Ҳодиса тақрибан 2600 сол пеш дар Ерусалим рух медиҳад. Лашкари Калдон дар беруни деворҳои шаҳр ҷойгир аст. Пайғамбар Ирмиё дар дохили шаҳр қадам мезанад ва суқути наздики онро пешгӯӣ мекунад ва шоҳ Сидқиё, мансабдорон ва мардумро ба таслим шудан ташвиқ мекунад. Аломатҳои гуруснагӣ, тарс ва беморӣ буданд. Охир наздик буд, аммо табақаи ҳукмрон ҳанӯз бо ин воқеияти нав муросо накарда буд. Онҳо ҳанӯз бештар аз эҳсоси назорат нигарон буданд, на аз итоат ба овози Худо тавассути Ирмиё. «Он гоҳ мансабдорон ба шоҳ гуфтанд: «Ин мардро бояд ба қатл расонд. Ӯ сарбозонеро, ки дар шаҳр мондаанд, инчунин тамоми мардумро бо суханони худ рӯҳафтода мекунад. Ин мард на некии ин мардумро, балки ҳалокати онҳоро меҷӯяд» (Ирмиё 38:4). Дар он рӯзҳои пуршиддат, ки ба суқути Ерусалим оварда расонд, ғуломи африқоӣ бо номи Эбед-Мелех дар қасри шоҳии шаҳр хидмат мекард. Чанде пеш аз ҳамлаи ин калдониён, Худованди Қодир ба ин ғайрияҳудии синфи коргар паёми махсус фиристод: «Ман туро наҷот медиҳам; ту аз шамшер намемирӣ, балки бо ҷони худ фирор мекунӣ» (Ирмиё 39:18). Чӣ чиз Эбед-Мелехро аз дигарон дар Ерусалим фарқ мекард?
Марди дилсӯз бо биниши васеъ
Калимаи ибрӣ эбед маънои «хизматгор»-ро дорад ва мелех маънои «шоҳ»-ро дорад. Ин хоҷаи ҳабашӣ шаш маротиба дар Навиштаҳо зикр шудааст; ҳама чизе, ки мо дар бораи ӯ медонем, дар Ирмиё 38-39 оварда шудааст. Вақте ки бори аввал зикр мешавад, ба мо гуфта мешавад, ки ӯ нав шунида буд, ки мансабдорони шоҳ «Ирмиёро ба чоҳ андохта буданд» (38:7). Бо назардошти паёми номатлуби Ирмиё ва бӯҳрон дар Ерусалим, хеле оқилона аст, ки роҳбарият мехост ӯро хомӯш кунад. Чаро Эбед-Мелех мехост иштирок кунад? Албатта, он чизе, ки бо Ирмиё рӯй дод, масъулияти ӯ набуд.
Вақте ки мо дар ҳақиқат коре кардан намехоҳем, бисёр сабабҳои хуб барои сафед кардани бефаъолиятии мо ба хотир меоянд. Оё ҳимояи хизматгорони Худо кори Худованд нест? Шояд Худованд хислати Ирмиёро тавассути азоб сайқал медиҳад. Ӯ бояд рӯзе бимирад, чаро на ин ҳафта? Баъд аз ҳама, ҳеҷ кас дар кори Худованд ивазнашаванда нест. Аммо Эбед-Мелех дили дилсӯзеро парвариш карда буд, ки ба ӯ имкон намедод, ки бепарво бимонад.
Чӣ қадар осон аст, ки дар серкории беохири ҷаҳони хурди худ ғарқ шавем: таҳсили ман, оилаи ман, хонаи ман, кори ман, калисои маҳаллии ман, тасаллои ман, ояндаи ман. Агар мо дар доираи васеътар барои Худованд муфид бошем, мо низ бояд дили дилсӯзеро парвариш кунем, диле, ки моро водор мекунад, ки берун аз масъулиятҳои маъмулии худ бишнавем, бубинем ва эҳсос кунем.
