистеъдод карда буд (1:6, 14). Илова бар ин ёдраскуниҳо, Павлус дигар имондоронеро, ки ҳанӯз содиқ буданд, ба монанди Онисифор ва Марқӯс (1:16; 4:11) ёдоварӣ мекунад.
Вақте ки мо дар хидмат рӯҳафтода ё тарсончак мешавем, мо метавонем ҳамон равишро пеш гирем: Ба қафо нигоҳ кунем, то бубинем, ки Худо аллакай дар ҳаёти мо чӣ гуна кор кардааст; ва ба атроф нигоҳ кунем, то дигаронеро пайдо кунем, ки ҳанӯз содиқанд. Дар хотир доштани он чизе ки Худо кардааст ва аз хидмати дигарон рӯҳбаланд шудан метавонад дастҳо ва зонуҳои сусти моро тақвият бахшад, чунон ки Ибриён 12:12 мегӯяд.
Павлус ба ин мушоҳидаҳо такя мекунад, вақте ки ӯ ҳолатҳои мушаххасеро тасвир мекунад, ки дар онҳо Тимотиюс бояд истодагарӣ кунад. Мо хуб мекунем, ки ин ҳолатҳоро омӯзем, зеро ҳатто агар мо ҳоло бо онҳо рӯ ба рӯ набошем ҳам, ҳамаи имондорони содиқ эҳтимол дар як лаҳза бо мушкилоти шабеҳ рӯ ба рӯ хоҳанд шуд.
Мустаҳкам нигоҳ доред (1:13)
Ин ояти калидии боби якум аст. Павлус азоби худро дар зиндон ёдоварӣ мекунад, аммо худи ӯ аз ҳолати худ шарм намедорад. Чаро? Зеро паёми Инҷил хеле пурҷалол буд! Изҳороти аҷибро дар оятҳои 9-10 хонед, ки аз ҳадаф ва файзи Худо ва пирӯзии Исои Масеҳ лабрез аст. Чунин Наҷотдиҳандаи пурҷалол албатта қодир хоҳад буд, ки хизматгори Худро нигоҳ дорад (1:12).
Дар ҳамин замина Павлус ба Тимотиюс дастур медиҳад, ки ба намуна ё нақшаи суханони солим пайваст бошад. Ин боз ҳам зарур буд, зеро «ҳамаи онҳое, ки дар Осиё буданд» аз Павлус рӯй гардонда буданд (1:15), ки ин маънои афзоиши бепарвоӣ ба таълимоти Павлусро дошт. (Аммо, дар замони Тимотиюс ва баъдтар, чунон ки номаҳо ба ҳафт калисои Осиё дар Ваҳй 2-3 нишон медиҳанд, ҳанӯз имондорони содиқ буданд.) Нуқтаи муҳим ин аст: Вақте ки мо бо радкунӣ рӯ ба рӯ мешавем, мо метавонем васваса шавем, ки аз таълимот даст кашем. Мо метавонем дар садоқат ва наҷоти худ бори дигар тароват ёбем, вақте ки мо дар бораи ҷалоли Масеҳ ва паёми Ӯ мулоҳиза мекунем.
Душвориро таҳаммул кунед (2:3)
Хизмат ба Масеҳ шодӣ меорад, аммо он қариб ҳеҷ гоҳ – шояд ҳеҷ гоҳ – осон нест. Мисли сарбоз, варзишгар ва деҳқон, Тимотиюс бояд душвориро таҳаммул мекард ва ҳангоми интизории натиҷаҳо сабр мекард. Павлус ду ҳадафи асосии истодагариро нишон медиҳад.
Аввалан, истодагарӣ «барои хотири мунтахабон» буд (2:10). Ҳамчун хизматгорони Худованд, мо имтиёз дорем, ки ба дигар имондорон дар пешрафти рӯҳонӣ кӯмак расонем, онҳоро бо сухан ва намуна роҳнамоӣ кунем (2:14-15). Оё мо худамон бояд даст кашем ва ба ин васила дигаронро ноумед кунем?