Марди ахлоқӣ, ки бо Худо ҳамнаво аст
Чоҳ чуқур буд. Ирмиё дар лойи лағжиш ҳаракат кардан ва истироҳат карданро душвор медонист. Ӯ намнок, хаста ва гурусна буд. Пайғамбарон дар чунин шароит чӣ бояд кунанд? Оё шумо ягон бор худро ноумедона бечора ҳис кардаед? Дар Нолаҳо, Ирмиё ин ё як ҳолати хеле шабеҳи бӯҳрониро бо забони шеърӣ тасвир кардааст:
Ман номи Туро, эй Худованд, аз қаъри чоҳ хондам... Ту наздик омадӣ, вақте ки Ман Туро хондам, ва Ту гуфтӣ: «Натарс» (Нолаҳо 3:55,57).
Пас аз чунин наздикии нарм, Худованд худро ба наҷот додани хизматгори худ омода кард.
Агар Ӯ ба Петрус иҷозат дод, ки бар об роҳ равад, Ӯ метавонист ба Ирмиё иҷозат диҳад, ки бар лойи нарм роҳ равад. Агар Илёс ба ҳаво бардошта шуд, Худованд метавонист Ирмиёро аз чоҳ берун оварад. Аммо чунон ки хеле маъмул аст, Худованд амал карданро тавассути агентҳои инсонии хоҳишманд афзал донист. Кӣ дар Ерусалим ҳанӯз ба овози Ӯ ҳассос буд? Худованд кӣ метавонист истифода кунад?
Сидқиё, шоҳи Яҳудо, метавонист зарфи идеалии Худо бошад. Ӯ 32-сола буд ва 12 сол шоҳ буд. Ӯ дар мавқеи имтиёзнок буд, ки метавонист корҳоро анҷом диҳад. Аммо ӯ аз ҷиҳати ахлоқӣ заиф буд. Ҳисси неку бади ӯ аз солҳои созишҳои сиёсӣ хира шуда буд. Ба манфиати ӯ буд, ки мансабдоронашро хушбахт нигоҳ дорад (38:4-5).
Дар роҳбарии масеҳӣ, мо метавонем дар дарки рӯҳияи дӯстон ва ҷамъомади худ беҳтар шавем, на дар дарки ақли Масеҳ. Оё ҳеҷ кас бо Худо ҳамнаво набуд, ҳеҷ кас кӯшиш намекард, ки гӯш кунад? Эбед-Мелех ба Ирмиё гӯш дода буд ва эътиқодоти ахлоқии равшан дошт. Ӯ он чизеро, ки бо Ирмиё карда шуда буд, «бад» донист ва дили худро барои коре дар ин бора омода кард.
Вақте ки мо ҳис мекунем, ки чизе нодуруст аст, чӣ кор мекунем? Мо метавонем ба осонӣ чашмони худро дур кунем. Мо майл дорем шикоят кунем: «Касе бояд дар ин бора коре кунад». Он гоҳ мо ба фикр кардан оғоз мекунем: «Шояд ин қадар нодуруст нест». Камолоти ахлоқӣ меваи машқи мунтазам аст (Ибриён 5:14). Ҳатто имрӯз, Худованд мардон ва занони худотарсро меҷӯяд, то хатогиҳоро ислоҳ кунанд. Оё Худованд метавонад моро истифода кунад?
Марди далер, ки хомӯширо шикаст
Эбед-Мелех аз қаср баромад, шоҳро ёфт ва гуфт: «Эй оғои ман, шоҳ, ин мардон дар ҳама коре, ки бо пайғамбар Ирмиё кардаанд, бадӣ кардаанд» (38:8-9). Инҳо суханони далер аз хизматгор ба оғои худ мебошанд. Шоҳон одатан ислоҳ шуданро дӯст намедоранд, махсусан дар масъалаҳои ахлоқӣ, ва махсусан аз ҷониби хизматгор. Аммо дар умқи худ, Сидқиё медонист, ки Эбед-Мелех дуруст аст. Ӯ фавран ба Эбед-Мелех 30 мард дод, то «пайғамбар Ирмиёро аз чоҳ пеш аз маргаш берун оваранд» (38:10).