Сониян, истодагарӣ барои шинохтан ва ислоҳ кардани хатогиҳо лозим буд. Аз баъзеҳо бояд танҳо ҳамчун вақтгузаронӣ худдорӣ кард (2:16, 23). Аммо дигар баҳсҳо ҳамлаҳои ҷиддӣ ба ҳақиқатҳои асосии масеҳият буданд, ба монанди эҳёи ояндаи имондороне, ки мурда буданд.
Агар Ҳименай (2:17) ҳамон шахсе бошад, ки дар 1 Тимотиюс 1:20 зикр шудааст, пас мо мебинем, ки ӯ дар ҷалби пайравони нав ҳангоми таблиғи хатогиҳои иловагӣ машғул буд. Ин гуна ҳамлаҳо бояд ислоҳ карда шаванд, гарчанде ки ин ҳам бояд бо фурӯтанӣ анҷом дода шавад (2:24-26).
Ин гуна истодагарӣ аз Тимотиюс талаб мекард, ки аз атрофиёнаш хеле огоҳ бошад. Ӯ бояд мардони содиқро меҷуст (2:2), ва ӯ инчунин бояд вазъиятро дар «хонаи бузург», ки дар он буд, мушоҳида мекард (2:20-22). Қаблан, дар 1 Тимотиюс 3:15, Калисо хонаи Худо номида шуда буд, ки дар он ҳақиқат ҷои дурусти худро дошт. Аммо ҳоло омехтае буд, ба тавре ки баъзе одамон дар ин хонаи бузург ба зарфҳои шарафманд монанд буданд, дар ҳоле ки дигарон бешараф буданд. Дар хонаи ҳар кас, ҳамаи пиёлаҳо, косаҳо ва дигар зарфҳои тоза аз зарфҳои ифлос ҷудо нигоҳ дошта мешаванд. Дар акси ҳол, ҳатто зарфҳои тоза ифлос мешаванд ва барои соҳиби хона хидмат намекунанд. Ба ҳамин монанд, Тимотиюс бояд худро аз ширкати зарфҳои бешараф пок мекард, дар ҳоле ки ҳамзамон онҳоеро меҷуст, ки «Худовандро аз дили пок даъват мекунанд». Ин набояд бо муносибати «ман аз ту муқаддастарам» анҷом дода мешуд, балки бо ташвиши оддӣ барои хушнудии Устод, ки мехоҳад ҳар яки моро ҳамчун хизматгорони муфид ва бисёрҷонибаи худ истифода барад.
Идома диҳед (3:14)
Тимотиюс танҳо аз сабаби шароити ҷаҳони атроф ба истодагарии минбаъда ниёз дошт. Замонҳои хатарнок меомаданд. Шояд, вақте ки мо феҳристи хусусиятҳоро дар 2 Тимотиюс 3:2-7 мехонем, мо мегӯем, ки замонҳои хатарнок аллакай аз бисёр ҷиҳатҳо фаро расидаанд. Одамоне, ки чунин муносибатҳоро таблиғ мекунанд, воқеан «ба ҳақиқат муқобилат хоҳанд кард» (3:8). Онҳо ба таълимоти масеҳӣ ошкоро муқобиланд, гарчанде ки онҳо аксар вақт дар корҳои гӯё рӯҳонӣ иштирок мекунанд. Суханони рӯҳонӣ моро ҳар дафъа гумроҳ хоҳанд кард, агар ин суханон ҳақиқатро дар бораи Исои Масеҳ инкор кунанд.
Мо метавонем таъқибро интизор шавем, агар аз ҳақиқате, ки омӯхтаем, даст кашем. Аммо, қувват ва таъминоти Каломи Худо ҳеҷ гоҳ аз мухолифат зиёд нест (3:12-17). Бе он, мо ҳатман ноком мешавем; аммо бо он, мо барои ҳар коре, ки Худо барои мо дорад, сарфи назар аз торикии ҷаҳон, пурра муҷаҳҳаз ҳастем. Ин бояд аҳамияти омӯзиши Китоби Муқаддасро ба таври возеҳ нишон диҳад.