Шояд дигарон дар Ерусалим буданд, ки аз он чизе, ки бо Ирмиё карда шуда буд, нороҳат буданд, аммо онҳо хомӯш монданро интихоб карданд. Вақте ки мо нигаронӣ баён мекунем, мо ба мушкилот ҷалб мешавем. Шояд бо мо низ ҳамон муносибате шавад, ки бо он касе, ки мо ҳимоя мекунем. Вафодории мо ба кори маъмул метавонад зери суол қарор гирад. Шикастани хомӯшӣ далерӣ талаб мекунад. Муқовимат ба ҷараён эътиқод талаб мекунад. Шояд мо чизеро пай бурдаем, ки ба ислоҳ ниёз дорад: дунявият ба хонаи мо медарояд; як тартиби ахлоқан нодуруст дар тиҷорати мо муқаррарӣ мешавад; як амале, ки бо Навиштаҳо мухолиф аст, дар ҷамъияти масеҳии мо қабул мешавад. Қайд кунед, ки Эбед-Мелех барои аз байн бурдани шоҳ ё мансабдоронаш инқилоби ахлоқӣ оғоз накард. Ӯ аз каналҳои дуруст истифода бурд. Ӯ дар тағйир додани ақидаи шоҳ дар ин масъала нақши муҳим бозид. Ӯ пеш аз амал кардан оромона шарҳ дод. Бисёр сабабҳои хуб, ахлоқӣ ва наҷиб аз тартиботи бад сахт осеб дидаанд. Мо даъват шудаем, ки кори Худоро кунем, аммо ба таври Худо.
Марди пайгир, ки саҳми худро гузошт
Барои пайдо кардани мушкилот ба мо чашмони кушода ва гӯшҳои бодиққат лозим аст, дили дилсӯз барои ҳамдардӣ бо он ва далерӣ барои таъкид кардани он. Аммо Эбед-Мелех танҳо бо ғояҳо, суханон ва созишномаҳо қаноатманд набуд. Ӯ чанд мард, латта ва ресмон гирифт, «ва онҳо ӯро боло кашиданд... ва ӯро аз чоҳ берун оварданд» (38:11-13). Ӯ дастҳояшро ифлос кард ва саҳми худро гузошт.
Вақте ки Худованд дар дили мо нигаронии сӯзонро мегузорад, Ӯ мехоҳад, ки мо ба таври муайян амал кунем. Фикр кардан ва гап задан кофӣ нест. Агар Худованд ба мо нигаронӣ барои ҳолати рӯҳонии дӯст ё хешовандро диҳад, ин бори гарон танҳо вақте зиёд мешавад, ки мо ба амал кардан оғоз мекунем. Дуо кунед. Почтаи электронӣ ё корт фиристед. CD ё китоб фиристед. Ӯ/ӯро ба як чорабинии масеҳӣ даъват кунед. Фаъолона имкониятҳоро ҷӯед.
Худованд ба шогирдонаш иҷозат дод, ки ниёзҳоро дар киштзор бубинанд ва сипас аз онҳо хоҳиш кард, ки дуо кунанд: «Аз Худованди киштзор хоҳиш кунед, ки коргаронро ба киштзори худ фиристад». Чанде пас, Исо дувоздаҳро фиристод, то дар он киштзор коре кунанд (Матто 9:35-10:16). Дар Эбед-Мелех мо мувофиқати хушбахтонаи байни дил ва дастҳо, байни нигаронӣ ва иштироки амалӣ, байни суханон ва амалро мебинем.