Хидмати худро иҷро кунед (4:5)
Истодагарӣ ба хотири худ ҳадафи чандон ҷолиб нест. Худо аз мо талаб намекунад, ки танҳо аз мушкилоти худ зиёдтар зиндагӣ кунем; Ӯ мехоҳад, ки мо барои Ӯ фаъол бошем. «Каломро мавъиза кунед!» Павлус садо медиҳад (4:2). Дар хотир доред, ки ин даъват ба истодагарӣ дар заминаи ҳукмронии ояндаи Худованд Исои Масеҳ дар Малакути Ӯ дода шудааст.
Ғайр аз ин, мо бояд дар хидмати Ӯ истодагарӣ кунем, зеро масеҳият дар маҷмӯъ бештар ва бештар бепарво хоҳад шуд. «Онҳо таълимоти солимро таҳаммул нахоҳанд кард» ва муаллимонеро меҷӯянд, ки ба ҷои ростқавлӣ бароҳат сухан мегӯянд (4:3-4). Аммо Тимотиюс метавонист бо он сели беимонӣ рӯ ба рӯ шавад; ӯ метавонист «ҳушёр бошад ... истодагарӣ кунад ... кор кунад ... иҷро кунад» (4:5).
Сабаби сеюм барои Тимотиюс барои иҷрои хидмати худ ин воқеияти ҷиддӣ буд, ки хидмати Павлус ба зудӣ ба охир мерасад. Вақти марги ӯ наздик буд. Павлус имонро нигоҳ дошта буд ва ба зудӣ дигар хидмат карда наметавонист – аммо Тимотиюс метавонист.
Мо низ ҳамин ангезаҳоро дар пеши худ дорем. Назари Павлус дар бораи Малакути Худованд ҳанӯз ба амал наомадааст, аммо хоҳад омад. Имрӯз он бояд чӣ қадар наздиктар бошад! Интизории Павлус дар бораи рӯзҳои торик барои шаҳодати масеҳӣ воқеан ба амал омадааст. Он чӣ қадар ториктар шуда метавонад! Аз замони Павлус, бисёре аз хизматгорони маҳбуби Худованд ӯро ба марг пайравӣ кардаанд. Чӣ қадар имконият барои пайравӣ аз имони онҳо дар хидмат вуҷуд дорад! Барои ҳамаи ин сабабҳо, мо низ бояд кӯшиш кунем, ки хидматҳоеро, ки Худованд ба мо додааст, иҷро кунем.
Оятҳои хотимавии ин нома талху ширин мебошанд. Павлус аз таҷрибаи душвори танҳоӣ мегузашт. Баъзе ҳамхидматон бевафо шуда буданд; баъзеҳо дар ҷои дигар банд буданд; баъзеҳо бемор буданд. Шунидани он ки Павлус борҳо аз Тимотиюс хоҳиш мекунад, ки сафари Румро бодиққат ба нақша гирад (4:9,13,21), таъсирбахш аст. Пас аз хондани чунин нома, мо тасаввур карда наметавонем, ки Тимотиюс ҳанӯз аз занҷирҳои Павлус шарм медорад.
Ба пеш нигоҳ кунед
Агар кори Худованд комилан ба мо вобаста мебуд, мо барои рӯҳафтода шудан ҳар сабаб доштем. Мо ҳеҷ гоҳ дар муддати кӯтоҳи ҳаёти худ дар рӯи замин ба қадри кофӣ кор карда наметавонистем. Аммо, Худо ба кори худ аз назари дарозмуддат менигарад. Агар баъзеҳо аз имон рӯй мегардонданд, Тимотиюс ҳанӯз метавонист чанд марди содиқро пайдо кунад, ки ҳақиқатро аз як насл ба насли дигар мегузаронданд. Агар барои ҳозира мушкилот вуҷуд дошта бошанд, Тимотиюс метавонист бидонад, ки Малакути Масеҳ ҳанӯз дар адолат барқарор хоҳад шуд. Худо ҳамеша нақша дорад, ва нақшаи Ӯ ҳамеша беҳтарин аст, аз ин рӯ, мо, хизматгорони Ӯ, бояд идома диҳем.
ЭЗОҲИ ХОТИМАВӢ
- Мо тахмин мезанем, ки Тимотиюс дар замони ин нома ҳанӯз дар Эфсӯс буд, зеро Павлус ба ӯ гуфт, ки ба Онисифор, ки дар Эфсӯс зиндагӣ мекард, салом расонад (4:19; 1:18).