Марди ором, ки ба Худо эътимод карданро интихоб кард
Пас аз он ки Ирмиё аз чоҳ берун омад, таваҷҷӯҳ боз ба бӯҳрон – ҳамлаи наздик – равона шуд. Шоҳ Сидқиё ва Эбед-Мелех ҳарду аз лашкари бераҳм, ки дар атрофи деворҳои шаҳр хайма зада буданд, метарсиданд. Шояд Эбед-Мелех низ аз он чизе, ки мансабдорони шоҳ метавонистанд дар посух ба кӯмак ба Ирмиё ба ӯ кунанд, метарсид. Шоҳ Сидқиё Ирмиёро ба таври хусусӣ даъват кард ва аз Худованд паём хост. Паёми Ирмиё тағйир наёфта буд: «Агар шумо ба афсарони шоҳи Бобил таслим шавед, ҷони шумо наҷот меёбад ва ин шаҳр сӯзонида намешавад» (38:17). Вақте ки Сидқиё имконияти итоат карданро баррасӣ кард, ӯ аз тарс фалаҷ шуд.
Аз кӣ метарсид? «Ман аз яҳудиёне, ки ба бобилиён гузаштаанд, метарсам» (38:19). Чаро аз онҳо метарсид? Зеро Сидқиё ва мансабдоронаш бо онҳое, ки кӯшиши таслим шудан доштанд, бад муносибат мекарданд. Онҳо онҳоро дезертир ва хоин меномиданд. Онҳо онҳоро дастгир карда, латукӯб мекарданд (37:13-15). Сидқиё медонист, ки дар ҳолати душвор қарор дорад: барои таслим шудан ба бобилиён, ӯ бояд кореро мекард, ки қаблан маҳкум карда буд. Оё мо ягон бор худро дар чунин ҳолат ёфтаем? Оё мо тавонистем эътироф кунем, ки нодуруст амал кардаем? Хатогиҳои оммавӣ эътирофи оммавиро талаб мекунанд.
Ерусалим суқут кард. Бобилиён шаҳрро оташ заданд. Фарзандони Сидқиё кушта шуданд. Ӯро занҷирбанд карданд, чашмонашро кашиданд, ӯ оҳиста-оҳиста дар ғурбат мурд. Сидқиё барои муқовимат ба роҳнамоии Худованд нархи гарон пардохт. Мо дар ин ҷо тасвири равшани оқибатҳои ғамангези набудани фурӯтанӣ дар роҳбариятро мебинем, хоҳ дар хона ва хоҳ дар калисо.
Бе майл ба гӯш кардани овози Ӯ ва танзим кардани рафтори худ, мо «чашмони» худро – қобилияти дарк кардани роҳнамоии ояндаро аз даст медиҳем. Мо занҷирбанд мемонем – бо намунаҳо ва анъанаҳои носолим маҳдуд мешавем. Мо илҳом бахшидани фарзандони худро қатъ мекунем – насли ояндаро аз даст медиҳем. Мо ба дигарон дард мерасонем. Дар ниҳоят мо мемирем – аммо хеле дур аз он ҷое, ки Худованд моро пешбинӣ карда буд.
Ва Эбед-Мелех чӣ шуд? Ӯ дар сулҳ буд.
Ман туро дар он рӯз наҷот медиҳам, мегӯяд Худованд; ту ба дасти онҳое, ки аз онҳо метарсӣ, дода намешавӣ. Ман туро наҷот медиҳам... зеро ту ба Ман эътимод дорӣ (Ирмиё 39:17-18).
Озод ва бо шодӣ ва сабукии дил, ки аз итоат меояд, Эбед-Мелех оромона ба номаълумӣ баргашт.
Шумо чӣ?
Шояд шумо дар мавқеи роҳбарӣ набошед. Эбед-Мелех ҳам набуд. Шояд шумо қарор додаед, ки ба ҳаёти масеҳии ғайрифаъол қаноат кунед, аз сабаби миллататон, нажодатон, набудани қувваи ҷисмонӣ, синну солатон ё мавқеи иҷтимоиатон. Эбед-Мелех аз бисёр ҷиҳатҳо дар ҳолати ногувор буд, аммо имрӯз, беш аз дувуним ҳазорсола пас аз маргаш, амалҳои ӯ ҳанӯз моро илҳом мебахшанд! Дар дасти Худои Қодир, шумо ва ман низ метавонем тағирот ворид кунем.
